Video ya michoro ya Sudan

Muhtasari wa kesi

Bodi ya Usimamizi imekubali uamuzi wa Meta wa kurejesha chapisho la Facebook linaloonyesha vurugu dhidi ya raia nchini Sudan. Maudhui hayo yalikuza uhamasisho wa ukiukaji wa haki za binadamu na yalikuwa na thamani kubwa katika mapendelo ya umma. Bodi ilipendekeza kwamba Meta iongeze hali mahususi kuhusu kuongeza uhamasisho au kuchapisha ukiukaji wa haki za binadamu kwa Kiwango cha Jumuiya ya Maudhui ya Vurugu na Michoro.

Kuhusu kesi hii

Mnamo Desemba 21, 2021, Meta ilipendekeza kesi kwa Bodi kuhusiana na video ya michoro ambayo ilionekana kuonyesha raia ambaye ni mwathiriwa wa vurugu nchini Sudan. Maudhui yalichapishwa kwenye ukurasa wa wasifu wa Facebook wa mtumiaji kufuatia mapinduzi ya kijeshi nchini mnamo Oktoba 25, 2021.

Video hiyo inaonyesha mtu akiwa amelala kando ya gari akiwa na jeraha kubwa kichwani na jicho lilitoka linaloonekana wazi. Kuna sauti zinazosikiza nyuma zikisema kwa Kiarabu kwamba mtu amepigwa na kuachwa barabarani. Manukuu, pia kwa Kiarabu, yanatoa wito kwa watu kusimama pamoja na kutowaamini wanajeshi, na alama za reli zinazorejelea machapisho ya dhuluma za kijeshi na uasi wa raia

Baada ya kutambuliwa na mifumo ya kiotomatiki ya Meta na kukaguliwa na msimamizi wa binadamu, chapisho hilo liliondolewa kwa kukiuka Kiwango cha Jumuiya ya Facebook kuhusu Maudhui ya Vurugu na Michoro. Hata hivyo, baada ya mtumiaji kukata rufaa, Meta ilitoa ustahiki wa kuruhusu chapisho lisiondolewe mnamo Oktoba 29, 2021. Kutokana na mawasiliano mabaya ya ndani, Meta haikurejesha maudhui hadi karibu wiki tano baadaye. Meta iliporejesha chapisho, iliweka skrini ya onyo kwenye video.

Matokeo muhimu

Bodi inakubali uamuzi wa Meta wa kurejesha maudhui haya kwenye Facebook kwa kutumia skrini ya onyo. Hata hivyo, sera ya Meta ya Maudhui ya Vurugu na Michoro haiko wazi kuhusu jinsi watumiaji wanaweza kushiriki maudhui ya michoro ili kuhamasisha au kuchapisha matumizi mabaya.

Utaratibu wa Kiwango cha Jumuiya, ambao huweka bayana malengo ya sera, haulingani na kanuni za sera. Ingawa utaratibu wa sera unasema kuwa Meta inaruhusu watumiaji kuchapisha maudhui ya michoro "ili kuwasaidia watu kuongeza uhamasisho" kuhusu ukiukaji wa haki za binadamu, sera yenyewe inazuia video zote (iwe zimeshirikiwa ili kuongeza uhamasisho au la)" za watu au maiti katika mazingira yasiyo ya matibabu ikiwa zinaonyesha viungo kukatwa."

Bodi pia inahitimisha kuwa, ingawa ilitumika katika kesi hii, ustahiki sio njia mwafaka ya kuruhusu aina hii ya maudhui kwenye Facebook kwa kiwango fulani. Meta iliambia Bodi kwamba "ilirekodi posho 17 zinazofaa kuwa kwenye habari kuhusiana na sera ya Maudhui ya Vurugu ya Michoro katika kipindi cha miezi 12 iliyopita (miezi 12 kabla ya Machi 8, 2022). Maudhui katika kesi hii yanawakilisha mojawapo ya ustahiki huo 17.” Kwa kulinganisha, Meta iliondoa vipande milioni 90.7 vya maudhui chini ya Kiwango hiki cha Jumuiya katika robo tatu za kwanza mwaka wa 2021.

Bodi haioni uwezekano kwamba, zaidi ya mwaka mmoja, ni posho 17 pekee za maudhui zinazohusiana na sera hii ambazo zilipaswa kuruhusiwa kusalia kwenye jukwaa kama zinazofaa kuwa kwenye habari na ni za mapendeleo ya umma. Ili kuhakikisha kuwa maudhui kama hayo yanaruhusiwa kwenye Facebook, Bodi inapendekeza kwamba Meta irekebishe Kiwango cha Jumuiya kuhusu Maudhui ya Vurugu na Michoro ili kuruhusu video za watu au maiti zinaposhirikiwa kuhamasisha au kurekodi matumizi mabaya.

Lazima pia Meta iwe tayari kujibu haraka na kwa utaratibu kuhusu migogoro na hali za matatizo kote ulimwenguni. Uamuzi wa Bodi kuhusu “Kusimamishwa kwa Rais wa Awali Trump” ulipendekeza kwamba Meta "itengeneze na kuchapisha sera inayosimamia majibu ya Facebook kuhusu mizozo." Ingawa Bodi inakaribisha uundaji wa itifaki hii, ambayo Meta inasema imeikubali, kampuni lazima itekeleze itifaki hiyo haraka zaidi na kutoa maelezo mengi iwezekanavyo kuhusu jinsi itakavyofanya kazi.

Uamuzi wa Bodi ya Usimamizi

Bodi ya Usimamizi inakubali uamuzi wa Meta wa kurejesha chapisho kwa kutumia skrini ya onyo ambayo inazuia watoto kuona maudhui.

Kama maoni ya ushauri wa kisera, Bodi inapendekeza kwamba Meta:

• Irekebishe Kiwango cha Jumuiya kuhusu Maudhui ya Vurugu na Michoro ili kuruhusu video za watu au maiti zinaposhirikiwa kwa madhumuni ya kuongeza uhamasisho au kuchapisha ukiukaji wa haki za binadamu. Maudhui haya yanapaswa kuruhusiwa kwa skrini ya onyo ili watu wafahamu kuwa maudhui yanaweza kuwa ya kusumbua.
• Ifanye mchakato wa kuunda sera ambao unaunda vigezo vya kutambua video za watu au maiti zinaposhirikiwa kwa madhumuni ya kuongeza uhamasisho au kuchapisha ukiukaji wa haki za binadamu.
• Iweke kwa uwazi katika maelezo yake ya posho ya kufaa kuwa kwenye habari hatua zote ambazo inaweza kuchukua (kwa mfano, urejeshaji na skrini ya onyo) kulingana na sera hii.
• Kuwaarifu watumiaji inapochukua hatua kuhusu maudhui yao kulingana na posho ya kufaa kuwa kwenye habari ikijumuisha urejeshaji wa maudhui au matumizi ya skrini ya onyo. Taarifa ya mtumiaji inaweza kuunganisha maelezo yaliyo kwenye Kituo cha Uwazi cha posho ya kufaa kuwa kwenye habari.

