Bài thơ bằng tiếng Nga

Quyết định này có bằng cả tiếng Nga (thông qua tab "ngôn ngữ" trong menu ở đầu màn hình này), tiếng Latvia (tại đây) và tiếng Ukraine (tại đây).

Lai iepazītos ar lēmumu latviski, spied šeit.

Щоб прочитати це рішення українською мовою, натисніть тут.

Tóm tắt trường hợp

Ủy ban Giám sát đã hủy bỏ quyết định ban đầu của Meta là gỡ một bài viết trên Facebook vừa so sánh quân đội Nga tại Ukraine với Đức Quốc xã vừa trích dẫn bài thơ kêu gọi tiêu diệt phát xít. Ủy ban cũng hủy bỏ kết luận của Meta cho rằng hình ảnh về một người có vẻ như đã chết trong cùng bài viết vi phạm chính sách về Nội dung bạo lực và phản cảm. Meta đã thêm màn hình cảnh báo vào hình ảnh này với lý do hình ảnh vi phạm chính sách nêu trên. Trường hợp này đặt ra một số vấn đề quan trọng về hoạt động kiểm duyệt nội dung trong các tình huống xảy ra xung đột.

Giới thiệu về trường hợp

Vào tháng 04/2022, một người dùng Facebook tại Latvia đăng hình ảnh về người có vẻ như đã chết, nằm úp mặt xuống đường phố, cơ thể không có vết thương nào. Meta xác nhận với Ủy ban rằng người này bị bắn tại Bucha, Ukraine.

Văn bản tiếng Nga đi kèm hình ảnh này tranh luận rằng hành động tàn bạo bị cho là do binh lính Liên Xô gây ra trong Chiến tranh thế giới thứ hai tại Đức được biện minh với lý do rằng đó là các hành động để trả thù tội ác mà binh lính Đức Quốc xã gây ra tại Liên Xô. Văn bản đó liên hệ giữa quân đội Đức Quốc xã và quân đội Nga tại Ukraine, cho rằng quân đội Nga "became fascist" (đã trở thành phát xít).

Bài viết trích dẫn các hành động tàn bạo bị cho là do binh lính Nga gây ra ở Ukraine với nội dung "after Bucha, Ukrainians will also want to repeat... and will be able to repeat" (sau sự kiện tại Bucha, người Ukraine cũng sẽ muốn lặp lại... và có thể sẽ lặp lại"). Bài viết kết thúc bằng việc trích dẫn bài thơ "Kill him!" (Hãy tiêu diệt hắn!) của nhà thơ Liên Xô Konstantin Simonov, trong đó có các dòng sau: "kill the fascist... Kill him! Kill him! Kill!" (hãy tiêu diệt tên phát xít... Tiêu diệt hắn! Tiêu diệt hắn! Tiêu diệt!)

Bài viết đã bị một người dùng Facebook khác báo cáo và bị Meta gỡ do vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng về ngôn từ gây thù ghét. Sau khi Ủy ban chọn trường hợp này, Meta nhận thấy rằng công ty gỡ nhầm bài viết nên đã khôi phục. 3 tuần sau đó, Meta thêm màn hình cảnh báo vào hình ảnh theo chính sách về Nội dung bạo lực và phản cảm.

Kết luận chính

Ủy ban thấy rằng việc Meta gỡ bài viết và sau đó thêm màn hình cảnh báo là không phù hợp với Tiêu chuẩn cộng đồng của Facebook, giá trị của Meta hay trách nhiệm của công ty về nhân quyền.

Ủy ban cho rằng bài viết không đưa ra cáo buộc chung "Russian soldiers are Nazis" (binh lính Nga là Đức Quốc xã) mà tranh luận rằng binh lính Nga hành động giống như Đức Quốc xã ở một thời điểm và địa điểm cụ thể, đồng thời liên hệ đến các sự kiện tương tự trước đây. Bài viết cũng nhắm đến binh lính Nga vì họ đóng vai trò là những người tham chiến, chứ không phải vì quốc tịch của họ. Trong ngữ cảnh này, cả trách nhiệm của Meta về nhân quyền lẫn Tiêu chuẩn cộng đồng về ngôn từ gây thù ghét đều không bảo vệ binh lính trước các khiếu nại về hành vi sai trái nghiêm trọng hoặc không ngăn chặn sự so sánh mang tính khiêu khích giữa các hành động của họ và sự kiện trước đây.

Ủy ban nhấn mạnh tầm quan trọng của ngữ cảnh khi đánh giá liệu nội dung có thôi thúc hành vi bạo lực hay không. Trong trường hợp này, Ủy ban nhận thấy các câu trích dẫn từ bài thơ "Kill him!" (Hãy tiêu diệt hắn!) là dẫn chiếu mang tính nghệ thuật và văn hóa được dùng làm biện pháp tu từ. Khi đọc trong ngữ cảnh của toàn bộ bài viết, Ủy ban thấy rằng các câu trích dẫn này đang được dùng để mô tả chứ không cổ xúy trạng thái tinh thần. Các câu trích dẫn đó cảnh báo về chu kỳ xảy ra hành vi bạo lực và nguy cơ lịch sử sẽ lặp lại ở Ukraine.

Hướng dẫn nội bộ của Meta dành cho người kiểm duyệt làm rõ rằng công ty diễn giải Tiêu chuẩn cộng đồng về bạo lực và khích nộ để cho phép "[các] dẫn chiếu mang tính trung lập đến hệ quả tiềm ẩn" và "[các] cảnh báo nhằm mục đích thông báo". Tuy nhiên, Tiêu chuẩn cộng đồng công khai lại không nêu rõ cách diễn giải này. Tương tự như vậy, chính sách về Nội dung bạo lực và phản cảm cấm hình ảnh mô tả ca tử vong do bạo lực. Hướng dẫn nội bộ dành cho người kiểm duyệt mô tả cách Meta xác định liệu ca tử vong có mang tính chất bạo lực hay không, nhưng điều này lại không được đưa vào chính sách công khai.

Trong trường hợp này, đa phần các thành viên của Ủy ban đều thấy rằng hình ảnh trong bài viết không có các dấu hiệu rõ ràng của hành vi bạo lực, xét theo hướng dẫn nội bộ của Meta dành cho người kiểm duyệt. Chỉ khi có dấu hiệu rõ ràng thì việc sử dụng màn hình cảnh báo mới thỏa đáng.

Nhìn chung, Ủy ban cho rằng bài viết này không có khả năng làm trầm trọng thêm tình trạng bạo lực. Tuy nhiên, Ủy ban lưu ý rằng việc đánh giá ngôn từ cổ xúy bạo lực sẽ phức tạp hơn trong các tình huống có xung đột trên toàn thế giới mà ở đó luật pháp quốc tế cho phép nhắm đến những người tham chiến. Cuộc tiến quân của Nga vào Ukraine là bất hợp pháp, đây là điều mà quốc tế đã công nhận. Ủy ban thúc giục Meta sửa đổi chính sách để tính đến các trường hợp can thiệp quân sự bất hợp pháp.

Quyết định của Ủy ban Giám sát

Ủy ban Giám sát hủy bỏ quyết định ban đầu của Meta về việc gỡ bài viết, cũng như quyết định sau đó của công ty cho rằng hình ảnh trong bài viết vi phạm chính sách về Nội dung bạo lực và phản cảm mà vì lẽ đó Meta thêm màn hình cảnh báo.

Theo Ủy ban, Meta cần:

• Sửa đổi Tiêu chuẩn cộng đồng công khai về bạo lực và khích nộ để làm rõ rằng công ty cho phép nội dung chứa "dẫn chiếu mang tính trung lập đến hệ quả tiềm ẩn", dựa trên cách Meta diễn giải chính sách đó.
• Đưa phần giải thích về cách Meta xác định liệu một hình ảnh có mô tả "một người tử vong do bạo lực" hay không vào Tiêu chuẩn cộng đồng công khai về nội dung bạo lực và phản cảm.
• Đánh giá tính khả thi của việc phát triển các công cụ cho phép người dùng trưởng thành quyết định có xem nội dung phản cảm không. Nếu muốn xem thì họ muốn xem nội dung đó kèm theo hay không kèm theo màn hình cảnh báo.

* Phần tóm tắt trường hợp trình bày sơ lược về trường hợp và không có giá trị tiền lệ.

