Brezilyalı generalin konuşması

Vaka Özeti

Gözetim Kurulu, Brezilyalı bir generalin insanlara "hit the streets" (sokaklara dökülün) ve "go to the National Congress and the Supreme Court" (Ulusal Kongre'ye ve Yargıtay'a gidin) şeklinde çağrıda bulunduğu bir Facebook videosunu yayında bırakma yönünde Meta'nın başta vermiş olduğu kararı bozmuştur. Kurul, Meta'nın platformlarının seçim bağlamında şiddeti teşvik etmek üzere kullanılma riski nedeniyle, şirketin seçimler esnasında ve sonrasında birkaç risk değerlendirme ve azaltma önlemi ayarladığının bilincindedir. Bununla birlikte Meta, olumsuz sonuçları önleme, azaltma ve ele alma çalışmalarını devamlı olarak artırmalıdır. Kurul, şirketin platformlarının siyasi şiddetin tanıtımını yapmak üzere kullanılmasını önlemek amacıyla, Meta'ya dürüst seçim çalışmalarının değerlendirilmesine yönelik bir çerçeve geliştirmesini tavsiye etmektedir.

Vaka hakkında

Brezilya'da Ekim 2022'de yapılan ve ciddi bir kutuplaşmaya sahne olan başkanlık seçimlerinde; hem internette hem de çevrimdışı ortamda seçimlerin meşruluğunu sorgulayan, yaygın ve koordinasyon halinde iddialar dolaşmaktaydı. Askeri müdahale çağrıları ve yeni hükümete geçişin durdurulması için hükümet binalarının işgal edilmesi yönündeki çağrılar buna dahildi. Artan siyasi şiddet riski, yeni seçilen Başkan Luiz Inácio Lula da Silva'nın 1 Ocak 2023 tarihinde makamı devralmasıyla birlikte de durulmamıştı. Bu dönemde; toplumsal karmaşa, protestolar ve askeri üslerin önünde çadır kurma eylemleri devam etmekteydi.

Bundan iki gün sonra, 3 Ocak 2023 tarihinde, bir Facebook kullanıcısı, 2022 Brezilya seçimleriyle ilgili bir video paylaşmıştır. Portekizce açıklama , "the last alternative" (son seçenek) olarak Brezilya kongresini "besiege" (kuşatma) çağrısı içermektedir. Videoda, eski Başkan Jair Bolsonaro'nun yeniden seçilmesini destekleyen, tanınmış bir Brezilyalı generalin yaptığı konuşmanın bir kesiti de bulunmaktadır. Videoda, üniformalı general insanlara "hit the streets" (sokaklara dökülün) ve "go to the National Congress … [and the] Supreme Court" (Ulusal Kongre'ye ve Yargıtay'a gidin) şeklinde çağrıda bulunmaktadır. Devamında gelen bir dizi görselden bir tanesi, Brasília şehrinde Brezilya başkanlık ofisleri, Kongre ve Yargıtay'a ev sahipliği yapan Three Powers Plaza'da çıkmış, kontrol edilemeyen bir yangın resmedilmektedir. Görselin üzerindeki metinde Portekizce "Come to Brasília! Let's Storm it! Let's besiege the three powers" (Brasília'ya gelin! Baskın yapalım! Three Powers'ı kuşatalım) yazılıdır. Başka bir görselin üzerindeki metinde ise, protestocuların Brezilya'nın elektronik oy kullanma makinelerinin güvenilirliğini sorgulamak için kullandığı "we demand the source code" (kaynak kodunu talep ediyoruz) sloganı yer almaktadır.

İçeriğin paylaşıldığı gün, bir kullanıcı, yüksek riskli konumlara zor kullanarak girme çağrılarını yasaklayan Meta Şiddet ve Suça Teşvik Topluluk Standardı'nı ihlal ettiği gerekçesiyle içeriği şikayet etmiştir. Toplamda dört kullanıcı, içeriği 3 ve 4 Ocak aralığında yedi kez şikayet etmiştir. İlk şikayetin ardından, bir içerik değerlendirme görevlisi bu içeriği değerlendirmiş ve içeriğin Meta'nın ilkelerini ihlal etmediğini belirlemiştir. Kullanıcı bu karara itiraz etmiştir ancak ikinci bir içerik değerlendirme görevlisi bu kararı onaylamıştır. Sonraki gün, diğer altı şikayet beş farklı moderatör tarafından değerlendirilmiştir ve hepsi de içeriğin Meta'nın ilkelerini ihlal etmediğini belirlemiştir.

8 Ocak tarihinde, eski başkan Bolsonaro'nun destekçileri, Brasília şehrindeki Three Powers Plaza içerisinde bulunan Ulusal Kongre, Yargıtay ve başkanlık ofislerine zorla girerek polise gözdağı vermiş ve eşyaları tahrip etmiştir. Meta, 9 Ocak tarihinde, 8 Ocak ayaklanmasını Tehlikeli Kişi ve Örgütler ilkesi kapsamında "ihlalde bulunan olay" ilan etmiş ve "bu eylemleri destekleyen veya öven içerikleri" kaldıracağını söylemiştir. Şirket ayrıca "Brezilya'yı Geçici Yüksek Riskli Konum" olarak belirlediğini ve "insanları silahlanmaya veya zor kullanarak Kongre'yi, Başkanlık sarayını ve diğer federal binaları işgal etmeye çağıran içerikleri" kaldırdığını duyurmuştur.

Meta, Kurulun bu vakayı seçmesinin sonucu olarak, içeriğin Facebook'ta bırakılması yönünde defalarca vermiş olduğu kararın hatalı olduğunu belirlemiştir. Kurulun bu vakayı listesine eklemesini takiben 20 Ocak 2023 tarihinde, Meta bu içeriği kaldırmıştır.

Önemli bulgular

Bu vaka, Meta'nın Brezilya 2022 Genel Seçimi bağlamındaki ve diğer bağlamlardaki dürüst seçim çalışmalarının etkililiği hakkında endişeleri gündeme getirmektedir. Seçimlerin dürüstlüğünün sorgulanması genellikle korunan ifade olarak görülmekle birlikte, bazı durumlarda seçimleri sarsma girişiminde bulunan yaygın iddialar şiddete yol açabilmektedir. Bu vakada hem konuşmacının niyeti, hem konuşmanın içeriği ve erişimi hem de o anda Brezilya'daki siyasi bağlam gereği olası zarar ihtimali, gönderinin kaldırılmasını haklı çıkarmıştır.

Bir gönderinin Meta'nın yüksek riskli konumlara zor kullanarak girme çağrılarına ilişkin kurallarını ihlal etmesi için konumun "yüksek riskli" olarak görülüyor olması ve bundan ayrı olarak "geçici yüksek riskli konum" olarak belirlenen bir alan veya civarda bulunması gerekmektedir. Gönderinin Brasília şehrindeki Three Powers Plaza'da yer alan hükümet binalarına (Brezilya'daki bir "geçici yüksek riskli konum" içerisinde bulunan "yüksek riskli konumlar") zorla girilmesi yönünde muğlaklığa yer bırakmayacak bir çağrı olması nedeniyle, siyasi şiddetin yükseldiği bir dönemde Meta'nın bu içeriği yayında bırakma yönünde başta vermiş olduğu kararlar, şirketin kendi kurallarıyla çelişmektedir.

Kurul, içeriğin paylaşıldığı dönemde Brezilya'da devam etmekte olan toplumsal karmaşaya ve 8 Ocak ayaklanması öncesindeki haftalarda ve aylarda benzer içeriklerin geniş bir kitleye yayılmakta olmasına rağmen, Meta'nın içerik moderatörlerinin bu içeriği ihlalde bulunmayan içerik olarak değerlendirmesi ve ek değerlendirme için üst birimlere iletmemesi hakkında derin endişeler taşımaktadır. Dahası, Kurul Brezilya seçimleri öncesinde, esnasında ve sonrasında şirketin platformlarındaki seçime ilişkin iddialar hakkında Meta'dan bilgi istediğinde, şirket bu tür iddiaların yaygınlığı hakkında elinde veri olmadığını söylemiştir. Bu vakadaki içerik nihayet iki haftayı aşkın bir sürenin ardından, ilgili ihlalde bulunan olay zaten gerçekleştikten sonra ve ancak Kurul vakayı Meta'nın dikkatine sunduktan sonra kaldırılmıştır.

Meta, Kurulun bir sorusuna yanıt olarak, dürüst seçim çalışmalarının genel başarısını ölçmeye özgü olarak benimsediği herhangi bir ölçümün olmadığını söylemiştir. Dolayısıyla Kurul, Meta'nın dürüst seçim çalışmalarının değerlendirilmesi ve konuya ilişkin herkese açık bildirimlerin ele alınabilmesi için şirketin bir çerçeve geliştirmesi gerektiği görüşündedir. Bunun amacı, şirkete içerik moderasyonu sistemini bir bütün olarak iyileştirebilmesi ve seçim bağlamlarında kaynaklarından nasıl en iyi şekilde yararlanacağına karar verebilmesi için alakalı veriler sağlamaktır. Bu tür bilgiler olmadan, Kurulun ya da kamunun Meta'nın dürüst seçim çalışmalarının etkililiğini daha genel anlamda değerlendirmesi mümkün olmayacaktır.

Gözetim Kurulunun kararı

Gözetim Kurulu, Meta'nın başta vermiş olduğu, gönderiyi yayında bırakma yönündeki kararını bozmaktadır.

Kurulun Meta'ya ilave tavsiyeleri şu yöndedir:

• Şirketin dürüst seçim çalışmalarının değerlendirilmesine yönelik bir çerçeve geliştirme. Meta'nın içerik ilkelerinin ve reklamlara yaklaşımının uygulanmasıyla ilgili olanlar dahil olmak üzere, başarılı dürüst seçim çalışmalarına ilişkin ölçümlerin oluşturulması ve paylaşılması buna dahildir.
• Şirketin seçim bağlamlarında veya diğer yüksek riskli olaylarda ortaya çıkan potansiyel zarar riskini önleme ve ele alma girişimleri kapsamında, şirketin Kriz İlkesi Protokolü'ne ek olarak diğer protokoller de yürüttüğüne Şeffaflık Merkezi'nde açıklık getirme.