*Mihtasari ya kesi hutoa maelezo mafupi ya kesi na haina thamani ya kurejelewa katika kesi za baadaye.

Uamuzi Kamili wa Kesi

1. Muhtasari wa uamuzi

Bodi ya Usimamizi inakubali uamuzi wa Meta wa kurejesha kwenye Facebook chapisho lililo na video, yenye manukuu, inayoonyesha vurugu dhidi ya raia nchini Sudan. Chapisho lilirejeshwa chini ya posho ya kufaa kuwa kwenye habari na skrini ya onyo ikiashiria maudhui kuwa nyeti, na kuifanya isiweze kufikiwa na watoto kwa ujumla, na kuwahitaji watumiaji wengine wote kubofya ili kuona maudhui. Bodi imegundua kuwa maudhui haya, ambayo yalitaka kuongeza uhamasisho au kuchapisha ukiukaji wa haki za binadamu, yalikuwa na thamani kubwa kwa mapendeleo ya umma. Ingawa uondoaji wa awali wa maudhui ulizingatia sheria za Kiwango cha Jumuiya kuhusu Maudhui ya Vurugu na Michoro, uamuzi wa Meta wa kurejesha maudhui kwa kutumia skrini ya unyeti unalingana na sera, maadili na wajibu wake wa haki za binadamu.

Hata hivyo, bodi inabainisha kuwa matumizi ya Meta ya posho ya kufaa kuwa kwenye habari sio njia mwafaka ya kuweka au kurejesha maudhui kama haya kwa kiwango kikubwa. Kwa hivyo, Bodi inapendekeza kwamba Meta iongeze hali mahususi kuhusu kuongeza uhamasisho au kuchapisha ukiukaji wa Kiwango cha Jumuiya kuhusu Maudhui ya Vurugu na Michoro. Bodi pia inaitaka Meta kuweka kipaumbele katika utekelezaji wa pendekezo lake la awali la kuanzisha sera kuhusu kukusanya, kuhifadhi na kushiriki maudhui ambayo yanaweza kuthibitisha ukiukaji wa sheria za kimataifa.

2. Maelezo ya kesi na historia

Mnamo Desemba 21, 2021, Meta ilipendekeza kesi kwa Bodi kuhusiana na video ya michoro ambayo ilionekana kuonyesha raia ambaye ni mwathiriwa wa vurugu nchini Sudan. Maudhui hayo yalichapishwa kwenye ukurasa wa wasifu wa Facebook wa mtumiaji mnamo Oktoba 26, 2021 kufuatia mapinduzi ya kijeshi nchini humo mnamo Oktoba 25, 2021 na kuanza kwa maandamano ya kupinga jeshi kutwaa uongozi wa serikali.

Video hiyo inaonyesha mtu akiwa na jeraha kubwa kichwani na jicho lilitoka linaloonekana wazi akiwa amelala kando ya gari. Kuna sauti zinazosikiza nyuma zikisema kwa Kiarabu kwamba mtu amepigwa na kuachwa barabarani. Chapisho hilo lina manukuu, pia kwa Kiarabu, likitoa wito kwa watu kusimama pamoja na kutowaamini wanajeshi, na alama za reli zinazorejelea chapisho la dhuluma za kijeshi na uasi wa raia

Meta ilieleza kuwa teknolojia yake ilitambua maudhui kuwa yanaweza kukiuka Kiwango cha Jumuiya kuhusu Maudhui ya Vurugu na Michoro katika siku ileile ambayo yalichapishwa, Oktoba 26, 2021. Kufuatia ukaguzi wa binadamu, Meta iliamua kuwa ilikiuka sera ya Facebook ya Maudhui ya Vurugu na Michoro na ikaiondoa. Muundaji wa maudhui hakukubaliana na uamuzi huo. Mnamo Oktoba 28, 2021, maudhui yalitumwa kwenye wataalam wa sera na mada kwa ajili ya ukaguzi wao wa ziada. Kufuatia ukaguzi huo, Meta ilitoa posho ya kufaa kuwa kwenye habari ikiruhusu chapisho hilo lisiondolewe chini ya sera ya Maudhui ya Vurugu na Michoro mnamo Oktoba 29, 2021. Hata hivyo, kutokana na mawasiliano mabaya ya ndani, Meta haikurejesha maudhui hadi Desemba 2, 2021, karibu wiki tano baadaye. Wakati ilirejesha maudhui hayo, iliweka skrini ya onyo kwenye video hiyo na kuialamisha kama nyeti na kutaka watumiaji kubofya ili waone maudhui hayo. Skrini hiyo ya onyo inazuia watumiaji wenye umri wa chini ya miaka 18 kutazama video hiyo.

Chapisho hilo lilitazamwa chini ya mara 1,000 na hakuna watumiaji walioripoti maudhui hayo.

Historia ifuatayo ya ukweli ni muhimu katika uamuzi wa Bodi. Kufuatia unyakuzi wa kijeshi wa serikali ya kiraia nchini Sudan mnamo Oktoba 2021 na kuanza kwa maandamano ya kiraia, vikosi vya usalama nchini humo vilifyatua risasi za moto, kutumia vitoa machozi, na kuwakamata na kuwaweka kizuizini waandamanaji kiholela, kulingana na Kamishna Mkuu wa Umoja wa Mataifa wa Haki za Kibinadamu. Vikosi vya usalama pia vimewalenga wanahabari na wanaharakati, wakipekua nyumba na ofisi zao. Wanahabari wameshambuliwa, kukamatwa na kuwekwa kizuizini.