Toàn bộ quyết định cuối cùng

1. Tóm tắt quyết định

Ủy ban Giám sát hủy bỏ quyết định ban đầu của Meta về việc gỡ một bài viết trên Facebook đề cập đến cuộc xung đột tại Ukraine. Nội dung bài viết bằng tiếng Nga và được đăng tại Latvia, chứa hình ảnh minh họa (đi kèm văn bản) quang cảnh đường phố với một người đang nằm yên trên mặt đất, có vẻ như đã qua đời. Văn bản này có các câu trích dẫn từ một bài thơ nổi tiếng của nhà thơ Liên Xô Konstantin Simonov nhằm kêu gọi chống lại những kẻ xâm lược là người Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Đồng thời, văn bản này ngụ ý rằng những người tham chiến đến từ Nga đang đóng vai trò tương tự tại Ukraine, giống như những binh lính Đức tại Xô Viết. Sau khi Ủy ban chọn bài viết này để xem xét, Meta đã thay đổi lập trường và khôi phục nội dung trên nền tảng. Nội dung đưa ra các câu hỏi quan trọng mang tính xác định theo chính sách của Meta về Ngôn từ gây thù ghét cũng như Bạo lực và khích nộ. Vài tuần sau khi quyết định khôi phục bài viết, Meta thêm màn hình cảnh báo vào bức ảnh. Đa phần các thành viên của Ủy ban đều nhận thấy rằng hình ảnh minh họa đó không vi phạm chính sách về Nội dung bạo lực và phản cảm do không có dấu hiệu rõ ràng cho thấy hành vi bạo lực, như mô tả trong nguyên tắc nội bộ của Meta dành cho người kiểm duyệt nội dung. Chỉ khi có dấu hiệu rõ ràng thì việc sử dụng màn hình cảnh báo mới thỏa đáng.

2. Mô tả và dữ kiện về trường hợp

Vào tháng 04/2022, một người dùng Facebook tại Latvia đã đăng ảnh và văn bản bằng tiếng Nga lên Bảng tin của mình. Bài viết đã nhận được khoảng 20.000 lượt xem, khoảng 100 lượt chia sẻ và gần 600 lượt bày tỏ cảm xúc cùng hơn 100 bình luận.

Đó là hình ảnh con phố với một người đang nằm yên trên mặt đất, cạnh chiếc xe đạp đổ, có vẻ như đã qua đời, cơ thể không có vết thương nào. Văn bản có nội dung "they wanted to repeat and repeated" (họ muốn lặp lại và đã làm như vậy). Bài viết nhận xét về những tội ác bị cho là do binh lính Liên Xô gây ra ở Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Bài viết nói rằng những tội ác đó được biện minh với lý do rằng binh lính đang trả thù cho nỗi kinh hoàng mà Đức Quốc xã đã reo rắc ở Liên Xô. Bài viết liên hệ Chiến tranh thế giới thứ hai với cuộc tiến quân vào Ukraine và cho rằng quân đội Nga "became fascist" (đã trở thành phát xít). Bài viết nêu rằng quân đội Nga tại Ukraine "rape[s] girls, wound[s] their fathers, torture[s] and kill[s] peaceful people" (cưỡng hiếp các bé gái, đánh đập cha các em, tra tấn và giết hại những con người yêu chuộng hòa bình). Bài viết kết luận rằng "after Bucha, Ukrainians will also want to repeat... and will be able to repeat" (sau sự kiện tại Bucha, người Ukraine cũng sẽ muốn lặp lại... và có thể sẽ lặp lại"). Cuối bài viết, người dùng chia sẻ một đoạn trong bài thơ "Kill him!" (Hãy tiêu diệt hắn!) của nhà thơ Xô Viết Konstantin Simonov, trong đó có những dòng sau: "kill the fascist so he will lie on the ground’s backbone, not you" (tiêu diệt tên phát xít để hắn nằm gục trên mặt đất, chứ không phải bạn); "kill at least one of them as soon as you can" (tiêu diệt ít nhất một tên trong số chúng ngay khi bạn có thể); "Kill him! Kill him! Kill!" (Tiêu diệt hắn! Tiêu diệt hắn! Tiêu diệt!)

Cũng trong ngày bài viết được đăng, một người dùng khác đã báo cáo đây là "nội dung bạo lực và phản cảm". Theo quyết định của chuyên viên xét duyệt, Meta đã gỡ nội dung này do vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng về ngôn từ gây thù ghét. Vài giờ sau, người dùng đăng bài viết đã kháng nghị và chuyên viên xét duyệt thứ hai cũng đánh giá nội dung là vi phạm chính sách nêu trên.

Người dùng tiếp tục kháng nghị với Ủy ban Giám sát. Sau khi Ủy ban chọn đơn kháng nghị này để xem xét vào ngày 31/05/2022, Meta lại xác định quyết định gỡ trước đó của mình là nhầm lẫn và đã khôi phục nội dung. Vào ngày 23/06/2022 (23 ngày sau khi nội dung được khôi phục), Meta thêm màn hình cảnh báo đối với ảnh trong bài viết theo Tiêu chuẩn cộng đồng về nội dung bạo lực và phản cảm, với lý do ảnh đó cho thấy một người tử vong do bạo lực. Màn hình cảnh báo có ghi "nội dung nhạy cảm – bức ảnh này có thể cho thấy nội dung bạo lực hoặc phản cảm", đồng thời cung cấp cho người dùng 2 lựa chọn: "tìm hiểu thêm" và "xem ảnh".

Bối cảnh thực tế sau đây có liên quan đến quyết định của Ủy ban và dựa trên nghiên cứu do Ủy ban ủy quyền thực hiện:

• Cuộc tiến quân của Nga vào Ukraine là bất hợp pháp, đây là điều mà Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc công nhận vào ngày 02/03/2022 (A/RES/ES-11/1).
• Bà Michelle Bachelet – Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc – bày tỏ mối quan ngại về "các vấn đề nghiêm trọng và nhức nhối liên quan đến tội ác chiến tranh, hành vi xâm phạm trầm trọng luật nhân đạo quốc tế và hành vi vi phạm nghiêm trọng luật nhân quyền quốc tế có thể xảy ra" tại Ukraine.
• Ở các nền văn hóa sau chế độ Xô Viết, cụm từ "phát xít" thường đề cập đến Đức Quốc xã, đặc biệt trong bối cảnh Chiến tranh thế giới thứ hai. Tuy nhiên, định nghĩa của cụm từ "phát xít" không còn liên quan trực tiếp đến Đức Quốc xã. Tại Nga và Ukraine, cụm từ này bị lu mờ do các cuộc thảo luận mang tính chính trị mà ở đó cụm từ "phát xít" đã được sử dụng để bêu xấu những người phản đối trên các khía cạnh khác nhau của thảo luận chính trị.
• Câu đầu tiên trong bài viết của người dùng là "They wanted to repeat and repeated" (Họ muốn lặp lại và đã làm như vậy)", dẫn chiếu đến câu khẩu hiệu phổ biến bằng tiếng Nga là "[w]e can repeat" (chúng tôi có thể lặp lại). Một số người sử dụng câu khẩu hiệu này để nói đến chiến thắng của Xô Viết đối với Đức Quốc xã trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Ngoài ra, người dùng còn ám chỉ câu khẩu hiệu này khi nêu rằng "after Bucha, Ukrainians will also want to repeat... and will be able to repeat" (sau sự kiện tại Bucha, người Ukraine cũng sẽ muốn lặp lại... và có thể sẽ lặp lại") hành động của quân đội Nga.

3. Thẩm quyền và phạm vi hoạt động của Ủy ban Giám sát

Ủy ban có thẩm quyền xem xét quyết định của Meta theo đơn kháng nghị của người dùng có nội dung bị gỡ (Mục 1 của Điều 2 trong Điều lệ; Mục 1, Điều 3 trong Quy chế). Ủy ban có thể tán thành hoặc hủy bỏ quyết định của Meta (Mục 5 của Điều 3 trong Điều lệ) và công ty phải tuân theo quyết định của Ủy ban (Điều 4 trong Điều lệ). Meta cũng phải đánh giá xem việc áp dụng quyết định của Ủy ban với nội dung giống hệt có bối cảnh tương đương có khả thi hay không (Điều 4 trong Điều lệ). Quyết định của Ủy ban có thể bao gồm nội dung tư vấn chính sách với các đề xuất tuy không mang tính ràng buộc nhưng Meta phải phản hồi (Mục 4 của Điều 3; Điều 4 trong Điều lệ).