* Vaka özetleri sadece vakaya genel bakış niteliğindedir ve emsal oluşturmaz.

Vaka kararı tam metni

1. Karar özeti

Gözetim Kurulu, Brezilyalı bir generalin insanlara "hit the streets" (sokaklara dökülün) ve "go to the National Congress and the Supreme Court" (Ulusal Kongreye ve Yargıtaya gidin) şeklinde çağrıda bulunduğu bir Facebook videosunu yayında bırakma yönünde Meta'nın başta vermiş olduğu kararı bozmaktadır. Bu çağrıların devamında, Brasília şehrinde bulunan ve bu hükümet binalarının yer aldığı Three Powers Plaza'nın yanmakta olduğu, üzerlerinde "Come to Brasília! Let's storm it! Let's besiege the three powers" (Brasília'ya gelin! Baskın yapalım! Three Powers'ı kuşatalım) metninin yazılı olduğu bir görsel bulunmaktadır. Kurul, Bolsonaro destekçilerinin seçim sonuçlarına itiraz etmesi ve yeni hükümete geçiş sürecini durdurmak üzere askeri müdahale çağrısında bulunması bağlamında, bu beyanların söz konusu binaları işgal etme ve binaların kontrolünü ele alma yönünde açık ve muğlaklığa yer bırakmayan çağrılar olduğu görüşündedir. Kurul değerlendirmek üzere bu gönderiyi listeye ekledikten sonra, Meta başta vermiş olduğu kararı geri çevirmiş ve gönderiyi Facebook'tan kaldırmıştır.

Bu vaka, Meta'nın Brezilya 2022 Genel Seçimi bağlamındaki ve diğer bağlamlardaki dürüst seçim çalışmalarının etkililiği hakkında daha geniş çaplı endişeleri gündeme getirmektedir. Seçimlerin dürüstlüğünün sorgulanması genellikle korunan ifade olarak görülür fakat bu vakada da görüldüğü gibi bazı durumlarda, internette ve internet dışındaki seçimleri sarsma girişiminde bulunan yaygın iddialar, internet dışında şiddete yol açabilmektedir. Brezilya'da, olayların bu tür bir şiddetle sonuçlanabileceğine dair her türlü uyarı sinyalinin mevcut olduğu görülmektedir. Kurul, Meta'nın platformlarının seçim bağlamında şiddeti teşvik etmek üzere kullanılma riski nedeniyle, şirketin seçimler esnasında ve sonrasında birkaç risk değerlendirme ve azaltma önlemi ayarladığının bilincindedir. Bununla birlikte Meta, olumsuz sonuçları önleme, azaltma ve ele alma çalışmalarını devamlı olarak artırmalıdır. Seçim sonrası aşaması, iktidarın devri bağlamında şiddet riskini ele almak üzere, Meta'nın dürüst seçim çalışmalarının kapsamında olmalıdır.

Dolayısıyla Kurul, Meta'nın dürüst seçim çalışmalarının değerlendirilmesi ve konuya ilişkin herkese açık bildirimlerin ele alınabilmesi için şirketin bir çerçeve geliştirmesini tavsiye etmektedir. Meta'ya sadece hataları tespit edip geri çevirmekle kalmayarak aynı zamanda bu kritik durumlarda önlemlerinin ne kadar etkili olduğunu takip etme imkanı tanıması gereken bu çerçeve, şirketin dürüst seçim çalışmalarının en alakalı yönlerine ilişkin başarı ölçümlerini içermelidir. Kurul ayrıca Meta'ya, şirketin seçim bağlamlarında ve diğer yüksek riskli olaylarda ortaya çıkan potansiyel zarar riskini önlemek ve ele almak üzere tesis ettiği farklı protokol ve önlemlerle ilgili şeffaflık sağlamasını da tavsiye etmektedir. Bu protokollerin, amaçlarının, aralarındaki temas noktalarının ve birbirlerinden farklarının adlandırılması ve açıklanması buna dahildir. Bu tür protokoller etkili olmalı, net bir emir komuta zinciriyle çalışmalı ve özellikle de siyasi şiddet riskinin yükseldiği seçim bağlamlarında faaliyet gösterirken yeterli personele sahip olmalıdır. Platformlarının siyasi şiddetin tanıtımını yapmak üzere kullanılmasını önleme ve daha genel anlamda seçimle ilgili şiddet eylemlerine yanıtlarını iyileştirme noktasında Meta'yı daha iyi bir pozisyona taşıyacak olan bu tavsiyeler, şirketin içerik moderasyonu sistemini bir bütün olarak iyileştirmeye yardımcı olacaktır.

2. Vaka açıklaması ve arkaplanı

3 Ocak 2023 tarihinde, bir Facebook kullanıcısı, 2022 Brezilya seçimleriyle ilgili bir video paylaşmıştır. Portekizce açıklama , "the last alternative" (son seçenek) olarak Brezilya kongresini "besiege" (kuşatma) çağrısı içermektedir. Bir dakika 32 saniye uzunluğundaki videoda, eski Başkan Jair Bolsonaro'nun yeniden seçilmesini destekleyen, tanınmış bir Brezilyalı generalin yaptığı konuşmanın bir kesiti de bulunmaktadır. Videoda, üniformalı general insanlara "hit the streets" (sokaklara dökülün) ve "go to the National Congress … [and the] Supreme Court" (Ulusal Kongre'ye ve Yargıtay'a gidin) şeklinde çağrıda bulunmaktadır. Devamında gelen bir dizi görselden bir tanesi, Brasília şehrinde Brezilya başkanlık ofisleri, Kongre ve Yargıtay'a ev sahipliği yapan Three Powers Plaza'da çıkmış, kontrol edilemeyen bir yangın resmedilmektedir. Görselin üzerindeki metinde Portekizce "Come to Brasília! Let's Storm it! Let's besiege the three powers" (Brasília'ya gelin! Baskın yapalım! Three Powers'ı kuşatalım) yazılıdır. Başka bir görselin üzerindeki metinde ise, protestocuların Brezilya'nın elektronik oy kullanma makinelerinin güvenilirliğini sorgulamak için kullandığı "we demand the source code" (kaynak kodunu talep ediyoruz) sloganı yer almaktadır. Video 18.000'den fazla kez oynatılmıştır ve başka hesaplar tarafından hiç paylaşılmamıştır.

Bolsonaro'nun seçimdeki rakibi olan ve 30 Ekim 2022 tarihindeki ikinci tur başkanlık seçimini oyların yüzde 50,9'unu alarak kazanan Luiz Inácio Lula da Silva, içerik paylaşılmadan iki gün önce Brezilya başkanı olarak yemin etmiştir. İki seçim turunun öncesindeki, esnasındaki ve sonrasındaki dönemler, seçimde hile yapılacağı hakkındaki iddiaların da kışkırtmasıyla birlikte, artan siyasi şiddete sahne olmuştur. Bu iddialar, Brezilya'nın elektronik oy kullanma makinelerinin bilgisayar korsanlığına karşı sözde savunmasız olmasına dayandırılmıştır. Seçim öncesinde seçim sistemine duyulan güvensizliği daha da körükleyen dönemin Başkanı Bolsonaro, destekleyici kanıt göstermeden sahtekarlık yapıldığını öne sürmüş ve elektronik oy kullanma makinelerinin güvenilir olmadığını iddia etmiştir. Silahlı kuvvetlerden bazı subaylar seçim hileleri hakkında benzer iddialarda bulunmuş ve seçim anlaşmazlıklarında silahlı kuvvetlerin arabulucu olarak kullanılması lehine konuşmuştur. Bazı siyasi reklamların Meta'nın platformlarında seçimlerin meşruluğuna saldırdığı bildirilmiştir. Bunların arasında, yargı yetkililerine saldıran ve askeri darbeyi destekleyen gönderi ve videolar bulunmaktadır. Buna ek olarak Global Witness, Brezilya hakkında, Topluluk Standartları'nı ihlal eden siyasi reklamların şirket tarafından onaylandığını ve Meta'nın platformlarında dolaştığını açıklayan bir rapor yayınlamıştır. Bulgular, kuruluşun Myanmar ve Kenya gibi diğer ülkelerle ilgili hazırladığı raporlardaki bulgulara benzer olmuştur.

Seçim sonrası dönemine, silahlı kuvvetlere seçim sonuçlarını bozma çağrısında bulunmak üzere protestoların yapıldığı, yollara barikatların kurulduğu ve askeri üslerin önünde çadır kurma eylemlerinin yapıldığı bir toplumsal karmaşa eşlik etmiştir. Kurulun danıştığı uzmanlara göre bu vakadaki video internette ilk olarak Ekim 2022'de, seçim sonuçlarının öğrenilmesinden kısa süre sonra ortaya çıkmıştır. Benzer içerikler, 8 Ocak ayaklanmalarına kadar farklı sosyal medya platformlarında kalmaya devam etmiştir. Lula'nın zaferinin Yüksek Seçim Mahkemesi tarafından onaylandığı 12 Aralık 2022 tarihinde, Bolsonaro yanlısı bir grup protestocu, Brasília'daki Federal Polis genel merkezine zorla girmeye çalışmıştır. Bazı vandallık olayları yaşanmıştır. 24 Aralık 2022 tarihinde, ülkenin Brasília'daki uluslararası havalimanında bombalama girişimi gerçekleşmiştir. Saldırıdan sorumlu kişi tutuklanmış ve hedefinin darbe yanlısı davasına dikkat çekmek olduğunu itiraf etmiştir.

Brezilya'da artan siyasi şiddet riski, yeni seçilen başkanın 1 Ocak 2023 tarihinde göreve başlamasıyla birlikte de durulmamıştır. Kurulun yaptırdığı araştırmalara göre, oy kullanma makineleri hakkındaki asılsız iddialar, önce ilk ve ikinci tur seçimlerinin ardından ve devamında Lula'nın zaferini izleyen haftalarda Meta platformlarında zirve yapmıştır. Buna ek olarak Bolsonaro destekçileri, 8 Ocak öncesindeki günlerde, Brasília şehrinde özellikle hükümet binalarına odaklanan protestoların tanıtımını yapmak için bazı şifreli sloganlar kullanmıştır. Lojistik organizasyonun büyük bölümünün Facebook dışındaki iletişim kanalları aracılığıyla gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.