Kulingana na wataalamu walioshauriwa na Bodi, kwa unyakuzi wa kijeshi wa vyombo vya habari vya serikali na kukandamiza karatasi na watangazaji wa Sudan, mitandao ya kijamii ilikuwa chanzo muhimu cha taarifa na mahali pa kuchapisha vurugu iliyotekelezwa na jeshi. Jeshi lilizima intaneti wakati kwa wakati mmoja kukamatwa kwa uongozi wa kiraia mnamo Oktoba 25, 2021, na ufikiaji thabiti wa mtandao tangu wakati huo umetatizwa mara kwa mara kote nchini.

3. Bodi ya Usimamizi na Upeo

Bodi ina mamlaka ya kukagua maamuzi ambayo Meta inawasilisha kwa ajili ya ukaguzi (Kifungu cha 2, Sehemu ya 1 ya Mkataba; Sheria Ndogo za Kifungu cha 2, Sehemu ya 2.1.1). Bodi inaweza kudumisha au kubatilisha uamuzi wa Meta (Kifungu cha 3, Sehemu ya 5 ya Mkataba), na kampuni itafuata uamuzi huu (Kifungu cha 4 cha Mkataba). Meta pia lazima itathmini uwezekano wa kutekeleza uamuzi wake kuhusiana na maudhui yanayofanana yaliyo katika muktadha tofauti (Kifungu cha 4 cha Mkataba). Uamuzi wa Facebook unaweza kujumuisha taarifa za ushauri wa sera zenye mapendekezo yasiyo ya kufunga ambayo Meta lazima iyajibu (Kifungu cha 3 cha Mkataba, Sehemu ya 4); Kifungu cha 4).

4. Vyanzo vya mamlaka

Bodi ya Usimamizi ilizingatia vyanzo vifuatavyo vya mamlaka:

I.Maamuzi ya Bodi ya Usimamizi:

Katika maamuzi ya awali, Bodi imezingatia na kutoa mapendekezo kuhusu sera na taratibu za Meta. Muhimu zaidi yanajumuisha:

• Uamuzi wa kesi 2021-010-FB-UA (“Maandamano ya Kolombia”): Katika hali hii, Bodi ilibaini kuwa Meta haitoi vigezo vyake vya kupeleka maudhui ili yakaguliwe kwa ajili ya posho ya kuwa kwenye habari (ambayo ndiyo njia pekee ya kutumia kiwango hicho) inayopatikana kwa umma na ikasema kwamba “katika mazingira ambayo vyombo vya kujieleza kisiasa ni vichache, mitandao ya kijamii imetoa jukwaa kwa watu wote wakiwemo wanahabari kushiriki maelezo kuhusu maandamano hayo.” Bodi ilipendekeza kwamba Meta "ikuze na itangaze vigezo vilivyo wazi ili wakaguzi wa maudhui watume kwa ajili ya ukaguzi wa ziada wa maudhui yanayopendelewa na umma... Taratibu hizi zinapaswa kushughulikia maudhui yanayoonyesha maandamano makubwa kuhusu masuala ya kisiasa, haswa katika muktadha ambapo serikali zinashutumiwa kwa kukiuka haki za binadamu na pale ambapo kudumisha rekodi ya matukio ya umma ni muhimu zaidi.”
• Uamuzi wa kesi 2021-001-FB-FBR (“Kusimamishwa kwa Rais wa zamani Trump”): Katika kesi hii, Bodi ilipendekeza kwamba Meta ikuze na kuchapisha sera inayosimamia majibu ya Facebook kwa mizozo au hali mpya ambapo michakato yake ya kawaida haingeweza kuzuia au kuepusha madhara yaliyo karibu.” Mnamo Januari 2022, Meta ilifanya Kongamano la Sera kuhusu "Itifaki ya Sera ya Mgogoro" ambalo lilitayarishwa kujibu pendekezo la Bodi. Hata hivyo, Meta ilithibitisha katika mojawapo ya majibu yake kwa maswali yaliyoulizwa na Bodi kwamba itifaki hii haikuwapo wakati wa mapinduzi nchini Sudan na maamuzi ya baadae ya kuondoa na kurejesha maudhui katika kesi hii.

II.Sera za maudhui za Meta:

Viwango vya Jumuiya ya Facebook:

Chini ya utaratibu wa sera yake ya Maudhui ya Vurugu na Michoro, Meta inasema kwamba inaondoa maudhui yoyote ambayo “yanatukuza vurugu au kusherehekea madhila” lakini inaruhusu maudhui ya michoro “kusaidia watu kutoa uhamasisho.” Sheria za sera hiyo zinapiga marufuku uchapishaji wa “video za watu au miili ya wafu katika muktadha usio wa kimatibabu ikiwa zinaonyesha kukatwa kwa viungo vya mwili.” Kulingana na posho ya kufaa kwenye habari, Meta inaruhusu maudhui ya ukiukaji kwenye majukwaa yake ikiwa yanafaa kwenye habari “ikiwa kuyaweka kuonekana kunafaa mapendeleo ya umma.”

III. Maadili ya Meta

Maadili ya Meta yameorodheshwa katika utangulizi wa Viwango vya Jumuiya ya Facebook. Thamani zinazohusiana na kesi hii ni zile za “Sauti,” “Usalama,” “Faragha,” na “Hadhi.” Maadili ya "Sauti" yametajwa kuwa "muhimu":

Kila mara, lengo la Viwango vyetu vya Jumuiya limekuwa ni kutengeneza mahali pa kujieleza na kuwapa watu sauti. [Tunataka] watu waweze kuzungumza kwa uwazi kuhusu masuala yaliyo muhimu zaidi kwao, hata kama baadhi ya watu wanaweza kutokubaliana nayo au kuona kuwa ni ya kupingwa.

Meta imeweka kikomo cha “Sauti” katika kuhudumia maadili mengine manne na matatu kati ya hayo manne, ni muhimu hapa:

"Usalama": Maudhui ambayo hutishia watu yana uwezo wa kudhoofisha, kutenga au kunyamazisha wengine na hayakubaliki kwenye Facebook.

“Faragha”: Tumejitolea kulinda faragha na maelezo ya kibinafsi. Faragha huwapa watu uhuru wa kujiamini, kuchagua jinsi na wakati wa kushiriki kwenye Facebook na kuunganisha kwa urahisi zaidi.

“Hadhi”: Tunaamini kwamba watu wote wako sawa kihadhi na kihaki. Tunatarajia kwamba watu wataheshimu hadhi ya wenzao na hawatadhulumu au kuwashusha wenzao hadhi.