Khi lựa chọn các trường hợp tương tự (trường hợp mà Meta đồng ý rằng công ty mắc sai sót), Ủy ban sẽ xem xét quyết định ban đầu để hiểu thêm về lý do xảy ra sai sót, cũng như để đưa ra nhận xét hoặc đề xuất có thể góp phần hạn chế sai sót và đẩy mạnh các quy trình công bằng và minh bạch.

4. Nguồn căn cứ

Ủy ban Giám sát đã xem xét các căn cứ và tiêu chuẩn sau đây:

I. Quyết định của Ủy ban Giám sát:

Dưới đây là các quyết định có liên quan nhất mà Ủy ban Giám sát từng đưa ra:

• Trường hợp về "Cục Truyền thông Tigray" (2022-006-FB-MR). Trong trường hợp này, Ủy ban giữ nguyên quyết định của Meta là gỡ bỏ nội dung sau khi kết luận rằng xét đến trang cá nhân của người dùng (bộ thuộc chính phủ trong khu vực), ngôn từ được sử dụng (lời kêu gọi rõ ràng rằng phải tiêu diệt những binh lính không đầu hàng) và phạm vi tiếp cận của trang (khoảng 260.000 người theo dõi), bài viết nhiều nguy cơ có thể làm gia tăng bạo lực.
• Trường hợp về "Video phản cảm tại Sudan" (2022-002-FB-MR). Trong trường hợp này, Ủy ban đề xuất Meta nên: (i) sửa đổi Tiêu chuẩn cộng đồng về nội dung bạo lực và phản cảm để cho phép hiển thị những video về người hoặc xác chết khi video được chia sẻ nhằm mục đích nâng cao nhận thức về hoặc ghi lại hành vi vi phạm nhân quyền; và (ii) thực hiện quy trình phát triển chính sách nhằm xây dựng tiêu chí xác định những video về người hoặc xác chết khi video được chia sẻ nhằm mục đích nâng cao nhận thức về hoặc ghi lại hành vi lạm dụng nhân quyền.

II. Chính sách nội dung của Meta:

Theo Tiêu chuẩn cộng đồng về ngôn từ gây thù ghét, Meta không cho phép ngôn từ "bạo lực" hoặc "xúc phạm nhân phẩm" nhắm đến mọi người/các nhóm dựa trên đặc điểm được bảo vệ. Chính sách này nêu rằng "ngôn từ xúc phạm nhân phẩm" bao gồm "những lời so sánh, nội dung mang tính khái quát hóa hoặc tuyên bố chê trách về tư cách đối với hoặc liên quan đến... tội phạm bạo lực và tình dục". Chính sách này rõ ràng không áp dụng cho những tuyên bố không chê trách về tư cách. Nhóm được mô tả là "đã phạm tội bạo lực hoặc phạm tội tình dục" và không được bảo vệ trước các hành vi công kích theo chính sách về Ngôn từ gây thù ghét.

Theo Tiêu chuẩn cộng đồng về bạo lực và khích nộ, Meta không cho phép "các mối đe dọa có thể dẫn đến tử vong" (và những hình thức bạo lực có mức độ nghiêm trọng cao)" mà ở đó "mối đe dọa" được định nghĩa là "lời kêu gọi thực hiện hành vi bạo lực có mức độ nghiêm trọng cao" và "tuyên bố cổ xúy hành vi bạo lực có mức độ nghiêm trọng cao)", trong số nhiều định nghĩa khác. Nguyên tắc nội bộ của Meta dành cho người xét duyệt nội dung làm rõ rằng công ty diễn giải chính sách này để cho phép nội dung chứa những tuyên bố có "dẫn chiếu mang tính trung lập đến hệ quả tiềm ẩn của một hành động hoặc cảnh báo nhằm mục đích thông báo".

Theo Tiêu chuẩn cộng đồng về nội dung bạo lực và phản cảm, "hình ảnh cho thấy một hay nhiều người tử vong do bạo lực (tai nạn hoặc sát hại)" được che đi bằng màn hình cảnh báo.

III. Các giá trị của Meta:

Meta đã mô tả các giá trị của Facebook là "Bày tỏ ý kiến", "Phẩm giá" và "An toàn" (trong số nhiều giá trị khác) ở phần giới thiệu về Tiêu chuẩn cộng đồng. Quyết định này sẽ đề cập đến các giá trị đó nếu và khi có liên quan đến quyết định.

IV. Tiêu chuẩn quốc tế về nhân quyền:

Nguyên tắc chỉ đạo của Liên Hiệp Quốc về kinh doanh và nhân quyền (UNGP), do Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc phê chuẩn vào năm 2011, thiết lập một khung tự nguyện cho các trách nhiệm của doanh nghiệp tư nhân về nhân quyền. Năm 2021, Meta công bốChính sách của công ty về nhân quyền, trong đó tái khẳng định cam kết rằng công ty sẽ tôn trọng nhân quyền theo UNGP. Ủy ban đã phân tích các trách nhiệm của Meta về nhân quyền trong trường hợp này dựa trên các tiêu chuẩn sau đây về nhân quyền:

• Quyền tự do biểu đạt và bày tỏ ý kiến:: Điều 19 trong Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR), Chú giải chung số 34, Ủy ban Nhân quyền, năm 2011); Các báo cáo do Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hiệp Quốc về quyền tự do biểu đạt và bày tỏ ý kiến thực hiện: A/HRC/38/35 (năm 2018), A/74/486 (năm 2019) và A/HRC/44/49/Add.2 (năm 2020); Báo cáo của Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc: A/HRC/22/17/Add.4 (năm 2013).
• Quyền bình đẳng và không bị phân biệt đối xử: Đoạn 1, Điều 2 (ICCPR).
• Quyền được bảo mật về mặt vật lý: Điều 9 (ICCPR).
• Quyền được sống: Điều 6 (ICCPR).

5. Nội dung do người dùng gửi

Trong đơn kháng nghị với Ủy ban, người dùng cho biết rằng ảnh mà họ chia sẻ là "most innocuous" (vô hại nhất) trong số những bức ảnh ghi lại "crimes of the Russian army in the city of Bucha" (tội ác của quân đội Nga ở thành phố Bucha), "where dozens of dead civilians lie on the streets" (nơi xác của hàng chục dân thường nằm la liệt trên đường phố). Họ nói rằng bài viết của mình không kêu gọi bạo lực, mà chỉ nói về "past history and the present" (quá khứ và hiện tại). Họ cho biết bài thơ vốn mô tả "struggle of Soviet soldiers against the Nazis" (cuộc đấu tranh của binh lính Liên Xô chống lại Đức Quốc xã) và họ đăng lại để cho thấy "the Russian army became an analogue of the fascist army" (quân đội Nga ngày càng giống quân đội phát xít). Trong đơn kháng nghị, họ cho biết mình là nhà báo và tin rằng mọi người nên biết chuyện gì đang diễn ra, nhất là trong thời chiến.

6. Nội dung do Meta gửi

Trong phần lý do mà Meta cung cấp cho Ủy ban, công ty phân tích nội dung của trường hợp này dựa trên 3 chính sách khác nhau, bắt đầu bằng Ngôn từ gây thù ghét. Meta tập trung trình bày tại sao công ty hủy bỏ quyết định ban đầu, chứ không giải thích cách dẫn đến việc đưa ra quyết định ban đầu. Theo Meta, việc xác nhận rằng binh lính Nga gây ra các tội ác trong bối cảnh xảy ra cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine không cấu thành hành vi công kích theo chính sách về Ngôn từ gây thù ghét, vì "tuyên bố không chê trách về tư cách" được cho phép hiển thị trên nền tảng. Meta cũng giải thích rằng chủ nghĩa phát xít là một tư tưởng chính trị và việc liên kết đơn thuần quân đội Nga với một tư tưởng chính trị nhất định không cấu thành hành vi công kích, vì "quân đội Nga là một thể chế nên không phải là nhóm đặc điểm được bảo vệ hay nhóm phụ được đề cập trong chính sách về Ngôn từ gây thù ghét (như so sánh với những người binh lính Nga)". Cuối cùng, Meta cho biết rằng các đoạn trích khác nhau từ bài thơ "Kill him!" (Hãy tiêu diệt hắn!) được trích dẫn trong phần văn bản của bài viết (ví dụ: "kill a fascist" (tiêu diệt tên phát xít), "kill at least one of them" (tiêu diệt ít nhất một tên trong số chúng), ''kill him!" (hãy tiêu diệt hắn!)) đề cập đến "Đức Quốc xã" trong bối cảnh Chiến tranh thế giới thứ hai, và Đức Quốc xã không phải là nhóm được bảo vệ.