Organization of American States ve Carter Center gibi uluslararası seçim gözlem misyonları, hileye dair önemli bir kanıtın bulunmadığını ve seçmen tabanlarının kutuplaşmasının getirdiği baskılara rağmen seçimin özgür ve adil bir şekilde yürütüldüğünü bildirmiştir. Brezilya Savunma Bakanlığı da seçim üzerinde resmi bir gözlem yürütmüş ve herhangi bir kuraldışılık veya hile kanıtı olmadığını bildirmiş fakat sonrasında, silahlı kuvvetlerin "hile olasılığını göz ardı etmediği" yönünde, çelişen bir demeç vermiştir. Brezilya'da silahlı kuvvetlerin faaliyetleri, Savunma Bakanlığı'nın gözetimi altındadır.

Gerginliğin zirve yaptığı 8 Ocak tarihinde, eski başkan Bolsonaro'nun destekçileri, vaka içeriğinde de bahsedildiği üzere Brasília şehrindeki Three Powers Plaza içerisinde bulunan Ulusal Kongre, Yargıtay ve başkanlık ofislerine zorla girerek polise gözdağı vermiş ve eşyaları tahrip etmiştir. 8 Ocak ayaklanmalarına katıldıkları gerekçesiyle yaklaşık 1400 kişi tutuklanmıştır ve yaklaşık 600 kişi hâlâ gözaltındadır.

8 Ocak olaylarının sonrasında şiddet kullanımını kınayan Birleşmiş Milletler, bu olay için "demokratik seçimlerin sonucunu reddederek güvensizlik, bölünmüşlük ve yıkım atmosferini körükleyen siyasi, sosyal ve ekonomik aktörlerin gerçekleri çarpıtmasının ve insanları şiddete ve nefrete teşvik etmesinin zirve noktası" yorumunu yapmıştır. Brezilya'nın demokratik kurumlarına duyduğu bağlılığı ve güveni de yinelemiştir. Herkese açık yorumlar ve Kurulun danıştığı uzmanlar, Brezilya'nın seçim sisteminin dürüstlüğüne önceden gölge düşüren iddiaların, siyasi kutuplaşmayı artırma ve internet dışında siyasi şiddete önayak olma noktasındaki zararlı etkilerine vurgu yapmıştır (Listelenen herkese açık yorumlara bakın: Dangerous Speech Project [PC-11010], LARDEM - Clínica de Direitos Humanos da Pontifícia Universidade Católica do Paraná [PC-11011], Instituto Vero [PC-11015], ModeraLab [PC-11016], Campaign Legal Center [PC-11017], Center for Democracy & Technology [PC-11018], InternetLab [PC-11019] ve Coalizão Direitos na Rede [PC-11020]).

Meta, 9 Ocak 2023 tarihinde, 8 Ocak ayaklanmasını Tehlikeli Kişi ve Örgütler ilkesi kapsamında "ihlalde bulunan olay" ilan etmiş ve "bu eylemleri destekleyen veya öven içerikleri" kaldıracağını söylemiştir. Şirket ayrıca "seçim öncesinde" "Brezilya'yı Geçici Yüksek Riskli Konum" olarak belirlediğini ve "insanları silahlanmaya veya zor kullanarak Kongre'yi, Başkanlık sarayını ve diğer federal binaları işgal etmeye çağıran içerikleri" kaldırdığını duyurmuştur.

İçeriğin paylaşıldığı 3 Ocak tarihinde bir kullanıcı, "şiddet veya çevrimdışı ortamda zarar verme riskinin yükseldiğini gösteren geçici sinyallerin olduğu konumlara zorla girme" çağrılarını yasaklayan Meta Şiddet ve Suça Teşvik Topluluk Standardı'nı ihlal ettiği gerekçesiyle içeriği şikayet etmiştir. Toplamda dört kullanıcı, içeriği 3 ve 4 Ocak aralığında yedi kez şikayet etmiştir. İlk şikayetin ardından, bir insan moderatör bu içeriği değerlendirmiş ve içeriğin Meta'nın ilkelerini ihlal etmediğini belirlemiştir. Kullanıcı bu karara itiraz etmiştir ancak ikinci bir insan moderatör bu kararı onaylamıştır. Sonraki gün, diğer altı şikayet beş farklı moderatör tarafından değerlendirilmiştir ve hepsi de içeriğin Meta'nın ilkelerini ihlal etmediğini belirlemiştir. İçerik, ek değerlendirme için ilke veya konu uzmanlarına iletilmemiştir. Meta, Kurulun bir sorusuna yanıt olarak, içeriği değerlendiren yedi kişinin Avrupa'da ikamet ettiğine açıklık getirmiştir. Meta'ya göre hepsi akıcı bir şekilde Portekizce konuşabilmektedir ve Brezilya'ya ilişkin içerikleri değerlendirecek dil ve kültür uzmanlığına sahiptir.

Meta, Kurulun bu vakayı seçmesinin sonucu olarak, içeriğin Facebook'ta bırakılması yönünde defalarca vermiş olduğu kararın hatalı olduğunu belirlemiştir. Kurulun bu vakayı listesine eklemesini takiben 20 Ocak 2023 tarihinde; Meta bu içeriği kaldırmış, içerik üreticinin hesabına ihtar vermiş ve kendisinin ilgili dönemde yeni içerikler oluşturmasını engelleyecek 24 saatlik bir özellik sınırlaması uygulamıştır. Sivil toplum grubu Ekō'nun Kurula gönderdiği herkese açık yorum ve diğer bildirimler, Meta'nın bu işlemine rağmen, Kurul bu vakayı Meta'nın dikkatine sunduktan sonra bile benzer içeriklerin Facebook'ta kaldığını vurgulamıştır (PC-11000).

3. Gözetim Kurulunun yetkisi ve kapsamı

Kurul, yayında bırakılan içeriği daha önce şikayet eden kişiden gelen itiraz üzerine Meta'nın kararını değerlendirme yetkisine sahiptir (Tüzük Madde 2, Kısım 1; İç Yönetmelikler Madde 3, Kısım 1). Kurul, Meta'nın kararını onaylayabilir veya bozabilir (Tüzük Madde 3, Kısım 5) ve verilen karar şirket açısından bağlayıcıdır (Tüzük Madde 4). Meta ayrıca kararın paralel bağlama sahip benzer içeriklere uygulanmasının ne kadar makul olduğunu da değerlendirmelidir (Tüzük Madde 4). Kurulun kararları, bağlayıcı olmayan ancak Meta'nın yanıtlaması gereken tavsiyeler içerebilir (Tüzük Madde 3, Kısım 4; Madde 4). Meta tavsiyeler doğrultusunda harekete geçme taahhüdü verdiğinde, Kurul şirketin tavsiyeyi ne ölçüde uyguladığını izlemektedir.

Kurul, Meta'nın hatasını sonradan kabul ettiği böyle vakaları seçtiği zaman, hataya katkıda bulunan ilke parametrelerini ve içerik moderasyonu sürecini daha iyi anlamak için başta verilen kararı değerlendirmektedir. Kurul bunun ardından, Meta'nın altta yatan ilke veya süreçlerinde tespit ettiği sorunları ele almaya çalışmaktadır. Kurul ayrıca Meta'nın yaptırım doğruluğunun iyileştirilmesi ve gelecekte kullanıcıların adil muamele görmesi amacıyla tavsiyelerde bulunmayı amaçlamaktadır.

4. Yetki ve rehberlik kaynakları

Kurulun bu vakadaki analizinde aşağıdaki standartlar ve emsaller bilgi kaynağı olmuştur:

I. Gözetim Kurulu kararları:

Önceki Gözetim Kurulu kararları arasında en alakalı olanlardan bazıları şunlardır:

• "ABD Eski Başkanı Trump'ın Hesabının Askıya Alınması" (vaka kararı 2021-001-FB-FBR): Kurul, Meta'nın insan hakları sorumluluklarının, seçim bağlamlarında bir yandan siyasi ifade özgürlüğüne izin verirken bir yandan da diğer insan haklarının maruz kalabileceği ciddi risklerden kaçınmayı gerektirdiğine değinmektedir.
• "Myanmar idari işlem botu" (vaka kararı 2021-007-FB-UA): Kurul, siyasi kriz dönemleri sırasında siyasi konuşmaları korumanın önemini vurgulamıştır.
• "Tigray İletişim İşleri Dairesi" (vaka kararı 2022-006-FB-MR): Kurul, platformlarının şiddet eylemleri gerçekleştirmek üzere kullanılma risklerini azaltmak amacıyla, Meta'nın çatışma bölgelerinde içerik moderasyonu için prensiplere dayalı ve şeffaf bir sistem tesis etme yönünde bir sorumluluğu bulunduğunu vurgulamıştır.
• "Knin çizgi filmi" (vaka kararı 2022-001-FB-UA): Kurul, Meta'yı içeriklerin konu uzmanlarına nasıl iletildiği hakkında daha fazla şeffaflık sağlamaya sevk etmiştir.

II.Meta'nın içerik ilkeleri:

Şiddet ve Suça Teşvik Topluluk Standardı

Şiddet ve Suça Teşvik Topluluk Standardı uyarınca, "ibadet yerleri, eğitim kurumları, oy verme yerleri veya oyları saymak ya da bir seçimi yürütmek için kullanılan yerler dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere belirli konumlara ya da şiddet veya çevrimdışı ortamda zarar verme riskinin yükseldiğini gösteren geçici sinyallerin olduğu konumlara zorla girmeye yönelik niyet veya savunuculuk beyanları, eylem çağrıları, istek uyandıran veya koşullandıran ifadeler" Meta'nın izin vermediği ifadeler arasındadır. Bu Topluluk Standardının ilke gerekçesi, Meta'nın kendi platformlarında görünen "içeriklerle bağlantılı olabilecek çevrimdışı dünyada gerçekleşme potansiyeli bulunan zararları önlemeyi" amaçladığını dile getirmektedir. Meta, "insanların memnuniyetsizliklerini veya küçümsemelerini çoğu zaman ciddi olmayacak biçimde tehditle veya şiddet çağrısında bulunarak ifade ettiklerini" bildiğini de ifade etmektedir. Meta dolayısıyla "ciddi bir fiziksel zarar olasılığı veya kamu güvenliğine yönelik tehditler olduğunu" düşündüğünde içerikleri kaldırmaktadır. Meta, bir tehdidin inandırıcı olup olmadığını belirlerken, "dili ve bağlamı" da göz önünde bulundurmaktadır.