IV: Viwango vya kimataifa vya haki za binadamu:

Kanuni za Mwongozo wa Umoja wa Mataifa juu ya Biashara na Haki za Binadamu (UNGP), zilizoidhinishwa na Baraza la Haki za Binadamu la Umoja wa Mataifa mnamo 2011, zina mfumo wa hiari wa majukumu ya haki za binadamu ya biashara za kibinafsi. Mnamo 2021, Meta ilitangazaSera yake ya Haki za Binadamu za Shirika, ambapo ilisisitiza tena kujitolea kwake katika kuwakilisha haki za kibinadamu kwa mujibu wa UNGP. Kigezo ambacho Bodi ilitumia katika kuchambua wajibu wa Meta kwa haki za binadamu katika kesi hii kilitokana na viwango vifuatavyo vya haki za binadamu:

• Haki ya uhuru wa kujieleza, ikijumuisha uwezo wa kutafuta na kupokea taarifa: Kifungu cha 19, Agano la Kimataifa kuhusu Haki za Raia na Kisiasa ( ICCPR), Maoni ya Jumla Nambari 34, Kamati ya Haki za Binadamu, 2011; Mjumbe Maalum wa Umoja wa Mataifa kuhusu uhuru wa kutoa maoni na kujieleza, anaripoti: A/HRC/38/35 (2018) na A/73/348 (2018).
• Mapendeleo bora ya mtoto: Vipengele vya 13 na 17, Makubaliano kuhusu Haki za Mtoto ( CRC). Maoni ya Jumla Na. 25, Kamati ya Haki za Mtoto, 2021, kuhusu haki za watoto kuhusiana na mazingira ya kidijitali.
• Haki ya faragha: Kifungu cha 17, ICCPR.
• Ufikiaji wa suluhu mwafaka: Kifungu cha 2, ICCPR; Maoni ya Jumla Nambari. 31, Kamati ya Haki za Binadamu, (2004); UNGPs, Kanuni ya 22, 29, 31.

5. Mawasilisho ya mtumiaji

Kufuatia rufaa ya Meta na uamuzi wa Bodi kukubali kesi hiyo, mtumiaji alitumiwa ujumbe wa kumwaarifu kuhusu ukaguzi wa Bodi na kuwapa fursa ya kuwasilisha taarifa kwa Bodi. Mtumiaji hakuwasilisha taarifa.

6. Mawasilisho ya Meta

Katika pendekezo lake, Meta ilisema kwamba uamuzi wake kuhusu maudhui haya ulikuwa mgumu kwa sababu unaangazia taharuki iliyo kati ya thamani ya mapendeleo ya umma ya kuchapisha ukiukaji wa haki za binadamu na hatari ya madhara yanayohusishwa na kushiriki maudhui kama hayo ya mchoro. Meta pia iliangazia umuhimu wa kuruhusu watumiaji kuchapisha ukiukaji wa haki za binadamu wakati wa mapinduzi ya kijeshi na ufikiaji wa mtandao kufungwa nchini.

Meta iliarifu Bodi kuwa mara tu baada ya mapinduzi ya kijeshi kutokea nchini Sudan, Meta iliunda timu ya kukabiliana na mzozo ili kufuatilia hali na kuwasiliana kuhusu mienendo na hatari zinazojitokeza. Kulingana na Meta, timu hii iliona "mwinuko unaohusiana na ripoti za maudhui yanayoonyesha Vurugu ya Picha na Vurugu na Uchochezi wakati ambapo maandamano yalikuwa yakiendelea sana. [Timu] iliagizwa kuongeza maombi ya kuruhusu matukio ya vurugu ya michoro ambayo yatakiuka sera ya Maudhui ya Picha na Michoro, ikiwemo maudhui yanayoonyesha ukiukaji wa haki za binadamu unaoungwa mkono na serikali.”

Meta ilibainisha kuwa video hii ilichukuliwa katika muktadha wa maandamano yaliyoenea na wasiwasi wa kweli kuhusiana na uhuru wa vyombo vya habari nchini Sudan. Meta pia ilibainisha kuwa aina hii ya maudhui inaweza “kuwaonya watumiaji katika eneo hilo kuhusu tishio kwa usalama wao na ni muhimu hasa wakati wa mtandao kufungwa ambapo wanahabari wanaweza kuwa wachache.”

Meta pia ilisema kuwa uamuzi wa kurejesha maudhui ulilingana na maadili yake, haswa thamani ya "Sauti," ambayo ni muhimu zaidi. Meta alitoa mfano wa maamuzi ya awali ya Bodi ikisema kuwa hotuba ya kisiasa ni muhimu kwa thamani ya "Sauti." Maamuzi ya kesi 2021-010-FB-UA (“Maandamano ya Kolombia”); 2021-003-FB-UA (“Wasiwasi wa Punjabi kuhusu RSS nchini India”); 2021-007-FB-UA (“Boti ya Myanmar”); na 2021-009-FB-UA (“chapisho la Shared Al Jazeera”).

Meta iliambia Bodi kwamba ilibaini kuwa uamuzi wake wa awali wa kuondoa maudhui haukulingana na Kifungu cha 19 cha ICCPR, haswa katika kanuni ya umuhimu. Kwa hivyo, ilirejesha maudhui kwa mujibu wa posho ya kufaa kuwa kwenye habari. Ili kupunguza hatari yoyote inayoweza kutokea katika kuruhusu maudhui ya michoro kubaki kwenye jukwaa yakisharejeshwa, Meta ilizuia kwa watu walio na umri wa zaidi ya miaka 18 na ikatumia skrini ya onyo. Meta pia ilibainisha katika utaratibu wake wa kesi kwamba uamuzi wa kurejesha maudhui ulilingana na ripoti ya Mwandishi Maalum wa Habari wa Umoja wa Mataifa kuhusu kukuza na kulinda haki ya uhuru wa maoni na kujieleza, hasa “haki ya kupata taarifa kuhusu ukiukaji wa haki za binadamu.”