Meta cũng phân tích bài viết này dựa trên chính sách về Bạo lực và khích nộ. Về khía cạnh này, Meta giải thích rằng việc cho là "Ukrainians will also want to repeat… and will be able to repeat" (Người Ukraine cũng sẽ muốn lặp lại... và có thể sẽ lặp lại) sau các sự kiện tại Bucha không cổ xúy bạo lực. Meta khẳng định đây là "dẫn chiếu mang tính trung lập đến hệ quả tiềm ẩn", điều mà công ty diễn giải là được phép theo chính sách về Bạo lực và khích nộ. Meta cũng nêu rằng việc trích dẫn bài thơ của Simonov là cách nâng cao nhận thức về khả năng lịch sử sẽ lặp lại ở Ukraine. Cuối cùng, công ty giải thích rằng Tiêu chuẩn cộng đồng về bạo lực và khích nộ cho phép ủng hộ hành vi bạo lực đối với cá nhân được đề cập trong chính sách về Cá nhân và tổ chức nguy hiểm, chẳng hạn như Đức Quốc xã (nhân vật ''phát xít" trong bài thơ của Simonov).

Sau đó, Meta giải thích rằng công ty thêm màn hình cảnh báo và áp dụng các biện pháp hạn chế độ tuổi phù hợp cho bài viết theo chính sách về Nội dung bạo lực và phản cảm vì hình ảnh trong nội dung này cho thấy một người tử vong do bạo lực. Meta xác nhận rằng hình ảnh đó khắc họa cá nhân bị bắn tại Bucha, Ukraine.

Để trả lời các câu hỏi của Ủy ban, Meta cung cấp thêm phần giải thích về những sáng kiến công ty đã đưa ra trong bối cảnh xung đột tại Ukraine. Tuy nhiên, Meta xác nhận không có sáng kiến nào trong số này có liên quan đến quyết định ban đầu về việc gỡ nội dung trong trường hợp này hay quyết định khôi phục nội dung kèm theo màn hình cảnh báo. Công ty cho biết thêm rằng họ đã thực hiện một số bước phù hợp với Nguyên tắc chỉ đạo của Liện Hợp Quốc về kinh doanh và nhân quyền nhằm đảm bảo hoạt động thẩm tra vào thời điểm xảy ra xung đột. Các bước này bao gồm tương tác với xã hội dân sự Ukraine và Nga, cũng như phương tiện truyền thông độc lập tại Nga để thu thập ý kiến đóng góp về tác động của các biện pháp mà Meta áp dụng khi xảy ra xung đột.

Ủy ban đã đặt 11 câu hỏi cho Meta và Meta trả lời hết.

7. Bình luận công khai

Ủy ban Giám sát đã nhận được 8 bình luận công khai liên quan đến trường hợp này, trong đó có 3 bình luận đến từ châu Âu, 4 bình luận đến từ Hoa Kỳ và Canada, 1 bình luận đến từ Mỹ La tinh và Caribe. Các bình luận này xoay quanh những chủ đề sau đây: cuộc xung đột vũ trang quốc tế, tầm quan trọng của ngữ cảnh khi kiểm duyệt nội dung, vai trò của nhà báo trong tình huống xảy ra xung đột, tài liệu về tội ác chiến tranh, cũng như nội dung biểu đạt mang tính nghệ thuật.

Để đọc các bình luận công khai gửi đến cho trường hợp này, vui lòng nhấp vào đây.

8. Phân tích của Ủy ban Giám sát

Ban đầu, Ủy ban kiểm tra xem nội dung có được cho phép theo chính sách nội dung của Meta không, có được diễn giải trong trường hợp cần thiết dựa trên các giá trị của nền tảng không, sau đó đánh giá liệu biện pháp xử lý nội dung có phù hợp với trách nhiệm của công ty về nhân quyền không.

Ủy ban chọn trường hợp này vì quyết định gỡ bài viết làm gia tăng mối quan ngại quan trọng về nội dung biểu đạt mang tính nghệ thuật và những dẫn chiếu đến nền văn hóa được sử dụng lại trong các bối cảnh mới tiềm ẩn nguy cơ khích nộ bạo lực trong tình huống xảy ra xung đột. Không gian biểu đạt trên mạng đặc biệt quan trọng với những người chịu ảnh hưởng của chiến tranh. Vì vậy, các công ty truyền thông xã hội phải đặc biệt chú ý đến việc bảo vệ quyền của những người đó. Trường hợp này cho thấy việc không phân tích ngữ cảnh (thường phổ biến khi kiểm duyệt nội dung trên quy mô lớn) có thể ngăn người dùng biểu đạt ý kiến liên quan đến cuộc xung đột, cũng như liên hệ theo cách khiêu khích đến các sự kiện tương tự trước đây như thế nào.

8.1 Sự tuân thủ chính sách nội dung của Meta

Ủy ban thấy rằng nội dung trong trường hợp này không vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng về ngôn từ gây thù ghét hay Tiêu chuẩn về bạo lực và khích nộ. Đa phần các thành viên của Ủy ban đều cho rằng nội dung không vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng về nội dung bạo lực và phản cảm.

I. Ngôn từ gây thù ghét

Chính sách của Meta về Ngôn từ gây thù ghét cấm hành vi công kích người khác dựa trên đặc điểm được bảo vệ, bao gồm cả quốc tịch. Nghề nghiệp được "bảo vệ ở khía cạnh nào đó" khi được dẫn chiếu cùng với một đặc điểm được bảo vệ. Nguyên tắc nội bộ của công ty dành cho người kiểm duyệt làm rõ hơn rằng "các nhóm phụ phần nào được bảo vệ", bao gồm những nhóm được định nghĩa theo một đặc điểm được bảo vệ cùng với nghề nghiệp (ví dụ: binh lính Nga), thường đủ điều kiện được bảo vệ trước các hành vi công kích bằng Ngôn từ gây thù ghét Cấp 1. Các hành vi công kích đó (trong số nhiều hành vi công kích) bao gồm "ngôn từ cổ xúy bạo lực" và "ngôn từ xúc phạm nhân phẩm... dưới dạng những lời so sánh, nội dung mang tính khái quát hóa hoặc tuyên bố chê trách về tư cách" "đối với hoặc liên quan đến... tội phạm bạo lực và tình dục". Chính sách của Meta về Ngôn từ gây thù ghét không bảo vệ "nhóm được mô tả là đã phạm tội bạo lực hoặc phạm tội tình dục".

Các tuyên bố chung cho rằng binh lính Nga có xu hướng phạm tội có thể vi phạm chính sách của Meta về Ngôn từ gây thù ghét, tùy theo nội dung và ngữ cảnh. Những tuyên bố đó (dưới dạng "tuyên bố chê trách về tư cách") có thể bị cấm theo định nghĩa ''ngôn từ xúc phạm nhân phẩm'' trong chính sách này. Chính sách của Meta phân biệt giữa: (i) hành vi quy kết đặc điểm xấu hay đặc điểm không mong muốn cho một nhóm do nguồn gốc dân tộc, quốc gia của họ hay các đặc điểm khác được bảo vệ (đây là ý mà Meta gọi là ''nội dung khái quát hóa''); (ii) hành vi chỉ trích các thành viên của một nhóm khi không rõ bối cảnh (đây là ý mà Meta gọi là "tuyên bố chê trách về tư cách"); và (iii) hành vi chỉ trích các thành viên của một nhóm vì hành vi trước đây của họ (đây là ý mà Meta gọi là "tuyên bố không chê trách về tư cách"). Trong trường hợp này, các tuyên bố về việc binh lính Nga tiến quân sang được đưa ra trong bối cảnh họ thực hiện hành động tại cuộc xung đột ở Ukraine, chứ không nói chung.

