شعار اعتراضی ایران

خلاصه پرونده

هیئت نظارت تصمیم اصلی Meta مبنی بر برداشتن پستی از فیس‌بوک درمورد اعتراضات علیه دولت ایران را، که حاوی شعار «مرگ بر... خامنه‌ای» می‌شد، رد کرده است. ترجمه تحت‌اللفظی آن به انگلیسی «death to Khamenei» است اما غالباً به‌عنوان شعار سیاسی به‌معنی «down with Khamenei» به‌کار می‌رود. هیئت توصیه‌هایی برای حفاظت بهتر از گفتار سیاسی در موقعیت‌های بحرانی، ازجمله موقعیت حاکم بر ایران، مطرح کرده است؛ این‌ها موقعیت‌هایی است که اعتراضات تاریخی و گسترده با سرکوب خشونت‌آمیز همراه می‌شود. این موضوع شامل مجاز کردن استفاده عمومی از عبارت «مرگ بر خامنه‌ای» طی اعتراضات در ایران می‌شود.

درباره این پرونده

در ماه ژوئیه ۲۰۲۲، یک کاربر فیس‌بوک پستی در یک گروه عمومی منتشر کرد که خودش را حامی آزادی ایران توصیف کرده است. این پست حاوی کارتونی از رهبر معظم ایران، آیت‌الله خامنه‌ای، می‌شود که در آن ریش‌هایش به‌شکل مشت در آمده و زنی بسته‌به‌زنجیر و دارای چشم‌بند را که حجاب برسر دارد در آن مشت به چنگ گرفته است. شرح زیر آن به فارسی نوشته شده است «مرگ بر دولت اسلامی ضد زن» و «مرگ بر رهبر کثیفش خامنه‌ای.»

ترجمه تحت‌اللفظی «مرگ بر» به انگلیسی «death to» است. بااین‌حال، در کاربرد بلاغی آن به‌معنی «down with» نیز بکار می‌رود. شعار «مرگ بر خامنه‌ای» طی اعتراضات پنج سال اخیر ایران، ازجمله اعتراضات سال ۲۰۲۲، به‌طور مکرر بکار رفته است. محتوای این پرونده چند روز قبل از «روز ملی عفاف و حجاب» ایران منتشر شد. منتقدین با نزدیک شدن به این روز مکرراً اعتراضاتی را علیه دولت، ازجمله علیه قانون حجاب اجباری ایران، سازمان‌دهی می‌کنند. در ماه سپتامبر ۲۰۲۲، ژینا مهسا امینی پس از دستگیری به‌خاطر «حجاب نامناسب» در بازداشتگاه پلیس در ایران درگذشت. مرگ وی جرقه اعتراضاتی گسترده را روشن کرد که با سرکوب خشونت‌آمیز دولت مواجه بوده است. حین مدتی که هیئت به این پرونده رسیدگی می‌کرد، شرایط مذکور درجریان بود.

پس از اینکه کاربری آن پست را گزارش داد، یکی از نظارت‌کنندگان تشخیص داد که ناقض «استاندارد انجمن Meta درخصوص خشونت و تحریک» است، آن را برداشت، و یک «اخطار» و دو «محدودیت روی ویژگی‌ها» برای حساب پست‌گذارنده اعمال کرد. محدودیت روی ویژگی‌ها باعث اعمال محدودیت‌هایی در ایجاد محتوا و تعامل با گروه‌ها به‌ترتیب به‌مدت هفت روز و ۳۰ روز شد. پست‌گذارنده نزد Meta درخواست تجدیدنظر کرد، اما سیستم‌های ماشینی این شرکت پرونده را بدون بازبینی بستند. پست‌گذارنده سپس درخواست تجدیدنظر خود را به هیئت ارسال کرد.

بعد از اینکه هیئت این پرونده را انتخاب کرد، Meta تصمیمش را بازبینی نمود. شرکت موضع خود را مبنی بر اینکه محتوا ناقض «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک» است حفظ نمود، اما تبصره ارزش خبری روی آن اعمال کرد و پست را به پلتفورم بازگرداند. با تبصره ارزش خبری، انتشار محتواهای ناقض اگر منافع عمومی بر خطر وقوع آسیب سنگینی کند مجاز شمرده می‌شود.

یافته‌های کلیدی

هیئت دریافته است که برداشتن این پست همسو با استانداردهای انجمن Meta، ارزش‌های این شرکت یا مسئولیت‌های آن درقبال حقوق بشر نیست.

هیئت دریافت که این پست موجب نقض «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک» نمی‌شود؛ طبق این استاندارد، تهدیداتی که منجر به مرگ یا خشونت شدید گردد ممنوع دانسته می‌شود. بنابراین، اعمال تبصره ارزش خبری ضرورتی نداشته است. در بافتار این پست، و با درنظرگیری وضعیت کلی‌تر اجتماعی-سیاسی و زبان‌شناختی در ایران، عبارت «مرگ بر خامنه‌ای» باید به‌معنی «down with» برداشت شود. این یک شعار استعاری و سیاسی است، و نه تهدیدی واقعی.

هیئت بر اهمیت بافتار در ارزیابی شعارهایی با مفهوم «مرگ بر» (death to) تأکید می‌کند، و اتخاذ قانونی جامع در بکار بردن آن‌ها را امری غیرممکن می‌بیند. برای مثال، «مرگ بر سلمان رشدی» را باتوجه به فتوای صادرشده علیه رشدی و سوءقصدهای اخیر صورت‌گرفته علیه جان او نمی‌توان با «مرگ بر خامنه‌ای» یکی دانست. همین‌طور، عبارات «death to» طی رویدادهایی مثل شورش‌های ۶ ژانویه در واشینگتن دی.سی قابل قیاس نیست، چون سياستمداران مشخصاً در خطر بودند و عبارات «death to» همان‌طور که در زبان‌های دیگر به‌عنوان استعاره سیاسی بکار می‌روند، در انگلیسی عموماً این‌طور نیست.

محوریت زبان و بافتار باید در خطمشی‌های Meta و رهنمود مخصوص نظارت‌کنندگان منعکس شود. این موضوع موقع ارزیابی خطراتِ پیش روی سران کشورها، که قانوناً می‌توانند مورد انتقاد و مخالفت قرار گیرند، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

در بافتار ایران، هیئت دریافته است که Meta باید اقدامات بیشتری درجهت احترام به آزادی بیان صورت دهد، و استفاده از تهدیدات استعاری را مجاز بشمارد. دولت ایران به‌صورت سیستماتیک آزادی بیان را سرکوب می‌کند و فضاهای دیجیتال تبدیل به تالار گفتمان کلیدی برای ابراز مخالفت شده‌اند. در چنین موقعیت‌هایی، حیاتی است که Meta از حق اظهارنظر کاربران حمایت کند. باتوجه به اینکه داشتیم به «روز ملی عفاف و حجاب» نزدیک می‌شدیم، Meta باید مشکلاتی پیرامون برداشته شدن بیش‌ازحد محتواهای مربوط به اعتراضات ایران را پیش‌بینی می‌کرد و واکنشی مقتضی درنظر می‌گرفت. برای مثال، به بازبینان «کلان‌سطح» آموزش می‌داد که محتواهای حاوی شعار «مرگ بر خامنه‌ای» را برندارند.

همان‌طور که از این پرونده پیداست، قصور در انجام این کار منجر به سایه انداختن خفقان روی آن دسته از گفتارهای سیاسی شد که هدفشان حقوق زنان است، ازجمله با اعمال محدودیت روی ویژگی‌ها، که می‌تواند صدای مردم را از جنبش‌های اجتماعی و مناظره سیاسی بیرون براند. نظرات ارسالی عموم به هیئت حاکی از آن است که «مرگ بر خامنه‌ای» به‌طور گسترده طی اعتراضات اخیر در ایران مورد استفاده قرار گرفته است. پژوهش‌های مستقلی که هیئت انجام داد نیز مؤید همین موضوع است. بسیاری از این پست‌ها می‌توانست بدون برخورداری از تبصره ارزش خبری، که Meta به‌ندرت اعمال می‌کند، برداشته شود (از ابتدای سال تا ماه ژوئن ۲۰۲۲، فقط ۶۸ بار در کل جهان بکار رفت).

هیئت ابراز نگرانی می‌کند که Meta درخواست‌های تجدیدنظر را به‌صورت ماشینی می‌بندد، و سیستمی که این شرکت بکار می‌برد در شناسایی پرونده‌های مهم ناکام است. هیئت توصیه می‌کند شرکت اقداماتی درجهت احترام بیشتر به آزادی بیان طی اعتراضات، و در سایر بافتارهای سیاسی حیاتی، صورت دهد.

تصمیم هیئت نظارت

هئیت نظارت تصمیم اولیه Meta مبنی بر برداشتن پست را رد کرد.

هیئت همچنین توصیه می‌کند که Meta:

• «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک» را اصلاح کند تا خط‌مشی‌هایش دقیق‌تر در آن منعکس شود. این کار باید شامل ارائه معیارهایی باشد که طبق آن‌ها بتوان مشخص کرد چه مواقعی تهدیدات استعاری علیه سران کشورها مجاز شمرده می‌شود. این معیارها باید به‌وضوح محافظت‌کننده گفتارهای سیاسی استعاری باشد که در بافتار اعتراضات بکار می‌رود و موجب تحریک خشونت نمی‌شود، و ضمناً باید زبان و بافتار در آن لحاظ شود.
• تا زمان اعمال تغییرات در «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک،» رهنمودهایی برای بازبینان منتشر کند مبنی بر اینکه، در بافتار اعتراضات در ایران، عبارات «مرگ بر خامنه‌ای» ناقض خط‌مشی مذکور نیستند.
• درمواقعی که محتواهایی با پتانسیل نقض قوانین طی اعتراضات بکار می‌رود، و به‌گونه‌ای است که درجهت منافع عمومی قرار دارد و بعید است منجر به خشونت شود، اولویت را بر تخصیص موارد استثنا در سطح کلان بگذارد.
• شاخص‌های مورد استفاده در رتبه‌بندی درخواست‌های تجدیدنظر برای بررسی و شاخص‌های مورد استفاده در بستن خودکار درخواست‌های تجدیدنظر بدون بررسی را مورد بازبینی قرار دهد تا به شناسایی اظهاراتی که درجهت منافع عمومی هستند کمک شود، بالاخص آن‌هایی که با اعتراضات مرتبط هستند.
• کلیه موارد استثنای «کلان‌سطح» را همراه با مدت‌زمان آن‌ها و اعلامیه اتمام اعتبارشان اعلام کند.
• «تبصره استثنای ارزش خبری» را به تفصیل بیشتر در مرکز شفافیت توضیح دهد، ازجمله معیارهای مورد استفاده در تصمیم‌گیری برای اعمال یا عدم اعمال یک مورد استثنا در سطح «کلان.»
• روند خود در اولویت‌بندی و بستن خودکار درخواست‌های تجدیدنظر، همراه با معیارهای مورد استفاده در انجام این کار، را برای عموم شرح دهد.

* خلاصه‌های پرونده یک مرور کلی درباره پرونده ارائه می‌کنند و هیچ ارزش رسمی ندارند.

تصمیم کامل درباره پرونده

۱. خلاصه تصمیم

هیئت نظارت تصمیم اولیه Meta مبنی بر برداشتن یک پست از فیس‌بوک را که مربوط به اعتراضات علیه سابقه دولت ایران در حیطه حقوق بشر و قوانین این دولت درخصوص حجاب اجباری می‌شد رد کرده است. این پست حاوی کاریکاتوری از رهبر معظم کشور، آیت‌الله خامنه‌ای، و عبارت «مرگ بر [...] خامنه‌ای» می‌شود. این عبارت نوعی اظهار اعتراضی است که معنای تحت‌اللفظی آن در انگلیسی «death to ... Khamenei» است اما عمدتاً درقالب یک عبارت سیاسی در ایران بکار رفته است که می‌توان آن را به‌معنی «down with [...] Khamenei» نیز برداشت کرد. هیئت دریافت که محتوا ناقض خط‌مشی «خشونت و تحریک» نبوده است. اعتراضات سراسری در ایران، که با کشته شدن ژینا مهسا امینی جرقه خورد، با سرکوب خشونت‌آمیز دولت ایران همراه بوده است که در زمان رسیدگی هیئت به این پرونده نیز درجریان بود.

Meta پس از اینکه مطلع شد هیئت این پرونده را انتخاب کرده است، تصمیمش را برگرداند. شرکت موضع خود را مبنی بر اینکه محتوا ناقض «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک» است حفظ نمود، اما محتوا را با اعمال «تبصره استثنای ارزش خبری» بازگردانی کرد.