Meta pia ilibainisha kuwa kwa sababu ilitumia skrini ya onyo ambayo hairuhusu watumiaji walio na umri wa chini ya miaka 18 kuona maudhui, ilizingatia pia athari za uamuzi huo kwa haki za mtoto. Meta iliambia Bodi ilipotoa uamuzi wake ilizingatia Kifungu cha 13 cha Makubaliano ya Haki za Mtoto na Maoni ya Jumla Na. 25 Kuhusu Haki za Watoto Zinazohusiana na Mazingira ya Kidijitali, katika kulinda haki ya mtoto ya uhuru wa kujieleza, ikiwemo “uhuru wa kutafuta, kupokea na kutoa taarifa na mawazo ya kila aina, bila kujali mipaka.” Meta ilieleza katika utaratibu wake wa kesi kwamba uamuzi wake wa kuzuia mwonekano wa maudhui kwa watu wazima ulitimiza lengo halali la kulinda usalama wa watoto na ulikuwa sawia na lengo hilo.

Bodi iliuliza Meta maswali 21. Meta ilijibu 17 kikamilifu na 4 nusu. Majibu hayo machache yalihusiana na maswali kuhusu kupima athari za mfumo wa kiotomatiki wa Meta kwa maudhui kwenye jukwaa na kwa nini Kiwango cha Jumuiya kuhusu Maudhui ya Vurugu na Michoro hakina kikwazo cha kukuza uhamasisho.

7. Maoni ya umma

Bodi ilipokea maoni tano ya umma kuhusu kesi hii. Maoni mawili yalitoka Ulaya, moja kutoka Kusini mwa jangwa la Sahara Afrika, na mawili kutoka Marekani na Kanada.

Mawasilisho yalihusu mada zifuatazo: haja ya kutumia mbinu nyeti zaidi ya muktadha ambayo inaweza kuweka kizingiti cha juu zaidi cha maudhui kuondolewa katika maeneo yanayokumbwa na migogoro ya silaha, ili maudhui machache yaondolewe; haja ya kuhifadhi nyenzo kwa ajili ya uchunguzi unaowezekana wa siku zijazo au kuwawajibisha wanaokiuka haki za binadamu; na kwamba posho ya kufaa kuwa kwenye habari inaweza kutumika inapohitajika na inayoweza kupingwa na kwamba utaratibu huu unapaswa kuzingatiwa upya.

Mnamo Machi 2022, kama sehemu ya ushirikiano unaoendelea wa washikadau, Bodi ilizungumza na takriban wawakilishi 50 wa mashirika ya utetezi na watu binafsi wanaofanya kazi ya kuripoti na kurekodi ukiukaji wa haki za binadamu, wasomi wanaotafiti maadili, haki za binadamu na uhifadhi wa nyaraka, na washikadau wanaotaka kuhusika na Bodi kuhusu masuala yanayotokana na Kiwango cha Jumuiya kuhusu Maudhui ya Vurugu na Michoro na utekelezaji wake katika muktadha wa mgogoro au maandamano. Mazungumzo haya yanayoendelea yanafanyika chini ya Kanuni ya Chatham House ili kuhakikisha majadiliano wazi na kulinda washiriki. Majadiliano hayo yalihusisha mada kadhaa ikiwemo jukumu muhimu la mitandao ya kijamii ndani ya nchi zinazodhibitiwa na serikali kandamizi kwa kuchapisha kumbukumbu za ukiukaji wa haki za binadamu na kuvuta nadhari ya vyombo vya habari vya kimataifa na umma kwenye ghasia zilizoidhinishwa na serikali; wasiwasi ulioshirikiwa kuwa kiwango cha jumla cha maudhui ya vurugu na michoro ni kiwango kinacholenga Marekani; na kuona kuwa matumizi ya skrini za onyo ni muhimu kushughulikia tatizo halisi la kiwewe, ingawa baadhi ya mashirika yaliripoti kuwa skrini za onyo zinaweza kuzuia ufikiaji wa maudhui yao.

Ili kusoma maoni ya umma yaliyowasilishwa kuhusu kesi hii, tafadhali bofya hapa.

8. Uchambuzi wa Bodi ya Usimamizi

Bodi iliangalia swali la iwapo maudhui haya yanafaa kusalia kwenye jukwaa kupitia lenzi tatu: Sera za maudhui ya Meta, itikadi za kampuni na majukumu yake ya haki za kibinadamu.

8.1. Ufuataji wa sera za maudhui ya Meta

I.Kanuni za maudhui

Bodi inakubaliana na uamuzi wa Meta wa kurejesha maudhui haya kwenye jukwaa kwa kutumia skrini ya onyo na masharti ya umri, lakini inabainisha kuwa hakuna uwazi katika sera za maudhui ya Meta na hakuna njia madhubuti za kutekeleza jibu hili kwa maudhui sawa kwa kiwango.

Uamuzi wa kwanza wa Meta wa kuondoa maudhui ulilingana na sheria ndani ya Kiwango cha Jumuiya kuhusu Maudhui ya Vurugu na Michoro – maudhui hayo yalikiuka sera kwa kuonyesha viungo vya binadamu kukatwa katika hali isiyo ya kimatibabu (mtu aliye na jeraha kubwa kichwani na jicho lililotoka) . Hata hivyo, utaratibu wa sera wa Kiwango cha Jumuiya ya Maudhui ya Vurugu na Michoro unasema kwamba “[Meta] huruhusu maudhui ya michoro (pamoja na vizuizi fulani) ili kusaidia watu kuongeza ufahamu kuhusu masuala. [Meta] inajua kwamba watu wanathamini uwezo wa kujadili masuala muhimu kama vile ukiukaji wa haki za binadamu au vitendo vya kigaidi.” Licha ya marejeleo haya katika utaratibu wa sera, kanuni mahususi ndani ya Kiwango cha Jumuiya hazijumuishi kikwazo cha “kukuza uhamasisho”. Viwango vya ndani vya Meta kwa wakaguzi wake pia havijumuishi vikwazo kwa maudhui yanayotaka kukuza uhamasisho au kurekodi ukiukaji wa haki za binadamu.

Ikiwa hakuna kizuizi mahususi ndani ya Kiwango cha Jumuiya, Bodi inakubaliana na uamuzi wa Meta wa kurejesha maudhui kwa kutumia posho ya kufaa kuwa kwenye habari. Meta inasema kwamba inaruhusu maudhui ya ukiukaji kusalia kwenye jukwaa chini ya posho inayofaa kuwa kwenye habari ikiwa itaamua kuwa yanafaa kuwa kwenye habari na "kuyaweka kuonekana kunafaa mapendeleo ya umma [na] baada ya kufanya majaribio ya kusawazisha inayopima mapendeleo ya umma dhidi ya hatari ya madhara.”