Câu hỏi đặt ra ở đây là liệu người dùng có vi phạm chính sách của Meta về Ngôn từ gây thù ghét hay không khi so sánh binh lính Nga với phát xít Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai, cũng như khẳng định rằng những người này đã cưỡng hiếp các bé gái, đánh đập cha các em, tra tấn và giết hại những con người vô tội. Cả Meta và Ủy ban đều kết luận rằng theo chính sách về Ngôn từ gây thù ghét, bài viết không cấu thành ngôn từ cổ xúy bạo lực hoặc ngôn từ xúc phạm nhân phẩm vì các lý do khác nhau. Đây chỉ là một phần trong chính sách về Ngôn từ gây thù ghét đã được xác định là có liên quan đến bài viết này.

Meta lập luận rằng bài viết không vi phạm vì những tuyên bố mang tính cáo buộc là nhắm đến quân đội Nga (một thể chế) chứ không phải binh lính Nga (những cá thể). Ủy ban thấy rằng sự phân biệt nêu trên không áp dụng trong trường hợp này vì người dùng đề cập đến "quân đội" và "binh lính" thay cho nhau.

Tuy nhiên, Ủy ban cho rằng người dùng được phép cáo buộc binh lính Nga đã gây ra tội ác, giống như trường hợp Đức Quốc xã trong bối cảnh Nga tiến quân vào Ukraine. Trong trường hợp này, liên quan đến hành vi được quan sát trong một cuộc xung đột cụ thể, những tuyên bố sau đây là ''không chê trách'': việc quy kết các hành động cụ thể (ví dụ: "they began to really take revenge – rape girls, cut their fathers, torture and kill peaceful people of peaceful outskirts Kyiv" (chúng đã bắt đầu trả thù thực sự – cưỡng hiếp các bé gái, đánh đập cha các em, tra tấn và giết hại những con người yêu chuộng hòa bình ở vùng ngoại ô Kiev thanh bình)) và việc so sánh hành động của binh lính Nga ở Ukraine với các quân đội khác được biết đến là đã gây ra tội ác chiến tranh (ví dụ: "the Russian army, after 70 years, completely repeated itself in Germany and the German [army] in Ukraine" (sau 70 năm, quân đội Nga đã hoàn toàn lặp lại chính mình ở Đức và [quân đội] Đức tại Ukraine)).

Vì vậy, Ủy ban thấy rằng việc so sánh hành động của binh lính Nga trong ngữ cảnh cụ thể với tội ác của Đức Quốc xã là được phép theo Tiêu chuẩn cộng đồng, bất kể là hành vi so sánh chung với Đức Quốc xã có được phép hay không. Theo nguyên tắc nội bộ của Meta, nội dung có thể cấu thành ngôn từ gây thù ghét không vi phạm chính sách nếu nhắm đến các nhóm ''được mô tả là phạm tội bạo lực hoặc phạm tội tình dục". Nói một cách rộng hơn, nội dung này không vi phạm chính sách về ngôn từ gây thù ghét nếu báo cáo các trường hợp vi phạm nhân quyền trong ngữ cảnh cụ thể, ngay cả khi những người đó được xác định bằng cách dẫn chiếu đến nguồn gốc quốc gia của họ.

Ngoài ra, Ủy ban thấy rằng các đoạn trích khác nhau của bài thơ "Kill him!" (Hãy tiêu diệt hắn!") được trích dẫn trong nội dung (ví dụ: "kill a fascist" (tiêu diệt tên phát xít), "kill at least one of them" (tiêu diệt ít nhất một tên trong số chúng), ''kill him!" (hãy tiêu diệt hắn!)) không nên được xem là "ngôn từ cổ xúy bạo lực" vì khi đọc cùng với nội dung còn lại của bài viết, Ủy ban hiểu rằng người dùng đang kêu gọi sự chú ý đến chu kỳ xảy ra hành vi bạo lực, chứ không thôi thúc hành vi bạo lực.

Cuối cùng, Ủy ban kết luận rằng binh lính Nga bị nhắm đến trong bài viết vì họ đóng vai trò là những người tham chiến, chứ không phải do quốc tịch của họ. Các tuyên bố này không phải là hành vi công kích nhắm đến một nhóm "trên cơ sở" đặc điểm được bảo vệ của họ. Sau đó, Ủy ban cho rằng nội dung không phải là ngôn từ gây thù ghét vì không liên quan đến đặc điểm được bảo vệ.

II. Bạo lực và khích nộ

Theo chính sách về Bạo lực và khích nộ, Meta gỡ "lời kêu gọi hành vi bạo lực có mức độ nghiêm trọng cao", "tuyên bố cổ xúy hành vi bạo lực có mức độ nghiêm trọng cao" và "tuyên bố thể hiện mong muốn và mang tính điều kiện để thực hiện hành vi bạo lực có mức độ nghiêm trọng cao" trong số các loại nội dung biểu đạt khác. Nguyên tắc nội bộ của công ty dành cho người xét duyệt nội dung làm rõ hơn rằng Meta diễn giải Tiêu chuẩn cộng đồng này để cho phép những tuyên bố có "dẫn chiếu mang tính trung lập đến hệ quả tiềm ẩn của một hành động hoặc cảnh báo nhằm mục đích thông báo". Ngoài ra, nguyên tắc nội bộ giải thích rằng chính sách về Bạo lực và khích nộ cũng cho phép "nội dung lên án hoặc nâng cao nhận thức về các mối đe dọa bạo lực". Cách hiểu này áp dụng cho nội dung "thể hiện rõ mong muốn thông báo và giáo dục người khác về một chủ đề/vấn đề cụ thể hoặc nội dung trao đổi về trải nghiệm của một người khi trở thành mục tiêu của mối đe dọa/hành vi bạo lực", bao gồm cả báo cáo mang tính học thuật và báo cáo trên phương tiện truyền thông.

Meta giải thích với Ủy ban rằng công ty quyết định khôi phục nội dung này vì bài viết không cổ xúy hành vi bạo lực. Về tuyên bố của người dùng rằng "Ukrainians will also want to repeat … and will be able to repeat" (Người Ukraine cũng sẽ muốn lặp lại... và có thể sẽ lặp lại" sau các sự kiện tại Bucha, Meta định rõ bản chất của câu nói này là "dẫn chiếu mang tính trung lập đến hệ quả tiềm ẩn" mà công ty diễn giải là được phép theo chính sách về Bạo lực và khích nộ. Meta cũng nêu rằng việc trích dẫn bài thơ của Simonov là cách nâng cao nhận thức về khả năng lịch sử sẽ lặp lại ở Ukraine. Cuối cùng, khi nói đến dữ kiện là bài thơ của Simonov nhắm đến phát xít Đức, công ty lưu ý rằng Tiêu chuẩn cộng đồng về bạo lực và khích nộ cho phép ủng hộ hành vi bạo lực đối với các cá nhân được đề cập trong chính sách về Cá nhân và tổ chức nguy hiểm, chẳng hạn như Đức Quốc xã.

Ủy ban thấy lý do này có phần thuyết phục. Ủy ban đồng ý rằng câu "Ukrainians will also want to repeat... and will be able to repeat" (Người Ukraine cũng sẽ muốn lặp lại... và có thể sẽ lặp lại" không kêu gọi hay cổ xúy bạo lực. Về mặt câu chữ, phần này của bài viết chỉ nêu rằng người Ukraine có thể phản ứng gay gắt theo cách bạo lực với hành động của quân đội Nga giống như Xô Viết đã làm với Đức Quốc xã. Nói cách khác, đây là "dẫn chiếu mang tính trung lập đến hệ quả tiềm ẩn", được phép như theo diễn giải của Meta về chính sách Bạo lực và khích nộ, được làm rõ trong nguyên tắc nội bộ dành cho người kiểm duyệt nội dung.

Ủy ban cũng nhận thấy các đoạn trích có ngôn từ bạo lực của bài thơ "Kill him!" (Hãy tiêu diệt hắn!) được trích dẫn trong mục ở trên có thể được hiểu là mô tả chứ không cổ xúy trạng thái tinh thần. Khi đọc cùng với toàn bộ bài viết (kể cả hình ảnh minh họa), các đoạn trích này là một phần của thông điệp rộng hơn nhằm cảnh báo về khả năng lịch sử sẽ lặp lại ở Ukraine. Đó là dẫn chiếu mang tính nghệ thuật và văn hóa mà người dùng sử dụng làm biện pháp tu từ để truyền tải thông điệp của họ. Vì thế, Ủy ban kết luận rằng phần này trong nội dung cũng được phép theo nguyên tắc nội bộ của Meta.

