Người phụ nữ Iran bị tố cáo trực diện trên đường phố

Tóm tắt

Ủy ban Giám sát đã hủy bỏ quyết định ban đầu của Meta là gỡ bỏ video quay cảnh một người đàn ông đang tố cáo trực diện một phụ nữ trên đường phố Iran về việc cô không đeo khăn trùm đầu. Bài viết này không vi phạm quy tắc về Hành vi bạo lực và khích nộ do chỉ dùng lối nói tu từ, thay vì nói theo nghĩa đen, đồng thời không phải là một mối đe dọa bạo lực có thể xảy ra. Bài viết được chia sẻ trong một thời kỳ đầy bất ổn với các cuộc đàn áp và bạo lực đối với người biểu tình ngày càng leo thang. Vào lúc này, khả năng tiếp cận mạng xã hội ở Iran là cực kỳ quan trọng, trong đó Internet trở thành một mặt trận mới trong cuộc đấu tranh vì quyền của phụ nữ. Vì là một trong số ít các nền tảng chưa bị cấm tại quốc gia này, Instagram đóng vai trò to lớn với phong trào chống chế độ, mang tên "Women, Life, Freedom" (Phụ nữ, cuộc sống, tự do), bất chấp nỗ lực của chế độ này nhằm tiêm nhiễm nỗi sợ hãi và dập tắt tiếng nói của phụ nữ trên mạng. Ủy ban kết luận rằng nỗ lực của Meta là chưa đủ để đảm bảo việc tôn trọng quyền tự do biểu đạt và hội họp trong bối cảnh nhà nước đàn áp có hệ thống. Đồng thời, Ủy ban cũng đề xuất công ty thực hiện một thay đổi trong Bộ quy tắc về chính sách ứng phó sự kiện khẩn cấp.

Giới thiệu về trường hợp

Vào tháng 07/2023, một người dùng đã đăng lên Instagram video quay cảnh một người đàn ông đang tố cáo trực diện một phụ nữ về việc cô không đeo khăn trùm đầu. Trong video nói tiếng Ba Tư kèm phụ đề tiếng Anh này, người phụ nữ đáp trả rằng cô đang đấu tranh vì quyền của mình. Chú thích đi kèm video bày tỏ sự ủng hộ đối với người phụ nữ này nói riêng và phụ nữ Iran nói chung trong việc đứng lên chống lại chế độ. Một phần của chú thích cũng chỉ trích chế độ, trong đó dùng một cụm từ mà Meta dịch ra là "it is not far to make you into pieces" (chẳng bao lâu nữa ngươi sẽ bị phân thây thành các mảnh).

Theo bộ luật hình sự của Iran, phụ nữ không đeo "proper hijab" (khăn trùm đầu đúng cách) ở nơi công cộng sẽ bị phạt tù, phạt tiền hoặc phạt roi. Vào tháng 09/2023, chế độ của Iran đã thông qua Dự luật mới về khăn trùm đầu và trinh tiết, theo đó phụ nữ có thể bị phạt lên đến 10 năm tù giam nếu tiếp tục vi phạm các quy tắc bắt buộc về khăn trùm đầu. Chú thích của bài viết này nêu rõ rằng người phụ nữ trong video đã bị bắt giữ.

Sau khi bị hệ thống tự động hóa của Meta gắn cờ là có thể vi phạm Nguyên tắc cộng đồng của Instagram, bài viết được chuyển cho chuyên viên xét duyệt. Nhiều chuyên viên xét duyệt đã đánh giá nội dung này theo chính sách của Meta về Hành vi bạo lực và khích nộ nhưng không đi đến được kết luận thống nhất. Điều này (cùng một lỗi kỹ thuật đã xảy ra) khiến bài viết vẫn hiển thị trên nền tảng. Sau đó, do bị một người dùng báo cáo nên bài viết lại trải qua một vòng xét duyệt nữa, nhưng lần này là do đội ngũ khu vực của Meta có kiến thức về ngôn ngữ phụ trách. Ở giai đoạn này, bài viết được xác định là có vi phạm chính sách về Hành vi bạo lực và khích nộ nên bị gỡ khỏi Instagram. Tiếp đến, người dùng đăng nội dung đã kháng nghị với Ủy ban. Meta vẫn cho rằng quyết định gỡ nội dung trên là chính xác cho đến khi Ủy ban lựa chọn trường hợp này để xem xét. Khi đó, công ty lại hủy bỏ quyết định của mình và khôi phục bài viết.

Kết luận chính

Ủy ban nhận thấy rằng bài viết không vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi bạo lực và khích nộ do chỉ dùng lối nói tu từ, thay vì nói theo nghĩa đen, đồng thời không phải là một mối đe dọa bạo lực có thể xảy ra và châm ngòi cho hành vi gây hại ngoài đời. Ban đầu, Meta gỡ bài viết này một phần là do công ty đánh giá cụm từ "it is not far to make you into pieces" (chẳng bao lâu nữa ngươi sẽ bị phân thây thành các mảnh) là một tuyên bố về ý định thực hiện hành vi bạo lực có mức độ nghiêm trọng cao nhắm đến người đàn ông trong video. Tuy nhiên, cụm từ này không nên được hiểu theo nghĩa đen như vậy. Trong bối cảnh biểu tình đang lan rộng ở Iran, nếu xét tổng thể cả chú thích lẫn video thì cụm từ này sử dụng lối nói tu từ và bày tỏ sự giận dữ, thất vọng với chế độ. Các chuyên gia ngôn ngữ tư vấn cho Ủy ban đã lưu ý về một bản dịch hơi khác cho cụm từ này, đó là "we will tear you to pieces sometime soon" (chúng tao sắp xé xác ngươi thành các mảnh), đồng thời giải thích rằng cụm từ này thể hiện sự giận dữ, thất vọng và bất bình với chế độ. Mối nguy hại mà bài viết này có nhiều khả năng sẽ gây ra nhất không phải mối nguy hại đối với chế độ, mà là hành động trả đũa bạo lực của chế độ.

Tuy lý do xây dựng chính sách của Meta nêu rằng "ngôn ngữ" và "bối cảnh" có thể được cân nhắc khi đánh giá một "mối đe dọa có thể xảy ra", nhưng hướng dẫn nội bộ dành cho người kiểm duyệt của công ty lại không cho phép điều này trong thực tế. Người kiểm duyệt được hướng dẫn xác định các tiêu chí cụ thể (mối đe dọa và mục tiêu) và gỡ nội dung nào thỏa mãn các tiêu chí đó. Ủy ban từng thể hiện mối lo ngại về sự thiếu thống nhất này ở trường hợp Khẩu hiệu biểu tình tại Iran, trong đó Ủy ban đề xuất rằng Meta nên cung cấp hướng dẫn chi tiết về cách xem xét bối cảnh để người kiểm duyệt dừng việc mặc định gỡ "lời nói tu từ" thể hiện sự bất đồng ý kiến. Ủy ban hiện chưa hết lo ngại khi vẫn còn khả năng công ty thực thi thiếu nhất quán về nội dung dùng lối nói tu từ trong những bối cảnh như Iran. Hơn nữa, vì tính chính xác của hệ thống tự động hóa chịu ảnh hưởng của dữ liệu huấn luyện do con người cung cấp, nên việc gỡ nhầm nội dung dùng lối nói tu từ có khả năng sẽ bị nhân rộng.

Bài viết này cũng được xem xét theo Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi cấu kết gây hại và cổ xúy tội ác do có một quy tắc nghiêm cấm "nội dung khiến những phụ nữ không đeo mạng che mặt gặp nguy hiểm bằng việc tiết lộ hình ảnh của họ khi họ không muốn hoặc chưa cho phép". Sau đó, dòng chính sách này đã được sửa thành nghiêm cấm: "Nội dung tiết lộ danh tính của một người và khiến người đó có nguy cơ bị tổn hại". Xét ở khía cạnh này, Ủy ban đồng ý với Meta rằng nội dung không "làm lộ" danh tính của người phụ nữ trong video và nguy cơ tổn hại giảm đi vì danh tính của cô đã được biết đến rộng rãi và vì cô đã bị bắt giữ. Trên thực tế, bài viết được chia sẻ nhằm kêu gọi sự chú ý đến vụ bắt giữ người phụ nữ này, từ đó có thể gây áp lực để chính quyền thả cô ra.

Vì Iran bị xác định là một quốc gia có nguy cơ trong các chính sách ứng phó sự kiện khẩn cấp của Meta, bao gồm cả Bộ quy tắc về chính sách ứng phó sự kiện khẩn cấp, công ty có thể áp dụng sự thay đổi chính sách tạm thời ("đòn bẩy") để xử lý tình huống cụ thể. Ủy ban thấy rằng nỗ lực của Meta trong các trường hợp liên quan đến Iran là đáng ghi nhận song chưa đủ để đảm bảo việc tôn trọng quyền tự do biểu đạt và hội họp của mọi người ở những nơi chịu sự đàn áp có hệ thống.

Quyết định của Ủy ban Giám sát

Ủy ban Giám sát hủy bỏ quyết định mà Meta đưa ra ban đầu là gỡ bài viết.

Theo Ủy ban, Meta nên:

• Bổ sung một đòn bẩy vào Bộ quy tắc về chính sách ứng phó sự kiện khẩn cấp để nêu rõ ràng rằng những tuyên bố dùng lối nói tu từ (không nói theo nghĩa đen) nào không có mục đích và không có khả năng khích nộ bạo lực thì không vi phạm điều khoản nghiêm cấm hành vi đe dọa bạo lực trong chính sách về Hành vi bạo lực và khích nộ, xét ở các bối cảnh phù hợp. Meta cũng nên đề ra các tiêu chí để người kiểm duyệt trên diện rộng biết cách xác định những tuyên bố như vậy trong bối cảnh phù hợp.

*Phần tóm tắt trường hợp trình bày sơ lược về các trường hợp và không có giá trị tiền lệ.