این پرونده نگرانی‌های مهمی را از خط‌مشی Meta درخصوص «خشونت و تحریک» و «تبصره استثنای ارزش خبری» این شرکت مطرح می‌کند. همچنین نگرانی‌هایی از چگونگی اثرگذاری احتمالی خط‌مشی‌های Meta بر آزادی بیان و حقوق زنان در ایران و سایر نقاط جهان مطرح می‌کند. یافته هیئت این است که Meta در این پرونده طبق مسئولیت‌های حقوق بشری خود عمل نکرده است، بالاخص دررابطه با جلوگیری از خطاهایی که روی آزادی بیان در بافتار اعتراضات اثر منفی می‌گذارد. هیئت توصیه می‌کند Meta به‌منظور احترام به آزادی بیان در بافتار اعتراضات، اقدام به بازبینی «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک،» دستورالعمل‌های داخلی خود درخصوص اجرای قوانین برای نظارت‌کنندگان، و رویکردش نسبت به محتواهای دارای ارزش خبری کند.

۲. توضیح و پس‌زمینه پرونده

در اواسط ماه ژوئیه ۲۰۲۲، یک نفر پستی را در انتقاد از دولت ایران و رهبر معظم ایران، آیت‌الله خامنه‌ای، بالاخص درخصوص برخورد دولت با زنان، که شامل قوانین سخت‌گیرانه حجاب اجباری در ایران می‌شود، در یک گروه عمومی فیس‌بوک منتشر کرد؛ این گروه خود را حامی آزادی برای ایران توصیف می‌کند. این پست چند روز قبل از «روز ملی عفاف و حجاب» در ایران منتشر شد. دولت این روز را برای تجلیل از حجاب اجباری درنظر می‌گیرد، اما منتقدان از آن برای اعتراض علیه حجاب اجباری و سطح گسترده‌تری از موارد سوء‌استفاده دولت در ایران، ازجمله در فضای آنلاین، استفاده کرده‌اند.

این پست حاوی کارتونی از آیت‌الله خامنه‌ای است که در آن ریش‌هایش به‌شکل مشت در آمده و زنی باحجاب در این مشت گرفته شده است. چشمان زن بسته شده و زنجیری دور مچ پایش است. داخل یک حباب متنی درکنار این کاریکاتور نوشته شده است که زن بودن ممنوع است. شرح زیر آن به‌زبان فارسی چنین نوشته است: «مرگ بر حکومت ضد زن اسلامی و رهبر کثیفش خامنه‌ای.» ترجمه تحت‌اللفظی عبارت «مرگ بر» به‌انگلیسی «death to» است. این شرح به‌صورت تحت‌اللفظی در انگلیسی به‌معنای آرزوی «death to» (مرگ بر) برای «anti-women Islamic government» و «filthy leader Khamenei» دارد. بااین‌حال، در بعضی از بافتارها، «مرگ بر» با مفهومی استعاری‌تر که معادل «down with» در انگلیسی است برداشت می‌شود. این پست همچنین جمهوری اسلامی را «بدترین دیکتاتوری تاریخ» می‌خواند که بخشی از آن به‌دلیل اعمال محدودیت درخصوص پوشش زنان است. ضمناً، از زنان ایران دعوت می‌کند که در سرکوب زنان مشارکت نداشته باشند.

روزی که محتوا پست شد، شخص دیگری در فیس‌بوک آن را به‌عنوان سخنان نفرت‌پراکنی گزارش کرد. یکی از بازبینان کلان‌سطح Meta این پست را ناقض «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک» دانست؛ طبق این استاندارد، تهدیداتی که منجر به مرگ یا خشونت شدید علیه دیگران گردد ممنوع دانسته می‌شود. Meta محتوا را برداشت، و پست‌گذارنده مشمول دریافت یک اخطار شد، که منجر گردید محدودیت‌هایی ۳۰ روزه و هفت روزه تحت عنوان «محدودیت روی ویژگی‌ها» به‌صورت خودکار برای حساب او اعمال شود. گرچه محدودیت روی ویژگی‌ها ازلحاظ ماهیت و مدت متفاوت هستند، آن‌ها را معمولاً می‌توان اقداماتی تنبیهی و پیشگیرانه در منع استفاده معمول کاربران از پلتفورم برای ابراز خود برداشت کرد. محدودیت ۳۰ روزه روی ویژگی‌ها موجب شد که منتشرکننده محتوا از پست کردن یا نظر دادن در گروه‌ها، دعوت کردن اعضای جدید به گروه‌ها، یا ایجاد گروه‌های جدید محروم شود. محدودیت هفت روزه روی ویژگی‌ها موجب شد که او از ایجاد هرگونه محتوای جدید در کلیه سطوح فیس‌بوک، به‌جز برنامه Messenger، محروم شود. وقتی محتوای پست‌گذارنده برداشته شد، با ارسال اعلان‌هایی به او اطلاع داده شد که محدودیت هفت روزه روی ویژگی‌های حسابش اعمال شده است، اما هیچ اعلانی درخصوص اعمال محدودیت روی ویژگی‌های مرتبط با گروه‌ها دریافت نکرد.

چند ساعت پس از اینکه Meta محتوا را برداشت، پست‌گذارنده روی تصمیم اتخاذشده درخواست تجدیدنظر کرد. سیستم‌های ماشینی Meta اقدامی در اولویت‌بندی این درخواست تجدیدنظر صورت ندادند و این درخواست متعاقباً بدون بررسی بسته شد. کاربر اعلانی دریافت کرد مبنی بر اینکه درخواست تجدیدنظرش به‌دلیل کاهش موقت ظرفیت بررسی درپی شیوع کووید-۱۹ مورد بررسی قرار نگرفت. در این مقطع، او به تصمیم Meta در برداشتن محتوا نزد هیئت نظارت درخواست تجدیدنظر کرد.

بعد از اینکه به Meta اطلاع داده شد این پرونده توسط «هیئت» انتخاب شده است، Meta تشخیص داد که تصمیم قبلی‌اش مبنی بر برداشتن محتوا نادرست بوده است. شرکت دریافت که گرچه این پست ناقض «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک» است، اما باید محتوا را طبق تبصره ارزش خبری به پلتفورم بازگرداند. این تبصره باعث می‌شود محتواهایی که ناقض خط‌مشی‌های Meta هستند اما منافع عمومی در آن‌ها بر خطر وقوع آسیب سنگینی می‌کند، مجاز شمرده شوند. محتوا در ماه اوت بازگردانده شد، یعنی بیش از یک ماه پس از زمانی که درابتدا منتشر شد، اما «روز ملی عفاف و حجاب» گذشته بود. Meta اخطار علیه حساب شخص را برگرداند، اما محدودیت‌های حساب که اعمال شده بودند قابل لغو نبود، زیرا کل مدت‌زمانشان تا آن لحظه سپری شده بود.

در ماه سپتامبر، پلیس امنیت اخلاقی دولت ایران ژینا مهسا امینی ۲۲ ساله را به‌خاطر حجاب «نامناسب» دستگیر کرد. خانم امینی کمی پس از اینکه در بازداشتگاه به‌زمین افتاد به کما رفت و سه روز پس از آن، حین اینکه در بازداشت بود، درگذشت. مرگ او به‌دست دولت جرقۀ اعتراضات مسالمت‌آمیز گسترده‌ای را برافروخت، و این اعتراضات با خشونت شدید دولت ایران روبرو شد. در مقطعی که هیئت به این پرونده رسیدگی می‌کرد، شرایط مذکور درجریان بود.

سازمان مللنگرانی‌هایی درمورد روی آوردن نیروهای امنیتی ایران به برخورد غیرقانونی با معترضان حاضر در اعتراضات مسالمت‌آمیز، کشتن و مصدوم کردن بسیاری از افراد، ازجمله کودکان، و بازداشت خودسرانه معترضان و قطع کردن اینترنت مطرح کرده است. سازمان ملل مکرراً خواستار آزادی معترضان بازداشت‌شده بوده است، و شورای حقوق بشر سازمان ملل یک جلسه ویژه در تاریخ ۲۴ نوامبر برگزار کرد تا به این وضعیت رسیدگی شود. تصمیمی که در آن جلسه اتخاذ شد (A/HRC/Res/S-35/1) بیانگر «نگرانی عمیق» از «گزارشات محدودیت‌های ارتباطات [...] ازجمله قطع اینترنت و مسدود کردن پلتفورم‌های رسانه اجتماعی، که احقاق حقوق بشر را زیر سؤال می‌برد» است. طی این تصمیم، دولت ایران به پایان دادن به هرنوع تبعیض و خشونت علیه زنان و دختران در زندگی عمومی و خصوصی، حمایت از آزادی بیان و بازگرداندن دسترسی کامل به اینترنت فرا خوانده شد. شورای حقوق بشر سازمان ملل یک مأموریت حقیقت‌یاب بین‌المللی مستقل نیز برقرار کرد تا موارد مطرح‌شدۀ نقض حقوق بشر در ایران در ارتباط با اعتراضاتی که از ۱۶ سپتامبر آغاز شد مورد بررسی قرار گیرد.

طبق نظرات عمومی و کارشناسانی که هیئت با آن‌ها رای‌زنی کرد، تأیید شد که شعار «مرگ بر خامنه‌ای» به‌طور گسترده در این اعتراضات و در فضای آنلاین بکار می‌رفته است، و ضمناً به‌طور متداول در اعتراضات سال‌های ۲۰۱۷، ۲۰۱۸، ۲۰۱۹ و ۲۰۲۱ در ایران مورد استفاده قرار گرفته بود. نظرات عمومی غالباً شامل این برداشت‌ها می‌شد که Meta طی اعتراضات، ازجمله در آخرین اعتراضاتی که عمدتاً به‌دست زنان و دختران رهبری شده است، در اجرای خط‌مشی‌هایش برای محتواهای زبان فارسی افراط می‌کند. این برداشت‌ها در پژوهش‌های Memetica روی داده‌های پلتفورم که به‌دست هیئت آغاز شد نیز منعکس شده است؛ طی آن پژوهش‌ها، هیئت پی بُرد در بازه بین ۱ ژوئیه تا ۳۱ اکتبر، تعداد ۴۰۰ پست عمومی فیس‌بوک و ۱۰۴۶ پست عمومی Instagram از هشتگ MetaBlocksIranProtests# استفاده کردند.

مردم ایران حداقل از انقلاب سال ۱۳۵۷ (۱۹۷۹) اعتراضاتی را برای برابری جنسیتی و درمخالفت با حجاب اجباری برگزار می‌کرده‌اند. طبق قانون مجازات اسلامی ایران، زنانی که در محیط‌های عمومی بدون «حجاب مناسب» ظاهر شوند مشمول زندان یا جریمه می‌باشند. زنان ایران از برخی رشته‌های تحصیلی، حضور در بسیاری از مکان‌های عمومی، خوانندگی و رقص و مواردی دیگر منع شده‌اند. مردها سرپرست خانوار محسوب می‌شوند و زنان برای کار، ازدواج یا سفر باید اجازه پدرشان را کسب کنند. ارزش شهادت زن در دادگاه معادل نیمی از شهادت مرد محسوب می‌شود، موضوعی که دسترسی به عدالت را برای زنان محدود می‌کند.

دولت ایران آزادی بیان را به‌طور سیستماتیک سرکوب می‌کند. با اینکه فضاهای آنلاین به تالارهای گفتمان کلیدی برای ابراز مخالفت تبدیل شده است، دولت اقداماتی شدید نیز برای سرکوب بحث و مناظره در آن محیط‌ها صورت داده است. طرفداری از حقوق بشر یکی از اهداف متداول است، بالاخص طرفداری از حقوق زنان، نارضایتی سیاسی، بیان هنری، و مطالبی که از دولت بخواهد نسبت به تخلفاتش درزمینه حقوق بشر پاسخگو باشد. فیس‌بوک، توییتر، و تلگرام همگی از سال ۲۰۰۹ در ایران ممنوع شده‌اند. دولت ایران همچنین از اواسط اعتراضاتی که علیه مرگ مهسا امینی برپا شد، دسترسی به Instagram و واتساپ را نیز مسدود کرد. «رصدخانه باز اختلالات شبکه» اشکال جدیدی از فیلترینگ و قطع اینترنت را در نقاط مختلف ایران طی این اعتراضات مستندسازی کرد. استفاده از «شبکه‌های خصوصی مجازی» (VPN) (ابزاری برای رمزگذاری ارتباطات که از آن می‌توان برای دور زدن فیلترینگ استفاده کرد) طبق گزارشات طی ماه سپتامبر ۲۰۲۲ بیش از ۲۰۰۰٪ افزایش داشت. نظرات عمومی دریافتی توسط هیئت بر این موضوع تأکید داشت که باتوجه به کنترل سفت‌وسخت دولت ایران روی رسانه‌های سنتی، پلتفورم‌های رسانه اجتماعی یکی از تنها ابزارهایی است که افراد می‌توانند در آنجا حرفشان را آزادانه بیان کنند. توانایی‌های پیشرفته دولت در محدود کردن آزادی بیان در فضای آنلاین باعث می‌شود سیر حیات رسانه‌های اجتماعی به‌طور ویژه‌ای متزلزل باشد. رسانه‌های اجتماعی نقش به‌سزایی در اطمینان از امکان احقاق حقوق برای مردم ایران، بالاخص در مقاطع اعتراضات، ایفا می‌کنند.