II.Hatua ya utekelezaji

Bodi inabainisha kuwa ingawa Meta ilifanya uamuzi wa kutoa posho ya kufaa kuwa kwenye habari na kurejesha chapisho hilo kwa kutumia skrini ya onyo mnamo Oktoba 29, 2021, chapisho hilo halikurejeshwa kwenye jukwaa hadi karibu wiki tano baadaye, Desemba 2, 2021. Meta alisema kuwa mawasiliano kuhusu uamuzi wa mwisho wa maudhui yalitokea nje ya zana zake za kawaida za usimamizi wa upanuzi, “na kusababisha ucheleweshaji wa kuchukua hatua zinazofaa kuhusu maudhui.” Bodi inaona maelezo haya na ucheleweshaji kuwa wa kutatanisha sana na inasisitiza umuhimu wa Meta kuchukua hatua kwa wakati kuhusiana na maamuzi kama haya, katika muktadha wa mzozo wa umma na wakati uhuru wa vyombo vya habari umewekewa vikwazo vikali. Meta ilipoondoa maudhui haya awali, iliweka kikomo cha kipengele cha siku 30 kinachozuia mtumiaji kuunda maudhui mapya, wakati ambapo waandamanaji mitaani na wanahabari waliokuwa wakiripoti kuhusu mapinduzi na ukandamizaji wa kijeshi walikuwa wakikabiliwa na vurugu kali na ukandamizaji.

8.2. Utiifu wa maadili ya Meta

Bodi inahitimisha kuwa kuweka maudhui haya kwenye jukwaa kwa kutumia skrini ya onyo inalingana na thamani za Meta za “Sauti” na “Usalama.”

Bodi inatambua umuhimu wa “Hadhi” na “Faragha” katika muktadha wa kuwalinda waathiriwa wa ukiukaji wa haki za binadamu. Maudhui yanaathiri hadhi na faragha ya mtu aliyejeruhiwa katika video na familia yake; mtu aliyeonyeshwa anatambulika na wao, au familia zao au wapendwa wao, huenda hawakutaka aina hii ya video zake zitangazwe.

Bodi pia inabainisha umuhimu wa “Usalama” katika muktadha huu, ambao unalenga kuwalinda watumiaji dhidi ya maudhui ambayo yanaleta “hatari kwa usalama wa kimwili wa watu.” Kwa upande mmoja, mtumiaji alitaka kuongeza uhamasisho kuhusu mapinduzi yanayoendelea, ambao unaweza kuchangia katika kuboresha usalama wa watu katika eneo hilo. Kwa upande mwingine, maudhui yanaweza pia kusababisha hatari kwa mtu anayeonyeshwa kwenye video na/au familia yake.

Bodi inahitimisha kuwa katika muktadha ambapo nafasi ya kiraia na uhuru wa vyombo vya habari huzuiwa na serikali, thamani ya “Sauti” inakuwa muhimu zaidi. Hapa, “Sauti” pia hutumika kuboresha thamani ya “Usalama” kwa kuhakikisha watu wanapata taarifa na vurugu za serikali zinafichuliwa.

8.3. Utiifu wa wajibu wa haki za binadamu wa Meta

Bodi imegundua kuwa kuweka maudhui kwenye jukwaa kwa kutumia skrini ya onyo kunalingana na majukumu ya Meta ya haki za binadamu. Hata hivyo, Bodi inahitimisha kuwa sera za Meta zinapaswa kurekebishwa ili kuheshimu vyema haki ya uhuru wa kujieleza kwa watumiaji wanaotaka kutoa uhamasisho kuhusu au kuchapisha matumizi mabaya.

Uhuru wa kujieleza (Kipengele cha 19 ICCPR)

Kifungu cha 19 cha ICCPR kinatoa ulinzi zaidi kwa uhuru wa kujieleza, ikijumuisha haki ya kutafuta na kupokea taarifa. Hata hivyo, huenda haki hii imewekewa vikwazo chini ya masharti fulani mahususi, yanayojulikana kama majaribio ya sehemu tatu wa uwazi, uhalali, na hitaji na uwiano. Ingawa ICCPR haileti wajibu kwa Meta kama inavyofanya kwa majimbo, Meta imejitolea kuheshimu haki za binadamu kama ilivyobainishwa katika UNGP. Ahadi hii inajumuisha haki za binadamu zinazotambulika kimataifa kama zinavyofafanuliwa, miongoni mwa vyombo vingine, na ICCPR.

I. Kutii sheria (uwazi na upatikanaji wa sheria)

Kizuizi chochote cha uhuru wa kujieleza kinapaswa kupatikana na kwa njia wazi kabisa ili kutoa mwongozo kuhusu kile kinachoruhusiwa na kisichoruhusiwa. Bodi inahitimisha kuwa sera ya Maudhui ya Vurugu na Michoro haiweki wazi jinsi Meta inavyoruhusu watumiaji kushiriki maudhui ya michoro ili kukuza uhamasisho au kuchapisha matumizi mabaya. Utaratibu wa Kiwango cha Jumuiya, ambao huweka bayana malengo ya sera, haulingani na kanuni za sera. Utaratibu wa sera unasema kuwa Meta inaruhusu watumiaji kuchapisha maudhui ya michoro “ili kuwasaidia watu kuongeza uhamasisho kuhusu ukiukaji wa haki za binadamu, lakini sera inazuia video zote (iwe zimeshirikiwa ili kuongeza uhamasisho au la)" za watu au maiti katika mazingira yasiyo ya matibabu ikiwa zinaonyesha viungo kukatwa.” Ingawa Meta ilitegemea kwa usahihi posho pana zaidi ya kufaa kuwa kwenye habari ili kurejesha maudhui haya, Kiwango cha Jumuiya kuhusu Maudhui ya Vurugu na Michoro hakiweki wazi ikiwa aina hii ya maudhui itaruhusiwa kwenye jukwaa.

Bodi pia inahitimisha kuwa posho ya kufaa kuwa kwenye habari haiweki wazi wakati ambapo maudhui yanayorekodi ukiukaji wa haki za binadamu au ukatili yatanufaika na posho hiyo. Ingawa tunakubaliana na Meta kwamba kubainisha kufaa kuwa kwenye habari kunaweza “kuzingatiwa sana,” sheria inayohusika haifafanui neno hilo. Sera hiyo inasema kwamba kampuni inapeana “thamani maalum kwa maudhui ambayo yanatishia afya au usalama wa umma au ambayo hutoa sauti kwa mitazamo inayojadiliwa kwa sasa kama sehemu ya mchakato wa kisiasa.” Mifano ya ishara na kanuni zilizo wazi zinapaswa kuongoza matumizi ya busara katika kutumia posho hii. Bila mifano hizo, matumizi yake yanaweza kuwa hayalingani na yasiyokuwa na mantiki. Zaidi ya hayo, posho ya kufaa kuwa kwenye habari hairejelei matumizi ya skrini za maonyo (au matangazo) kwa maudhui ambayo yanakiuka sera za Meta.