Toàn bộ quyết định cuối cùng

1. Tóm tắt quyết định

Ủy ban Giám sát hủy bỏ quyết định ban đầu của Meta là gỡ bỏ video quay cảnh một người đàn ông đang tố cáo trực diện một phụ nữ trên đường phố Iran về việc cô không đeo khăn trùm đầu. Meta đã gỡ bài viết này khỏi Instagram vì trong phần chú thích có đoạn "it is not far to make you into pieces" (chẳng bao lâu nữa ngươi sẽ bị phân thây thành các mảnh) mà công ty hiểu là một lời đe dọa nhắm vào người đàn ông tiếp cận người phụ nữ không đeo khăn trùm đầu trong video. Ủy ban nhận thấy rằng bài viết không vi phạm chính sách về Hành vi bạo lực và khích nộ do tuyên bố liên quan dùng lối nói tu từ, chứ không nói theo nghĩa đen, và xét trong bối cảnh thì tuyên bố này không cấu thành mối đe dọa bạo lực có thể xảy ra. Sau khi Ủy ban lựa chọn trường hợp này, ban đầu Meta vẫn giữ nguyên quyết định của mình là gỡ bài viết. Tuy nhiên, trước khi gửi lý do cho Ủy ban, công ty lại xác định rằng quyết định gỡ nội dung như ban đầu là một sự nhầm lẫn nên đã khôi phục bài viết trên nền tảng. Ủy ban kết luận rằng nỗ lực của Meta là chưa đủ để đảm bảo việc tôn trọng quyền tự do biểu đạt và hội họp trong bối cảnh nhà nước đàn áp quyền tự do biểu đạt một cách có hệ thống. Đồng thời, Ủy ban cũng đề xuất công ty thực hiện một thay đổi trong Bộ quy tắc về chính sách ứng phó sự kiện khẩn cấp.

2. Mô tả và dữ kiện về trường hợp

Vào tháng 07/2023, một người dùng Instagram đã đăng video nói tiếng Ba Tư kèm phụ đề tiếng Anh, trong đó quay cảnh một người đàn ông đang tố cáo trực diện một phụ nữ ở nơi công cộng về việc cô không đeo khăn trùm đầu và người phụ nữ đáp trả rằng cô đang đấu tranh vì quyền của mình. Người đàn ông không bị lộ danh tính trong video, còn người phụ nữ thì bị lộ hoàn toàn. Có vẻ như video này đăng lại một đoạn phim ban đầu do ai đó ủng hộ hoặc liên kết với chế độ Iran chia sẻ. Video đi kèm chú thích cũng bằng tiếng Ba Tư để bày tỏ sự ủng hộ đối với người phụ nữ này nói riêng và phụ nữ Iran nói chung trong việc đứng lên chống lại chế độ, đồng thời chỉ trích chế độ và những người ủng hộ chế độ. Chú thích bao gồm một cụm từ được Meta dịch là "it is not far to make you into pieces" (chẳng bao lâu nữa ngươi sẽ bị phân thây thành các mảnh), đồng thời cho biết người phụ nữ trong video đã bị bắt giữ sau vụ việc trên. Bài viết có khoảng 47.000 lượt xem, 2.000 lượt thích, 100 bình luận và 50 lượt chia sẻ.

Đầu tiên, nội dung bị công cụ phân loại tự động (một thuật toán mà Meta dùng để xác định trường hợp có thể vi phạm chính sách) gắn cờ là có thể vi phạm Nguyên tắc cộng đồng của Instagram và gửi cho chuyên viên xét duyệt. Nhiều chuyên viên xét duyệt đã đánh giá nội dung này. Tuy nhiên, vì một lỗi kỹ thuật và vì các chuyên viên xét duyệt không đưa ra cùng một kết luận là liệu bài viết có vi phạm chính sách về Hành vi bạo lực và khích nộ hay không, nên ban đầu bài viết không bị gỡ. Sau đó, một người dùng đã báo cáo nội dung này, khiến công cụ phân loại tự động lại một lần nữa xác định nội dung có thể vi phạm chính sách của Meta và gửi đi xét duyệt thêm. Nội dung bị một người dùng báo cáo duy nhất một lần. Sau khi đội ngũ có kiến thức về ngôn ngữ và khu vực xem xét thêm, Meta đã gỡ bài viết khỏi Instagram theo chính sách của công ty về Hành vi bạo lực và khích nộ. Meta đưa ra quyết định trên dựa vào đoạn sau đây trong chú thích: "it is not far to make you into pieces" (chẳng bao lâu nữa ngươi sẽ bị phân thây thành các mảnh). Công ty hiểu đây là một lời đe dọa nhắm vào người đàn ông tiếp cận người phụ nữ không đeo khăn trùm đầu trong video. Người dùng tạo bài viết đã kháng nghị với Meta về quyết định gỡ bỏ bài viết. Một chuyên viên xét duyệt đã giữ nguyên quyết định này.

Sau đó, người dùng đăng nội dung đã kháng nghị với Ủy ban. Khi Ủy ban quyết định xem xét trường hợp này ở góc độ pháp lý, Meta vẫn giữ nguyên quyết định của mình là gỡ nội dung. Ở giai đoạn này của quá trình xét duyệt, Meta cũng xem xét dựa trên Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi cấu kết gây hại và cổ xúy tội ác, theo đó nghiêm cấm "tiết lộ" danh tính của những phụ nữ không đeo mạng che mặt nếu điều này khiến họ có nguy cơ bị tổn hại. Tại thời điểm nội dung này được đăng, người phụ nữ trong video đã bị chế độ bắt giữ. Sau khi Ủy ban lựa chọn trường hợp này, công ty lại thay đổi quyết định của mình và khôi phục nội dung dựa trên thông tin bổ sung từ đội ngũ khu vực và quyết định của Ủy ban trong trường hợp Lời kêu gọi phụ nữ biểu tình tại Cuba.

Như Ủy ban đã lưu ý trong quyết định về trường hợp Khẩu hiệu biểu tình tại Iran, kể từ cuộc cách mạng năm 1979 đến nay, người dân Iran vẫn không ngừng biểu tình để phản đối chính phủ và ủng hộ quyền dân sự, chính trị cũng như bình đẳng giới. Năm 2023, Giải Nobel Hòa bình được trao cho bà Narges Mohammadi – một nhà hoạt động nhân quyền bị cầm tù – cho "hơn 20 năm đấu tranh vì quyền của phụ nữ, đưa bà trở thành biểu tượng của sự tự do và lá cờ đầu trong phong trào chống chế độ thần quyền của Iran". Theo bộ luật hình sự của Iran, phụ nữ không đeo "proper hijab" (khăn trùm đầu thích hợp) ở nơi công cộng sẽ bị phạt tù, phạt tiền hoặc phạt roi. Phụ nữ Iran cũng bị cấm tham gia một số ngành nghiên cứu và đến nhiều nơi công cộng, mọi người bị cấm khiêu vũ với người khác giới, v.v.. Đàn ông được xem là chủ gia đình và phụ nữ cần cha/chồng cho phép thì mới có thể làm việc, kết hôn hoặc đi xa. Tại tòa án, lời khai của phụ nữ bị xem là chỉ có giá trị bằng một nửa lời khai của nam giới, điều này hạn chế khả năng tiếp cận công lý của phụ nữ.

Sau khi chính quyền Iran tăng cường và mở rộng các biện pháp thực thi bắt buộc về khăn trùm đầu vào năm 2022, phụ nữ càng bị giám sát chặt chẽ hơn, khiến họ thường gặp phải hành vi quấy rối về ngôn từ, thể chất và cả lệnh bắt giữ. Vào tháng 09/2022, cô gái Jina Mahsa Amini 22 tuổi đã qua đời sau 3 ngày bị cảnh sát giam giữ do cáo buộc không tuân thủ quy tắc của quốc gia về việc đeo "proper hijab" (khăn trùm đầu đúng cách). Cái chết của cô làm dấy lên làn sóng phẫn nộ và biểu tình trên cả nước, thúc đẩy sự ra đời của một phong trào chống chế độ mang tên: "Zan, Zendegi, Azadi" ("Woman, Life, Freedom", tạm dịch là Phụ nữ, cuộc sống, tự do). Điều này dẫn đến cuộc đàn áp bạo lực của chính quyền, khiến hơn 500 người được xác nhận tử vong tính đến cuối năm 2022 và ước tính 14.000 người bị bắt giữ, bao gồm những người biểu tình, nhà báo, luật sư, nhà hoạt động, nghệ sĩ và vận động viên đã lên tiếng ủng hộ phong trào trên.

Vào tháng 09/2023, quốc hội Iran đã thông qua dự luật mới về "Khăn trùm đầu và trinh tiết", theo đó phụ nữ có thể bị phạt lên đến 10 năm tù giam nếu tiếp tục vi phạm các quy tắc bắt buộc về khăn trùm đầu của nước này. Những doanh nghiệp phục vụ phụ nữ không đeo khăn trùm đầu cũng sẽ phải chịu án phạt và có nguy cơ bị đóng cửa.

Mạng xã hội đã và đang là một phần cốt lõi trong phong trào biểu tình của phụ nữ ở Iran, là kênh thiết yếu để huy động người biểu tình và truyền đi những thông tin quan trọng (xem các bình luận công khai PC 21007, PC-21011), cũng như để ghi lại và công khai bảo vệ bằng chứng về hành vi ngược đãi và vi phạm nhân quyền (xem bình luận công khai PC-21008 trong tệp đính kèm).

Tuy nhiên, các chiến dịch trên mạng cũng khiến phụ nữ có nguy cơ bị chế độ đàn áp mạnh tay hơn, bao gồm cả việc trở thành mục tiêu của các chiến dịch phỉ báng, bị đe dọa, bắt giữ và cầm tù. Các chuyên gia tư vấn cho Ủy ban lưu ý về một mạng lưới rộng lớn gồm nhiều thực thể liên kết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo và chính phủ Iran. Những thực thể này hoạt động trên Instagram và Telegram, trong đó Telegram thường được sử dụng để trực tiếp nhắm mục tiêu và buộc tội người biểu tình cũng như người bất đồng ý kiến.