۳. اختیارات هیئت نظارت و حدود آن

هیئت این اختیار را دارد که تصمیم Meta را پس از طرح درخواست تجدیدنظر ازطرف کسی که محتوای او برداشته شده است بازبینی کند (منشور، ماده ۲، بخش ۱؛ آیین‌نامه، ماده ۳، بخش ۱). هیئت اجازه دارد از تصمیم Meta حمایت یا آن را رد کند (منشور هیئت نظارت، ماده ۳، بخش ۵) و این تصمیم برای شرکت الزام‌آور است (منشور هیئت نظارت، ماده ۴). Meta موظف است امکان اعمال تصمیم خود را از لحاظ یک محتوای یکسان با بافتار مشابه نیز ارزیابی کند (منشور هیئت نظارت، ماده ۴). این تصمیمات ممکن است شامل اظهارنامه‌های مشورتی خط‌مشی با توصیه‌های غیرالزامی باشد که Meta موظف است پاسخگوی آن‌ها باشد (منشور هیئت نظارت، ماده ۳؛ بخش ۴؛ ماده ۴). در مواردی که Meta متعهد به عمل طبق توصیه‌ها شود، هیئت بر اجرای آن‌ها نظارت می‌کند.

وقتی هیئت پرونده‌هایی از این قبیل انتخاب می‌کند که Meta متعاقباً تصمیم اولیه‌اش را اصلاح می‌نماید، هیئت تمرکزش در بررسی را روی تصمیمی می‌گذارد که روی آن درخواست تجدیدنظر مطرح شده است. در این پرونده، گرچه Meta اذعان داشت که تصمیم اولیه‌اش نادرست بوده و آن را برگرداند، هیئت عنوان می‌کند برگرداندن تصمیم با تکیه بر تبصره استثنای ارزش خبری صورت گرفته است؛ این یکی از گزینه‌های اجرایی است که فقط برای تیم‌های داخلی خط‌مشی Meta دردسترس است، و نه برای نظارت‌کنندگان بر محتوا که در سطح کلان فعالیت دارند. این پرونده «خطای اجرایی» نبود، چراکه بازبین کلان‌سطح با تکیه بر رهنمود داخلی ارائه‌شده به او اقدام به برداشتن محتوا کرد، اما همان‌طور که در زیر عنوان می‌شود، این رهنمودها با «استانداردهای انجمن» که عموم مردم به آن دسترسی دارند دارای تفاوت‌هایی است که برای این پرونده بسیار مهم تلقی می‌شود.

۴. منابع اعتبار و راهنمایی

در تحلیل هیئت روی این پرونده، استانداردها و سوابق زیر به هیئت کمک کرد:

I. تصمیمات هیئت نظارت

مرتبط‌ترین تصمیمات پیشین هیئت نظارت شامل موارد زیر می‌شود:

• پرونده «شعر روسی» (‎2022-008-FB-UA): در این پرونده، هیئت توصیه کرد که جزئیاتی از دستورالعمل‌های داخلی اجرای قوانین باید در نسخه عمومی قوانین در «استانداردهای انجمن» منعکس شود.
• پرونده «اشاره به طالبان در گزارش‌های خبری» (‎2022-005-FB-UA): در این پرونده، هیئت توصیه کرد که Meta اطلاعات بیشتری درمورد سیستم اخطارش منتشر کند، و ضمناً به نگرانی‌هایی درمورد اثرات «محدودیت روی ویژگی‌ها» طی مقاطع بحران رسیدگی کرد.
• پرونده «کمربند وامپوم» (‎2021-012-FB-UA): در این پرونده، هیئت بر اهمیت بررسی کل محتوا برای سرنخ‌های بافتاری تأکید داشت، و اینکه نباید پست‌ها صرفاً برمبنای عباراتی خارج از بافتار برداشته شوند.
• پرونده «اعتراضات کلمبیا» (‎2021-010-FB-UA). در این پرونده، که به اعتراضات ضد دولت ربط داشت، هیئت مجدداً عنوان کرد که Meta باید کاربران را در مواقعی که محتوایشان طبق تبصره استثنای ارزش خبری بازگردانده می‌شود مطلع سازد، و در ادامه توصیه کرد Meta معیارهایی شفاف برای ارجاع محتوا به مراتب بالا و نیز روندی برای بررسی محتواهایی با پتانسیل ارزش خبری تدوین و عمومی‌سازی کند.

II. خط‌مشی‌های محتوای Meta

در توجیه خط‌مشی مربوط به استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک بیان شده است که این خط‌مشی هدفش «جلوگیری از آسیب آفلاین احتمالی است که می‌تواند با محتواهای منتشرشده در فیس‌بوک در ارتباط باشد» و ضمناً تصدیق می‌نماید که «افراد به‌طور متداول اهانت و مخالفتشان را با تهدید و دعوت به خشونت به‌شکل‌هایی غیرجدی ابراز می‌کنند.» طبق این خط‌مشی، Meta «تهدیداتی که بتواند منجر به مرگ (و سایر اشکال خشونت شدید) شود» را مجاز نمی‌داند، و تعریف «تهدیدات» را چنین بیان می‌کند: «دعوت به خشونت شدید» و «اظهاراتی در طرفداری از خشونت شدید.»

تعهد Meta نسبت به حق اظهارنظر، موضوعی که شرکت آن را «سرآمد» توصیف می‌کند، به‌همراه ارزش‌های امنیت و شأن، مسائلی بودند که در تحلیل هیئت روی خط‌مشی‌های محتوا مورد توجه قرار گرفتند. Meta در توضیح تعهدش نسبت به حق اظهارنظر، بیان می‌کند «در بعضی موارد، درصورتی‌که محتوایی ارزش خبری داشته و در راستای منافع عمومی باشد، ممکن است به آن اجازه انتشار بدهیم هرچند که برخلاف استانداردهای ما باشد.» این استثنا را تبصره استثنای ارزش خبری نامیده‌اند، که از تعهد Meta نسبت به حق اظهارنظر نشئت می‌گیرد. تبصره ارزش خبری نوعی استثنای عمومی در خط‌مشی‌هاست که برای کلیه «استانداردهای انجمن» کاربرد دارد. برای تخصیص این استثنا، Meta با انجام یک آزمایش موازنه، میزان منفعت عمومی در محتوا را درمقابل خطر وقوع آسیب می‌سنجد. Meta می‌گوید این موضوع را می‌سنجد که آیا محتوا «تهدیداتی قریب‌الوقوع را برای سلامت یا ایمنی عمومی بوجود می‌آورد، یا صدای نقطه‌نظراتی را که طی یک روند سیاسی مورد بحث و مناظره قرار گرفته است منتقل می‌کند.» هم در ارزیابی منفعت عمومی و هم میزان آسیب شرایط کشور لحاظ می‌شود، مثلاً اینکه انتخابات یا تعارضاتی در راه است، اینکه آزادی مطبوعاتی وجود دارد یا نه، و اینکه آیا استفاده از محصولات Meta ممنوع شده است یا نه. Meta می‌گوید چنین پیش‌فرضی وجود ندارد که محتوا صرفاً به‌خاطر هویت گوینده، که مثلاً سیاستمدار است، ذاتاً درراستای منافع عمومی تلقی شود. Meta می‌گوید محتوا را برمی‌دارد، «حتی اگر درجاتی از ارزش خبری داشته باشد اما نگه داشتن آن بتواند خطری از آسیب به‌وجود آورد، ازجمله آسیب فیزیکی، عاطفی یا مالی، یا تهدید مستقیم برای امنیت عموم.»

III. مسئولیت‌های Meta نسبت به حقوق بشر

«اصول راهنمای سازمان ملل در زمینه حقوق بشر و کسب‌وکارها» (UNGPs)، که در سال ۲۰۱۱ به تأیید شورای حقوق بشر سازمان ملل رسید، یک چارچوب داوطلبانه برای مسئولیت‌های حقوق بشری برای کسب‌وکارهای خصوصی تعریف می‌کند. در سال ۲۰۲۱، Meta اعلام کرد که خط‌مشی سازمانی حقوق بشری خود را منتشر نموده است، و طی آن بر تعهد خود در احترام به حقوق بشر مطابق با UNGPs مجدداً تأکید داشته است. در تحلیل هیئت از مسئولیت‌های Meta نسبت به حقوق بشر در این پرونده، استانداردهای بین‌المللی زیر لحاظ گردید:

• آزادی بیان: ماده ۱۹، میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR)؛ نظر عمومی شماره ۳۴، کمیته حقوق بشر، ۲۰۱۱؛ قطعنامه شورای حقوق بشر سازمان ملل A/HRC/Res/23/2 درخصوص آزادی بیان و توانمندسازی زنان (۲۰۱۳)، و A/HRC/Res/S-35/1 (۲۰۲۲) درخصوص وضعیت روبه‌وخامت حقوق بشر در ایران؛ گزارشگر ویژه سازمان ملل در رابطه با آزادی عقیده و آزادی بیان، گزارش‌های: A/76/258 (۲۰۲۱)، A/74/486 (۲۰۱۹)، A/HRC/38/35‏ (۲۰۱۸) و A/HRC/44/49/الحاقیه ۲ (۲۰۲۰).
• ممنوعیت تحریک: ماده ۲۰، پاراگراف ۲ از ICCPR؛ طرح اقدام رباط، کمیسیونر عالی حقوق بشر سازمان ملل، گزارش: A/HRC/22/17/الحاقیه ۴ (۲۰۱۳).
• برابری و عدم تبعیض برمبنای جنس و جنسیت برای مشارکت در زندگی سیاسی و عمومی: ماده ۲، پاراگراف ۱، و ماده ۲۵ و ۲۶ از ICCPR؛ ماده ۲، ۷ و ۱۵، کنوانسیون رفع انواع تبعیض علیه زنان (CEDAW)؛ توصیه عمومی شماره ۲۳ درخصوص زندگی سیاسی و عمومی، کمیته CEDAW، ۱۹۹۷.
• آزادی در تشکیل تجمع مسالمت‌آمیز: ماده ۲۱ از ICCPR؛ نظر عمومی شماره ۳۷، کمیته حقوق بشر، ۲۰۲۰.
• آزادی مذهب یا عقیده: ماده ۱۸، ICCPR؛ گزارشگر ویژه سازمان ملل در موضوع آزادی مذهب یا عقیده، گزارش: A/68/290، ۲۰۱۳.
• حق امنیت فردی: ماده ۹، ICCPR.
• حق زندگی: ماده ۶، ICCPR.
• حق جبران: ماده ۲، پاراگراف ۳ از ICCPR.

۵. اظهارات ارسالی کاربران

شخصی که پست را گذاشته بود در درخواست تجدیدنظر ارسالی خود به هیئت بیان کرد او قصد آگاه‌سازی درخصوص «سوء‌رفتاری» که «دیکتاتوری» ایران علیه مردم ایران صورت می‌دهد را داشته است و اینکه افراد «باید از این سوء‌رفتار آگاه باشند.» برای او، «تصمیم فیس‌بوک ناعادلانه و مغایر با حقوق بشر است.»

۶. اظهارات ارسالی Meta

Meta توضیح داد ارزیابی اینکه آیا عبارت معادل «death to» (مرگ بر) علیه سران کشورها شامل گفتاری استعاری است و نه تهدیدی واقعی، یک کار چالش‌برانگیز است، بالاخص در سطح کلان. Meta گفت مذاکرات بسیاری در سطح درون‌سازمانی و برون‌سازمانی درخصوص این نکته وجود داشته است و خواستار نظر هیئت شد که کجا باید مرز بین این دو کشیده شود. Meta همچنین گفت از رهنمودی درخصوص تهیه پیش‌نویس یک خط‌مشی که بتواند در سطح کلان بکار بگیرد استقبال می‌کند.

Meta برای هیئت توضیح داد که عبارت «death to Khamenei» (مرگ بر خامنه‌ای) ناقض «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک» بوده است، و برای همین بود که محتوا در ابتدا برداشته شد. «استانداردهای انجمن» از ماه فوریه ۲۰۲۲ به‌زبان فارسی دردسترس قرار داشته است.

به‌گفته Meta، خط‌مشی مذکور «خواستۀ مرگ برای سران کشورها» را ممنوع می‌داند. این خط‌مشی درحال حاضر خواستۀ خشونتِ مهلک را هرجا گوینده از قصد اقدام سخن بگوید (مثلاً «می‌خواهم فلانی را بکشم»)، که امری خشونت‌آمیز است، از محتوای بیانگر آرزو یا امید مرگ کسی بدون قصد اقدام (مثلاً «امیدوارم فلانی بمیرد» یا «مرگ بر فلانی») متمایز می‌داند. مورد دوم عموماً خالی از خشونت است، زیرا ازنظر Meta واژه «مرگ» «به‌خودی خود روشی از خشونت نیست.» Meta این را عموماً «زبان مبالغه‌آمیز» می‌داند، که در آن گوینده قصد تحریک به خشونت را ندارد.