Kurulun analizi aynı zamanda Meta'nın "çok önemli" olarak tanımladığı "Söz Hakkı" taahhüdü ve yine şirketin "Emniyet" değeri ışığında gerçekleştirilmiştir.

III. Meta'nın insan hakları sorumlulukları

2011 yılında BM İnsan Hakları Konseyi tarafından desteklenen BM İş Dünyası ve İnsan Haklarına Dair Rehber İlkeler (BM Rehber İlkeleri), şirketlerin insan haklarına yönelik sorumlulukları için gönüllülük esasına dayalı bir çerçeve tesis etmektedir. 2021 yılında Meta, BM Rehber İlkelerine uygun olarak insan haklarına riayet etme taahhüdünü tekrar tasdik ettiği Kurumsal İnsan Hakları İlkesi'ni duyurmuştur.

Bu vakada Kurulun Meta'nın uluslararası sorumlulukları üzerinde gerçekleştirdiği analizler, aşağıdaki insan hakları standartları ışığında gerçekleştirilmiştir:

• Fikir ve ifade özgürlüğü hakkı: Madde 19 ve 20, Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi (ICCPR), Genel Yorum No. 34, İnsan Hakları Komitesi, 2011; Dijital Çağda Seçimler hakkında Araştırma Makalesi 1/2019 (2019): Fikir ve ifade özgürlüğü hakkında BM Özel Raportörü, raporlar: A/HRC/38/35 (2018) ve A/74/486 (2019); Rabat Eylem Planı, BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği raporu: A/HRC/22/17/Ek.4 (2013).
• Barışçıl olarak toplanma hakkı: Madde 21, ICCPR; Genel Yorum No. 37, İnsan Hakları Komitesi, 2020.
• Yaşama hakkı: Madde 6, ICCPR.
• Kamusal meselelere katılım hakkı ve oy kullanma hakkı: Madde 25, ICCPR.

5. Kullanıcı bildirimleri

İçeriği şikayet eden kullanıcı, Kurula itirazda bulunurken "bunu ve diğer sayısız videoyu Facebook'a zaten şikayet ettim ve cevap hep aynı oluyor, Topluluk Standartları'nı ihlal etmediğini söylüyorlar" demiştir. Kullanıcı ayrıca, içeriğin şiddeti teşvik etme potansiyeli ile Brezilya'da "seçimlerin sonuçlarını kabul etmeyen" kişilerin eylemleri arasında bağlantı kurmuştur.

6. Meta'nın bildirimleri

Meta, Kurul bu vakayı şirketin dikkatine sunduğunda, içeriği yayında bırakma yönünde başta vermiş olduğu kararın yanlış olduğunu belirlemiştir. Meta, bu vakadaki içeriğin geç de olsa kaldırılmasını gerekçelendirmek adına, başkanlık seçiminin öncesinde, esnasında ve sonrasında Brezilya'daki sosyal ve siyasi bağlama dair geniş çaplı bir analizi Kurula iletmiştir. Şirket daha sonra, tekrar tekrar yaşanan yaptırım hatasına "katkıda bulunmuş olabilecek" muhtemel etkenleri Kurula bildirmiştir.

Meta, "açıklamada ve videoda yüksek riskli konumların 'kuşatılmasına' bulunulan birden çok atfın, Şiddet Ve Suça Teşvik ilkesi uyarınca 'zorla girme' seviyesine ulaşmadığı" şeklindeki görüşünü dile getirmiştir. Bununla birlikte şirket, "insanlara yapılan 'Come to Brasília! Let's storm it! Let's besiege the three powers' (Brasília'ya gelin! Baskın yapalım! Three Powers'ı kuşatalım) şeklindeki çağrılar ile Three Powers Plaza'nın yanmakta olduğu arkaplan resmi bir araya geldiğinde, bu bilinen konumlara zorla girme niyeti açık hale geliyor" demiştir.

Platformlarının "özellikle de seçim dönemlerinde siyasi söylemler için önemli yerler" olduğunu kabul eden Meta, buna rağmen içeriğin haber değeri taşıma istisnasına uygun olmadığını düşünmüştür. Bu vakada içeriğin "açık şiddet çağrısında" bulunması ve "Brezilya Başkanlık seçimi ve Lula'nın göreve başlaması sonrasında artan internet dışındaki zarar riski" göz önünde bulundurulduğunda, içeriğin kamu yararı değeri, zarar riskinden ağır basmamıştır. Meta, içeriğin şiddet çağrısını kınamak veya bu konuda farkındalık yaratmak üzere paylaşıldığına dair herhangi bir emare tespit etmemiştir. Şirket, içeriği kaldırma yönünde verdiği nihai kararın, değerleriyle ve uluslararası insan hakları standartlarıyla tutarlı olduğunu yinelemiştir.

Meta, seçimleri ve diğer kriz durumlarını ele almak amacıyla, farklı ekiplerce yürütülen ve eş zamanlı olarak ya da bağımsız şekilde uygulanabilen birkaç risk değerlendirme ve azaltma önlemi almıştır. Her birinin, ilgili risk değerlendirmesine dayalı olarak farklı "kategorileri" veya "seviyeleri" mevcuttur:

• Meta bünyesindeki ürün ekibince yürütülen Bütünlük Ülke Önceliklendirme ilkesi (diğer bir ifadeyle riskli ülke kategorilendirme sistemi), ürün kaynağı yatırımlarının uzun vadede önceliklendirilmesi için bir çerçeve sağlamaktadır. Bu sürecin kısa vadeli krizlere yanıt vermediğini söyleyen Meta, yükselen risklere/tehditlere karşı tüm ülkeleri yılda iki kez değerlendirmektedir.
• Bütünlük Ürün Operasyonları Merkezi (IPOC), "potansiyel sorunlara ve trendlere gerçek zamanlı olarak yanıt vermek" üzere, şirket genelinden konu uzmanlarının bir araya gelerek oluşturduğu, departmanlar arası bir ekiptir. IPOC'lar çok sayıda meseleyi çabucak değerlendirme, riskleri tespit etme ve bir kriz durumu ya da yüksek riskli bir durum bağlamında bunların nasıl ele alınacağını belirleme amacıyla kurulmaktadır. Özellikle seçim odaklı olduklarında, IPOC'lara Seçim Faaliyetleri Merkezi adı verilmektedir.
• Seçim Faaliyetleri Merkezleri, "insanların oy vermesinin önlenmesi, spam içeriklerdeki artışlar, potansiyel yabancı kaynaklı müdahale veya Meta'nın ilkelerini ihlal eden içeriklere yönelik şikayetler gibi, seçimlerle ilgili temel sorunların gerçek zamanlı olarak izlenmesini" sağlamakta ve "hem diğer sosyal ağlarda hem de geleneksel medyada haberleri ve seçimle ilgili faaliyetleri" izlemektedir. Bu merkezler, Meta'nın bu tehditlere yönelik yanıt süresini "hızlandırmak" amacıyla, şirkete "toplu bir bakış" sağlamakta ve şirketin "ne tür içeriklerin viral olabileceğini takip etmesine" yardımcı olmaktadır. Seçim Faaliyetleri Merkezi hazırlıklarının bileşenlerinden biri de "tacizden oy vermeyi önlemeye varan potansiyel tehditleri devre dışı bırakma amacıyla geniş çaplı senaryolar planlamak ve etkili bir şekilde yanıt verme amacıyla sistem ve prosedürler geliştirmek" olarak belirlenmiştir.
• Son olarak, Meta'nın büyümekte olan bir krize yönelik olarak zamana dayalı ve ilkeye özgü yanıtlar geliştirmek için benimsediği çerçeve, Kriz İlkesi Protokolü olarak bilinmektedir. Meta, bu protokolü Gözetim Kurulunun ABD eski Başkanı Trump'ın hesabının askıya alınması vakasındaki tavsiyesine karşılık olarak geliştirmiştir. Meta bu protokol kapsamında üç kriz kategorisi tesis etmekte ve bunlara dayalı olarak, riskleri azaltmak üzere belirli bir dizi önlem benimsemektedir. Örneğin, 1. Kategori krizler, "kolluk kuvvetleri veya silahlı kuvvetler faaliyetlerinin artışı" veya "planlanmış yüksek riskli seçim veya patlak verme noktası" tarafından tetiklenmektedir.

2022 Brezilya genel seçimi üzerinde çalışan Seçim Faaliyetleri Merkezi, Eylül ila Kasım 2022 aralığında, seçimin birinci ve ikinci turları dahil olmak üzere çeşitli zamanlarda faaliyet göstermiştir. Ancak içeriğin paylaşıldığı 3 Ocak 2023 tarihinde kurulu olan herhangi bir Seçim Faaliyetleri Merkezi (veya IPOC) yoktur. Meta "seçim sonrası karmaşa" dönemini Kriz İlkesi Protokolü kapsamında kriz olarak belirlemiş ve içerik risklerini en iyi şekilde nasıl azaltabileceğini değerlendirmeyi amaçlamıştır.

Şirket, Brezilya seçimlerinin öncesinde, esnasında ve sonrasında Meta'nın platformlarındaki dijital trendlerle ilgili Kurulun sorduğu bir yanıt olarak, "seçim hazırlığı ve yanıtı çalışmaları kapsamında, çok sayıda ekibimiz seçimlerle ilgili içerik trendlerini tespit etti ve bunları kendi risk azaltma stratejilerine entegre etti" demiştir. Bunlara "(i) şiddetin teşvik edilmesiyle veya şiddet tehditlerinin yayılmasıyla ilişkili riskler; (ii) yanlış bilgiler ve (iii) zararlı içerikler kullanılarak reklamların kötüye kullanılmasıyla veya kampanyaları herkese açık tartışmaları manipüle edecek ya da yolundan saptıracak şekilde yürütme girişimleriyle ilişkili riskleri de içeren işletme dürüstlüğü" dahildir. Meta, "ürün ve ilke kaynaklı birçok azaltma önlemi, sonuçlara ve diğer etkenlere dayalı olarak alındı" ifadesini dile getirmiştir. Bununla birlikte, şirketin sistemleri genellikle "içerikleri ihlal ettikleri ilkelere dayalı olarak izleyecek ve takip edecek şekilde ayarlandığından," Meta'nın elinde belirli iddialara (ör. seçim hileleri, Brasília şehrine gitme veya federal hükümet binalarını zorla işgal etme çağrıları, askeri müdahale çağrıları) ilişkin "yaygınlık verileri" yoktur.