Một số bình luận công khai được gửi đến Ủy ban cũng nhấn mạnh thủ đoạn mà chế độ này áp dụng để báo cáo hàng loạt nội dung về biểu tình trên Instagram, trong đó sử dụng hệ thống báo cáo của người dùng nhằm "gây áp lực buộc các công ty mạng xã hội phải gỡ nội dung liên quan đến người bất đồng ý kiến hoặc ngầm chặn nội dung của họ" (xem các bình luận công khai PC-21011, PC-21009). Ngoài ra còn có các báo cáo cho biết cán bộ tình báo Iran đã hối lộ người kiểm duyệt nội dung để họ gỡ nội dung mà những người chỉ trích chế độ chia sẻ.

Vào tháng 02/2023, Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hiệp Quốc về Iran đã nêu lên mối lo ngại về tình hình đàn áp và nhắm mục tiêu các nhà hoạt động xã hội dân sự, nhà hoạt động nhân quyền, nhà hoạt động vì quyền của phụ nữ, luật sư và nhà báo tiếp tục diễn ra khi chính quyền mạnh tay ngăn chặn các kênh bày tỏ sự bất đồng ý kiến, bao gồm cả việc làm gián đoạn nghiêm trọng kết nối Internet và kiểm duyệt gắt gao các nền tảng mạng xã hội.

3. Thẩm quyền và phạm vi hoạt động của Ủy ban Giám sát

Ủy ban có thẩm quyền xem xét quyết định mà Meta đưa ra theo đơn kháng nghị của người dùng có nội dung bị gỡ (Mục 1 của Điều 2 trong Điều lệ; Mục 1 của Điều 3 trong Quy chế).

Ủy ban có thể tán thành hoặc hủy bỏ quyết định của Meta (Mục 5 của Điều 3 trong Điều lệ) và công ty phải tuân theo quyết định của Ủy ban (Điều 4 trong Điều lệ). Meta cũng phải đánh giá tính khả thi của việc áp dụng quyết định từ Ủy ban cho nội dung giống hệt có bối cảnh tương tự (Điều 4 trong Điều lệ). Quyết định của Ủy ban có thể bao gồm các đề xuất không mang tính ràng buộc nhưng Meta phải phản hồi (Mục 4 của Điều 3; Điều 4 trong Điều lệ). Nếu Meta cam kết hành động theo các đề xuất, Ủy ban sẽ giám sát quá trình công ty triển khai.

Khi chọn những trường hợp tương tự mà sau này Meta thừa nhận là công ty đã nhầm lẫn, Ủy ban sẽ xem xét quyết định ban đầu để hiểu rõ hơn về quy trình kiểm duyệt nội dung, đồng thời đưa ra các đề xuất giúp công ty giảm bớt sai sót và đối xử công bằng hơn với người dùng Facebook cũng như Instagram.

4. Nguồn căn cứ và hướng dẫn

Ở trường hợp này, Ủy ban phân tích dựa trên các tiêu chuẩn và tiền lệ sau đây:

I. Quyết định của Ủy ban Giám sát

Dưới đây là các quyết định có liên quan nhất mà Ủy ban Giám sát từng đưa ra:

• Lời kêu gọi phụ nữ biểu tình tại Cuba
• Tuyên bố ẩn dụ chống lại tổng thống Peru
• Khẩu hiệu biểu tình tại Iran
• Lệnh biệt giam Öcalan
• Triệu chứng của bệnh ung thư vú và ảnh khỏa thân

II. Chính sách nội dung của Meta

Ủy ban phân tích theo cam kết của Meta về giá trị bày tỏ ý kiến (mà công ty mô tả là "quan trọng nhất") cùng các giá trị an toàn, quyền riêng tư và phẩm giá.

Nguyên tắc cộng đồng của Instagram

Nguyên tắc cộng đồng của Instagram nêu rằng công ty sẽ "gỡ nội dung chứa các mối đe dọa có thể xảy ra" và liên kết đến Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi bạo lực và khích nộ. Nguyên tắc cộng đồng không liên kết trực tiếp đến Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi cấu kết gây hại và cổ xúy tội ác. Báo cáo thực thi Tiêu chuẩn cộng đồng của Meta trong Quý 1/2023 nêu rằng "Facebook và Instagram dùng chung Chính sách nội dung. Như vậy, nếu nội dung bị xem là vi phạm trên Facebook thì cũng bị xem là vi phạm trên Instagram".

Nội dung này bị gỡ theo chính sách về Hành vi bạo lực và khích nộ. Sau khi Ủy ban lựa chọn trường hợp này, Meta cũng đã phân tích nội dung theo chính sách về Hành vi cấu kết gây hại và cổ xúy tội ác.

Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi bạo lực và khích nộ

Theo lý do xây dựng chính sách, Tiêu chuẩn cộng đồng của Meta về Hành vi bạo lực và khích nộ nhằm "ngăn chặn hành vi bạo lực tiềm ẩn ngoài đời, có thể liên quan đến nội dung" xuất hiện trên các nền tảng của Meta. Đồng thời, Meta nhận thấy rằng "mọi người thường bày tỏ thái độ khinh thị hoặc bất hòa bằng cách đe dọa hay kêu gọi bạo lực theo những cách nói thường ngày và thiếu nghiêm túc". Do đó, Meta gỡ nội dung khi cho rằng nội dung đó chứa "hành vi đe dọa bạo lực có thể dẫn đến tử vong", bao gồm cả nội dung nhắm mục tiêu bất kỳ ai thông qua "tuyên bố về ý định" thực hiện "hành vi bạo lực có mức độ nghiêm trọng cao". Meta nói rằng trong quá trình đánh giá liệu một lời đe dọa có thể xảy ra hay không, công ty xem xét bối cảnh đưa ra lời tuyên bố đó, có thể là bất kỳ thông tin bổ sung nào như "mức độ được công chúng biết đến và khả năng bị tổn thương của người bị nhắm mục tiêu".

Phần "không được đăng" của chính sách nghiêm cấm cụ thể "hành vi đe dọa bạo lực có thể dẫn đến tử vong (và các hình thức bạo lực khác có mức độ nghiêm trọng cao)". Từ "đe dọa" ở đây bao gồm cả "tuyên bố về ý định" thực hiện hành vi bạo lực có mức độ nghiêm trọng cao.

Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi cấu kết gây hại và cổ xúy tội ác

Theo lý do xây dựng chính sách, Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi cấu kết gây hại và cổ xúy tội ác nhằm "loại bỏ hành vi gây hại và bắt chước ngoài đời" bằng cách nghiêm cấm mọi người "hỗ trợ, tổ chức, cổ xúy hay thừa nhận một số hoạt động phạm tội hoặc gây hại nhắm đến người/doanh nghiệp/tài sản/động vật". Tiêu chuẩn này cũng nghiêm cấm hành vi "tiết lộ" mà Meta định nghĩa là nội dung làm lộ danh tính hoặc vị trí liên quan đến bất kỳ ai được cho là "thành viên của nhóm có thể gặp nguy cơ bị tiết lộ" và mang các đặc điểm khác. Dòng chính sách này do người kiểm duyệt thực thi trên diện rộng đối với một số nhóm cụ thể. Ở bước xem xét thêm, khi có thêm bối cảnh, chính sách của Meta tại thời điểm nội dung được đăng nêu rằng Meta cũng có thể gỡ: "nội dung khiến những phụ nữ không đeo mạng che mặt gặp nguy hiểm bằng việc tiết lộ hình ảnh của họ khi họ không muốn hoặc chưa cho phép". Câu từ hiện đã được sửa thành nghiêm cấm: "nội dung tiết lộ danh tính của một người và khiến người đó có nguy cơ bị tổn hại".

III. Trách nhiệm của Meta về nhân quyền

Nguyên tắc chỉ đạo của Liên Hiệp Quốc về kinh doanh và nhân quyền (UNGP) (do Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc phê chuẩn vào năm 2011) thiết lập một khung tự nguyện cho các trách nhiệm của doanh nghiệp tư nhân về nhân quyền. Chính sách về nhân quyền của công ty Meta, công bố vào ngày 16/03/2021, tái khẳng định cam kết rằng công ty sẽ tôn trọng các quyền như nêu trong UNGP.

Sau đây là các tiêu chuẩn quốc tế có thể liên quan đến cách Ủy ban phân tích trách nhiệm của Meta về nhân quyền trong trường hợp này:

• Quyền tự do biểu đạt: Điều 19 trong Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR), Chú giải chung số 34, Ủy ban Nhân quyền, năm 2011); Các báo cáo do Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hiệp Quốc về quyền tự do biểu đạt và bày tỏ ý kiến thực hiện: A/HRC/38/35 (năm 2018) và A/74/486 (năm 2019) và Kế hoạch hành động Rabat, báo cáo của Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc: A/HRC/22/17/Add.4 (năm 2013).
• Quyền tự do hội họp ôn hòa: Điều 21 trong ICCPR; Chú giải chung số 37 của Ủy ban Nhân quyền, năm 2020.
• Quyền được sống: Điều 6 trong ICCPR.
• Quyền tự do và được bảo vệ an toàn thân thể: Điều 9 trong ICCPR.
• Quyền không bị phân biệt đối xử: Điều 2(1), 3 và 26 trong ICCPR; Điều 1 và Điều 7 (không bị phân biệt đối xử khi tham gia hoạt động chính trị và đời sống cộng đồng của quốc gia), Công ước về việc xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ (CEDAW). Xem cả Tuyên bố về nhà hoạt động nhân quyền, Điều 8, khả năng tiếp cận một cách hiệu quả (trên cơ sở không bị phân biệt đối xử) quyền tham gia thực hiện các công việc chung.
• Quyền riêng tư: Điều 17 trong ICCPR.