بااین‌حال، رهنمود داخلی به نظارت‌کنندگان آموزش می‌دهد که عبارات «death to» را هرجا هدف یک «شخص پرخطر» است بردارند. این رهنمود «پرسش‌های معلوم» نام دارد، و شامل فهرستی محرمانه از دسته‌های اشخاصی می‌شود که Meta پرخطر درنظر می‌گیرد (اما نام هر فرد آورده نشده است). اساساً، برداشته شدن محتوا توسط Meta در سطح کلان قاعده‌مند است: ترکیبی از [«death to»] به‌علاوه [هدف یک شخص پرخطر است] منجر به برداشته شدن محتوا خواهد شد، حتی اگر بافتارهای دیگر حاکی از مبالغه‌آمیز بودن یا استعاری بودن آن عبارت باشد، و بنابراین مشابه با گفتارهایی باشد که علیه سایر اهداف مجاز شناخته می‌شود. «سران کشورها» در فهرست اشخاص پرخطر قرار دارد، و Meta توضیح داد دلیل آن «خطر امنیتی احتمالی» است که مقابل آنان قرار دارد.

Meta به این موضوع نیز اشاره کرد که فهرستی روبه‌‌تکامل از اشخاص پرخطر را براساس بازخورد دریافتی از تیم‌های خط‌مشی خود، و نیز کارشناسان برون‌سازمانی، تهیه کرده است. Meta فهرست کامل را دراختیار هیئت گذاشت. علاوه‌بر سران کشورها، مثال‌های دیگر از اشخاص «پرخطر» عبارتند از: سران سابق کشورها؛ کاندیداهای فعلی یا سابق سران کشورها؛ کاندیداهای انتخابات ملی یا فراملی تا ۳۰ روز پس از انتخابات اگر انتخاب نشوند؛ افرادی با سابقه سوءقصد؛ فعالان روزنامه‌نگاران.

Meta بعد از اینکه اطلاع یافت هیئت این پرونده را انتخاب کرده است، نسبت به تصمیمش تجدیدنظر نمود و تصمیم گرفت آن را طبق «تبصره استثنای ارزش خبری» برگرداند. گرچه Meta موضع خود را درخصوص اینکه محتوا ناقض خطمشی‌ها است حفظ کرد، بازگرداندن آن اقدامی درست بود زیرا «ارزش منافع عمومی بر هرگونه خطر نقش‌آفرین در وقوع آسیب آفلاین سنگینی می‌کرد.» Meta قبلاً به هیئت اطلاع داده بود آن نوعی از تحلیل بافتاری که تیم‌های خط‌مشی می‌توانند در رسیدن به تصمیم درخصوص ارجاعاتِ به مراتب بالا انجام دهند برای نظارت‌کنندگان کلان‌سطح امکان‌پذیر نیست؛ آن نظارت‌کنندگان موظف هستند رهنمود داخلی را دنبال کنند.

در این پرونده، Meta تشخیص داد که منفعت عمومی بالایی وجود داشت، زیرا پست مربوط به گفتمان عمومی درخصوص قانون حجاب اجباری می‌شد و به نقد از برخورد دولت با زنان پرداخته بود. Meta ماهیت آن کارتون را سیاسی یافت، و باتوجه به اهمیت دینی ریش برای بعضی از کسانی که پیرو اسلام هستند، دریافت که تصویر آن می‌تواند انتقاد به استفاده از مذهب در کنترل و سرکوب کردن زنان باشد. بافتار سیاسی و زمان پست‌گذاری حائز اهمیت بود، یعنی از کمی قبل از «روز ملی عفاف و حجاب» تا اواسط ژوئیه، که طبق برداشت Meta دوره‌ای بوده است که افرادِ بسیاری از هشتگ‌های رسانه‌های اجتماعی برای سازمان‌دهی اعتراضات استفاده می‌کردند. Meta در حمایت از ارزیابی خود روی منافع عمومی، پرونده هیئت با موضوع «اعتراضات کلمبیا» را نقل کرد، و به پیشینه دولت ایران در سرکوب کردن آزادی بیان و قطع کردن اینترنت اشاره نمود.

Meta تشخیص داد که ارزش منافع عمومی بر خطر وقوع آسیب آفلاین، که پایین بود، سنگینی می‌کند. برای Meta واضح بود که قصد سازنده محتوا دعوت به اقدام خشونت‌آمیز علیه آیت‌الله خامنه‌ای نبوده، بلکه انتقاد از خطمشی‌های «ضد زن» دولت بوده است. در چنین شرایطی، Meta وزن بیشتری به مفهوم استعاری «مرگ بر» با تعبیر «down with» قائل شد و در این رابطه به استفاده مکرر آن درقالب یک عبارت سیاسی در ایران اشاره نمود. بازگردانی محتوا، ازنظر Meta، همسو با ارزش‌های حق اظهارنظر و امنیت بود.

Meta برای هیئت توضیح داد که استثنائات ارزش خبری دارای دو دسته است: «محدود» و «کلان.» در این پرونده، Meta یک استثنای محدود اعمال کرد، که فقط موجب برگرداندن یک قطعه از محتوا می‌شود و روی محتواهای دیگر تأثیری ندارد، حتی اگر یکسان باشند. درمقابل، استثنای «کلان» روی کلیه موارد استفاده از یک عبارت خاص که بدون اعمال این استثنا ناقض خط‌مشی می‌بودند اعمال می‌شود، فارغ از اینکه هویت گوینده چیست. استثناهای کلان معمولاً محدودیت زمانی دارند. هردو نوع استثنا را تیم‌های داخلی خط‌مشی Meta می‌توانند تخصیص دهند؛ نظارت‌کنندگان بر محتوا که به بررسی پست‌ها در سطح کلان می‌پردازند نمی‌توانند چنین استثنائاتی تخصیص دهند، اما به‌هرحال گزینه‌هایی برای ارجاع محتوا به تیم‌های داخلی Meta دارند.

Meta توضیح داد که سه‌بار استثنای ارزش خبری کلان را برای عبارت «مرگ بر خامنه‌ای» اعطا کرده است؛ اولی در ارتباط با اعتراضات سال ۲۰۱۹ ایران که برای قیمت بنزین بود، دومی در بافتار انتخابات سال ۲۰۲۱ ایران بود، و سومی به اعتراضات کم‌آبی سال ۲۰۲۱ ربط داشت. بااین‌حال، هیچ استثنای کلانی برای مجاز کردن این عبارات از شروع اعتراضات علیه حجاب اجباری در سال ۲۰۲۲ تخصیص نیافته است.

Meta برای هیئت افشا کرد که در اعطای استثنائات «کلان» مرددتر بوده است و ترجیح می‌دهد اعطای استثنائات «محدود» را طبق هر پرونده به‌صورت جداگانه بررسی کند. دلیل آن «انتقاد عمومی» از Meta به‌خاطر مجاز کردن موقت عبارات «مرگ بر» (death to) در یکی از موقعیت‌های بحران قبلی است. Meta در پاسخ به سؤالات هیئت شفاف‌سازی کرد چیزی درمورد استثنائات ارزش خبری که تخصیص می‌دهد منتشر نمی‌کند. Meta همچنین شفاف‌سازی کرد که چندبار استثنائات ارزش خبری کلان را در کل جهان طی ۱۲ ماه اخیر منتهی به ۵ اکتبر ۲۰۲۲ برای محتواهایی که بدون آن ناقض خط‌مشی «خشونت و تحریک» می‌بودند اختصاص داده است، اما درخواست نمود که این داده‌ها محرمانه بماند چون اعتبارسنجی آن‌ها در مدت‌زمان موجود جهت انتشار نمی‌توانست میسر باشد.

هیئت سؤال کرد که اگر شرکت استثنای ارزش خبری کلان را برای مجاز کردن عبارات «مرگ بر خامنه‌ای» تخصیص داده بود چه مقدار محتوا تحت تأثیر قرار می‌گرفت. Meta گفت تعیین میزان دقیق آن بدون ارزیابی هریک از پست‌ها ازلحاظ سایر تخلف‌ها امکان‌پذیر نیست. گرچه هیئت داده‌هایی درمورد استفاده از هشتگ‌های «مرگ بر خامنه‌ای» در بازه بین اواسط ژوئیه تا اوایل اکتبر ۲۰۲۲ دراختیار هیئت گذاشت، درخواست کرد که آن داده‌ها محرمانه بماند چون اعتبارسنجی آن‌ها در مدت‌زمان موجود جهت انتشار نمی‌توانست میسر باشد.

Meta برای عبارات «مرگ بر خامنه‌ای» استثنای ارزش خبری کلان تخصیص نداد، شرکت افشا نمود که در تاریخ ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۲، یعنی دَه روز پس از کشته شدن ژینا مهسا امینی، استثنای «مفهوم باطنی خط‌مشی» را برای عبارت «هرکسی خواهر/بردارم را بکشد او را خواهم کشت» تخصیص داد. این استثنای کلان در مقطعی که هیئت درحال رسیدگی به پرونده جاری بود همچنان اعمال می‌شد.

در این پرونده، پست‌گذارنده به‌خاطر اینکه محتوایش ناقض شناخته شد یک «اخطار» دریافت کرد. Meta افشا نمود که در ماه مه ۲۰۲۲، رهنمودی منتشر کرد مبنی بر اینکه شعارهای «مرگ بر خامنه‌ای» باید به‌خاطر نقض «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک» برداشته شود، اما نباید اخطاری را درپی داشته باشد. Meta توضیح داد که هدف از این کار کاهش اثر برداشتن محتواهایی بود که درعین داشتن ارزشی ازلحاظ منفعت عمومی، ارزششان به‌اندازه‌ای نیست که بر خطر وقوع آسیب سنگینی کند و مستلزم اعمال استثنای ارزش خبری باشد. این اخطار حین مدتی که هیئت تصمیمش را نهایی می‌کرد همچنان درجریان بود. Meta بیان کرد این رهنمود از استثنای ارزش خبری متمایز است، زیرا اثری بر تصمیم به برداشتن محتوا نمی‌گذارد و فقط درمورد جریمۀ اعمال‌شده کاربرد دارد. Meta در پاسخ به سؤالات هیئت توضیح داد سازنده محتوای این پرونده از معافیت در اعمال این جریمه برخوردار نشد زیرا این معافیت فقط برای تصمیماتی که تیم‌های داخلی «ارجاعات به مراتب بالا» برای محتواها اتخاذ می‌کنند موجود است. ازآنجایی که پست این پرونده را یکی از نظارت‌کنندگان کلان‌سطح به‌عنوان ناقض قوانین ارزیابی کرد، یک اخطار به‌صورت ماشینی صادر شد و با لحاظ کردن مجموع اخطارهای قبلی، «محدودیت روی ویژگی‌ها» بر همین اساس اعمال شد. Meta در پاسخ به سؤالات هیئت افشا کرد که محدودیت هفت‌روزه روی ویژگی‌ها به کاربر اطلاع داده شد اما محدودیت ۳۰ روزه روی ویژگی‌های مرتبط با گروه‌ها اطلاع‌رسانی نگردید. بدین‌ترتیب، کاربر فقط درصورتی از محدودیت ۳۰ روزه روی ویژگی‌های مرتبط با گروه‌ها خبردار می‌شد که فرضاً به قسمت وضعیت حسابش وارد می‌شد یا تلاشی برای انجام یک اقدام ممنوع‌شده در ارتباط با یک گروه صورت می‌داد. Meta در واکنش به توصیه‌های قبلی هیئت نظارت اطلاعات بیشتری برای عموم درمورد عملکرد سیستم اخطارها و جریمه‌های ناشی از آن‌ها روی حساب‌ها ارائه کرده است. Meta همچنین طی مرحله نهایی‌سازی این تصمیم به هیئت اطلاع داد که در واکنش به توصیه‌های مطرح‌شده در پرونده «اشاره به طالبان در گزارش‌های خبری،» آستانه اخطار را برای اعمال اخطارهای «فقط خوانش» افزایش می‌دهد و مرکز شفافیت را با آوردن این اطلاعات به‌روزرسانی‌ می‌کند.

Meta توضیح داد که وقتی سازنده محتوا روی تصمیم اولیه یعنی برداشتن محتوا درخواست تجدیدنظر کرد، آن درخواست تجدیدنظر فاقد معیارهای اولویت‌بندی بود و به‌صورت خودکار بدون بررسی بسته شد. Meta در پاسخ به سؤالات هیئت توضیحاتی تکمیلی از ظرفیت‌های خود در بررسی محتواهای فارسی ارائه داد. Meta توضیح داد که «استانداردهای انجمن» از ماه فوریه ۲۰۲۲ در وب‌سایتش به‌زبان فارسی دردسترس قرار داشته است. Meta بیان کرد برای بازارهای «پرخطرتر» همچون بازار فارسی، که از ویژگی‌های بارز آن‌ها برای مثال تکرار در افزایش حجم محتواها به‌دلیل رویدادهای جهان واقعی است، یا بازارهایی که «افزایش ظرفیت مستلزم زمان انجام طولانی است،» منابع نظارت بر محتوا را بیش از میزان معمول تخصیص می‌دهد تا بتواند با هرگونه موقعیت بحران پیش‌آمده مقابله کند.