Hatimaye, Bodi, katika kesi iliyotangulia (“Maandamano ya Kolombia”), ilipendekeza kwamba Meta “ikuze na itangaze vigezo vilivyo wazi ili wakaguzi wa maudhui watume kwa ajili ya ukaguzi wa ziada wa maudhui yanayopendelewa na umma/” Meta ilijibu kuwa tayari imetangaza vigezo vya kuongezeka kupitia makala ya Kituo cha Uwazi kuhusu kufaa kuwa kwenye habari. Hata hivyo, makala haya yanaangazia vipengele vinavyozingatiwa na Meta katika kutumia posho ya kufaa kuwa kwenye habari, na wala si vigezo vinavyotolewa kwa wasimamizi kuhusu wakati wa kuongeza maudhui (yaani, yatumwe kwa ajili ya ukaguzi wa ziada). Iwapo posho ya kufaa kuwa kwenye habari inakusudiwa kuwa sehemu ya mfumo wa udhibiti wa maudhui uliowekwa wa kampuni, michakato ya kuongeza na matumizi inapaswa kuwezesha lengo hilo. Bodi inabainisha kuwa ukosefu wa uwazi kuhusu wakati, na jinsi, posho ya kufaa kuwa kwenye habari inatumika kunaweza kukaribisha matumizi yasiyo na mantiki ya sera hii.

II. Lengo halali

Vizuizi vya uhuru wa kujieleza vinapaswa kufuata lengo halali, ambalo linajumuisha ulinzi wa haki za wengine, kama vile haki ya faragha ya mtu aliyeonyeshwa (Maoni ya Jumla ya 34, aya ya 28) na haki ya uadilifu wa kimwili. Meta pia inabainisha katika utaratibu wa sera kwamba “maudhui yanayosifu vurugu au kusherehekea mateso au udhalilishaji wa wengine... yanaweza kuunda mazingira yanayozuia ushiriki.” Bodi inakubali kwamba sera ya Maudhui ya Vurugu na Michoro inafuata malengo kadhaa halali.

III. Umuhimu na uwiano

Vizuizi vya kujieleza “lazima kiwe muhimu ili kufikia utendakazi wao wa ulinzi; lazima kiwe ni chombo cha ukali wa chini zaidi miongoni mwa vile vyote vinavyoweza kufikia utendakazi wao wa ulinzi; na lazima vilingane na masilahi yanayopaswa kulindwa” (Maoni ya Jumla Nambari 34, aya ya 34).

Katika kesi hii, Bodi inahitimisha kuwa kuweka lebo ya onyo kwenye maudhui ilikuwa kizuizi muhimu na kinacholingana kwa uhuru wa kujieleza. Skrini ya onyo haiweki wajibu usiofaa kwa wale wanaotaka kuona maudhui huku ikiwafahamisha wengine kuhusu asili ya maudhui na kuwaruhusu kuamua iwapo watayaona au la. Skrini ya onyo pia hulinda ipasavyo hadhi ya mtu aliyeonyeshwa na familia yake.

Bodi pia inabaini kuwa, kama ilivyojadiliwa katika Sehemu ya 8.1, urejeshaji wa Meta wa wadhifa huo ulicheleweshwa kwa muda wa karibu wiki tano. Ucheleweshaji huu ulikuwa na athari kubwa kwa uhuru wa kujieleza katika muktadha wa ghasia zinazoendelea na mazingira yaliyowekewa vikwazo vya vyombo vya habari nchini Sudan. Ucheleweshaji wa urefu huu kunadhoofisha manufaa ya hotuba hii, ambayo ni kutoa onyo kwa raia na kuongeza ufahamu.

Bodi pia inahitimisha kuwa kwa sababu posho ya kufaa kuwa kwenye habari haitumiwi mara kwa mara, sio njia inayofaa ya kuruhusu maudhui ambayo yanaonyesha matumizi mbaya au kutaka kuongeza uhamasisho kwenye jukwaa kwa kiwango fulani. Meta iliambia Bodi kwamba "ilirekodi posho 17 zinazofaa kuwa kwenye habari kuhusiana na sera ya Maudhui ya Vurugu ya Michoro katika kipindi cha miezi 12 iliyopita (miezi 12 kabla ya Machi 8, 2022). Maudhui katika kesi hii yanawakilisha mojawapo ya ustahiki huo 17.” Kwa kulinganisha, Meta iliondoa vipande milioni 90.7 vya maudhui chini ya Kiwango hiki cha Jumuiya katika robo tatu za kwanza mwaka wa 2021. Bodi haioni uwezekano kwamba, ni posho 17 pekee za maudhui zinazohusiana na sera hii, duniani kote, kwa muda wa mwaka mmoja, ambazo zilipaswa kuruhusiwa kusalia kwenye jukwaa kama zinazofaa kuwa kwenye habari na yanafaa mapendeleo ya umma. Posho ya kufaa kuwa kwenye habari haitoi utaratibu wa kutosha wa kuhifadhi maudhui ya aina hii kwenye jukwaa. Ili kuepuka kukagua misemo inayolindwa, Meta inapaswa kurekebisha sera yenyewe ya Maudhui ya Vurugu na Michoro ili kuruhusu maudhui kama haya kusalia kwenye mfumo.