5. Nội dung do người dùng gửi

Người dùng đăng nội dung đã kháng nghị với Ủy ban về quyết định gỡ của Meta. Trong phần trình bày của mình, người dùng giải thích rằng bài viết cho thấy việc một đại diện của chính phủ Iran đang tố cáo trực diện một phụ nữ về việc cô không đeo khăn trùm đầu. Theo họ, video thể hiện sự dũng cảm của người phụ nữ Iran dám đấu tranh vì quyền của mình. Họ nói rằng những người khác cũng chia sẻ các video tương tự lên mạng xã hội và rằng nội dung không gây hại hay nguy hiểm mà cũng không vi phạm bất kỳ chính sách nào của Instagram.

6. Nội dung do Meta gửi

Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi bạo lực và khích nộ

Meta cho Ủy ban biết rằng ban đầu công ty quyết định gỡ nội dung trong trường hợp này căn cứ theo chính sách về Hành vi bạo lực và khích nộ. Meta giải thích rằng quyết định này dựa trên một phần trong chú thích của bài viết mà công ty dịch ra là: "it is not far to make you into pieces" (chẳng bao lâu nữa ngươi sẽ bị phân thây thành các mảnh). Công ty cho rằng dòng này nhắm vào người đàn ông tiếp cận người phụ nữ không đeo khăn trùm đầu trong video. Đội ngũ khu vực của Meta xác định rằng cụm từ "make you into pieces" (phân thây thành các mảnh) cấu thành mối đe dọa gây tổn hại về thể chất trong bối cảnh tại Iran. Do hiểu theo cách này, ban đầu Meta vẫn giữ nguyên quyết định gỡ nội dung theo chính sách về Hành vi bạo lực và khích nộ.

Khi Ủy ban quyết định xem xét trường hợp này ở góc độ pháp lý, Meta vẫn giữ nguyên quyết định gỡ nội dung. Tuy nhiên, sau khi Ủy ban lựa chọn trường hợp này, công ty lại thay đổi quyết định và khôi phục nội dung dựa trên thông tin bổ sung từ đội ngũ khu vực. Theo đó, Meta kết luận rằng có khả năng cao là ngôn từ trong chú thích này thể hiện việc lật đổ chế độ Iran hoặc ngăn chặn những người ủng hộ quy định bắt buộc đeo khăn trùm đầu, thay vì thực sự đe dọa người đàn ông trong video.

Trong lần xét duyệt cuối cùng, Meta kết luận rằng nội dung có mục đích nâng cao nhận thức và thu hút sự chú ý đến các hành vi ngược đãi phụ nữ, chẳng hạn như việc người phụ nữ bị người đàn ông trong video tố cáo trực diện vì cô không đeo khăn trùm đầu. Người dùng đề cập đến sức mạnh của phụ nữ Iran và chỉ trích "bastardness" (sự khốn nạn) của người đàn ông quay video hoặc của chế độ nói chung, đồng thời nâng cao nhận thức về vụ bắt giữ người phụ nữ trong video. Meta giải thích rằng ngôn từ có thể mang tính đe dọa nên được đọc và hiểu dựa trên bối cảnh tổng thể. Trong phần giải thích của mình, Meta viện dẫn quyết định của Ủy ban về trường hợp Khẩu hiệu biểu tình tại Iran và lưu ý rằng cách nâng cao nhận thức này đặc biệt quan trọng ở Iran do nơi đây có rất ít kênh cho phép tự do biểu đạt.

Meta cũng cho Ủy ban biết rằng sau khi nghiên cứu thêm, đội ngũ khu vực gợi ý rằng cách diễn giải hợp lý nhất về đoạn "it is not far to make you into pieces" (chẳng bao lâu nữa ngươi sẽ bị phân thây thành các mảnh) cho thấy đây không phải là lời đe dọa thực sự, mà chỉ là lời chỉ trích chính trị nhắm đến cả chế độ hoặc những người ủng hộ yêu cầu bắt buộc đeo khăn trùm đầu nói chung. Dù cụm từ "make you into pieces" (phân thây thành các mảnh) thường chỉ hành vi giết người bằng cách cắt xẻ cơ thể thành nhiều mảnh, nhưng trong trường hợp này, cụm từ đó có thể hiểu là lật đổ chế độ (tương tự như ngôn từ ẩn dụ được dùng trong quyết định tóm tắt về trường hợp Tuyên bố ẩn dụ chống lại tổng thống Peru).

Meta cho Ủy ban biết một yếu tố khác khiến công ty khôi phục nội dung là quyết định gần đây của Ủy ban ở trường hợp Lời kêu gọi phụ nữ biểu tình tại Cuba, trong đó Ủy ban nhấn mạnh rằng việc đọc hiểu bài viết trong ngữ cảnh cần xét đến làn sóng đàn áp của nhà nước và lợi ích đáng kể của cộng đồng trong các cuộc biểu tình mang tính lịch sử mà bài viết lấy làm chủ đề. Ngoài ra, công ty còn cân nhắc trường hợp Khẩu hiệu biểu tình tại Iran, trong đó Ủy ban phân tích phong trào chính trị xoay quanh quyền của phụ nữ ở Iran. Ở trường hợp đó, Ủy ban nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ khả năng lên tiếng trong bối cảnh diễn ra phong trào biểu tình, đặc biệt khi xét đến tình hình chính phủ Iran đàn áp một cách có hệ thống quyền tự do biểu đạt và tầm quan trọng của các không gian kỹ thuật số trong việc bày tỏ sự bất đồng ý kiến. Công ty cũng lưu ý rằng công ty đã cân nhắc quyết định tóm tắt gần đây của Ủy ban trong trường hợp Tuyên bố ẩn dụ chống lại tổng thống Peru, theo đó nhấn mạnh lại "tầm quan trọng của việc thiết kế hệ thống kiểm duyệt nội dung theo bối cảnh để nhận biết được lời lẽ mỉa mai, châm biếm hoặc diễn ngôn mang tính tu từ, đặc biệt là để bảo vệ quyền ngôn luận về chính trị".

Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi cấu kết gây hại và cổ xúy tội ác

Meta cho Ủy ban biết rằng công ty cũng cân nhắc gỡ nội dung theo Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi cấu kết gây hại và cổ xúy tội ác đối với trường hợp tiết lộ danh tính của người phụ nữ trong video mà không che mặt, theo cách không tự nguyện. Meta chỉ thực thi dòng chính sách này ở bước xem xét thêm và khi có thêm bối cảnh. Quá trình thực thi đòi hỏi thông tin từ các bên liên quan và cần tập trung xác định liệu nội dung có mô tả phụ nữ không đeo mạng che mặt không, có tiết lộ danh tính của cô ấy khi chưa được phép không và có khả năng khiến cô ấy gặp rủi ro không, thay vì chỉ xem xét các cụm từ cụ thể được sử dụng hoặc ngữ điệu của nội dung/chú thích. Meta lưu ý rằng việc một người tự "tiết lộ" danh tính của mình không được xem là vi phạm chính sách – hành vi "tiết lộ" không tự nguyện mới vi phạm.

Trong trường hợp này, Meta đã xác định rằng nội dung không nên bị gỡ vì lý do tiết lộ không tự nguyện, bởi danh tính của người phụ nữ trong video đã được biết đến rộng rãi và xuất hiện trên mạng, đồng thời cô đã bị bắt giữ tại thời điểm nội dung được đăng. Bối cảnh này làm giảm đáng kể nguy cơ gây hại liên quan đến việc giữ lại nội dung trên nền tảng.

Ủy ban đã đặt ra cho Meta 11 câu hỏi và 2 câu hỏi bổ sung bằng văn bản. Các câu hỏi liên quan đến quy trình và nguồn lực thực thi đối với Iran, cách Meta đánh giá rủi ro đối với Iran nói chung và đối với người phụ nữ trong video nói riêng, quy trình xét duyệt bằng con người và bằng hệ thống tự động hóa, việc thực thi đối với nội dung mô tả phụ nữ không đeo mạng che mặt và tiết lộ danh tính của nhóm gặp rủi ro, cả trên diện rộng lẫn ở bước xem xét thêm. Meta đã trả lời mọi câu hỏi.

7. Bình luận công khai

Ủy ban Giám sát đã nhận được 12 bình luận công khai liên quan đến trường hợp này. Trong đó, 7 bình luận được gửi từ Hoa Kỳ và Canada, 2 bình luận từ Trung và Nam Á, 2 bình luận từ châu Âu, 1 bình luận từ Trung Đông và Bắc Phi.

Nội dung bình luận xoay quanh những chủ đề sau: vai trò của mạng xã hội trong các cuộc biểu tình ở Iran, bao gồm cả phong trào "Woman, Life, Freedom" (Phụ nữ, cuộc sống, tự do) và vai trò của hình ảnh phụ nữ không đeo mạng che mặt trong các chiến dịch kỹ thuật số; rủi ro của việc phát tán hình ảnh phụ nữ không đeo mạng che mặt ở Iran trên mạng xã hội; cách chính quyền Iran sử dụng mạng xã hội; cách Meta thực thi các chính sách kiểm duyệt nội dung đối với nội dung biểu đạt bằng tiếng Ba Tư liên quan đến tình hình chính trị ở Iran; quyền tự do biểu đạt, nhân quyền, quyền của phụ nữ, sự đàn áp của chính phủ và lệnh cấm mạng xã hội ở Iran.

Để đọc các bình luận công khai được gửi trong trường hợp này, vui lòng nhấp vào đây.

8. Phân tích của Ủy ban Giám sát

Ủy ban đã xem xét quyết định gỡ nội dung mà Meta đưa ra ban đầu theo các chính sách nội dung, cũng như giá trị và trách nhiệm về nhân quyền của công ty.