Kurul, Seçim Faaliyetleri Merkezlerinin nasıl çalıştığına ilişkin yapılan sözlü bilgilendirme sonrasında sorulan 5 takip sorusu dahil olmak üzere, Meta'ya yazılı olarak 15 soru sormuştur. Sorular şunlarla ilgilidir: Meta'nın platformlarında koordinasyon halindeki davranışları ele almak üzere kullanılabilen ilke destek noktaları; 2022 Brezilya seçimleri öncesinde tespit edilen riskler; Brezilya seçimi için kurulan Seçim Faaliyetleri Merkezi ile Kriz İlke Protokolü arasındaki ilişki; Meta'nın meşru siyasi organizasyon ile koordinasyon halindeki zararlı eylemler arasında ayrım yaparken sınırı nasıl çizdiği; seçimler öncesinde, esnasında ve sonrasında Brezilya'da Meta'nın platformlarındaki dijital trendler; vaka içeriğini değerlendiren içerik moderatörlerinin dil kabiliyetleri.

Meta 13 soruyu cevaplamıştır. Meta, biri siyasi reklamlar ile yanlış bilgiler arasındaki ilişkiyle, diğeri ise 2022 Brezilya seçimleri için kurulan Seçim Faaliyetleri Merkezi açıkken kaldırılan sayfa ve hesap sayısıyla ilgili olmak üzere iki soruyu cevaplamamıştır. Meta ayrıca, Brezilya'daki 2022 seçimi bağlamında içerik moderasyonuyla ilgili ya da daha önce herkese açık olarak paylaşılan ve sonradan kaldırılan içerik sayısıyla ilgili olarak, elinde Kurulla paylaşılabilecek şekilde hazır olan daha fazla genel verinin bulunmadığını Kurula bildirmiştir. Meta, şirketin seçim bağlamlarındaki performansını belirli başarı ölçümleri ve temel ölçütler ışığında değerlendirmediğine de açıklık getirmiştir. Kurulun sorularını yanıtlarken kaynaklara öncelik verme ihtiyacını gündeme getiren Meta, istenen verileri vaka kararının verileceği zaman zarfında sağlamanın mümkün olmayacağını söylemiştir.

7. Herkese açık yorumlar

Gözetim Kurulu, bu vakayla ilgili 18 adet herkese açık yorum almıştır. Yorumların on biri Latin Amerika ve Karayipler, üçü Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada, ikisi Orta Doğu ve Kuzey Afrika, biri Asya Pasifik ve Okyanusya, biri ise Orta ve Güney Asya'dan gelmiştir. Kurul buna ek olarak Şubat 2023'te, Brezilya ve Latin Amerika'dan paydaşlarla birlikte "Siyasi Geçiş Süreçlerinde İçerik Moderasyonu" konulu bir yuvarlak masa toplantısı organize etmiştir.

Bildirimler şu temaları kapsamaktadır: 2022 Brezilya seçimleri öncesinde, esnasında ve sonrasında seçim hileleri hakkındaki zararlı iddiaların ve askeri darbe çağrılarının sosyal medya platformlarında çoğalması; seçimle ilgili dezenformasyon; Meta'nın dürüst seçim çalışmaları; iktidarın demokratik bir şekilde devredilmesi bağlamında Meta'nın kullanıcıların haklarını koruma sorumluluğu; seçim sonuçlarını reddetme davranışıyla siyasi şiddet arasındaki ilişki; içerik değerlendirme görevlilerinin yerel siyasi bağlama aşina olmasının önemi.

Bu vaka için gönderilen herkese açık yorumları okumak isterseniz lütfen buraya tıklayın.

8. Gözetim Kurulu analizi

Kurul, bu içeriğin kaldırılması gerekip gerekmediğini incelemek için Meta'nın içerik ilkelerini, insan hakları sorumluluklarını ve değerlerini analiz etmiştir. Kurula, özellikle de iktidarın devredilmesi bağlamında, Meta'nın platformlarındaki barışçıl organizasyonlar ile şiddet eylemlerinin teşviki veya koordinasyonu arasında nasıl ayrım yaptığını değerlendirme olanağı tanıması nedeniyle bu vaka seçilmiştir. Seçim sonrası dönemlerinin hem seçimin dürüstlüğüne karşı çıkmak hem de meşru seçim sonuçlarına saygı duyulmasını sağlamak açısından kritik anlar olduğu göz önünde bulundurulduğunda; bu vaka, Kurula Meta'nın dürüst seçim çalışmalarını hem daha genel olarak hem de Brezilya özelinde inceleme olanağı da tanımaktadır. Dolayısıyla Kurul, seçim sonrası dönem de manipülasyona, seçimle ilgili yanlış bilgilere ve şiddet tehditlerine karşı savunmasız olduğundan, Meta'nın dürüst seçim çalışmalarının hem seçim sürecinin kendisini hem de seçim sonrası dönemi kapsaması gerektiği görüşündedir. Bu vaka, Kurulun stratejik önceliklerinden biri olan "seçimler ve kamusal alan" kapsamındadır.

8.1 Meta'nın içerik ilkeleriyle uyumluluk

I. İçerik kuralları

Şiddet ve Suça Teşvik

Kurul, bu vakadaki içeriğin, Şiddet ve Suça Teşvik Topluluk Standardının belirli yüksek riskli konumlara zorla girme çağrısında bulunan içerik yasağını ihlal ettiğini tespit etmiştir. Kurul, Meta'nın "Söz Hakkı" değeri seçim sonrası dönem dahil olmak üzere seçim süreçlerinde özellikle alakalı olmakla birlikte, bu vakadaki içeriğin, Meta'nın "Emniyet" değerini ileri taşıma bakımından gerekli olduğu görüşündedir.

Yüksek riskli konumlara zorla girme çağrılarını yasaklayan ilkenin ihlal edilmesi için iki "yüksek riskli" tanımının karşılanması gerekmektedir. Birincisi, konumun "yüksek riskli" olarak görülüyor olması ve ikincisi, bundan ayrı olarak Geçici Yüksek Riskli Konum olarak belirlenen bir alan veya civarda bulunması gerekmektedir. Meta'nın içerik değerlendirme görevlilerine verdiği talimatlar, "Geçici Yüksek Riskli bir Konumdaki yüksek riskli konumlara zorla girme yönündeki eylem çağrılarını, niyet belirten ifadeleri, savunucu ifadeleri ve istek belirten ifadeleri kaldırın" şeklindedir.

Meta, "yüksek riskli konum" terimini, "şiddet hedefi olma olasılığı nedeniyle yüksek riskli olarak görülen, kalıcı veya geçici konum" olarak tanımlamaktadır. Kalıcı yüksek riskli konumlar arasında "yüksek riskli kişilerin veya ailelerinin çalıştığı veya ikamet ettiği yerler (örneğin, bir haber kuruluşunun genel merkezi, tıp merkezleri, laboratuvarlar, karakollar, devlet daireleri vb.); yerel, bölgesel ve ulusal seçimler sırasında seçmen kayıt merkezi, oy kullanma konumu, oy sayım alanı (örneğin yerel kütüphane, devlet binası, topluluk merkezi veya ilçe kaymakamlığı) veya seçim idare merkezi olarak kullanılan tesisler" bulunmaktadır. Meta'ya göre, "yüksek riskli kişilerin veya ailelerinin çalıştığı veya ikamet ettiği yerler" olmaları dolayısıyla, Brezilya'nın Kongre, Yargıtay ve Başkanlık makamlarının her biri kalıcı "yüksek riskli konum" olarak görülmektedir.

Buna ek olarak, bu makamların içinde bulunduğu alanın veya civarın "Geçici Yüksek Riskli Konum" olarak belirlenmiş olması, "Meta tarafından belirli bir süre için geçici olarak belirlenmiş konum" şartını kapsamaktadır. Bir konum, çok sayıda etken doğrultusunda Geçici Yüksek Riskli Konum olarak belirlenebilmekte olup bunlardan bazıları şunlardır: "ilgili konumda son 7 gün içinde yapılan bir protestoda yüksek derecede şiddet gerçekleşip gerçekleşmediği;" ilgili konumda bir toplumsal karmaşayla veya tartışmalı bir mahkeme kararıyla ilişkili olarak şiddet riskinin arttığına dair kanıtlar;" "kolluk kuvvetlerinin, dahili güvenlik raporlarının veya güvenilir bir ortağın, ilgili konumda şiddet gerçekleşme olasılığının yüksek olduğuna dair bir değerlendirmesi;" "ilgili konumda planlanmış veya aktif bir protestonun olduğuna dair kanıtlar ya da organizatörün silahların kullanılması veya protesto konumuna getirilmesi yönünde çağrıda bulunduğu hallerde, ilgili konumda planlanmış veya aktif bir protestonun olması;" "dahili ekiplerce, emniyet endişelerinin meşru müdafaa ve kendi kaderini tayin hakkına olan potansiyel etkiden ağır bastığı yönünde yapılan bir değerlendirme." Bir Geçici Yüksek Riskli Konum belirlendiğinde, bu husus Meta'nın dahili ekipleriyle paylaşılmaktadır. Yapılan bu belirlemeler için süre sınırlamaları olmakla birlikte, şirket bazen bu süreleri uzatabilmektedir. Meta'ya göre, bir yerin Geçici Yüksek Riskli Konum olarak belirlenmesi, içeriklerin "kullanıcılar şikayet etmeden önce" proaktif olarak değerlendirilmesini sağlamaktadır.