Meta در حمایت از تصمیم اصلاحی خود، از حقوق بشر نسبت به آزادی بیان (ماده ۱۹ از ICCPR)، آزادی در تشکیل تجمعات (ماده ۲۱ از ICCPR)، و حق مشارکت در امور عمومی (ماده ۲۵ از ICCPR) نقل کرد. در همین مقطع، Meta اذعان داشت که نیاز به قوانینی «روشن» دارد تا در سطح کلان بتواند به هدف مشروع حفاظت از حقوق دیگران درمقابل تهدید به خشونت که خط‌مشی «خشونت و تحریک» به‌دنبال آن است دست یابد. Meta به هیئت گفت که «کاربرد این قوانین روشن گاهی منجر به برداشتن گفتارهایی می‌شود که در مراتب بالا ممکن است به این نتیجه برسیم (همان‌طور که در این پرونده اتفاق افتاد) فاقد هرگونه تهدید واقعی است.» Meta توضیح داد که گرایش‌های درجریان در پلتفورم‌هایش را به‌طور مداوم تحت نظر دارد تا از گفتار سیاسی که ممکن است بدون اعمال استثنا ناقض خط‌مشی‌ها باشد حفاظت کند، و در گذشته استفاده بیشتری از استثنائات کلان کرده است. شرکت از هیئت دعوت کرد نظرش را ارائه دهد که چه زمانی باید این نوع استثنائات را اختصاص دهد و چه معیارهایی باید موقع انجام این کار مدنظر قرار دهد.

هیئت از Meta ‏۲۹ سؤال کتبی پرسید. سؤالات مربوط به مسائل ذیل می‌شد: معیارها و روند تخصیص استثنائات خط‌مشی در سطح کلان؛ بسته شدن ماشینی درخواست‌های تجدیدنظر؛ اقدامات صورت‌گرفته توسط Meta برای حفاظت از حقوق کاربران طی اعتراضات؛ ظرفیت شرکت در بررسی محتوا در کشورهایی که محصولاتش ممنوع شده است؛ و فرآیندها یا معیارهای جایگزین که Meta برای داشتن روندی مؤثر در مجاز کردن عبارات سیاسی استعاری و غیرتهدیدآمیز در سطح کلان مدنظر قرار داده است. به ۲۶ سؤال پاسخ کامل و به سه سؤال پاسخ جزئی داده شد. پاسخ‌های جزئی مربوط به سؤالاتی درباره این موضوعات می‌شد: داده‌هایی در مقایسۀ بسته شدن ماشینی درخواست‌های تجدیدنظر برای محتواهای زبان‌های فارسی و انگلیسی؛ رواج گونه‌های مختلف از شعار «مرگ بر خامنه‌ای» در پلتفورم‌های Meta، و میزان دقت در اقدامات اجرایی خط‌مشی «خشونت و تحریک» در زبان فارسی.

۷. نظرات عمومی

هیئت نظارت در رابطه با این پرونده ۱۶۲ نظر عمومی دریافت کرد. ۱۳ نظر از آسیا-اقیانوسیه و اقیانوسیه بود، شش نظر از آسیای مرکزی و جنوبی، ۴۲ تای آن‌ها از اروپا، و ۳۶ نظر از خاورمیانه و آفریقای شمالی. ۶۵ مورد از نظرات از ایالات متحده و کانادا بود. نظرات ارسالی مضامین ذیل را دربر می‌گرفت: تمایز بین استعاره سیاسی و تحریک؛ اهمیت بافتار، بالاخص برای زبان و تصاویر، موقع نظارت بر محتوا؛ محدودیت‌های استثنای ارزش خبری در رسیدگی به موارد نقض حقوق بشر و اتکای بیش‌ازحد به تصمیم‌گیری ماشینی؛ و مسائل آزادی بیان، حقوق بشر، حقوق زنان، سرکوب دولت، و ممنوعیت رسانه‌های اجتماعی در ایران.

برای خواندن نظرات عمومی ارسال‌شده در ارتباط با این پرونده، لطفاً روی اینجا کلیک کنید.

۸. تحلیل هیئت نظارت

هیئت با تحلیل خط‌مشی‌های محتوایی Meta، مسئولیت‌های این شرکت درقبال حقوق بشر و ارزش‌های این شرکت، لزوم بازگرداندن محتوا را بررسی کرد.

دلیل هیئت در انتخاب پرونده جاری این بود که پتانسیلی برای کاوش در روش Meta در ارزیابی انتقادها از مقامات دولتی ارائه می‌داد، و اینکه آیا سران برخی کشورها از حفاظت یا امتیاز ویژه‌ای برخوردار می‌شوند یا خیر. همچنین، امکان بررسی مسائل مهمی درخصوص حمایت از حقوق زنان و مشارکت زنان در زندگی عمومی را میسر می‌کرد. به‌علاوه، این محتوا مسائلی درخصوص استفاده از تبصره ارزش خبری و همچنین انتقاد از چهره‌های سیاسی به‌واسطه گفتارهای استعاری که ممکن است تهدیدآمیز نیز تعبیر شوند مطرح می‌کند. این پرونده فرصتی برای هیئت فراهم کرده است تا به بحث درمورد رویه‌های داخلی Meta بپردازد، رویه‌هایی که مشخص می‌کند استثنائات خط‌مشی چه‌موقع و بنا به چه دلایلی باید اعطا شوند، و اینکه خط‌مشی‌ها و استثنائات آن‌ها چگونه باید اعمال شوند. این پرونده اساساً در زمره اولویت هیئت در موضوع انتخابات و فضای مدنی قرار می‌گیرد، اما گریزی به اولویت‌های هیئت در موضوع جنسیت، Meta و دولت‌ها، موقعیت‌های بحران و درگیری، و برخورد عادلانه با کاربران نیز می‌زند.

۸.۱ تبعیت از خط‌مشی‌های Meta درمورد محتوا

۱. قوانین محتوا

الف. خشونت و تحریک

هیئت دریافته است که محتوای مربوط به این پرونده ناقض «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک» نیست. بنابراین، لزومی نداشت که Meta استثنای ارزش خبری را روی این پست اعمال کند.

تحلیلی که Meta موقع تجدیدنظر نسبت به تصمیمش پس از انتخاب شدن پرونده توسط هیئت انجام داد مؤید این نتیجه‌گیری است. در توجیه خط‌مشی بیان شده است که Meta قصد دارد «از وقوع آسیب آفلاین احتمالی جلوگیری کند» و «مطالبی که موجب تحریک یا تسهیل در انجام خشونت جدی شود را برمی‌دارد.» ذیل سرفصل «آنچه نباید پست شود» از استاندارد انجمن، تهدیداتی «که بتواند منجر به مرگ یا خشونت شدید شود» ممنوع دانسته شده است. بااین‌حال، رهنمود داخلی اشاره می‌کند که عبارات «death to» (مرگ بر) علیه هر هدفی، ازجمله افراد نامبرده، در پلتفورم‌های Meta عموماً مجاز هستند و نقض این قانون به‌حساب نمی‌آیند، مگر زمانی که هدف عبارت «death to» یکی از «اشخاص پرخطر» باشد. رهنمود داخلی به بازبینان آموزش می‌دهد که عبارات «death to» علیه «اشخاص پرخطر» را، فارغ از سایر سرنخ‌های بافتاری، ناقض درنظر بگیرند. به‌علاوه، این رهنمود داخلی در قوانین «آنچه نباید پست شود» از «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک» منعکس نشده و بر همین اساس استفاده از عبارات «death to» با هدف اشخاص پرخطر، ازجمله سران کشورها، صریحاً منع نگردیده است.

طی تحلیل Meta از محتوا مشخص شد محتوا خطر پایینی از وقوع آسیب آفلاین ایجاد می‌کند؛ قصد این را ندارد که خواستار مرگ آیت‌الله خامنه‌ای شود؛ و شعار «مرگ بر خامنه‌ای» بارها به‌شکل یک عبارت سیاسی در ایران بکار رفته و تعبیر درست‌تر آن «down with Khamenei» است. این نتیجه‌گیری‌ها باید برای Meta کافی می‌بود تا دریابد که محتوا ناقض نیست و اجازه دهد این پست و سایر محتواهای مشابه در پلتفورمش باقی بماند. هیئت ابراز نگرانی می‌کند که Meta، علی‌رغم ارزیابی خود در این پرونده مبنی بر اینکه شعار «مرگ بر خامنه‌ای» خطری از وقوع آسیب ایجاد نمی‌کند، اقدامی برای مجاز کردن استفاده از این شعار در سطح کلان طی اعتراضات جاری ایران صورت نداده است.

کارشناسان زبانی مشاوره‌دهنده به هیئت تأیید کردند که شعار «مرگ بر خامنه‌ای» به‌طور متداول، بالاخص طی اعتراضات، به‌عنوان انتقاد از رژیم سیاسی و رهبر معظم ایران بکار می‌رود، نه اینکه تهدیدی برای امنیت آیت‌الله خامنه‌ای به‌حساب آید. این پست چند روز قبل از «روز ملی عفاف و حجاب» منتشر شد، که طی آن Meta متوجه افزایشی در استفاده از رسانه‌های اجتماعی در ایران به‌هدف سازمان‌دهی اعتراضات شد.

در این بافتار، شعار مذکور باید یک عبارت استعاری با مفهوم «down with» خامنه‌ای و دولت ایران تعبیر می‌شده است. بنابراین، در چارچوب قانون مربوط به «تهدیداتی که بتواند منجر به مرگ شود» قرار نمی‌گرفت و حمایتی از خشونت شدید علیه هدف مربوطه صورت نمی‌داد یا قصد به ایجاد خشونت شدید علیه وی نداشت. هیئت خاطرنشان می‌کند عبارات «down with» علیه یک هدف طبق خط‌مشی‌های Meta مجاز هستند، فارغ از اینکه هویت هدف مربوطه چیست. این موضوع با تعهد Meta نسبت به حق اظهارنظر، و اهمیت حفاظت از نارضایتی سیاسی، همخوانی دارد. هیچ «خطری واقعی از وقوع آسیب فیزیکی» یا «تهدیدات مستقیم برای امنیت عمومی،» که خط‌مشی مذکور درصدد جلوگیری از آن‌هاست، وجود ندارد. درعوض، این محتوا مستقیماً در دسته عباراتی قرار می‌گیرد که افراد به‌واسطه آن‌ها « به‌طور متداول اهانت و مخالفتشان را با تهدید و دعوت به خشونت به‌شکل‌هایی غیرجدی ابراز می‌کنند.»

رهنمود داخلی Meta برای نظارت‌کنندگان حاوی پیش‌فرضی در حمایت از برداشتن آن دسته از عبارات «death to» است که خطاب به «اشخاص پرخطر» بیان می‌شود. این پیش‌فرض درمورد آیت‌الله خامنه‌ای، در جایگاه یکی از سران کشور، قابل اعمال می‌بود. این قانون، گرچه عمومی نیست، اما با توجیه خط‌مشی درمورد محتواهایی که چنین اشخاصی را در خطر شدیدتر قرار می‌دهد همخوانی دارد. بااین‌حال، اقدام اجرایی صورت‌گرفته در این پرونده چنین نیست. در توجیه خط‌مشی مربوط به «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک» بیان شده است که زبان و بافتار یک عبارت مشخص باید در تعیین واقعی بودن یا نبودن یک تهدید مدنظر قرار گیرد. این کار در پرونده جاری صورت نگرفت، چراکه پیش‌فرض فوق‌الذکر بدون توجه به زبان و بافتار اعمال گردید، اما هیئت خاطرنشان می‌کند بازبین این پرونده به‌گونه‌ای همسو با رهنمود داخلی عمل کرده است. همان‌طور که Meta متعاقباً اذعان داشت، المان‌های مختلفی در این پست، و بافتار گسترده‌تری که این پست در آن منتشر شد، مشخص می‌کند که این پست تهدیدی واقعی مطرح نکرده بلکه از استعاره سیاسی بهره گرفته است. تصمیم هیئت در پرونده «کمربند وامپوم» در اینجا مرتبط است. در تصمیم مذکور، هیئت بیان کرد عبارتی ظاهراً ناقض مثل «هندوها را بکُشید» نباید تنها، بلکه در بافتار کل پست خوانده شود، که مشخص می‌کرد نه خشونتی تهدیدآمیز، بلکه مخالفت با آن مدنظر بود. همین‌طور، در پرونده «شعر روسی،» هیئت دریافت گزیده‌های مختلف از یک شعر (مثل «یک فاشیست بکُشید») ناقض نبود، چون آن پست از گفتار استعاری در جلب توجه به چرخه‌ای از خشونت استفاده کرده بود، نه اینکه خواستار خشونت شده باشد.