Ủy ban lựa chọn trường hợp này vì đây là cơ hội để tìm hiểu chính sách của Meta về Hành vi bạo lực và khích nộ cũng như Hành vi cấu kết gây hại và cổ xúy tội ác, đồng thời xem xét các quy trình thực thi liên quan trong bối cảnh diễn ra các biểu tình quy mô lớn về quyền của phụ nữ và sự tham gia của phụ nữ trong đời sống cộng đồng ở Iran từ tháng 09/2022. Cụ thể là Ủy ban xem xét tầm quan trọng của các nền tảng mạng xã hội đối với người biểu tình phản đối những quy tắc bắt buộc về khăn trùm đầu.

Ngoài ra, trường hợp này còn mang đến cho Ủy ban cơ hội thảo luận về các quy trình nội bộ mà Meta áp dụng để xác định khi nào và tại sao lối nói tu từ có thể được diễn giải thành lời đe dọa nếu hiểu theo nghĩa đen, nhưng không nên được xem là mối đe dọa có thể xảy ra nếu xét trong bối cảnh cụ thể. Trường hợp này chủ yếu liên quan đến ưu tiên của Ủy ban về Các cuộc bầu cử và không gian dân sự, nhưng đồng thời cũng xoay quanh những ưu tiên của Ủy ban về Giới tính, Việc chính phủ sử dụng các nền tảng của Meta và những Tình huống khủng hoảng và xung đột.

8.1 Sự tuân thủ chính sách nội dung của Meta

Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi bạo lực và khích nộ

Ủy ban nhận thấy rằng nội dung trong trường hợp này không vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi bạo lực và khích nộ do chỉ dùng lối nói tu từ để thể hiện sự giận dữ đối với hành động đàn áp của chính phủ, chứ không phải là một lời đe dọa bạo lực thực sự và có thể xảy ra.

Meta giải thích rằng ban đầu công ty gỡ nội dung trong trường hợp này vì nội dung chứa "một tuyên bố về ý định thực hiện hành vi bạo lực có mức độ nghiêm trọng cao". Meta định nghĩa hành vi bạo lực có mức độ nghiêm trọng cao là mối đe dọa có thể dẫn đến tử vong hoặc có khả năng gây tử vong.

Dựa trên đánh giá của đội ngũ khu vực, Meta hiểu cụm từ "it is not far to make you into pieces" (chẳng bao lâu nữa ngươi sẽ bị phân thây thành các mảnh) trong chú thích của bài viết là một mối đe dọa gây tổn hại về thể chất trong bối cảnh tại Iran, do đó vi phạm chính sách về Hành vi bạo lực và khích nộ.

Các chuyên gia ngôn ngữ tư vấn cho Ủy ban giải thích rằng phần liên quan trong chú thích có thể dịch là "we will tear you to pieces sometime soon!" (chúng tao sắp xé xác ngươi thành các mảnh) hoặc "it is not far away, we will rip you into shreds" (chẳng bao lâu nữa, chúng tao sẽ xé xác ngươi thành các mảnh). Các chuyên gia lưu ý rằng trong bối cảnh tại Iran, cụm từ này thể hiện sự giận dữ, thất vọng và bất bình với những kẻ đàn áp, đồng thời gợi ý rằng sau này tình hình có thể thay đổi vì những kẻ đàn áp sẽ không cầm quyền được mãi. Cụm từ này không nên được hiểu theo nghĩa đen là một ý định gây tổn hại về thể chất. Thay vào đó, đây là một "lối nói tu từ" nhằm thu hút sự chú ý bằng việc sử dụng ngôn từ giàu cảm xúc với những động từ mạnh như "tear" (xé) hoặc "rip into pieces/shreds" (xé xác thành các mảnh). Những chuyên gia này nhấn mạnh rằng lối nói tu từ như vậy phản ánh chân thực sự giận dữ cao độ của cả người dùng đăng nội dung lẫn đối tượng của họ. Do đó, cụm từ này không ngụ ý đe dọa bạo lực thể chất ngoài đời thực.

Mặc dù Meta cho Ủy ban biết rằng công ty cũng xem xét bối cảnh đưa ra tuyên bố khi đánh giá liệu đó có phải một lời đe dọa có thể xảy ra hay không, nhưng hướng dẫn dành cho người kiểm duyệt lại không nêu rõ rằng họ có thể xem xét bối cảnh khi đánh giá liệu trong nội dung có "tuyên bố về ý định [thực hiện] hành vi bạo lực có mức độ nghiêm trọng cao" hay không. Chỉ cần các thành phần của quy tắc được thỏa mãn, nhất là khi nội dung bao gồm cả lời đe dọa và mục tiêu, thì bài viết được xem là vi phạm, giống như trong trường hợp được xét đến ở đây. Trong trường hợp này, Meta hiểu rằng tuyên bố nhắm mục tiêu đến người đàn ông đang bám theo người phụ nữ. Theo quy tắc này, mục tiêu không cần phải được nhìn thấy rõ mặt hoặc có thể xác định danh tính. Các quy tắc chỉ cung cấp duy nhất một ví dụ về lời đe dọa được miễn trừ hoặc không được xem là mối đe dọa có thể xảy ra, cụ thể là trong quy tắc: "các mối đe dọa nhắm đến một số kẻ thực hiện hành vi bạo lực, chẳng hạn như nhóm khủng bố".

Cụm từ "make you into pieces" (phân thây thành các mảnh) ở đây không cấu thành mối đe dọa có thể xảy ra. Khi xem xét trong bối cảnh là thời kỳ đầy bất ổn với các cuộc đàn áp và bạo lực đối với người biểu tình ngày càng leo thang tại Iran, cũng như đánh giá tổng thể cả chú thích và video, Ủy ban nhận thấy rằng cụm từ này sử dụng lối nói tu từ, chứ không phải nói theo nghĩa đen, để thể hiện sự giận dữ và thất vọng đối với chế độ, đồng thời không cấu thành "tuyên bố về ý định [thực hiện] hành vi bạo lực có mức độ nghiêm trọng cao". Cách diễn giải này phù hợp với cam kết của Meta về giá trị bày tỏ ý kiến và tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền biểu đạt sự bất bình về chính trị.

Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi cấu kết gây hại và cổ xúy tội ác

Ủy ban thấy rằng nội dung trong trường hợp này không vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi cấu kết gây hại và cổ xúy tội ác.

Meta cân nhắc gỡ bài viết theo quy tắc nghiêm cấm "nội dung khiến những phụ nữ không đeo mạng che mặt gặp nguy hiểm bằng việc tiết lộ hình ảnh của họ khi họ không muốn hoặc chưa cho phép". Dòng chính sách này đã được sửa thành nghiêm cấm: "Nội dung tiết lộ danh tính của một người và khiến người đó có nguy cơ bị tổn hại". Công ty hiểu "tiết lộ" là việc bao gồm nội dung chia sẻ hình ảnh một phụ nữ không đeo mạng che mặt, tiết lộ danh tính của cô ấy khi không được phép và khiến cô ấy có nguy cơ bị tổn hại. Dòng chính sách này chỉ áp dụng ở bước xem xét thêm và đòi hỏi phải có thông tin từ nhiều bên liên quan để thực thi (xem Mục 4 ở trên).

Trong trường hợp này, Ủy ban đồng ý với Meta rằng nội dung không "tiết lộ" danh tính người phụ nữ trong video vì danh tính của cô đã được biết đến rộng rãi và nguy cơ gây hại do nội dung giảm đi vì cô đã bị bắt giữ tại thời điểm nội dung được đăng. Do đó, việc video tiếp tục xuất hiện trên nền tảng sẽ không làm gia tăng đáng kể mức độ rủi ro đối với người phụ nữ này, mà trên thực tế có thể góp phần nâng cao nhận thức về trường hợp của cô. Việc xác định liệu một bài viết có "tiết lộ" danh tính người phụ nữ và khiến cô gặp rủi ro hay không đặc biệt phụ thuộc vào bối cảnh. Bằng cách chỉ áp dụng chính sách này ở bước xem xét thêm, đội ngũ thực thi sẽ có thời gian cùng nguồn lực để xác định và xem xét bối cảnh liên quan một cách hiệu quả.

8.2 Sự tuân thủ trách nhiệm của Meta về nhân quyền

Ủy ban thấy rằng việc gỡ nội dung khỏi nền tảng là không nhất quán với trách nhiệm của Meta về nhân quyền.

Quyền tự do biểu đạt (Điều 19 trong ICCPR)

Điều 19 trong ICCPR cung cấp phạm vi bảo vệ rộng hơn đối với quyền biểu đạt, bao gồm "tự do tìm kiếm, tiếp nhận và truyền đạt mọi thông tin, ý kiến, không phân biệt lĩnh vực, hình thức tuyên truyền bằng miệng, bằng bản viết, in hoặc dưới hình thức nghệ thuật, thông qua bất kỳ phương tiện thông tin đại chúng nào tùy theo sự lựa chọn của họ". Nếu nhà nước áp dụng các biện pháp hạn chế quyền biểu đạt thì những biện pháp đó phải đáp ứng yêu cầu về tính hợp pháp, mục đích chính đáng, cũng như tính cần thiết và tương xứng (đoạn 3 của Điều 19 trong ICCPR). Ủy ban dùng khung này để diễn giải cam kết tự nguyện của Meta về nhân quyền, liên quan đến cả quyết định riêng lẻ về nội dung ở bước xét duyệt và cách công ty quản lý nội dung nói chung được thể hiện qua quyết định đó. Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hiệp Quốc về quyền tự do biểu đạt nêu rằng mặc dù "các công ty không có nghĩa vụ như Chính phủ, nhưng với tầm ảnh hưởng của mình, họ phải đánh giá những câu hỏi giống vậy liên quan đến việc bảo vệ quyền tự do biểu đạt của người dùng" (đoạn 41 trong báo cáo A/74/486).