Katika muktadha wa vita au machafuko ya kisiasa, kutakuwa na maudhui ya michoro na vurugu zaidi yanayonaswa na watumiaji na kushirikiwa kwenye jukwaa kwa madhumuni ya kuongeza uhamasisho au kuchapisha matumizi mabaya. Maudhui haya ni muhimu kwa ajili ya kukuza uwajibikaji. Bodi, katika kesi ya "Kusimamishwa kwa Rais wa Zamani Trump", ilibaini kwamba Meta ina jukumu la kukusanya, kuhifadhi na, inapofaa, kushiriki maelezo ili kusaidia katika uchunguzi na mashtaka yanayowezekana ya ukiukaji mkubwa wa jinai za kimataifa, haki za binadamu na sheria za kibinadamu na mamlaka husika na mifumo ya uwajibikaji.” Bodi pia ilipendekeza Meta ifafanue na ieleze katika itifaki zake za Sera ya Biashara ya Haki za Kibinadamu kuhusu jinsi ya kufanya maudhui ya awali ya umma yapatikane kwa watafiti huku ikizingatia viwango vya kimataifa na sheria za ulinzi wa data. Katika kukabiliana na hali hiyo, Meta ilijitolea kutoa taarifa kwa Bodi kuhusu jitihada zinazoendelea za kushughulikia suala hilo. Tangu Bodi ichapishe pendekezo hili mnamo Mei 5, 2021, Meta haijaripoti maendeleo yoyote kuhusu suala hili. Bodi inabaini ucheleweshaji wa urefu huu na ukosefu wa maendeleo unaohusiana na jukumu ambalo jukwaa linachukua katika hali za migogoro ya vurugu (k.m. vita vya sasa vya Ukrainia ambapo watumiaji wanachapisha dhuluma kupitia mitandao ya kijamii) na machafuko ya kisiasa kote ulimwenguni.

Hatimaye, Bodi inakumbuka pendekezo lake kutoka kwa kesi ya "Kusimamishwa kwa Rais wa Awali Trump" kwa Meta “ikuze na kuchapisha sera inayosimamia majibu ya Facebook kwa mizozo au hali mpya ambapo michakato yake ya kawaida haingeweza kuzuia au kuepusha madhara yaliyo karibu.” Meta iliripoti katika Sasisho la Q4 2021 kwenye Bodi ya Usimamizi kwamba kampuni imetayarisha pendekezo la Itifaki mpya ya Mgogoro katika kujibu pendekezo la Bodi na ikapitishwa. Meta pia ilisema kwamba hivi karibuni itatoa taarifa kuhusu itifaki hii kwenye Kituo cha Uwazi. Meta ilifahamisha Bodi kuwa itifaki hii haikuwapo wakati wa mapinduzi nchini Sudan, wala haikufanya kazi wakati wa ukaguzi wa kesi hii. Kampuni hiyo inapanga kuzindua itifaki hiyo baadaye mwaka wa 2022. Itifaki iliyoundwa vizuri inapaswa kuongoza Meta katika kuendeleza na kutekeleza majibu muhimu na yanayolingana katika hali za mgogoro. Meta inapaswa kwenda kwa haraka zaidi ili kutekeleza itifaki hii na kutoa maelezo mengi iwezekanavyo kuhusu jinsi itifaki hii itakavyofanya kazi na kuingiliana na michakato iliyopo ya Meta. Majukwaa ya Meta yana jukumu kubwa katika mizozo na hali ya mgogoro ulimwenguni kote na kampuni lazima iwe tayari kujibu haraka na kwa utaratibu ili kuzuia makosa.

9. Uamuzi wa Bodi ya usimamizi

Bodi ya Usimamizi inakubali uamuzi wa Meta wa kuacha maudhui kwa kutumia skrini inayozuia ufikiaji kwa walio na umri wa zaidi ya miaka 18.

10. Taarifa ya ushauri wa sera

Sera ya maudhui

1. Meta inapaswa kurekebisha Kiwango cha Jumuiya kuhusu Maudhui ya Vurugu na Michoro ili kuruhusu video za watu au maiti zinaposhirikiwa kwa madhumuni ya kuongeza uhamasisho au kuchapisha ukiukaji wa haki za binadamu. Maudhui haya yanapaswa kuruhusiwa kwa skrini ya onyo ili watu wafahamu kuwa maudhui yanaweza kuwa ya kusumbua. Bodi itazingatia pendekezo hili kutekelezwa wakati Meta itasasisha Kiwango cha Jumuiya.

2. Meta inapaswa kutekeleza mchakato wa kuunda sera ambao unaunda vigezo vya kutambua video za watu au maiti zinaposhirikiwa kwa madhumuni ya kuongeza uhamasisho au kuchapisha ukiukaji wa haki za binadamu. Bodi itazingatia pendekezo hili lililotekelezwa wakati Meta inachapisha matokeo ya mchakato wa kuunda sera, ikijumuisha taarifa kuhusu mchakato na vigezo vya kutambua maudhui haya kwa kiwango fulani.

3. Meta inapaswa kuweka wazi katika maelezo yake ya posho ya kufaa kuwa kwenye habari hatua zote ambazo inaweza kuchukua (kwa mfano, urejeshaji na skrini ya onyo) kulingana na sera hii. Bodi itazingatia pendekezo hili kutekelezwa wakati Meta itasasisha Sera.

Utekelezaji

4. Ili kuhakikisha watumiaji wanaelewa kanuni, Meta inapaswa kuwaarifu watumiaji inapochukua hatua kuhusu maudhui yao kulingana na posho ya kufaa kuwa kwenye habari ikijumuisha urejeshaji wa maudhui au matumizi ya skrini ya onyo. Taarifa ya mtumiaji inaweza kuunganisha maelezo yaliyo kwenye Kituo cha Uwazi cha posho ya kufaa kuwa kwenye habari. Bodi itazingatia hii imetekelezwa wakati Meta itatoa arifa hii iliyosasishwa kwa watumiaji katika masoko yote na kuonyesha kuwa watumiaji wanapokea arifa hii kupitia data ya utekelezaji.

*Dokezo la kiutaratibu:

Maamuzi ya Bodi ya Usimamizi yanatayarishwa na majopo ya Wanachama watano na kuidhinishwa na wengi wa wanachama wa Bodi. Maamuzi ya Bodi hayawakilishi maoni ya kibinafsi ya Wanachama wote.

Kwa uamuzi wa kesi hii, utafiti huru ulipangwa kwa niaba ya Bodi. Taasisi huru ya utafiti yenye makao yake makuu katika Chuo Kikuu cha Gothenburg na iliyotoa timu ya zaidi ya wanasayansi 50 wa kijamii kutoka mabara sita, pamoja na zaidi ya wataalamu 3,200 wa kila nchi kutoka kote ulimwenguni. Bodi pia ilisaidiwa na Duco Advisors, shirika la ushauri linalolenga miingiliano ya siasa za ulimwengu, uaminifu na usalama na teknolojia.

العودة إلى قرارات الحالة والآراء الاستشارية المتعلقة بالسياسة