Tuy nhiên, Ủy ban chốt lại rằng Meta không thực tế khi phân tích bài viết như thể bài viết chỉ là lời kêu gọi bạo lực đối với Đức Quốc xã. Người dùng nêu rõ rằng họ xem binh lính Nga tại Ukraine hiện nay giống như người Đức ở Nga trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Trong phạm vi bài viết (với các câu trích dẫn từ bài thơ của Simonov) đây có thể được xem là nói đến binh lính đang thực hiện hành động tàn bạo với dân thường, người đọc có khả năng sẽ xem đây là lời kêu gọi hành vi bạo lực đối với binh lính Nga hiện nay. Tuy nhiên, Ủy ban đồng ý với kết luận của Meta rằng bài viết không vi phạm Tiêu chuẩn về bạo lực và khích nộ vì xét trong ngữ cảnh, ý nghĩa chính của bài viết là cảnh báo về chu kỳ xảy ra hành vi bạo lực.

III. Nội dung phản cảm và bạo lực

Theo chính sách về Nội dung bạo lực và phản cảm, Meta thêm nhãn cảnh báo vào nội dung "để mọi người biết về tính chất phản cảm hoặc bạo lực trước khi họ nhấp để xem nội dung". Đó là trường hợp về "[h]ình ảnh cho thấy một hay nhiều người tử vong do bạo lực (tai nạn hoặc sát hại)". Trong nguyên tắc nội bộ của Meta dành cho người kiểm duyệt nội dung, Meta mô tả "dấu hiệu của ca tử vong do bạo lực" là hình ảnh phản cảm về "khung cảnh sau khi xảy ra ca tử vong do bạo lực mà ở đó nạn nhân dường như đã qua đời hoặc rõ ràng là không thể sống sót, đồng thời có các dấu hiệu rõ ràng khác về hành vi bạo lực", chẳng hạn như "máu hay vết thương trên cơ thể, máu xung quanh người nạn nhân, cơ thể bị trương phồng/tái nhợt hay cơ thể được đào lên từ đống đổ nát". Nguyên tắc nội bộ cũng giải thích thêm rằng những cơ thể không có "bất kỳ dấu hiệu rõ ràng nào về ca tử vong do bạo lực" hoặc không có "ít nhất một dấu hiệu về hành vi bạo lực" sẽ không được xem là mô tả ca "tử vong do bạo lực".

Bức ảnh trong nội dung này cho thấy quang cảnh đường phố với một người vẫn đang nằm trên mặt đất, cơ thể không có vết thương nào. Meta có thể xác nhận rằng người này bị bắn tại Bucha, Ukraine. Ủy ban lưu ý rằng người kiểm duyệt nội dung hoạt động trên quy mô lớn sẽ không nhất thiết phải truy cập vào loại thông tin này. Đa phần các thành viên của Ủy ban đều nhận thấy rằng hình ảnh minh họa đó không vi phạm chính sách về Nội dung bạo lực và phản cảm vì không có dấu hiệu rõ ràng cho thấy hành vi bạo lực, như mô tả trong nguyên tắc nội bộ của Meta dành cho người kiểm duyệt nội dung. Vì vậy, họ đều kết luận rằng không cần thêm màn hình cảnh báo.

Xét đến bối cảnh xảy ra cuộc xung đột vũ trang tại Ukraine và đống đổ nát được khắc họa trong hình ảnh, một số ít thành viên của Ủy ban thấy rằng nội dung không vi phạm chính sách về Nội dung bạo lực và phản cảm.

IV. Biện pháp thực thi

Nội dung bị người dùng báo cáo là Nội dung bạo lực và phản cảm nhưng lại bị gỡ bỏ theo chính sách về Ngôn từ gây thù ghét. Nội dung chỉ được khôi phục sau khi Ủy ban đề cập vấn đề với Meta. Để trả lời các câu hỏi của Ủy ban, Meta giải thích rằng nội dung trong trường hợp này không được chuyển lên chuyên gia về chính sách hay chuyên gia về lĩnh vực cụ thể để xem xét lần nữa. "Được chuyển lên để xem xét" nghĩa là quyết định được gửi cho một đội ngũ nội bộ tại Meta chịu trách nhiệm về chính sách hoặc lĩnh vực chủ đề có liên quan, chứ không phải được kiểm tra lại bởi người kiểm duyệt nội dung thực hiện việc xét duyệt trên quy mô lớn.

8.2 Sự tuân thủ các giá trị của Meta

Ủy ban thấy rằng việc gỡ nội dung và đặt màn hình cảnh báo lên trên hình ảnh có trong nội dung là không phù hợp với các giá trị của Meta.

Ủy ban thấy quan ngại về trường hợp của người dân Nga, cũng như các ảnh hưởng có thể có của ngôn từ cổ xúy bạo lực nhắm đến người Nga nói chung. Tuy nhiên, trong trường hợp này, Ủy ban thấy rằng nội dung không gây ra rủi ro thực tế đối với giá trị "Nhân phẩm" và "An toàn" của những người đó đến mức phải bỏ qua giá trị "Bày tỏ ý kiến", đặc biệt là trong bối cảnh Meta cần đảm bảo rằng những người dùng chịu tác động của chiến tranh có thể thảo luận về các hệ quả do chiến tranh gây ra.

8.3 Sự tuân thủ các trách nhiệm của Meta về nhân quyền

Ủy ban thấy rằng cả quyết định ban đầu của Meta về việc gỡ nội dung lẫn quyết định thêm màn hình cảnh báo vào nội dung đều không phù hợp với trách nhiệm của Meta về nhân quyền trong vai trò doanh nghiệp. Chính Meta đã cam kết tôn trọng các quyền con người theo Nguyên tắc chỉ đạo của Liên Hiệp Quốc về kinh doanh và nhân quyền (UNGP). Chính sách của công ty về nhân quyền dành cho Facebook nêu rằng cam kết này bao gồm cả Công ước quốc tế về quyền dân sự và chính trị (ICCPR).

Quyền tự do biểu đạt (Điều 19 trong ICCPR)

Quyền tự do biểu đạt áp dụng trên phạm vi rộng. Đoạn 2 trong Điều 19 của ICCPR gia tăng mức độ bảo vệ đối với nội dung biểu đạt (bao gồm cả nội dung biểu đạt mang tính nghệ thuật), các vấn đề chính trị và bình luận về vấn đề công, cũng như đối với cuộc thảo luận về nhân quyền và các tuyên bố trước đây (đoạn 11 và 49 trong Chú giải chung số 34 ). Thậm chí, nội dung biểu đạt có thể bị coi là "xúc phạm nặng nề" cũng được bảo vệ (đoạn 11 trong Chú giải chung số 34). Theo phân tích của Ủy ban, nội dung trong trường hợp này chứa lời lẽ mạnh mẽ. Tuy nhiên, nội dung liên quan đến cuộc thảo luận mang tính chính trị và thu hút sự chú ý đến hành vi vi phạm nhân quyền trong bối cảnh chiến tranh.

Trong trường hợp này, nội dung chứa lời trích dẫn từ một bài thơ nổi tiếng về chiến tranh mà người dùng đã sử dụng làm dẫn chiếu văn hóa mang tính khiêu khích để giáo dục và cảnh báo cho đối tượng của họ về hệ quả tiềm ẩn do hành động của binh lính Nga gây ra tại Ukraine. Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hiệp Quốc về quyền tự do biểu đạt đã nêu bật rằng nội dung biểu đạt mang tính nghệ thuật là "câu chuyện hư cấu và không hư cấu nhằm giáo dục/chuyển đổi/khuyến khích" (đoạn 5 trong A/HRC/44/49/Add.2).

Điều 19 trong ICCPR yêu cầu rằng trong trường hợp nhà nước áp đặt các biện pháp hạn chế quyền biểu đạt thì các biện pháp đó phải đáp ứng những yêu cầu về tính hợp pháp, mục đích chính đáng, tính cần thiết và tương xứng (đoạn 3, Điều 19 trong ICCPR). Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hiệp Quốc về quyền tự do biểu đạt đã khuyến khích các công ty truyền thông xã hội ưu tiên những nguyên tắc này khi kiểm duyệt nội dung biểu đạt trên mạng (các đoạn 45 và 70 trong A/HRC/38/35 ).