Quyền truy cập mạng xã hội rất quan trọng trong một xã hội khép kín như Iran. Được xem là "những người gác cổng kỹ thuật số", các nền tảng mạng xã hội có "tác động sâu sắc" đến quyền tiếp cận thông tin công khai (đoạn 90 trong báo cáo A/HRC/50/29). Bài viết trong trường hợp này là một phần của phong trào biểu tình lớn hơn, tồn tại dựa vào không gian dân sự kỹ thuật số. Các điều luật quy định cách ăn mặc của phụ nữ ảnh hưởng đến quyền tự do và phẩm giá của họ (đoạn 38 trong báo cáo A/68/290), bất kể luật đó nhằm cấm đeo mạng che mặt hay cấm xuất hiện ở nơi công cộng khi không đeo mạng che mặt (xem ví dụ Yaker v France, CCPR/C/123/D/2747/2016). Ở khía cạnh này, "Internet đã trở thành mặt trận mới trong cuộc đấu tranh vì quyền của phụ nữ, mở rộng cơ hội để phụ nữ thể hiện bản thân" (đoạn 4 trong báo cáo A/76/258). Việc ủng hộ quyền tự do biểu đạt của phụ nữ giúp họ có thể tham gia hoạt động chính trị và thực hiện các quyền con người mà họ được hưởng (đoạn 1-2 trong báo cáo A/HRC/Res/23/2 ; đoạn 5 trong báo cáo A/76/258).

I. Tính hợp pháp (sự rõ ràng và khả năng tiếp cận của các quy tắc)

Theo nguyên tắc về tính hợp pháp, bất kỳ sự hạn chế nào đối với quyền tự do biểu đạt đều phải tuân thủ một quy tắc đã đề ra mà người dùng có thể tiếp cận và hiểu rõ. Quy tắc này phải "được xây dựng đủ chính xác để cá nhân có thể kiểm soát hành vi của mình cho phù hợp, đồng thời phải được cung cấp cho công chúng) (đoạn 25 trong Chú giải chung số 34). Ngoài ra, những quy tắc hạn chế quyền biểu đạt "không được trao quyền để những người chịu trách nhiệm thực thi đưa ra các quyết định tùy ý không chịu sự ràng buộc để hạn chế quyền tự do biểu đạt" và phải "hướng dẫn đủ rõ ràng cho những người chịu trách nhiệm thực thi để họ có thể xác định xem hình thức biểu đạt nào bị hạn chế đúng cách và hình thức nào thì không" (đoạn 25 trong Chú giải chung số 34; đoạn 46 trong báo cáo A/HRC/38/35 (undocs.org)). Việc thiếu tính rõ ràng hoặc tính chính xác có thể dẫn đến thực thi quy tắc một cách tùy ý và không nhất quán. Trong trường hợp của Meta, người dùng nên dự đoán được hậu quả của việc đăng nội dung lên Facebook và Instagram, còn chuyên viên xét duyệt nên nhận được hướng dẫn thực thi rõ ràng.

Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi bạo lực và khích nộ

Ủy ban nhận thấy rằng mặc dù lý do xây dựng chính sách (thể hiện mục đích của Tiêu chuẩn cộng đồng nhưng không phải là một phần của quy tắc) của Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi bạo lực và khích nộ nêu rằng "bối cảnh giữ vai trò quan trọng" và có thể được cân nhắc khi đánh giá "mối đe dọa có thể xảy ra", nhưng hướng dẫn nội bộ và cách kiểm duyệt của Meta lại không cho phép điều này trong thực tế. Như Ủy ban đã lưu ý trong trường hợp Khẩu hiệu biểu tình tại Iran, một người kiểm duyệt nội dung trên diện rộng được hướng dẫn tìm các tiêu chí hoặc thành phần cụ thể trong bài viết và nếu bài viết có các thành phần đó thì người kiểm duyệt được hướng dẫn gỡ bài viết. Nói cách khác, nếu bài viết chứa một mối đe dọa (ví dụ: "kill" (giết) hoặc "I will tear you into pieces" (ta sẽ xé xác ngươi thành các mảnh)) và một mục tiêu thì bài viết đó sẽ bị gỡ. Người kiểm duyệt nội dung không có quyền đánh giá liệu mối đe dọa có thể xảy ra hay không. Như Meta cũng đã giải thích trong trường hợp đó, công ty áp dụng phương pháp rập khuôn hay theo công thức như vậy vì "rất khó để đánh giá xem [một cụm từ] cấu thành lối nói tu từ hay lời đe dọa có thể xảy ra, nhất là trên diện rộng". Việc xem xét khả năng mối đe dọa trở thành hiện thực được cân nhắc trong quá trình xây dựng một quy tắc, chứ không phải khi thực thi quy tắc đó. Như Ủy ban đã lưu ý trong trường hợp Khẩu hiệu biểu tình tại Iran, mặc dù "phần lý do xây dựng chính sách dường như phù hợp với lối nói tu từ thường thấy trong bối cảnh biểu tình, nhưng các quy tắc bằng văn bản và hướng dẫn tương ứng dành cho người xét duyệt lại không như vậy. Thật vậy, việc thực thi trong thực tế (đặc biệt là trên diện rộng) thường theo công thức nhiều hơn là quy tắc. Điều này có thể khiến người dùng hiểu nhầm cách các quy tắc có thể được thực thi. Hướng dẫn hiện tại dành cho người xét duyệt loại trừ khả năng phân tích theo bối cảnh, ngay cả khi có dấu hiệu rõ ràng trong nội dung rằng ngôn từ đe dọa chỉ mang nghĩa tu từ". Sự thiếu thống nhất giữa lý do xây dựng chính sách và quá trình thực thi thực tế của công ty vẫn tiếp diễn và không đủ thỏa mãn nguyên tắc về tính hợp pháp.

Ủy ban nhắc lại kết quả xem xét trường hợp Khẩu hiệu biểu tình tại Iran rằng Meta nên cung cấp hướng dẫn chi tiết về cách xem xét bối cảnh để người kiểm duyệt hạn chế việc mặc định gỡ ngôn từ mang nghĩa "tu từ" hoặc không nói theo nghĩa đen để thể hiện sự bất đồng ý kiến, nhất là trong những môi trường chính trị nhạy cảm như Iran.

Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi cấu kết gây hại và cổ xúy tội ác

Ủy ban nhận thấy rằng quy tắc nghiêm cấm "nội dung khiến những phụ nữ không đeo mạng che mặt gặp nguy hiểm bằng việc tiết lộ hình ảnh của họ khi họ không muốn hoặc chưa cho phép" mà Meta đưa ra là đủ rõ ràng, như trong trường hợp này. Quy tắc này nêu rõ rằng nếu "tiết lộ" danh tính của phụ nữ không đeo mạng che mặt và có thể dẫn đến mối nguy hại, nội dung sẽ bị cấm trên các nền tảng của Meta. Tuy vậy, Ủy ban lo ngại về việc Nguyên tắc cộng đồng của Instagram không liên kết trực tiếp đến Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi cấu kết gây hại và cổ xúy tội ác. Điều này làm giảm khả năng người dùng Instagram có thể tiếp cận các quy tắc nói trên. Trong các trường hợp trước đây (Triệu chứng của bệnh ung thư vú và ảnh khỏa thân, Lệnh biệt giam Öcalan), Ủy ban đã đề xuất rằng Meta nên nêu rõ ràng và công khai với người dùng về cách Tiêu chuẩn cộng đồng của Facebook áp dụng cho Instagram. Đáp lại, Meta đã và đang tiến hành thống nhất Tiêu chuẩn cộng đồng với Nguyên tắc cộng đồng của Instagram và nêu rõ những điểm khác biệt nhỏ trong chính sách giữa các nền tảng. Trong các báo cáo minh bạch hàng quý sau đó, Meta đã cam đoan với Ủy ban rằng công ty vẫn ưu tiên việc này và lưu ý rằng các điểm cần cân nhắc về pháp lý và quy định đã ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện. Ủy ban nhắc lại tầm quan trọng của việc đẩy nhanh tiến độ hoàn tất quá trình này và đảm bảo tính rõ ràng của các quy tắc hiện hành.

II. Mục đích chính đáng

Theo đoạn 3 của Điều 19 trong ICCPR, quyền biểu đạt có thể bị hạn chế theo một danh sách lý do giới hạn và đã xác định, bao gồm cả vì mục đích bảo vệ quyền của những người khác. Trong trường hợp này, Ủy ban nhận thấy rằng mục đích của Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi bạo lực và khích nộ là "ngăn chặn hành vi gây hại ngoài đời có thể xảy ra" bằng cách gỡ nội dung chứa "nguy cơ có thật gây tổn hại về thể chất hay mối đe dọa trực tiếp đến sự an toàn của cộng đồng". Do đó, chính sách này hướng đến mục đích chính đáng là bảo vệ quyền được sống (Điều 6 trong ICCPR) và quyền được bảo vệ an toàn thân thể (Điều 9 trong ICCPR; đoạn 9 trong Chú giải chung số 35).

Chính sách về Hành vi cấu kết gây hại và cổ xúy tội ác hướng đến mục đích chính đáng là bảo vệ quyền chống phân biệt đối xử với phụ nữ ở Iran (Điều 2, 3 và 26 trong ICCPR; Điều 1 và 7 trong CEDAW), bao gồm cả việc sử dụng quyền tự do biểu đạt và hội họp (Điều 19 và 21 trong ICCPR), quyền tham gia đời sống cộng đồng (Điều 1 và 7 trong CEDAW), quyền riêng tư (Điều 17 trong ICCPR) và quyền được sống (Điều 6 trong ICCPR), được tự do và được bảo vệ an toàn thân thể (Điều 9 trong ICCPR).

III. Tính cần thiết và tương xứng

Mọi biện pháp hạn chế quyền tự do biểu đạt "phải phù hợp để thực hiện chức năng bảo vệ; phải là công cụ ít xâm phạm nhất trong số những công cụ có thể thực hiện chức năng bảo vệ; phải tương xứng với lợi ích cần được bảo vệ" (đoạn 34 trong Chú giải chung số 34). Ngoài biện pháp xóa, công ty mạng xã hội cần cân nhắc nhiều biện pháp ứng phó khả thi với nội dung có vấn đề nhằm đảm bảo các biện pháp hạn chế được điều chỉnh trong phạm vi hẹp (đoạn 51 trong báo cáo A/74/486).

Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi bạo lực và khích nộ

Ủy ban nhận thấy rằng quyết định gỡ nội dung mà Meta đưa ra ban đầu trong trường hợp này là không cần thiết. Không cần thiết phải bảo đảm sự an toàn cho người quay video hoặc những người khác vì mối đe dọa được nhắc đến trong chú thích bài viết không mang nghĩa đen. Ủy ban lo ngại rằng ngay cả sau khi có hướng dẫn của Ủy ban trong trường hợp Khẩu hiệu biểu tình tại Iran, Tiêu chuẩn cộng đồng và hướng dẫn của công ty dành cho người kiểm duyệt vẫn chưa đủ chặt chẽ để ngăn tình trạng thực thi thiếu thống nhất về những lời đe dọa mang nghĩa tu từ (không theo nghĩa đen), bất chấp tình hình ở Iran với các cuộc biểu tình liên tục diễn ra trong hơn 1 năm trở lại đây. Hai trường hợp giống nhau ở chỗ đều liên quan đến một cụm từ mà Meta không xác định được là lời đe dọa mang nghĩa tu từ. Việc thiếu hướng dẫn chặt chẽ càng bộc lộ rõ ràng thông qua trường hợp này khi mà nội dung được nhiều người kiểm duyệt trên diện rộng và đội ngũ nội bộ của Meta xem xét nhưng vẫn nhiều lần cho là vi phạm.

Trong quá trình phân tích, Ủy ban dựa trên 6 yếu tố trong Kế hoạch hành động Rabat để đánh giá khả năng nội dung trong trường hợp này dẫn đến rủi ro nghiêm trọng về hành vi khích nộ phân biệt đối xử, bạo lực hoặc hành vi bất hợp pháp khác. Ủy ban lưu ý rằng mặc dù các yếu tố trong Kế hoạch Rabat được phát triển nhằm đánh giá việc ủng hộ sự thù ghét liên quan đến dân tộc, chủng tộc hoặc tôn giáo cấu thành hành vi khích nộ, chứ không phải hành vi khích nộ nói chung, nhưng bài kiểm tra 6 yếu tố vẫn hữu ích để đánh giá hành vi khích nộ nói chung và đã được Ủy ban sử dụng cho mục đích này (chẳng hạn, xem trường hợp Khẩu hiệu biểu tình tại Iran và Lời kêu gọi phụ nữ biểu tình tại Cuba):

• Bối cảnh: Nội dung được đăng vào tháng 07/2023 trong một thời kỳ đầy bất ổn với các cuộc đàn áp và bạo lực đối với người biểu tình ngày càng leo thang. Ở quốc gia này có rất ít không gian để biểu tình do tình trạng gián đoạn Internet diện rộng và lệnh cấm các nền tảng mạng xã hội lớn như Facebook, Telegram và X. Vì là một trong số ít các nền tảng còn được phép hoạt động, Instagram đóng vai trò to lớn trong phong trào "Woman, Life, Freedom" (Phụ nữ, cuộc sống, tự do). Theo các chuyên gia tư vấn cho Ủy ban, phong trào này nhằm mục đích bình thường hóa hoạt động biểu tình và thách thức bốn thập kỷ tồn tại của luật phân biệt đối xử với phụ nữ. Các chuyên gia quan sát thấy rằng từ khi phong trào này bắt đầu, việc tiêm nhiễm nỗi sợ hãi cũng như ngăn cản phụ nữ thể hiện bản thân trên mạng đã và đang rất phổ biến. Các điều luật mới và những vụ bắt giữ người gây chú ý nhằm mục đích hạn chế việc bày tỏ ý kiến về cuộc biểu tình và ngăn chặn xu hướng bình thường hóa việc không tuân thủ luật về khăn trùm đầu.
• Danh tính của người nói: Meta cho Ủy ban biết rằng công ty không xem người dùng đăng nội dung này là người của công chúng. Dựa trên chú thích của video, có vẻ người dùng này là một người ủng hộ hoặc người tham gia phong trào "Woman, Life, Freedom" (Phụ nữ, cuộc sống, tự do). Do đó, người nói trong trường hợp này không nắm giữ chức vụ có thẩm quyền và bản thân họ đang đặt mình vào tình huống rủi ro khi lên tiếng ủng hộ và đăng nội dung.
• Ý định: Việc đánh giá ý định khi kiểm duyệt nội dung trên diện rộng đúng là tương đối khó khăn. Tuy nhiên, việc đọc hiểu toàn bộ bài viết theo cách khách quan và thông thường cho thấy được sự ủng hộ đối với người phụ nữ được mô tả và mục đích nâng cao nhận thức về vụ bắt giữ cô. Theo các chuyên gia tư vấn cho Ủy ban, người biểu tình ở Iran thường lan truyền hình ảnh của người phụ nữ không đeo mạng che mặt và tên của cô sau khi cô bị bắt giữ để gây áp lực cho chính quyền nhằm đảm bảo an toàn cho cô. Người biểu tình biết rằng bằng cách công khai danh tính các cá nhân này, họ có thể giúp nạn nhân không bị quấy rối thêm.
• Nội dung và hình thức biểu đạt: Theo các chuyên gia ngôn ngữ tư vấn cho Ủy ban, người nói tiếng Ba Tư sẽ hiểu cụm từ "make you into pieces" (phân thây thành các mảnh) trong bối cảnh này là cách biểu đạt cảm xúc sâu sắc, chẳng hạn như giận dữ và thất vọng, chứ không phải lời đe dọa bạo lực theo nghĩa đen. Ngôn từ mạnh mẽ và có vẻ mang tính đe dọa thường xuyên được phong trào này sử dụng để lên tiếng chống lại chế độ. Trong trường hợp Khẩu hiệu biểu tình tại Iran, Ủy ban nhận thấy rằng khẩu hiệu "Death to Khamenei" (Khamenei phải chết) cấu thành một "lời đe dọa mang nghĩa tu từ" và lưu ý rằng Meta đã đề ra nguyên tắc cho phép "theo tinh thần của chính sách" đối với cụm từ "I will kill whoever kills my sister/brother" (Tôi sẽ giết bất cứ kẻ nào khiến anh/chị/em của mình thiệt mạng) vì những lý do tương tự. Cụm từ được xét đến trong trường hợp này nằm ở phần giữa chú thích ca ngợi người phụ nữ đang đấu tranh vì quyền của mình. Tổng thể phần chú thích thể hiện sự ủng hộ đối với những phụ nữ Iran tham gia biểu tình phản đối các điều luật phân biệt đối xử và tình trạng ngược đãi của chế độ nước này.
• Phạm vi và số người tiếp cận: Bài viết có khoảng 47.000 lượt xem, 2.000 lượt thích, 100 bình luận và 50 lượt chia sẻ. Vì lối nói này có vẻ như không cấu thành hành vi khích nộ dựa trên những yếu tố khác trong phân tích Rabat, số người tiếp cận nội dung nhiều như vậy không phải là một yếu tố cho thấy quyết định gỡ bỏ là cần thiết.
• Khả năng xảy ra và sắp xảy ra: Yếu tố này đánh giá liệu phát ngôn có khả năng dẫn đến mối nguy hại sắp xảy ra và có khả năng xảy ra đối với mục tiêu tiềm năng của phát ngôn (trong trường hợp này là chế độ) hay không. Phong trào biểu tình này và người ủng hộ phong trào đang chống lại một chế độ liên tục sử dụng các biện pháp đàn áp và trả đũa bạo lực đối với người biểu tình. Mối nguy hại có nhiều khả năng nhất sẽ xảy ra do phát ngôn trong trường hợp này là hành vi trả đũa bạo lực của chế độ đối với người đăng bài hoặc người phụ nữ trong video, thay vì hành vi bạo lực đối với chế độ hoặc người ủng hộ chế độ. Các chuyên gia nhấn mạnh mối nguy hiểm mà cá nhân tham gia những cuộc biểu tình này phải đối mặt và tác động tiêu cực lên phong trào, dù họ đưa ra những lời đe dọa bạo lực có vẻ sắp thành hiện thực như vậy. Họ cũng nói rằng mục đích lan truyền hình ảnh của những phụ nữ không đeo mạng che mặt bị bắt giữ là kêu gọi sự chú ý đến vụ bắt giữ và gây áp lực lên chính quyền nhằm đảm bảo an toàn cho họ.

Dựa vào kết quả phân tích các yếu tố trên, Ủy ban cân nhắc rằng nội dung không cấu thành mối đe dọa có thể xảy ra và cũng không có khả năng khích nộ hành vi gây hại ngoài đời. Khi lối nói tu từ được sử dụng trong bối cảnh xảy ra cả biểu tình lan rộng lẫn đàn áp bạo lực, Meta nên cho phép người kiểm duyệt đánh giá ngôn từ và bối cảnh địa phương, thống nhất hướng dẫn dành cho người kiểm duyệt với lý do xây dựng chính sách cơ sở. Để cải thiện khả năng kiểm duyệt trong các cuộc khủng khoảng trên phạm vi rộng hơn, việc thiết yếu cần làm là đảm bảo đánh giá chính xác liệu một bài viết có dùng "lối nói tu từ" hoặc có khả năng khích nộ bạo lực hay không. Tính chính xác của hệ thống tự động hóa sẽ chịu ảnh hưởng từ chất lượng của dữ liệu huấn luyện do người kiểm duyệt cung cấp. Trong trường hợp người kiểm duyệt gỡ tuyên bố mang nghĩa "tu từ" do thực thi cứng nhắc một quy tắc, sự nhầm lẫn đó có khả năng sẽ tái diễn và nhân rộng thông qua hệ thống tự động hóa.