Meta, 2022 seçimleri için Brezilya'nın tamamını Geçici Yüksek Riskli Konum olarak belirlemiştir. Yapılan bu belirleme ilk olarak, devam etmekte olan toplumsal karmaşayla ve seçim karmaşasıyla ilişkili artan şiddet riskinin varlığına dair Meta'nın yapmış olduğu değerlendirmeye dayalı olarak 1 Eylül 2022 tarihinde başlatılmıştır. Bu belirleme, Ekim 2022 seçimini ve devamını da kapsayacak şekilde uzatılarak 22 Şubat 2023 tarihine kadar devam etmiştir. Bu belirleme, vakadaki içeriğin paylaşıldığı dönemde geçerliliğini sürdürmüştür.

Meta'ya göre, bir içeriğin ilkeyi ihlal etmesi için her iki belirleme de mevcut olmalıdır. Analiz edilmekte olan gönderi için durumun bu şekilde olduğu bilinmektedir. Meta'ya göre çift katman gerekliliği, protesto çağrılarının geniş çapta bastırılmamasını ve sadece şiddete yol açma olasılığı yüksek olan içeriklerin kaldırılmasını sağlamaktadır.

Yukarıdakiler ışığında Kurul, gönderinin Brasília şehrindeki Three Powers Plaza'da yer alan hükümet binalarına, yani Brezilya'daki bir "geçici yüksek riskli konum" içerisinde bulunan "yüksek riskli konumlara" zorla girilmesi yönünde muğlaklığa yer bırakmayacak bir çağrı olması nedeniyle, siyasi şiddet riskinin yükseldiği bir dönemde Meta'nın bu içeriğin yayında kalması gerektiği yönünde başta vermiş olduğu kararların, şirketin kendi standardıyla çeliştiği görüşündedir.

II. Yaptırım İşlemi

Meta'ya göre, içeriği gerekli dil ve kültür uzmanlığına sahip olan yedi insan moderatör değerlendirmiştir. Meta, geniş ölçekte çalışan değerlendirme görevlilerine, aldıkları kararların gerekçelerini kaydetmeleri yönünde talimat vermemektedir. Kurul bu vakayı seçtiğinde, Meta'nın dahili ekipleri bir analiz yürütmüş ve tekrar tekrar yaşanan yaptırım hatasına "katkıda bulunmuş olabilecek" üç muhtemel etken olduğu sonucuna varmıştır: (1) değerlendirme görevlileri, belki de noktalama işareti kullanılmadığı için kullanıcının niyetini (eylem çağrısı) yanlış anlamış, dolayısıyla içeriği olay hakkında nötr bir yorum olarak yanlış yorumlamış olabilir; (2) çeşitli kaynaklardan yüksek riskli olaylarla ilgili içeriklerin nasıl ele alınacağı hakkında çok sayıda güncelleme yapıldığından, yönergeler doğru olmasına rağmen içerik değerlendirme görevlileri yanlış karar vermiş olabilir; (3) değerlendirme görevlileri videodaki ihlali görmemiş olabilir.

İçerikte Meta ilkelerini ihlal ediyor olabilecek unsurlar açık olduğundan, 1 ve 3 numaralı etkenler, moderatörlerin bu içeriği dikkatle değerlendirmediği veya videonun tamamını izlemediği izlenimini oluşturmaktadır. Ancak Meta, içeriğin neden ek analiz için konu veya ilke uzmanlarına iletilmediğine dair bir açıklama yapmamaktadır. Paylaşıldığı ve şikayet edildiği sırada sadece bu belirleme geçerliyken etkinleştirilen bir ilke maddesiyle ilgili olarak "Geçici Yüksek Riskli Konum" olarak belirlenmiş bir ülkeden gelmesine rağmen, bu içerik üst birimlere iletilmemiştir. İçerik, Brezilya'da internetteki ve internet dışındaki genel bağlama rağmen de üst birimlere iletilmemiştir (bkz. Kısım 2).

Meta, içerik değerlendirme görevlilerinin videoları her zaman tamamen izleyemediğini Kurula daha önce bildirmiştir. Buna rağmen Kurul, yüksek şiddet riski barındıran ve belirli ilke destek noktalarının tetiklendiği durumlarda, içerik değerlendirme görevlilerinin videoları tamamen izlemesini ve ihlalde bulunuyor olabilecek içerikleri üst birimlere iletmesini beklemektedir.

2 numaralı etkenle ilgili olarak, Meta her ne kadar geniş ölçekte çalışan değerlendirme görevlilerini Geçici Yüksek Riskli Konum belirlemeleri hakkında bilgilendirdiğini belirtse de, şirket bu bilginin ve seçime özgü diğer risk azaltma önlemlerinin ilgili tüm çalışanlara ulaştırılması konusunda eksiklikler olabileceğini kabul etmektedir. Bu tür bilgilerin ilgili herkese ulaştırılması, içerik değerlendirme görevlilerine bu vakadaki video gibi sorunlu içerikleri saptama, kaldırma veya üst birimlere iletme imkanı tanımaktadır. İlgili dönemde Brezilya'da farklı değerlendirme ve azaltma önlemlerinin geçerli olduğuna bakıldığında, şirketin dürüst seçim çalışmalarının daha etkili olabilmesi bakımından, bunların büyük olasılıkla daha açık ifade edilmesi ve daha açık bir emir komuta zinciriyle uygulanması gerektiği görülmektedir.

Meta her ne kadar nihayetinde içeriği kaldırmaya karar vermiş olsa da Kurul, içeriğin paylaşıldığı dönemde Brezilya'da devam etmekte olan toplumsal karmaşaya ve 8 Ocak ayaklanması öncesindeki aylarda ve haftalarda internetteki benzer içeriklerin geniş bir kitleye yayılmakta olmasına rağmen, barındırdığı bağlamsal ipuçlarına karşın Meta'nın içerik moderatörlerinin bu içeriği ihlalde bulunmayan içerik olarak değerlendirmesi ve ek değerlendirme için üst birimlere iletmemesi hakkında derin endişeler taşımaktadır. Kurul Brezilya seçimi öncesinde, esnasında ve sonrasında şirketin platformlarındaki seçime ilişkin iddialar hakkında Meta'dan bilgi istediğinde şirketin elinde bu tür yaygınlık verilerinin olmadığını söylemesi, bu endişeleri bir kat daha artırmaktadır (bkz. Kısım 6). Bu vakadaki içerik nihayet iki haftayı aşkın bir sürenin ardından, ilgili ihlalde bulunan olay zaten gerçekleştikten sonra ve ancak Kurul vakayı Meta'nın dikkatine sunduktan sonra kaldırılmıştır.

Meta, öncelikle içeriğin paylaşımı öncesinde, esnasında ve sonrasında çeşitli risk değerlendirme önlemleri benimseyerek ve ayrıca şirketin nihayet içeriği kaldırmaya karar vermesiyle birlikte doğrudan Kurula hitaben olmak üzere, Brezilya'daki artan şiddet riskini kabul etmiştir. Buna rağmen, değerlendirme görevlileri şirketin Topluluk Standartları'nı, özellikle de Şiddet ve Suça Teşvik Topluluk Standardının Geçici Yüksek Riskli Konum belirlemesiyle tetiklenen ilke maddesini yeterli bir şekilde uygulamayı başaramamıştır. İhlal potansiyelinin açık olmasına ve ilgili dönemde benzer içeriklerin Facebook'ta dolaşıyor olmasına rağmen (bkz. Kısım 2 ve 8.2) içeriğin Kurul seçmeden önce üst birime iletilmemiş olması, üst birime iletme kanallarının yeterince açık ve etkili olmama olasılığını göstermektedir (bkz. Knin çizgi filmi vakası). Bu durum, Meta'nın seçimlerle ilgili tedbirlerini iyileştirmesi gerektiğini de ortaya koymaktadır. Kurulun önceki kararlarında değindiği üzere, geniş ölçekte çalışan değerlendirme görevlilerinin yeterli dil ve kültür bilgisine sahip olması ve ihlalde bulunuyor olabilecek içerikleri üst birimlere iletmek üzere gerekli araç ve kanallarla donatılmış olması zorunludur.

III. Şeffaflık

Kurul, 2022 Brezilya seçimlerinin bütünlüğünü korumak için Meta'nın önemli çalışmalar yürüttüğünün bilincindedir. Meta, kampanya döneminin resmi olarak başladığı Ağustos 2022'de, ülkedeki seçimle ilgili girişimlerini herkese açık bir şekilde duyurmuştur. Şirket, Facebook ve Instagram'da seçimler hakkındaki gönderilere "insanları Adil Seçim internet sitesindeki güvenilir bilgilere yönlendiren" etiketler eklemek üzere Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi ile birlikte çalışmıştır. Meta'ya göre bu çalışma, internet sitesinin aldığı ziyaret sayısında "10 kat artışa" yol açmıştır. Bu ortaklık, Yüksek Seçim Mahkemesi'ne ihlalde bulunuyor olabilecek içerikleri doğrudan Meta'ya bildirme imkanı da tanımıştır. Meta, hem Topluluk Standartları'nı hem de Facebook ve Instagram'da yanlış bilgilerin nasıl ele alındığını açıklamak için Brezilya'nın dört bir yanındaki seçim görevlileri için eğitim oturumları düzenlemiştir. Meta, "yaklaşan seçimin meşruluğunu sorgulayan" ücretli reklamları da yasaklamıştır. Şirket, bir mesajın tek seferde sadece tek bir WhatsApp grubuna iletilebilmesi için bir WhatsApp iletme sınırını da hayata geçirmiştir. Son olarak Meta; Şiddet ve Suça Teşvik, Nefret Söylemi ve Zorbalık ve Taciz ilkeleri gibi çeşitli Topluluk Standartları kapsamında kaldırılan içerik sayısını ve kullanıcıları Brezilya seçimleri hakkında güvenilir bilgilere yönlendiren seçim etiketlerine toplam tıklanma sayısını bildirmiştir.