باتوجه به پیش‌نویس کنونی رهنمود داخلی، هیئت درک می‌کند که چرا نظارت‌کننده چنین تصمیمی را در این پرونده اتخاذ کرد. بااین‌حال، Meta باید این رهنمود را به‌روزرسانی‌ نماید تا همخوانی بیشتری با توجیه خط‌مشی عنوان‌شده پیدا کند. هیئت موافق است که عبارت «death to» یا عبارات تهدیدآمیز مشابه وقتی خطاب به اشخاص پرخطر باشد، به‌دلیل خطر بالقوه‌ای که برای امنیت آنان ایجاد می‌کند، باید برداشته شود. با اینکه هیئت در این موضوع نیز هم‌نظر است که سران کشورها را می‌توان اشخاص پرخطر محسوب کرد، زیر و بم این پیش‌فرض باید در رهنمود داخلی Meta گنجانده شود. به دلایل ذکرشده، هیئت به این یافته نیز دست می‌یابد که برداشتن محتوا با تعهد Meta نسبت به حق اظهارنظر همسو نبوده و برای پیشبرد امنیت نیز ضرورتی نداشته است. Meta باید رهنمودی برای سطح کلان منتشر می‌کرد تا به نظارت‌کنندگان آموزش داده شود که این شعار اعتراضی را به‌طور پیش‌فرض برندارند و، بر همین اساس، نباید این پست طی بررسی‌های سطح کلان برداشته می‌شد.

ب. تبصره ارزش خبری

از ارزیابی هیئت چنین برمی‌آید که «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک» نقض نشده بود، و اینکه اعمال تبصره ارزش خبری لزومی نداشت. باوجود این نتیجه‌گیری، هیئت دریافته است که وقتی Meta تصمیم به اعمال تبصره ارزش خبری روی این پست گرفت، باید فارغ از اینکه گوینده چه کسی است، برای کلیه شعارهای «مرگ بر خامنه‌ای» تعمیم داده می‌شد. این کار در واکنش به تعدادی از اعتراضات گسترده قبلی مشابه در ایران انجام شد. از دید هیئت، آن اقدامات بیشتر همسو با تعهد Meta نسبت به حق اظهارنظر بود تا اقدامی که Meta موقع تجدیدنظر نسبت به تصمیمش در این پرونده صورت داد. بسیاری افراد دیگر در موقعیتی یکسان با موقعیت کاربر این پرونده هستند، بنابراین اعمال استثنا نباید محدود به یک پست واحد می‌شده است. باتوجه به اهمیت رسانه‌های اجتماعی برای اعتراضات ایران، موقعیت حقوق بشری در این کشور، و اینکه Meta باید از دید منطقی پیش‌بینی می‌کرد که همین مشکل بارها تکرار خواهد شد، تعمیم این تصمیم در سطح کلان ضرورتی نداشت. قصور در اعمال استثنای کلان باعث شده است گفتارهای سیاسی با هدف حفاظت از حقوق زنان را ساکت کند، چون چیزی را برداشته است که هیئت بنا به نتیجه‌گیری خود گفتاری غیرناقض بوده است.

انتقادات از بکارگیری استثائات توسط Meta برای مجاز کردن آن دسته از عبارات «death to» در ارتباط با حمله روسیه به اوکراین که بدون اعمال آن‌ها ناقض می‌بود از دید هیئت نباید منجر می‌شده است که Meta استفاده از استثنائات کلان در بافتار اعتراضات را کاهش دهد. وضعیت حاکم بر ایران عبارت است از دولتی که ضمن سرکوب اعتراضات و محدودسازی شدید جریان آزاد اطلاعات، حقوق انسانی شهروندانش را نقض کرده است. هزاران هزار موردِ استفاده از شعار «مرگ بر خامنه‌ای» می‌توانسته طی ماه‌های اخیر در پلتفورم‌های Meta وجود داشته باشد. تعداد معدودی پست، چه بسا هیچ پستی غیر از محتوای این پرونده، از استثنای ارزش خبری بهره‌مند شده‌اند. گرچه استثنای ارزش خبری غالباً درقالب مکانیزیمی برای صیانت از گفتارهای همسو با منافع عمومی شکل می‌گیرد، کاربرد آن باتوجه به حدود جهانی عملیات Meta نسبتاً نادر است. به گفته Meta، از اول ژوئن ۲۰۲۱ تا ۱ ژوئن ۲۰۲۲، تنها ۶۸ مورد از اعمال استثنای ارزش خبری برای کلیه خط‌مشی‌ها در سراسر جهان اعمال شد.

از دید هیئت، در بافتار اعتراضات گسترده، Meta باید در تعمیم استثنائات به سطح کلان کمتر مردد باشد. این کار به حفاظت از حق اظهارنظر در مواردی که خطر کمینه‌ای برای امنیت وجود دارد کمک می‌کند. این موضوع در جایی مثل ایران که موارد نقض حقوق بشر مستندسازی شده و مسیر احقاق حقوق آزادی بیان محدود شده است اهمیت ویژه پیدا می‌کند.

II. اقدامات اجرایی

اثر «محدودیت روی ویژگی‌ها» برای افراد طی مقاطع اعتراضات بسیار عمیق است. چنین محدودیت‌هایی تقریباً به‌طور کامل مانع از توانایی افراد در استفاده از پلتفورم برای بیان اظهاراتشان می‌شود. این محدودیت‌ها می‌تواند افراد را جنبش‌های اجتماعی و گفتمان سیاسی در لحظات بسیار حساس بیرون براند، و احتمالاً دعوت به اقدام برای کسب پویایی ازطریق محصولات Meta را تضعیف کند. به‌نظر می‌رسید Meta در ماه مه ۲۰۲۲ به این موضوع پی برد، چون دستوراتی برای تیم‌های مراتب بالا صادر کرده بود که برای عبارات «مرگ بر خامنه‌ای» اخطار اعمال نکنند. بااین‌حال، قصد از این اقدام اعمال آن برای تصمیماتی نبود که نظارت‌کنندگان کلان‌سطح اتخاذ می‌کنند. وقتی محتواهایی یکسان در سطح کلان (یعنی توسط نظارت‌کنندگان برون‌سپاری‌شدۀ Meta) ناقض قوانین شناخته می‌شوند، اخطارهایی به‌صورت ماشینی روی حساب پست‌گذارنده اعمال می‌شود. بازبینان کلان‌سطح عموماً نمی‌توانند به‌صلاحدید خود از اعمال اخطار یا جریمه‌های ناشی از آن خودداری کنند؛ این موضوع وقتی Meta این استثنای محدود را در ماه مه تخصیص داد تغییری نکرد. تنها برای آن دسته از تصمیمات محتوایی که به تیم‌های مراتب بالا برسند امکان جلوگیری از اعمال اخطار برای محتواهای ناقض وجود دارد. این امکان می‌تواند برای محتواها یا حساب‌هایی که از برنامه‌هایی مثل بررسی متقابل رد شدند اعمال شده باشد؛ این برنامه‌ها بازبینی محتوای کاربران را در مراتب بالا قبل از برداشته شدن محتوا میسر می‌سازد. با اینکه حساب‌های پرتعامل ممکن است از آن استثنا بهره‌مند شده باشند، فردی که این پست را گذاشته بود از این استثنا بی‌بهره ماند.

هیئت ابراز نگرانی می‌کند که پست‌گذارنده به‌طور مناسب اعلانی مبنی بر اعمال محدودیت روی ویژگی‌ها، بالاخص روی ویژگی‌های مرتبط با گروه‌ها، دریافت نکرد. اولین باری که از بعضی از آن‌ها اطلاع می‌یافت زمانی بود که اقدام به استفاده از ویژگی‌های مرتبط کند. وقتی ماهیت تنبیه و دلایل آن غالباً نامشخص باشد، باعث تشدید سرخوردگی کاربران در قرار گرفتن داخل «زندان فیس‌بوک» می‌شود. در پرونده «اشاره به طالبان در گزارش‌های خبری،» وقتی کاربری در یک مقطع سیاسی بسیار مهم از بکارگیری کامل حسابش منع شد، هیئت نگرانی‌های مشابهی ابراز نمود. به‌گفته Meta، این موضوع برای آن‌ها شناخته‌شده است و، درراستای توصیه‌های قبلی هیئت، تیم‌های داخلی ذیربط درحال کار روی بهبود زیرساخت ارتباطات با کاربر پیرامون این موضوع هستند.

هیئت خشنود است که Meta درزمینه اجرای سایر توصیه‌های مطرح‌شده در پرونده «اشاره به طالبان در گزارش‌های خبری» پیشرفت‌هایی حاصل کرده است، و اینکه آستانه صدور اخطار برای اعمال بعضی از محدودیت‌ها روی ویژگی‌ها افزایش خواهد یافت. منعکس شدن آن تغییرات در توضیحات مرکز شفافیت از رویه‌های اجرایی Meta اقدامی مناسب و خوب است.

هیئت خاطرنشان می‌کند درخواست تجدیدنظر پست‌گذارنده این پرونده مورد بررسی قرار نگرفت، و اعلان‌هایی گمراه‌کننده درخصوص دلایل این موضوع دریافت کرد. این موضوع دردسرساز است. Meta به‌صورت عمومی اعلام کرده است که شرکت دارد به استفاده از اتوماسیون در اولویت‌بندی بررسی محتواها تغییر رویه می‌دهد. درخواست‌های تجدیدنظر اگر با آستانه معینی از سیگنال‌های مختلف مطابقت نداشته باشد، خودبه‌خود بسته می‌شود. این سیگنال‌ها عبارتند از: نوع و فراگیری محتوا، اینکه تخلف صورت‌گرفته از نوع بسیار شدید است یا نه، مثلاً محتواهای مربوط به خودکشی، و مدت‌زمانِ گذشته از زمان پست شدن محتوا. هیئت درمورد بسته شدن خودکار درخواست‌های تجدیدنظر توسط Meta نیز ابراز نگرانی می‌کند که سیگنال‌های اولویت‌بندی مورداستفاده شرکت ممکن است به‌اندازه کافی بیانات همسو با منافع عمومی را لحاظ نکند، بالاخص زمانی که مرتبط با اعتراضات باشد. این سیگنال‌های باید ویژگی‌هایی مثل حساسیت موضوعی و احتمال مثبت کاذب را شامل شود تا به شناسایی محتواهایی با این ماهیت کمک کند و نگذارد درخواست‌های تجدیدنظری که روی تصمیمات اشتباه مطرح می‌شوند خودبه‌خود بسته شوند. این موضوع زمانی اهمیت ویژه پیدا می‌کند که درنتیجۀ اجرای نادرست خطمشی‌های Meta، کاربران از بکارگیری ویژگی‌های کلیدی در محصولات Meta طی مقاطع سیاسی بسیار مهم منع می‌شوند.

III. شفافیت

هیئت از افزایش داده‌ها و مثال‌هایی که Meta دارد از استثنائات محدود ارزش خبری در «مرکز شفافیت» ارائه می‌دهد خشنود است. این اطلاعات افشاشده را می‌توان با تمییز استثنائات «کلان» و «محدود» که شرکت هرساله در گزارشات شفافیتش ارائه می‌دهد بهبود داد. آوردن مثال‌هایی از استثنائات ارزش خبری «کلان» نیز به افزایش درک اقداماتی که Meta در حفاظت از حق اظهارنظر کاربران صورت می‌دهد کمک می‌کند. در لحظات حساس، همچون اعتراضات ایران، Meta باید زمانی که استثنائات کلان ارزش خبری در آن مقطع تخصیص می‌یابد آن‌ها را برای عموم منتشر کند تا افراد متوجه شوند که گفتارشان تحت حفاظت قرار خواهد گرفت.

۸.۲ پیروی از مسئولیت‌های Meta نسبت به حقوق بشر

هیئت دریافته است که تصمیم اولیه Meta مبنی بر برداشتن محتوا با مسئولیت‌های او به‌عنوان یک نهاد تجاری نسبت به حقوق بشر مغایرت دارد.

آزادی بیان (ماده ۱۹ از ICCPR)

ماده ۱۹ از ICCPR حفاظتی «بسیار بالا» برای «بحث و مناظره عمومی درخصوص چهره‌های معروف در حیطه سیاسی و نهادهای عمومی» فراهم می‌کند (نظر عمومی شماره ۳۴، پاراگراف ۳۸). محدودیت‌های شدید روی آزادی بیان و تجمع در ایران این موضوع را بسیار حیاتی می‌کند که Meta به چنین حقوقی، بالاخص در مقاطع اعتراضات، احترام بگذارد (تصمیم درباره پرونده «اعتراضات کلمبیا»)؛ نظر عمومی شماره ۳۷، پاراگراف ۳۱). مطالب بیان‌شده در این پرونده از نوع هنری و نوعی اعتراضات سیاسی بود. این مطالب به گفتمانی درخصوص حقوق زنان و مشارکت آن‌ها در زندگی سیاسی و عمومی، و آزادی دین و عقیده ربط داشت. هیئت بر اهمیت گفتار اعتراضی علیه سران کشورها، حتی درمواردی که توهین‌آمیز است، واقف بوده است چون آن افراد « قانوناً می‌توانند مورد انتقاد و مخالفت قرار گیرند» (پرونده «اعتراضات کلمبیا»؛ نظر عمومی شماره ۳۴، پاراگراف ۱۱ و ۳۸). آزادی بیان در قالب هنر از «کارتون‌هایی که مواضع سیاسی را شفاف‌سازی کند» و «میم‌هایی که چهره‌های معروف را مورد تمسخر قرار دهد» محافظت می‌کند (A/HRC/44/49/الحاقیه ۲، پاراگراف ۵).