Ủy ban lưu ý rằng Meta có một số cơ chế để điều chỉnh chính sách và cách thực thi trong những tình huống khủng hoảng (bao gồm cả hệ thống phân bậc quốc gia "có nguy cơ") và Bộ quy tắc về chính sách ứng phó sự kiện khẩn cấp. Hệ thống phân bậc quốc gia "có nguy cơ" được dùng để xác định những quốc gia có nguy cơ xảy ra "hành vi bạo lực và gây hại ngoài đời", từ đó quyết định cách công ty nên ưu tiên phát triển sản phẩm hoặc đầu tư nguồn lực. Kết quả đánh giá này cũng có thể được đưa vào các quy trình khác (ví dụ: liệu có nên thành lập đội ngũ vận hành đặc biệt hoặc kích hoạt sử dụng Bộ quy tắc về chính sách ứng phó sự kiện khẩn cấp hay không). Meta cho Ủy ban biết rằng trong nửa cuối năm 2023, Iran đã bị xác định là một "quốc gia có nguy cơ". Iran cũng đã bị xác định như vậy theo Bộ quy tắc về chính sách ứng phó sự kiện khẩn cấp từ ngày 21/09/2022 cho đến nay. Bộ quy tắc về chính sách ứng phó sự kiện khẩn cấp cho phép Meta thực hiện một số thay đổi tạm thời về chính sách, hay còn gọi là "đòn bẩy chính sách", để xử lý tình huống cụ thể. Meta cung cấp một số ví dụ về các đòn bẩy chỉnh sách đã được sử dụng ở Iran, bao gồm cả "một nguyên tắc cho phép nội dung chứa khẩu hiệu "I will kill whoever kills my sister/brother" (Tôi sẽ giết bất cứ kẻ nào khiến anh/chị/em của mình thiệt mạng) hoặc phiên bản phái sinh, nếu không có các hành vi vi phạm khác về chính sách của chúng tôi". (Để biết thêm ví dụ về các đòn bẩy chính sách, hãy xem Biên bản của Diễn đàn chính sách, ngày 25/01/2022, Bộ quy tắc về chính sách ứng phó sự kiện khẩn cấp.)

Mặc dù Ủy ban ghi nhận việc công ty kích hoạt Bộ quy tắc về chính sách ứng phó sự kiện khẩn cấp cho Iran nhằm cam kết đảm bảo an toàn và giảm thiểu rủi ro có thể phát sinh khi kiểm duyệt nội dung, nhưng những nỗ lực đó là chưa đủ để đảm bảo việc tôn trọng quyền tự do biểu đạt và hội họp của mọi người ở một nơi diễn ra sự đàn áp có hệ thống đối với bất đồng ý kiến và căng thẳng xã hội. Theo nghiên cứu do Ủy ban ủy quyền thực hiện, phần lớn nội dung mô tả phụ nữ không đeo mạng che mặt trong bối cảnh thảo luận về việc đeo khăn trùm đầu ở Iran trên các nền tảng của Meta là do phong trào biểu tình chia sẻ hoặc được chia sẻ để ủng hộ phong trào này. Tại đây, quy trình thực thi của Meta nhiều lần không phân biệt được giữa tuyên bố dùng lối nói tu từ (chứ không phải nói theo nghĩa đen) trong bối cảnh liên quan với mối đe dọa hoặc hành vi khích nộ bạo lực thực sự – điều này có thể khiến cho hành vi gây hại ngoài đời càng thêm trầm trọng.

Ủy ban đề xuất Meta nên bổ sung một đòn bẩy chính sách vào Bộ quy tắc về chính sách ứng phó sự kiện khẩn cấp, rồi dựa vào đó để cung cấp các tiêu chí nội bộ nhằm giúp người kiểm duyệt trên diện rộng nhận biết các tuyên bố nào sử dụng ngôn từ đe dọa theo nghĩa tu từ (chứ không phải nghĩa đen) trong bối cảnh liên quan và không vi phạm điều khoản cấm đe dọa bạo lực trong chính sách về Hành vi bạo lực và khích nộ. Khi phát triển các tiêu chí dành riêng cho tình huống khủng khoảng để giúp xác định liệu một mối đe dọa mang nghĩa tu từ hay nghĩa đen, Meta có thể tham khảo các yếu tố trong Kế hoạch Rabat (ví dụ: bối cảnh biểu tình lan rộng để phản đối sự đàn áp của chính phủ, liệu người nói có khả năng khích nộ hoặc thể hiện nguy cơ khích nộ mọi người tham gia vào hành vi gây hại không, ngôn ngữ và bối cảnh xã hội liên quan cho thấy ngôn từ mạnh/giàu cảm xúc thường xuyên được dùng làm biện pháp tu từ, khả năng gây hại dựa trên hiểu biết về địa phương, v.v.) Công ty cũng có thể dựa vào các đối tác tin cậy của mình để góp phần xây dựng hoặc đánh giá tiêu chí kiểm duyệt. Chính Meta đã nhấn mạnh tầm quan trọng trong thực tế của Kế hoạch hành động Rabat đối với hoạt động kiểm duyệt nội dung, đồng thời hỗ trợ Liên Hiệp Quốc dịch Kế hoạch hành động này sang 32 ngôn ngữ. Đòn bẩy chính sách này nên cho phép "lối nói tu từ" trong bối cảnh các cuộc biểu tình phản đối chế độ, miễn là nội dung không có mục đích và không có khả năng khích nộ bạo lực.

Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi cấu kết gây hại và cổ xúy tội ác

Trong trường hợp này, Ủy ban nhận thấy quyết định gỡ nội dung theo Tiêu chuẩn cộng đồng về Hành vi cấu kết gây hại và cổ xúy tội ác là không cần thiết, vì danh tính của người phụ nữ trong mô tả đã được biết đến rộng rãi, đồng thời nội dung rõ ràng là để kêu gọi sự chú ý đến vụ bắt giữ cô với hy vọng sẽ giúp cô được thả ra. Thêm vào đó, một số bình luận công khai còn nhấn mạnh rằng những phụ nữ bỏ khăn trùm đầu ở nơi công cộng cố ý làm vậy như một hình thức biểu tình. Họ nhận thức rõ về hậu quả mình có thể gặp phải nhưng vẫn chọn "không tuân thủ điều luật như một cách phản đối có chiến lược đối với chính quyền" (xem bình luận công khai của Viện Công nghệ Toàn cầu, PC-21009). Người phụ nữ trong video đã bị lộ danh tính và bị chế độ bắt giữ. Bài viết này được chia sẻ nhằm kêu gọi sự chú ý về vụ bắt giữ đó. Người biểu tình và người bất đồng ý kiến bị chính quyền bắt giữ đã phải chịu đựng sự tra tấn, bạo lực dựa trên giới hoặc bị mất tích. Các chuyên gia tư vấn cho Ủy ban và một số người bình luận công khai đặc biệt lưu ý rằng cách làm này (kêu gọi sự chú ý đến vụ bắt giữ và kêu gọi thả người bị bắt) thường xuyên được phong trào biểu tình cũng như nhà hoạt động nhân quyền ở Iran sử dụng và có thể giúp bảo vệ cá nhân bị chế độ bắt giữ.

Việc vừa cân bằng giữa nhu cầu bảo vệ danh tính của người dùng dễ bị tổn thương vừa tránh kiểm duyệt những ai mong muốn tiết lộ danh tính là một câu hỏi phức tạp và đòi hỏi phải phân tích bối cảnh, xem xét kịp thời và hành động nhanh.

9. Quyết định của Ủy ban Giám sát

Ủy ban Giám sát hủy bỏ quyết định gỡ nội dung mà Meta đưa ra ban đầu.

10. Đề xuất

1. Biện pháp thực thi

Để đảm bảo việc tôn trọng quyền tự do biểu đạt và hội họp của mọi người ở một nơi diễn ra sự đàn áp có hệ thống, Meta nên bổ sung một đòn bẩy chính sách vào Bộ quy tắc về chính sách ứng phó sự kiện khẩn cấp, cụ thể là các tuyên bố mang nghĩa tu từ (chứ không phải nghĩa đen) không nhằm mục đích và không có khả năng khích nộ bạo lực thì không vi phạm điều khoản cấm đe dọa bạo lực trong bối cảnh liên quan của chính sách về Hành vi bạo lực và khích nộ. Meta cũng nên đề ra các tiêu chí để người kiểm duyệt trên diện rộng biết cách xác định những tuyên bố như vậy trong bối cảnh phù hợp.

Ủy ban sẽ xem đề xuất này là đã triển khai khi Meta chia sẻ về cả phương thức triển khai đòn bẩy chính sách lẫn các tiêu chí kiểm duyệt tại Iran được xây dựng dựa trên đòn bẩy đó.

*Lưu ý về quy trình:

Quyết định của Ủy ban Giám sát do ban hội thẩm gồm 5 Thành viên soạn thảo và được số đông thành viên trong Ủy ban thông qua. Quyết định của Ủy ban không nhất thiết đại diện cho quan điểm cá nhân của tất cả các Thành viên.

Ủy ban đã ủy quyền cho tổ chức nghiên cứu độc lập đưa ra quyết định cuối cùng đối với trường hợp này. Ủy ban nhận được sự hỗ trợ của tổ chức nghiên cứu độc lập đặt trụ sở tại Đại học Gothenburg và có đội ngũ bao gồm hơn 50 nhà khoa học xã hội ở 6 châu lục, cũng như hơn 3.200 chuyên gia nhà nước trên khắp thế giới. Ủy ban còn nhận được sự hỗ trợ của Duco Advisors – một công ty tư vấn chuyên về sự giao thoa giữa các lĩnh vực địa chính trị, niềm tin và sự an toàn cũng như công nghệ. Memetica – một tổ chức tham gia nghiên cứu mã nguồn mở về các xu hướng trên mạng xã hội – cũng cung cấp dữ liệu phân tích. Các chuyên gia của công ty Lionbridge Technologies, LLC thông thạo hơn 350 ngôn ngữ và làm việc tại 5.000 thành phố trên khắp thế giới đã cung cấp kiến thức chuyên môn về ngôn ngữ.

Return to Case Decisions and Policy Advisory Opinions