Buna rağmen Meta, 2022 Brezilya seçimleri bağlamındaki dürüst seçim çalışmaları hakkında Kurulun sorduğu soruya yanıt olarak; kaldırılan içerikler, görüntülemeler ve seçim etiketlerine tıklamalar hakkındaki verilerin bildirilmesi haricinde, şirketin dürüst seçim çalışmalarının genel başarısını ölçmeye özgü olarak benimsediği herhangi bir ölçümün olmadığını söylemiştir. Kurul ayrıca, Meta'nın Şeffaflık Merkezi'ndeki açıklamalarına ve Kurulla yazışmalarına bakıldığında, şirketin farklı risk değerlendirme önlemlerinin ve protokollerinin bağımsız olarak mı yoksa paralel olarak mı çalıştığının tamamen net olmadığına (yukarıdaki Kısım 6'ya bakın) dikkat çekmektedir. Meta bu farklı protokollerin temas noktalarına açıklık getirmeli ve hem aralarındaki farkları hem de içerik ilkelerinin uygulanma biçiminin bunlardan tam olarak nasıl etkilendiğini daha iyi açıklamalıdır.

Kurulun aldığı çok sayıda herkese açık yorumda (Ekō [PC-11000], Dangerous Speech Project [PC-11010], ModeraLab [PC-11016], Campaign Legal Center [PC-11017], InternetLab [PC-11019] ve Coalizão Direitos na Rede [PC-11020]), şirketin Brezilya'daki seçimleri korumak üzere yürüttüğü çalışmaların yetersiz olduğu ifade edilmiştir. Kurul geniş ölçekte içerik moderasyonunun doğasından kaynaklanan zorlukları anlamakla birlikte, seçim bağlamlarında ve diğer yüksek riskli bağlamlarda Meta'nın olumsuz insan hakları etkilerini önleme, azaltma ve ele alma sorumluluğu da artmaktadır ve şirketin bunlara karşı etkili bariyerler kurmasını gerektirmektedir. Bu vakadaki yaptırım hatası, münferit bir olay gibi görünmemektedir. Ekō'ya göre (PC-11000), 8 Ocak ayaklanmalarından sonra bile benzer içerikler Facebook'ta kalmaya devam etmiştir.

Meta'nın önlemlerinin seçim bağlamları genelinde yeterli ve elverişli olup olmadığını değerlendirmek için daha fazla şeffaflığa ihtiyaç duyulmaktadır. Kurulun değerlendirebileceği yeterli verinin olmaması, Kurulun bu vakadaki yaptırım hatalarının ve farklı paydaşlar tarafından gündeme getirilen endişelerin, şirketin ilkelerindeki ve yaptırım uygulamalarındaki sistemik bir sorunun belirtisi olup olmadığını yeterli şekilde değerlendirme imkanını sarsmıştır. Bu durum, Kurulun Meta'ya küresel çapta dürüst seçim çalışmalarını daha da iyileştirebilmesi için daha spesifik tavsiyeler verme imkanını da zayıflatmıştır.

Meta'nın içerik kaldırma işlemlerine yoğunlaşan şu anki veri açıklamaları, şirketin belirli bir pazarda aldığı dürüst seçim önlemlerinin sonucuna dair eksiksiz bir resim ortaya koymamaktadır. Bunlar örneğin, Şiddet ve Suça Teşvik Topluluk Standardı gibi önemli ilkelerin seçim bağlamlarındaki yaptırım doğruluğunu veya önce Meta tarafından onaylanan ancak daha sonra şirketin ilkelerini ihlal ettiği tespit edilen siyasi reklamların yüzdesini içermemektedir. Bunun gibi ölçümlerle istatistiksel denetimlerin gerçekleştirilmesi, Meta'ya hem hataları geri çevirme hem de doğru işlemi yapmanın en yüksek öneme sahip olduğu durumlarda önlemlerinin ne kadar etkili olduğunu takip etme imkanı tanıyacaktır.

Bu tür bilgiler olmadan, Kurulun ya da kamunun Meta'nın dürüst seçim çalışmalarının etkililiğini daha genel anlamda değerlendirmesi mümkün olmayacaktır. Zararlı içeriklerin internette kalarak internet dışındaki şiddete öncülük veya eşlik ettiği birçok siyasi şiddet olayının çoğu zaman seçimlerle ilgili anlaşmazlıklardan kaynaklandığı veya bu anlaşmazlıklar yüzünden daha da yoğunlaştığı göz önünde bulundurulduğunda, bu husus büyük önem taşımaktadır (Bkz: "Myanmar idari işlem botu" (2021-007-FB-UA), "Tigray İletişim İşleri Dairesi" (2022-006-FB-MR) ve "ABD eski Başkanı Trump'ın hesabının askıya alınması" (2021-001-FB-FBR)).

Dolayısıyla Kurul, Meta'nın dürüst seçim çalışmalarının değerlendirilmesi ve konuya ilişkin herkese açık bildirimlerin ele alınabilmesi için şirketin bir çerçeve geliştirmesi gerektiği görüşündedir. Bunun amacı, şirkete içerik moderasyonu sistemini bir bütün olarak iyileştirebilmesi ve seçim bağlamlarında kaynaklarından nasıl en iyi şekilde yararlanacağına karar verebilmesi için alakalı veriler sağlamaktır. Bu ayrıca, Meta'nın yerel bilgilerden etkili bir şekilde yararlanmasına ve demokratik süreçleri aksatma amacıyla hem internette hem de internet dışında koordinasyon halinde yürütülen kampanyaları tespit edip değerlendirmesine yardımcı olacaktır. Bu çerçeve, Meta'nın kalıcı geribildirim kanalları kurması ve seçim süreçleri resmi olarak bittikten sonra siyasi şiddetin devam ettiği durumlarda benimseyeceği önlemleri belirlemesi açısından da faydalı olacaktır. Son olarak Kurul, yukarıda da açıklandığı üzere; Meta'nın seçimle ilgili bağlamlardaki farklı risk değerlendirme önlem ve protokolleri (IPOC'lar, Bütünlük Ülke Önceliklendirme ilkesi ve Kriz İlkesi Protokolü gibi, yukarıdaki Kısım 6'ya bakın) arasındaki farkların gözden geçirilerek daha iyi ifade edilmesi ve halka daha iyi şekilde açıklanması gerektiğine dikkat çekmektedir.

8.2 Meta'nın insan hakları sorumluluklarıyla uyumluluk

İfade özgürlüğü (Madde 19 ICCPR)

Fikir ve ifade özgürlüğü "demokratik toplumların merkezi bir dayanağı, özgür ve adil seçim süreçlerinin ve anlamlı ve temsil edici kamusal ve siyasi söylemin güvencesidir (İfade özgürlüğü hakkında BM Özel Raportörü, Araştırma Makalesi 1/2019, s. 2). Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi Madde 19, siyasi ifadeler başta olmak üzere ifade özgürlüğü için geniş çapta koruma öngörmektedir. Bir devlet tarafından ifade özgürlüğüne getirilecek her türlü kısıtlama yasalara uygun olma, meşru olma ve gerekli ve orantılı olma koşullarını karşılamalıdır (Madde 19, paragraf 3, ICCPR). Bu gereklilikler sıklıkla "üç bölümden oluşan test" olarak anılmaktadır. Kurul, Meta'nın gönüllülük esasına dayalı insan hakları taahhütlerini yorumlamak için bu çerçeveyi kullanmaktadır.

I. Yasalara uygun olma (kuralların netliği ve erişilebilirliği)

Uluslararası insan hakları hukukunun yasalara uygun olma prensibi, ifade özgürlüğünü sınırlayan tüm kuralların net ve herkesçe erişilebilir olmasını şart koşmaktadır (Genel Yorum No. 34, paragraf 25). Sosyal medya şirketlerinin kurallarına uygulandığında, ifade özgürlüğü hakkında BM Özel Raportörü bunların net ve belirgin olması gerektiğini söylemiştir (A/HRC/38/35, paragraf 46). Meta'nın platformlarını kullanan kişiler kurallara erişebilmeli ve kuralları anlayabilmeli, içerik değerlendirme görevlileri de kuralların nasıl uygulanacağına dair net rehberliğe ulaşabilmelidir.

Kurul, bu vakadaki gerçeklere uygulandığında, Meta'nın belirli yüksek riskli konumlara zorla girme çağrısında bulunan içeriklere getirdiği yasağın açıkça ifade edildiği ve yasağın tam olarak hangi şartlar altında tetikleneceğinin de yine açık olduğu görüşündedir. Hem kullanıcı hem de içerik değerlendirme görevlileri, özellikle de Brezilya'daki toplumsal karmaşa bağlamı göz önüne alındığında, vaka içeriğinin ihlalde bulunduğunu kolayca anlayabilecek konumdadır. Dolayısıyla Kurul, yasalara uygun olma koşulunun karşılandığını düşünmektedir.

II. Meşru amaç

İfade özgürlüğüne getirilen her türlü kısıtlama (Madde 19, ICCPR) bir meşru amaç taşımalıdır. Şiddet ve Suça Teşvik ilkesi, "ciddi bir fiziksel zarar riski veya kamu güvenliğine yönelik tehditler" oluşturan içerikleri kaldırarak "internet dışındaki potansiyel zararı önlemeyi" amaçlamaktadır. Bu ilke, yaşama hakkı (Madde 6, ICCPR) ile kamu düzeni ve ulusal güvenlik hakkı (Madde 19, paragraf 3, ICCPR) dahil olmak üzere başkalarının haklarının korunması noktasında meşru bir amaca hizmet etmektedir. Bu ilke, seçim bağlamlarında başkalarının oy kullanma ve kamusal meselelere katılma hakkını koruma noktasında da meşru bir amaca hizmet edebilmektedir (Madde 25, ICCPR).

III. Gerekli ve orantılı olma

Gerekli ve orantılı olma prensibi uyarınca, ifade özgürlüğüne getirilen her türlü kısıtlama "koruyucu işlevini yerine getirmeye uygun olmalıdır; koruyucu işlevini yerine getirebilecek araçlar arasında en az müdahaleci olanı olmalıdır ve korunanların çıkarı açısından orantılı olmalıdır" (Genel Yorum No. 34, paragraf 33 ve 34). Kurul, şiddete teşvik içeren önceki vakalarda olduğu gibi, kısıtlamanın gerekli ve orantılı olup olmadığını belirleme sürecinde BM Rabat Eylem Planı'nın altı etkenini alakalı bulmaktadır (ör. bkz. ABD eski Başkanı Trump'ın hesabının askıya alınması vakası).