I. Tính hợp pháp (sự rõ ràng và dễ hiểu của các quy tắc)

Nguyên tắc về tính hợp pháp yêu cầu các quy tắc mà nhà nước sử dụng để hạn chế quyền biểu đạt phải rõ ràng và dễ hiểu (đoạn 25 trong Chú giải chung số 34). Ủy ban Nhân quyền đã lưu ý thêm rằng các quy tắc này "không được trao quyền cho những người chịu trách nhiệm thực thi đưa ra những quyết định tùy ý, không chịu sự ràng buộc để hạn chế quyền tự do biểu đạt" (đoạn 25 trong Chú giải chung số 34). Các cá nhân phải có đủ thông tin để xác định xem nội dung biểu đạt của họ có thể bị hạn chế hay không và bằng cách nào, từ đó điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp. Đối với các quy tắc nội dung của Meta dành cho Facebook, người dùng cần nắm được những gì được phép và những gì bị cấm.

2 mục trong nguyên tắc nội bộ của Meta liên quan đến cách thực thi Tiêu chuẩn cộng đồng về bạo lực và khích nộ đặc biệt phù hợp với kết luận mà cả Meta lẫn Ủy ban đưa ra rằng nội dung vẫn nên hiển thị trên Facebook. Thứ nhất, Meta diễn giải chính sách này để cho phép các thông điệp cảnh báo về khả năng bên thứ ba thực hiện hành vi bạo lực, nếu đó là tuyên bố có "dẫn chiếu mang tính trung lập đến hệ quả tiềm ẩn của một hành động hoặc cảnh báo nhằm mục đích thông báo". Thứ hai, nội dung vi phạm được cho phép nếu nội dung này "lên án hoặc nâng cao nhận thức về các mối đe dọa bạo lực". Tuy nhiên, Ủy ban lưu ý rằng các nguyên tắc nội bộ này không có trong ngôn ngữ hiển thị công khai của Tiêu chuẩn cộng đồng về bạo lực và khích nộ. Điều này có thể khiến người dùng cho rằng nội dung như bài viết trong trường hợp này là vi phạm, trong khi lại không phải vậy. Meta cần đưa các mục này vào ngôn ngữ công khai của chính sách về Bạo lực và khích nộ, như vậy người dùng mới hiểu rõ. Ủy ban biết rằng việc công khai thêm chi tiết về các chính sách nội dung của Meta có thể tạo điều kiện cho người dùng có ý định xấu dễ dàng né tránh Tiêu chuẩn cộng đồng hơn. Tuy nhiên, Ủy ban thấy rằng cần ưu tiên việc làm rõ và nêu cụ thể hơn là mối quan ngại rằng một số người dùng có thể tìm cách "thao túng hệ thống". Meta cho phép "dẫn chiếu mang tính trung lập đến hệ quả tiềm ẩn", "cảnh báo nhằm mục đích thông báo", hành vi "kết án" hoặc "nâng cao nhận thức" về mối đe dọa mang tính bạo lực. Việc không biết đến điều đó có thể khiến người dùng không bắt đầu hoặc không tham gia vào các cuộc thảo luận về lợi ích của cộng đồng trên các nền tảng của Meta.

Ủy ban cũng quan ngại rằng trong trường hợp này, quyết định Meta đưa ra về việc thêm màn hình cảnh báo là không phù hợp với nguyên tắc nội bộ của công ty dành cho người kiểm duyệt nội dung. Ngoài ra, cách diễn giải của Meta liên quan đến chính sách về Nội dung bạo lực và phản cảm có thể chưa rõ ràng với người dùng. Meta cần làm rõ (bằng ngôn ngữ công khai) cách công ty diễn giải chính sách nêu trên, cũng như cách công ty xác định "hình ảnh cho thấy một hay nhiều người tử vong do bạo lực (tai nạn hoặc sát hại)" trong bối cảnh xảy ra xung đột, theo như nguyên tắc nội bộ của Meta dành cho người kiểm duyệt nội dung.

Ngoài ra, Meta thông báo với Ủy ban rằng công ty không gửi thông báo cho người dùng ban đầu đã báo cáo nội dung để cho họ biết là về sau công ty đã khôi phục bài viết. Điều này làm dấy lên mối quan ngại về tính hợp pháp vì việc không cung cấp đủ thông tin liên quan cho người dùng có thể ảnh hưởng đến "khả năng cá nhân thực hiện các hành động đối với nội dung hoặc theo dõi đơn khiếu nại liên quan đến nội dung" (đoạn 58 trong A/HCR/38/35). Ủy ban lưu ý rằng người dùng sẽ hiểu rõ hơn và tuân thủ quy tắc của Meta nếu họ nhận được thông báo về biện pháp thực thi đối với nội dung mà họ báo cáo, cũng như Tiêu chuẩn cộng đồng liên quan mà công ty thực thi.

II. Mục đích chính đáng

Ngoài ra, mọi biện pháp hạn chế quyền tự do biểu đạt đều phải có "mục đích chính đáng". Ủy ban từng công nhận rằng Tiêu chuẩn cộng đồng về ngôn từ gây thù ghét theo đuổi mục đích chính đáng về việc bảo vệ quyền của người khác (đoạn 28 trong Chú thích chung số 34), bao gồm quyền được bình đẳng và không phân biệt đối xử dựa trên nguồn gốc dân tộc và quốc gia (đoạn 1 trong Điều 2 của ICCPR). Vì vậy, việc bảo vệ người Nga không bị nhắm đến bằng ngôn từ gây thù ghét là mục đích chính đáng. Tuy nhiên, Ủy ban thấy rằng việc bảo vệ "binh lính" khỏi các khiếu nại về hành vi sai trái không phải là mục đích chính đáng khi họ đang bị nhắm đến do đóng vai trò là những người tham chiến trong cuộc chiến tranh, chứ không phải vì quốc tịch hay đặc điểm khác được bảo vệ. Công ty không nên cấm lời chỉ trích về các thể chế như quân đội (đoạn 38 trong Chú giải chung số 34).

Tiêu chuẩn về bạo lực và khích nộ được xây dựng và áp dụng hợp lý, theo đuổi mục đích chính đáng là bảo vệ quyền của người khác. Trong bối cảnh của trường hợp này, chính sách nêu trên nhằm mục đích ngăn chặn tình trạng bạo lực leo thang. Điều này có thể dẫn đến mối nguy hại về an ninh thực tế (Điều 9 trong ICCPR) và đời sống (Điều 6 trong ICCPR) của mọi người ở các khu vực chịu tác động bởi cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine.

Ủy ban lưu ý rằng việc đánh giá ngôn từ cổ xúy bạo lực sẽ phức tạp hơn trong bối cảnh xảy ra cuộc kháng chiến vũ trang chống lại quân chiếm đóng. Cuộc tiến quân của Nga vào Ukraine là bất hợp pháp, đây là điều mà quốc tế đã công nhận (A/RES/ES-11/1). Ngoài ra, việc sử dụng vũ lực làm biện pháp tự vệ trước các hành động gây hấn đó là được phép (Điều 51 trong Hiến chương của Liên Hiệp Quốc). Trong bối cảnh xảy ra cuộc xung đột vũ trang trên toàn thế giới, luật nhân đạo quốc tế về hành vi của các bên đối với thế lực thù địch cho phép nhắm một cách hợp pháp đến những người tham chiến trong quá trình diễn ra cuộc xung đột vũ trang. Trường hợp này không áp dụng với những người không còn tham gia tích cực vào thế lực thù địch, kể cả tù binh chiến tranh (Điều 3 trong Công ước Geneva liên quan đến cách đối xử với tù binh chiến tranh). Khi bản thân hành vi bạo lực mang tính hợp pháp theo luật quốc tế, thì ngôn từ thôi thúc hành vi bạo lực đó cho thấy những điểm khác nhau phải được xem xét riêng biệt. Mặc dù nhận thấy nội dung trong trường hợp này là không vi phạm, nhưng Ủy ban thúc giục Meta sửa đổi chính sách để tính đến các trường hợp can thiệp quân sự bất hợp pháp.