درمواردی که کشور اقدام به محدودسازی بیانات می‌کند، این محدودیت باید با الزامات مطابقت با قانون، هدف مشروع، و ضرورت و تناسب مطابقت داشته باشد (ماده ۱۹، پاراگراف ۳ از ICCPR). هیئت از این آزمایش سه‌بخشی استفاده می‌کند تا تعهدات داوطلبانه Meta نسبت به حقوق بشر را، هم برای هریک از تصمیمات محتوایی و هم برای آنچه این موضوع درمورد رویکرد وسیع‌تر Meta نسبت به مدیریت محتوا مشخص می‌کند، تفسیر نماید. همان‌طور که «گزارشگر ویژه سازمان ملل در زمینه آزادی بیان» عنوان کرده است، اگرچه «شرکت‌ها مانند دولت‌ها متعهد نیستند، اما تأثیرشان به گونه‌ای است که برای ارزیابی بعضی سؤالات درباره حفاظت از حقوق کاربران در زمینه آزادی بیان، باید به سؤالاتی یکسان پاسخ بدهند» (A/74/486، پاراگراف ۴۱).

I. مطابقت با قانون (شفافیت و قابل دسترس بودن قوانین)

اصل مطابقت با قانون طبق قانون حقوق بشر بین‌المللی ایجاب می‌کند قوانینی که موجب محدود کردن آزادی بیان می‌شود شفاف و برای عموم قابل دسترس باشد (نظر عمومی شماره ۳۴، پاراگراف ۲۵). این استاندارد همچنین ایجاب می‌کند که قوانین محدودکننده آزادی بیان «نباید قدرت صلاحدید بی‌حدوحصری را برای اعمال محدودیت در آزادی بیان به مسئولان اجرای آن اعطا کند» و همچنین «رهنمود کافی در اختیار کسانی که متخلف شناخته شده‌اند قرار دهد تا بتوانند مطلع شوند که چه‌نوع اظهاراتی محدودیت دارد و چه نوع اظهاراتی ندارد» (همان). گزارشگر ویژه سازمان ملل در موضوع آزادی بیان گفته است استانداردهای انجمن باید شفاف و مشخص باشد (A/HRC/38/35، پاراگراف ۴۶). افرادی که کاربر پلتفورم‌های Meta هستند باید بتوانند به قوانین دسترسی داشته باشند و آن‌ها را متوجه شوند، و بازبینان محتوا نیز باید رهنمودی شفاف درخصوص اجرای آن‌ها داشته باشند.

باعث خشنودی است که Meta، همسو با تصمیمات قبلی هیئت، از ترجمه خط‌مشی‌های محتوایی خود به زبان‌های دیگر، ازجمله فارسی، اطمینان یافته است.

دستورالعمل‌های داخلی Meta (که «پرسش‌های معلوم» نام دارد) درخصوص خط‌مشی «خشونت و تحریک» شامل پیش‌فرض‌هایی از خطرات است، و این پیش‌فرض‌ها درحال حاضر در نسخه عمومی خط‌مشی وجود ندارد. در این استاندارد انجمن، توضیح مندرج در رهنمود داخلی مبنی بر اینکه عبارت «مرگ بر فلانی» عموماً مجاز است به‌جز موقعی که «هدف» یکی از «اشخاص پرخطر» باشد، منعکس نشده است. این یک نگرانی جدی است که پیش‌فرض ناپیدای مذکور دارای یک استثنای غیرعمومی نیز هست، بالاخص از این بابت که به بیاناتی مربوط می‌شود که ممکن است نوعی انتقاد سیاسی مشروع از بازیگران دولت باشد. هیئت همچنین خاطرنشان می‌کند هیچ مثالی از «اشخاص پرخطر» در نسخه عمومی «استاندارد انجمن» وجود ندارد، بنابراین معلوم نیست که سران کشورها از این نوع حفاظت خاص برخوردار هستند. درواقع، توجیه اضافه کردن بعضی از مقامات عمومی عالی‌رتبه در فهرست داخلی و شامل نکردن اعضایی مثل نهاد قانون‌گذار و قوه قضایی واضح نیست. به‌همین ترتیب، هیئت اذعان می‌دارد که ممکن است برای عدم افشای فهرست کامل اهداف پرخطر برای عموم، و بالاخص برای افرادی که اسباب امنیتی کشور از آن‌ها حفاظتی به‌عمل نمی‌آورد، ممکن است دلایل موجهی وجود داشته باشد. در توجیه خط‌مشی «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک،» که برای عموم در دسترس است، Meta بیان می‌کند «زبان و بافتار» را جهت تفاوت گذاشتن بین محتواهای حاوی «تهدیدی واقعی علیه امنیت عمومی یا شخصی» و «عبارات سطحی» درنظر می‌گیرد. بااین‌حال، بخش «آنچه نباید پست شود» در خط‌مشی مذکور توضیحی ارائه نمی‌دهد که زبان و بافتار چه نقشی در ارزیابی تهدید به مرگ یا خشونت شدید و مطرح کردن خواسته‌ای در این زمینه ایفا می‌کند. با اینکه به‌نظر می‌رسد در توجیه خط‌مشی، گفتار استعاری از نوعی که ممکن است در بافتار اعتراضات قابل انتظار باشد به‌حساب آورده شده است، قوانین کتبی و رهنمودهای مرتبط با آنان برای بازبینان محتوا چنین نیست. درواقع، اقدام اجرایی در عمل، بالاخص در سطح کلان، بیش از آنچه از قوانین برمی‌آید فرمول‌وار هستند، و همین ممکن است برداشت‌هایی اشتباه از نحوه اجرای احتمالی قوانین برای کاربران ایجاد کند. رهنمود مختص بازبینان، طبق نسخه پیش‌نویس جاری، امکان تحلیل بافتاری را منتفی می‌کند، حتی زمانی که سرنخ‌هایی شفاف درداخل خود محتوا مبنی بر استعاری بودن لحنِ تهدیدآمیز وجود داشته باشد.

خط‌مشی «خشونت و تحریک» مستلزم بازنگری است، و همین‌طور دستورالعمل‌های داخلی Meta. این خط‌مشی باید حاوی توضیحی از نحوه نظارت Meta بر تهدیدات استعاری، ازجمله عبارات «مرگ بر» علیه «اشخاص پرخطر» باشد، و همچنین توضیحی از نحوه لحاظ کردن بافتار و زبان به‌عنوان عواملی در ارزیابی واقعی بودن تهدیدی که علیه سران کشورها مطابق با خط‌مشی «خشونت و تحریک» مطرح می‌شود. رهنمود داخلی باید حساسیت ویژه‌ای برای بافتار اعتراضات داشته باشد، چون در آن‌ها حفاظت از گفتار سیاسی امری حیاتی است. پیش‌فرض‌های مربوطه در رهنمود داخلی این شرکت باید همراه با جزئیات کامل بوده و هم‌راستا با موضوع مطروحه قرار گیرد.

گرچه meta توضیحات عمومی بیشتری درمورد استثنای ارزش خبری ارائه کرده است، جای خالی توضیحی از تبصره «کلان» برای عموم یک عامل سردرگمی است. Meta وقتی یک استثنای کلان در ارتباط با رویدادهایی مثل اعتراضات ایران تخصیص می‌دهد، باید برای عموم اعلام کند؛ ضمناً، یا باید مدت آن یا زمان برداشته شدن آن استثنائات را مشخص کند. بدین‌ترتیب، افرادی که کاربر پلتفورم‌های این شرکت هستند بهتر می‌توانند از بیانات مجاز مطلع شوند. چنین اطلاعیه‌هایی فرصتی ایجاد می‌کند که وجود قوانین به کاربران پلتفورم‌های Meta یادآوری شود، و درک و آگاهی از آن‌ها افزایش یابد. این موضوع به‌ویژه زمانی حائز اهمیت است که آن تغییرات باعث اثراتی عمیق روی توانایی کاربران برای بیان خود در پلتفورم مربوطه شود.

II. هدف مشروع

اعمال محدودیت روی آزادی بیان حتماً باید یک «هدف مشروع» را دنبال کند. هدف «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک» این است که با برداشتن محتواهایی که «خطری واقعی از وقوع آسیب فیزیکی یا تهدیدات مستقیم برای امنیت عمومی» ایجاد می‌کند، از «وقوع آسیب آفلاین احتمالی جلوگیری شود.» بنابراین، این خط‌مشی درخدمت هدف مشروع حفاظت از حق زندگی و حق برخورداری از امنیت شخصی عمل می‌کند (ماده ۶ از ICCPR؛ ماده ۹ از ICCPR).

III. ضرورت و تناسب

اصل ضرورت و تناسب ایجاب می‌کند که هرگونه محدودیت در آزادی بیان «باید برای دستیابی به عملکرد محافظتی موردنظر متناسب باشد؛ این کار باید از طریق ابزاری انجام شود که می‌تواند با حداقل دخالت ممکن، عملکردهای محافظتی موردنظر را داشته باشد؛ [و] این محدودیت‌ها باید با منافعی که از آنها حفاظت می‌شود، تناسب داشته باشند» (نظر عمومی شماره ۳۴، پاراگراف ۳۴).

هیئت دریافته است که برداشتن این محتوا به‌هدف حفاظت از آیت‌الله خامنه‌ای درمقابل خشونت یا تهدیدات ضرورتی نداشته است. Meta حق دارد از تهدیدات به خشونت، ازجمله آن‌هایی که مقامات عمومی عالی‌رتبه در بسیاری از بافتارها را هدف قرار می‌دهد، نگران باشد. بااین‌حال، تصمیمش مبنی بر عدم تعبیر خط‌مشی «خشونت و تحریک» به‌نحوی که این محتوای استعاری و سایر محتواهای مشابه آن را مجاز بشمارد یک نگرانی جدی به‌حساب می‌آید. عدم تخصیص استثنای کلان برای عبارات «مرگ بر خامنه‌ای» مشکل خط‌مشی Meta در عدم حفاظت از این گفتار را پیچیده‌تر کرد، چون نتوانست خطر پیش روی آزادی بیان را تخفیف دهد.

Meta در اواسط ژوئیه، که این پست گذاشته شد، می‌دانست که «روز ملی عفاف و حجاب» درحال نزدیک شدن بود. در ماه مه ۲۰۲۲، Meta رهنمود مربوط به برداشتن عبارات «مرگ بر خامنه‌ای» را برای تصمیماتی که در مراتب بالا و بدون اعمال اخطار اتخاذ می‌شوند از قبل منتشر کرده بود. Meta همچنین می‌دانست که پلتفورم‌هایش در مقاطع مشابه اخیر برای سازمان‌دهی اعتراضات ایران نقشی اساسی ایفا کرده است، چراکه قبلاً استثنائات کلان را برای عبارات «مرگ بر خامنه‌ای» طی اعتراضات تخصیص داده بود. بنابراین، شرکت باید مسائلی درخصوص برداشتن بیش‌ازحد محتواهای اعتراضی در ایران را پیش‌بینی می‌کرد، و باید پاسخی فرای اینکه استثنایی بسیار محدود برای اعمال اخطار روی تصمیمات ارجاع‌یافته به مراتب بالا درنظر بگیرد تهیه می‌کرد. همان‌طور که این پرونده نشان می‌دهد، قصور در تلاش بیشتر برای اهمیت دادن به حق اظهارنظر کاربران منجر شد آزادی بیان معترضان بی‌جهت محدود شود. وقتی محدودیت روی ویژگی‌ها اعمال شد، اثرات ناشی از تصمیمات نادرست این شرکت شدیدتر شد، چون کاربران را از سازمان‌دهی در پلتفورم‌های Meta منع کرد. این موضوع که Meta روز ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۲ یک مورد استثنا طبق مفهوم باطنی خط‌مشی برای عبارت «هرکسی خواهر/برادرم را بکشد او را خواهم کشت» در ایران به‌صورت کلان اعمال کرد نشان می‌دهد Meta باید شعارهای اعتراضی شناخته‌شده را نیز در این مقطع بحرانی مجاز می‌شمرده است. به‌اندازه‌ای که عبارات «خواهم کُشت» مستقیم تهدیدآمیز است، عبارات «مرگ بر» این‌طور نیست. گرچه عبارت «مرگ بر» در این پرونده یک فرد خاص رو هدف قرار می‌دهد، آن هدف یکی از سران کشور یعنی آیت‌الله خامنه‌ای است که به‌طور مرتب از نیروی قهری کامل کشور، هم ازطریق روش‌های قضایی و هم فراقانونی، برای سرکوب مخالفت، استفاده می‌کند. بسیار حائز اهمیت است که Meta در حمایت از حقوق آزادی بیان افراد در موقعیت‌های این‌چنینی به ارزش حق اظهارنظر اولویت دهد.