Kurulun da kabul ettiği üzere, seçimlerin veya seçim sisteminin dürüstlüğünü sorgulamak, münferit şiddet olayları yaşansa bile birçok siyasi ortamda insanların ifade ve protesto hakkının meşru kullanımı kapsamındadır. Bu tür ifadeler, içerdikleri siyasi mesaj nedeniyle daha yüksek düzeyde korunmaktadır (Genel Yorum No. 37, paragraf 19 ve 32). Ancak Kurul, durumun bu şekilde olmadığına dikkat çekmektedir. Korunan siyasi ifadeleri, yasalara uygun bir genel seçimin sonuçlarını bozma amaçlı şiddete teşvikten ayıran önemli bir çizgi söz konusudur. Rabat Eylem Planı'nda belirtilen etkenlere dayalı olarak, bu vakada ifadenin kısıtlanması için gerekli eşiğe açıkça ulaşılmıştır. Kurul, analiz açısından vaka içeriğindeki birkaç öğenin alakalı olduğu görüşündedir: "the last alternative" (son alternatif) olarak Brezilya'nın Kongre binasını "besiege" (kuşatma) ve "Three Powers" (yasama, yürütme ve yargı) binalarına "storm" (baskın yapma) çağrıları; tanınmış bir Brezilyalı generalin "hit the streets" (sokaklara dökülün) ve "go to the National Congress and the Supreme Court" (Ulusal Kongre'ye ve Yargıtay'a gidin) şeklinde çağrıda bulunduğu video; arkaplanda federal hükümet binalarının yanmakta olduğu görsel; "source code" (kaynak kodu) talebi. Bunların bütünü; Brezilya'da Bolsonaro destekçilerinin seçim sonuçlarına itiraz etmesi ve yeni hükümete geçiş sürecini durdurmak üzere askeri darbe istemesi bağlamında, hükümet binalarının işgal edilmesi ve kontrollerinin ele geçirilmesi yönünde muğlaklığa yer bırakmayacak bir çağrıdır. Hem konuşmacının niyeti, hem konuşmanın içeriği ve erişimi hem de o anda Brezilya'daki siyasi bağlam gereği olası zarar ihtimali, gönderinin kaldırılmasını haklı çıkarmıştır.

İçerik, silahlı kuvvetlerin seçim sonuçlarını bozması için devamlı olarak yaygın çağrıların yapıldığı, artan siyasi şiddet riski bağlamında paylaşılmıştır. Aynı zamanda, Brasília şehrinde özellikle hükümet binalarına odaklanan protestoların tanıtımını yapmak için şifreli sloganların kullanıldığı da bilinmektedir (bkz. Kısım 2). Bu konuda, Kurulun ITS Rio – Modera Lab (PC-11016), Coalizão Direitos na Rede (PC-11020), InternetLab (PC-11019) ve Ekō (PC-11000) dahil çeşitli herkese açık yorumlar aracılığıyla aldığı ve Kurulun yaptırdığı araştırmaları destekleyen bilgilerin tümü, 8 Ocak olaylarının öncesinde benzer içeriklerin sosyal medyada geniş bir çapta dolaşıyor olduğunu göstermektedir. Bu bilgiler, Bolsonaro destekçilerinin Three Powers Plaza'daki binalara baskın düzenlemesinin ve silahlı kuvvetleri askeri darbe dahil çeşitli yollardan müdahale etmeye sevk etmesinin ne kadar olası olduğunun da altını çizmektedir.

Kurul, yukarıdakiler ışığında, içeriğin kaldırılmasının şirketin insan hakları sorumluluklarıyla örtüşeceğini tespit etmiştir. İçeriğin kaldırılması; devlet yetkilileri dahil olmak üzere insanların yaşama hakkını ve Brezilya'daki kamu düzenini koruma noktasında gerekli ve orantılı bir önlemdir. İktidarın demokratik bir şekilde devredilmesini sarsma girişimlerinin devam ettiği bir bağlamın varlığı göz önünde bulundurulduğunda, bu içeriğin ve benzer içeriklerin kaldırılması, Brezilyalıların oy kullanma ve kamusal meselelere katılma hakkını koruma noktasında da gerekli ve orantılı bir önlemdir.

Meta'nın değerlendirme sistemlerinin videodaki ihlali düzgün bir şekilde tespit ederek veya ek değerlendirme için üst birimlere ileterek vaka içeriğini kaldırma noktasında sürekli olarak yaşadığı başarısızlık, son derece ciddi bir endişe konusudur. Kurul, Meta aşağıdaki tavsiyeleri uyguladığı takdirde şirketin bunları daha iyi şekilde ele alabileceğine inanmaktadır. Meta, Brezilya'daki dürüst seçim çalışmalarını iyileştirmek üzere olumlu adımlar atmış olmasına rağmen, Brezilya'da gördüğümüz gibi koordine kampanyalar aracılığıyla platformlarının kötüye kullanılabilme olasılığını yeterince ele alamamıştır. Bu vakada, yayında bırakılan ve geniş kitlelerce paylaşılan içeriğin, o dönemde Brezilya bağlamında Meta'nın platformlarında dolaştığı bildirilen yanlış bilgi ve suça teşvik türünün tipik bir örneği olduğu görülmektedir. Bu durum, Meta'nın platformlarında kitleleri harekete geçirebilen ve nüfuz sahibi hesapların, şiddetin teşvik edilmesi bakımından rol oynadığı yönündeki iddiaları doğrulamaktadır. Kurulun aldığı herkese açık yorumlarda (bkz. Instituto Vero [PC-11015], ModeraLab [PC-11016], InternetLab [PC-11019], Instituto de Referência em Internet e Sociedade [PC-11021]) öne sürüldüğü üzere; içerikler demokratik süreçleri aksatma amacı taşıyan organize ve koordine eylemlerin bir parçası olduğunda, tekil içeriklerin değerlendirilmesi ve Meta'nın platformlarından kaldırılması oldukça yetersiz ve görece etkisiz kalmaktadır. Dürüst seçim çalışmaları ve kriz protokolleri, bu geniş çaplı dijital trendleri ele alabilmelidir.

8.3 Paralel bağlama sahip bire bir aynı içerikler

Kurul, analiz edilmekte olan içeriğe benzer içeriklerin 8 Ocak ayaklanmalarından önceki aylarda Brezilya'da yayılıyor olmasından duyduğu endişeyi dile getirmektedir. Kurul, Meta'nın bu içeriği ihlalde bulunan içerik olarak tespit etme noktasında tekrar tekrar başarısız olması ışığında, içeriğin generalin konuşmasını ve Brasília şehrindeki Three Powers Plaza'ya baskın düzenlenmesini kınamak veya bu konuda farkındalık yaratmak üzere paylaşıldığı durumlar haricinde, Meta'nın bu kararı şirketin platformlarında kalmış olup paralel bağlama sahip bire bir aynı içeriklere nasıl uyguladığını yakından izleyecektir.

9. Gözetim Kurulu kararı

Gözetim Kurulu, Meta'nın içeriği yayında bırakma yönünde başta vermiş olduğu kararı bozmaktadır.

10. Tavsiyeler

A. Yaptırım

1. Meta, şirketin dürüst seçim çalışmalarının değerlendirilmesine yönelik bir çerçeve geliştirmelidir. Meta'nın içerik ilkelerinin ve reklamlara yaklaşımının uygulanmasıyla ilgili olanlar dahil olmak üzere, başarılı dürüst seçim çalışmalarına ilişkin ölçümlerin oluşturulması ve paylaşılması buna dahildir. Kurul için bu tavsiyenin yerine getirilme kriteri, Meta'nın bu çerçeveyi geliştirmesi (ölçümlerin açıklaması ve ölçümlere ilişkin hedefler dahil), bunu şirketin Şeffaflık Merkezi'nde açıklaması, ülkeye özgü raporlar yayınlamaya başlaması ve bu değerlendirme sonucunda dürüst seçim çalışmalarının genelindeki değişiklikleri herkese açık bir şekilde açıklaması olacaktır.

B. Şeffaflık

1. Meta, şirketin seçim bağlamlarında veya diğer yüksek riskli olaylarda ortaya çıkan potansiyel zarar riskini önleme ve ele alma girişimleri kapsamında, şirketin Kriz İlkesi Protokolü'ne ek olarak diğer protokoller de yürüttüğüne Şeffaflık Merkezi'nde açıklık getirmelidir. Şirket, bu protokollerin adlandırılmasına ve açıklanmasına ek olarak, her birinin amaçlarını, farklı protokollerin aralarındaki temas noktalarını ve birbirlerinden farklarını da genel hatlarıyla belirtmelidir. Kurul için bu tavsiyenin yerine getirilme kriteri, Meta'nın bu bilgileri Şeffaflık Merkezi'nde yayınlaması olacaktır.

* Prosedür notu:

Gözetim Kurulunun kararları beş Üyeden oluşan alt kurullar tarafından hazırlanmaktadır ve Kurulun çoğunluğu tarafından onaylanma şartı aranmaktadır. Kurul kararları, tüm Üyelerin kişisel görüşlerini yansıtmayabilir.

Bu vaka kararında, Kurul adına bağımsız araştırmalar yürütülmüştür. Hem merkezi Gothenburg Üniversitesi'nde bulunan ve altı kıtadan 50'yi aşkın sosyal bilimciden oluşan ekibiyle faaliyet gösteren bağımsız bir araştırma enstitüsü hem de dünyanın dört bir yanından 3200'ü aşkın ülke uzmanı Kurula yardımcı olmuştur. Jeopolitik, güven, emniyet ve teknolojinin kesişimine odaklanan Duco Advisors danışmanlık firması da Kurula yardımlarını sunmuştur. Sosyal medya trendleri hakkında açık kaynaklı araştırmalar yürüten Memetica kuruluşu da analizlerini temin etmiştir. Dil uzmanlığı; bünyesinde 350'den fazla dili akıcı konuşabilen ve dünyanın dört bir yanındaki 5000 farklı şehirden çalışan uzmanlar barındıran Lionbridge Technologies LLC şirketi tarafından sağlanmıştır.