Khi dẫn chiếu đến quyết định của công ty là thêm màn hình cảnh báo vào bức ảnh, Meta lưu ý rằng chính sách về Nội dung bạo lực và phản cảm nhằm mục đích thúc đẩy môi trường khuyến khích sự tham gia đa dạng bằng cách hạn chế "nội dung cổ xúy hành vi bạo lực hay ăn mừng trên nỗi đau hoặc sự nhục nhã của người khác". Ủy ban đồng ý rằng mục đích này là chính đáng trong bối cảnh Meta đặt ra mục tiêu thúc đẩy một nền tảng hòa nhập.

III. Tính cần thiết và tương xứng

Nguyên tắc về tính cần thiết và tương xứng quy định rằng mọi biện pháp hạn chế quyền tự do biểu đạt "phải phù hợp để thực hiện chức năng bảo vệ; phải là công cụ ít xâm phạm nhất trong số những công cụ có thể thực hiện chức năng bảo vệ; [cũng như] phải tương xứng với lợi ích cần được bảo vệ" (đoạn 34 của Chú giải chung số 34).

Để đánh giá rủi ro mà nội dung có hại hoặc cổ xúy bạo lực gây ra, Ủy ban thường dựa trên bài kiểm tra gồm 6 yếu tố như mô tả trong Kế hoạch hành động Rabat, mà theo đó giải quyết hành vi cổ xúy lòng hận thù dân tộc, chủng tộc hoặc tôn giáo. Điều này cấu thành sự khích nộ thái độ thù địch, phân biệt đối xử hoặc hành vi bạo lực. Trong trường hợp này, Ủy ban thấy rằng mặc dù trong bối cảnh đang xảy ra cuộc vũ trang và dẫn chiếu mang tính văn hóa nhằm buộc tội mà người dùng sử dụng, bài viết đưa ra cảnh báo về chu kỳ xảy ra hành vi bạo lực nên sẽ không dẫn đến mối nguy hại. Ủy ban kết luận rằng quyết định ban đầu về việc gỡ nội dung là không cần thiết. Ngoài ra, đa phần các thành viên của Ủy ban đều nhận thấy màn hình cảnh báo cũng không cần thiết, trong đó một số ít thấy rằng quyết định đó vừa cần thiết vừa tương xứng.

Khi xem xét các yếu tố liên quan trong trường hợp này, Ủy ban kết luận rằng mặc dù bối cảnh là cuộc tiến quân bất hợp pháp của Nga vào Ukraine mà ở đó ngôn từ có thể gây kích động sẽ làm gia tăng căng thẳng, nhưng ý định rõ ràng của người dùng (nâng cao nhận thức về chiến tranh và hậu quả của chiến tranh), giọng điệu phản ánh được sử dụng khi trích dẫn bài thơ về chiến tranh, cũng như sự đưa tin rộng rãi của những phương tiện liên lạc khác về các sự kiện kinh hoàng tại Ukraine chứng tỏ nội dung không có khả năng góp phần đáng kể làm trầm trọng thêm hành vi bạo lực.

Đa phần các thành viên của Ủy ban đều kết luận rằng việc sử dụng màn hình cảnh báo làm hạn chế quyền tự do biểu đạt và không phải là biện pháp ứng phó cần thiết trong trường hợp này vì hình ảnh minh họa đó không có dấu hiệu rõ ràng cho thấy hành vi bạo lực, như mô tả trong nguyên tắc nội bộ của Meta dành cho người kiểm duyệt nội dung. Chỉ khi có dấu hiệu rõ ràng thì việc sử dụng màn hình cảnh báo mới thỏa đáng. Công ty truyền thông xã hội cần cân nhắc nhiều biện pháp ứng phó khả thi với nội dung có vấn đề nhằm đảm bảo các biện pháp hạn chế được điều chỉnh trong phạm vi hẹp (đoạn 51 trong A/74/486). Về vấn đề này, Ủy ban thấy rằng Meta cần phát triển thêm các công cụ tùy chỉnh để người dùng có thể quyết định về việc có xem nội dung phản cảm mang tính nhạy cảm khi có hoặc không có màn hình cảnh báo, trên Facebook và Instagram.

Một số ít thành viên của Ủy ban thấy rằng màn hình cảnh báo là biện pháp cần thiết và tương xứng được điều chỉnh phù hợp nhằm khuyến khích sự tham gia cũng như quyền tự do biểu đạt. Số ít thành viên này cho rằng khi xem xét nhân phẩm của người đã qua đời (đặc biệt trong bối cảnh xảy ra cuộc xung đột vũ trang), cũng như các ảnh hưởng mà hình ảnh cho thấy người tử vong và hành vi bạo lực có thể gây ra cho nhiều người dùng, Meta nên thật cẩn trọng bằng cách đặt màn hình cảnh báo lên trên nội dung, chẳng hạn như nội dung đang được phân tích.

9. Quyết định của Ủy ban Giám sát

Ủy ban Giám sát hủy bỏ quyết định ban đầu của Meta về việc gỡ nội dung, cũng như quyết định sau đó của công ty cho rằng nội dung vi phạm chính sách về Nội dung bạo lực và phản cảm mà vì lẽ đó Meta thêm màn hình cảnh báo vào hình ảnh minh họa trong bài viết.

10. Nội dung tư vấn về chính sách

Chính sách nội dung

1. Meta cần bổ sung vào ngôn ngữ công khai của Tiêu chuẩn cộng đồng về bạo lực và khích nộ rằng công ty diễn giải chính sách này là cho phép nội dung chứa các tuyên bố có "dẫn chiếu mang tính trung lập đến hệ quả tiềm ẩn của một hành động hoặc cảnh báo nhằm mục đích thông báo" và nội dung "lên án hoặc nâng cao nhận thức về các mối đe dọa bạo lực". Ủy ban hy vọng rằng nếu đề xuất này được triển khai, Meta sẽ phải cập nhật chính sách về Bạo lực và khích nộ bằng ngôn ngữ công khai để phản ánh những kết luận này.

2. Meta nên bổ sung và làm rõ trong ngôn ngữ công khai của Tiêu chuẩn cộng đồng về nội dung bạo lực và phản cảm theo nguyên tắc nội bộ về cách công ty xác định liệu một hình ảnh có "cho thấy một hay nhiều người tử vong do bạo lực (tai nạn hoặc sát hại)" hay không. Ủy ban hy vọng rằng nếu đề xuất này được triển khai, Meta sẽ phải cập nhật Tiêu chuẩn cộng đồng về nội dung bạo lực và phản cảm bằng ngôn ngữ công khai để phản ánh kết luận này.

Biện pháp thực thi

3. Meta cần đánh giá tính khả thi của việc triển khai các công cụ tùy chỉnh nhằm cho phép người dùng trên 18 tuổi quyết định có nên xem nội dung phản cảm mang tính nhạy cảm khi có hoặc không có màn hình cảnh báo, trên cả Facebook lẫn Instagram. Ủy ban hy vọng rằng nếu đề xuất này được triển khai, Meta sẽ phải đăng kết quả đánh giá về tính khả thi.

*Lưu ý về quy trình:

Quyết định của Ủy ban Giám sát do ban hội thẩm gồm 5 Thành viên soạn thảo và được đa số thành viên trong Ủy ban thông qua. Quyết định của Ủy ban không nhất thiết đại diện cho quan điểm cá nhân của tất cả các Thành viên.

Ủy ban đã ủy quyền cho tổ chức nghiên cứu độc lập đưa ra quyết định cuối cùng cho trường hợp này. Đây là tổ chức nghiên cứu độc lập đặt trụ sở tại Đại học Gothenburg và có đội ngũ bao gồm hơn 50 nhà khoa học xã hội ở 6 châu lục, cũng như hơn 3.200 chuyên gia nhà nước trên khắp thế giới. Ủy ban cũng nhận được sự hỗ trợ của Duco Advisors – một công ty tư vấn chuyên về sự giao thoa giữa các lĩnh vực địa chính trị, niềm tin, sự an toàn và công nghệ. Các chuyên gia của công ty Lionbridge Technologies, LLC thành thạo hơn 350 ngôn ngữ và làm việc tại 5.000 thành phố trên khắp thế giới đã cung cấp kiến thức chuyên môn về ngôn ngữ.