عوامل عنوان‌شده در بالا کفه ترازو را به‌شدت به نفع اینکه عبارات «مرگ بر خامنه‌ای» مطرح‌شده در بافتار اعتراضات را شعارهای سیاسی و نه تهدیداتی واقعی بپندارد سنگین می‌کند. آزمایش شش‌عاملی که در طرح اقدام رباط توصیف شد مؤید این نتیجه‌گیری است. گوینده جزء چهره‌های معروف نبود، و به‌نظر نمی‌رسید که قصد وی از استعاره بکاررفته درخواست به اقدام خشونت‌آمیز بوده باشد یا دیگران آن را چنین تعبیر کنند. همان‌طور که خود Meta تشخیص داد، بافتار اعتراضی در ایران به‌طور خاص مشخص کرد که عبارات استعاری از این نوع قابل انتظار بود، و احتمال وقوع خشونت درپی آن پایین بود. هیئت دریافته است که قصد محتوا، باتوجه به انتقاد مستقیم از دولت و رهبرانش نسبت به نقض جدی حقوق بشر و جلب توجه افراد به سوء‌استفاده از دین در توجیه تبعیض، بی‌شک سیاسی و غیرخشونت‌آمیز بوده است. از دید هیئت، این محتوا خطری بسیار پایین در تحریک خشونت داشت. بنابراین، هم برداشتن محتوا و هم جریمه‌های دیگری که از این تصمیم نشئت گرفت نه ضروری و نه متناسب بود.

در بافتارهای دیگر، عبارات «مرگ بر» علیه چهره‌های معروف و کارمندان دولت باید جدی گرفته شود، همان‌طور که در رهنمود داخلی حاضر به آن اشاره شده است. برای مثال، محتوای دارای شعار «مرگ بر سلمان رشدی» خطری بسیار شدیدتر ایجاد می‌کرد. فتوای علیه رشدی، سوءقصد اخیر صورت‌گرفته برای جان او و نگرانی‌های مداوم از امنیت وی، همگی او را در موضعی متفاوت نسبت به آیت‌الله خامنه‌ای قرار می‌دهد. در بافتارهای زبانی و فرهنگی دیگر، عبارات «مرگ بر» ممکن است معنای استعاری یکسانی با اصطلاح «مرگ بر» منتقل نکند و نباید با آن به‌صورت یکسان با محتوای این پرونده برخورد شود. برای مثال، طی رویدادهای مشابه با شورش‌های ۶ ژانویه در واشینگتن دی.سی، عبارات «مرگ بر» علیه سیاستمداران باید طبق خط‌مشی «خشونت و تحریک» سریعاً برداشته می‌شد. در چنین موقعیتی، سیاستمداران مشخصاً در خطر بودند، و کمتر احتمال دارد که عبارات «death to» به‌عنوان یک موضوع استعاری یا غیرتهدیدآمیز در انگلیسی برداشت شود.

علاوه‌براین، هیئت ابراز نگرانی می‌کند که توجیه مطرح‌شده برای فهرست اشخاص «پرخطر» به‌نظر از بعضی جهات ازلحاظ پیش‌فرضی که درمورد برداشتن محتوا ایجاد می‌کند بیش‌ازحد کلی است، اما ازطرفی از جهات دیگر بی‌دلیل محدود است. درمورد سران کشورها، گرچه هیئت قبول دارد که ممکن است جزء اشخاص پرخطر محسوب شوند، در رهنمود داخلی باید منعکس شود که گفتار سیاسی استعاری در ارتباط با اعتراضات از نوعی که تحریک‌کننده خشونت نباشد و به‌هدف انتقاد از آنان، دولت‌هایشان، رژیم سیاسی یا خطمشی‌های سیاسی‌شان باشد، باید مورد حفاظت قرار گیرد. حتی اگر آن گفتار حاوی عباراتی تهدیدآمیز باشد که علیه سایر افراد پرخطر خشونت‌آمیز دانسته شود، این موضوع همچنان صدق می‌کند.

وقتی تهدیدهای استعاری علیه سران کشورها در بافتار اعتراضات جاری بکار رود، بازبینان باید ملزم شوند که زبان و بافتار را درنظر بگیرند، تا بدین ترتیب رهنمود مختص نظارت‌کنندگان با توجیه خط‌مشی همسو شود. اثر این کار می‌توانست مجاز شدنِ تهدیدات استعاری مطرح‌شده علیه سران کشورها، ازجمله «مرگ بر» یکی از سران کشور، باشد درمواردی که برای مثال: استفاده تاریخی و کنونی از عبارت در پلتفورم‌ها نشان از گفتار سیاسی استعاری داشته باشد که قرار نیست، یا بعید است، موجب تحریک خشونت شود؛ کلیت محتوا در انتقاد از دولت‌ها، رژیم‌های سیاسی، خط‌مشی‌هایشان و/یا رهبران آن‌ها نقش داشته باشد؛ عبارت مربوطه در بافتارهای اعتراضی یا سایر موقعیت‌های بحران که در آن نقش دولت موضوع بحث سیاسی است بکار رود؛ یا در بافتارهایی بکار رود که محدودیت‌هایی سیستماتیک درخصوص آزادی بیان و تشکیل تجمع اعمال شده باشد، یا ابراز نارضایتی سرکوب شده باشد.

هیئت اذعان می‌دارد که این مسئله به‌اندازه‌ای که ممکن است درابتدا نشان دهد ساده نباشد، و اتخاذ قانونی جامع درخصوص استفاده از برخی اصطلاحات که نیازی به درنظر گرفتن عوامل بافتاری ندارد امکان‌پذیر نیست. این عوامل شامل بافتارهایی در خود محتواست که درنظر گرفتن آن‌ها در سطح کلان امکان‌پذیر است (رجوع شود به تصمیم هیئت درخصوص پرونده «کمربند وامپوم). موضع فعلی Meta منجر به برداشته شدن بیش‌ازحد بیانات سیاسی در ایران در یک مقطع تاریخی می‌شود و احتمال دارد که نه‌تنها باعث کاهش خطرات برای حقوق بشر نشود، بلکه آن خطرات را افزایش دهد. از دید هیئت، تعداد دفعاتی که Meta لازم بوده استثنائات را در این موقعیت اعمال کند نشان از لزوم راهکاری دائمی‌تر برای این مشکل دارد. اتکای به استثنائات خیلی بی‌قاعده است و قطعیتی ارائه نمی‌دهد که حقوق افراد نسبت به آزادی بیان مورد احترام واقع شود. Meta باید در ارتباط با مسئله ایران و سایر بافتارها و موقعیت‌های سیاسی حساس، از حق اظهارنظر در سطح کلان حفاظت کند.

نگرانی‌های مربوط به مسئله تناسب در برداشتن این محتوا جایی افزایش می‌یابد که «محدودیت روی ویژگی‌ها» درنتیجۀ تصمیم نادرست اعمال می‌شود. ماهیت و مدت جریمه‌ها نامتناسب بود. رویکرد Meta نسبت به جریمه‌ها باید این احتمال را بیشتر مدنظر قرار دهد که ممکن است افراد را از تعاملات آتی درخصوص مسائل سیاسی در پلتفورم بازدارد. اینکه Meta شفافیت و انسجام بیشتری در این حیطه به‌واسطه اجرای توصیه‌های قبلی هیئت نظارت حاصل کرده است نکته مثبتی می‌باشد و دارد رو به رویکردی با آستانه‌های بالاتر بین اخطار تا جریمه حرکت می‌کند که باید متناسب‌تر و شفاف‌تر باشد. طرح‌های Meta برای صدور اعلان‌هایی جامع‌تر درخصوص جریمه‌ها باید تضمین نماید که کاربران در جایگاه بهتری برای درک دلایل مربوط به پیامدهای اخطارها و دلایل اعمال محدودیت روی ویژگی‌ها در آینده قرار گیرند.

امکان دسترسی به جبران

دسترسی به جبران مؤثر یکی از مؤلفه‌های بنیادی در «اصول راهنمای سازمان ملل در زمینه حقوق بشر و کسب‌وکارها» (UNGPs) است. در ماه اوت ۲۰۲۰، Meta برای عموم اعلام کرد که بیشتر روی بررسی خودکار محتوا اتکا خواهد کرد و «تیم‌ها احتمالش کمتر خواهد بود که گزارشاتی با شدت پایین‌تر را که بازدید یا اشتراک‌گذاری وسیعی در پلتفورم‌هایمان نداشته است بررسی کنند.» هیئت ابراز نگرانی می‌کند که بسته شدن خودکار درخواست‌های تجدیدنظر توسط Meta باعث می‌شود از دسترسی مناسب به جبران محروم بمانند. به‌علاوه، این موضوع که سیستم ماشینی کنونی سیگنال‌هایی مثل میزان حساسیت و احتمال خطا در اقدامات اجرایی را لحاظ نمی‌کند احتمالِ بازبینی نشدن مهم‌ترین شکایات را بسیار بالا می‌برد. هیئت دریافته است که این موضوع ممکن است اثر ویژه‌ای روی حق معترضان فضای آنلاین نسبت به جبران برجای گذارد زیرا محتوایی که به‌اشتباه برداشته شده است با تأخیر بازگردانده می‌شود یا اصلاً بازگردانده نمی‌شود. همین موضوع آن‌ها را از جنبش‌های اجتماعی و گفتمان سیاسی در مقاطع سیاسی حیاتی بیرون براند.

۸.۳ محتوای یکسان با بافتار همسان

هیئت نگرانی‌هایی درمورد تعداد احتمالی آن دسته از محتواهای اعتراضی ایران با عبارت «مرگ بر خامنه‌ای» که به‌اشتباه برداشته شده است ابراز می‌کند. حائز اهمیت است که Meta اقدامی در برگرداندن محتواهای یکسان با بافتار مشابه که به‌اشتباه برداشته است در موارد ممکن صورت دهد، و هرگونه اخطار یا جریمه در سطح حساب را که درنتیجۀ آن اعمال کرده است لغو کند.

۹. تصمیم هیئت نظارت

هیئت نظارت تصمیم اولیه Meta مبنی بر برداشتن محتوای مذکور را به‌خاطر نقض استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک رد می‌کند.

۱۰. بیانیه مشورتی درباره خط‌مشی

خط‌مشی محتوا

۱. «استانداردهای انجمن» باید به‌درستی منعکس‌کننده خط‌مشی‌های این شرکت باشد. برای آگاه‌سازی بهتر کاربران از انواع عباراتی که ممنوع هستند، Meta باید «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک» را طبق شرح ذیل اصلاح کند: (الف) توضیح دهد که تهدیدات استعاری مثل عبارات «مرگ بر فلانی» عموماً مجاز هستند، به‌جز در مواقعی که هدف آن تهدید یکی از اشخاص پرخطر باشد؛ (ب) فهرستی گویا از اشخاص پرخطر بیاورد و توضیح داد که سران کشورها می‌توانند جزء آن‌ها قرار گیرند؛ (ج) معیارهایی ارائه دهد که چه زمانی عبارات تهدیدآمیز خطاب به سران کشورها مجاز شناخته می‌شود تا از گفتارهای سیاسیِ مشخصاً استعاری که محرک خشونت نیستند حفاظت به‌عمل آید؛ در این رابطه باید زبان و بافتار مطابق با اصول مندرج در این تصمیم مدنظر قرار گیرد. هیئت این توصیه را زمانی اجراشده تلقی خواهد کرد که نسخه عمومی «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک» منعکس‌کنند تغییر پیشنهادی باشد، و Meta نوعی از دستورالعمل‌های داخلی را که همسو با نسخه عمومی خط‌مشی است دراختیار هیئت بگذارد.

اقدامات اجرایی

۲. درمواقعی که تخصیص استثنائات کلان (الف) محتمل به منجر شدن به خشونت نباشد؛ (ب) محتواهای ناقض احتمالی در بافتارهای اعتراضی بکار رود؛ و (ج) سطح بالایی از منافع عمومی درکار است، Meta باید اولویت را بر تخصیص آن‌ها بگذارد. Meta باید اطمینان یابد که روند داخلی‌اش در شناسایی و بررسی گرایش‌های محتوایی درمورد اعتراضات که ممکن است مستلزم رهنمود خاص بافتار باشد تا آسیب به آزادی بیان را تخفیف دهد، ازجمله استثنائات، عملکرد مؤثری داشته باشد. هیئت زمانی این توصیه را اجراشده تلقی خواهد کرد که Meta روند داخلی را دراختیار هیئت بگذارد و با ارائه داده‌هایی به هیئت نشان دهد که موارد برداشتن نادرست شعارهای اعتراضی را به حداقل رسانده است.

۳. تا زمان اعمال تغییرات در خط‌مشی «خشونت و تحریک،» Meta باید رهنمودهایی برای بازبینان منتشر کند مبنی بر اینکه، در بافتار اعتراضات ایران، عبارات «مرگ بر خامنه‌ای» ناقض خط‌مشی مذکور نیستند. Meta باید هرگونه اخطار و محدودیت روی ویژگی‌ها را برای محتواهایی که از شعار «مرگ بر خامنه‌ای» استفاده کردند و به‌اشتباه برداشته شدند لغو نماید. هیئت این توصیه را زمانی اجراشده تلقی خواهد کرد که Meta داده‌هایی درمورد حجم محتواهای برگردانده‌شده و تعداد حساب‌های متضررشده افشا کند.

۴. Meta باید شاخص‌هایی را که برای رتبه‌بندی درخواست‌های تجدیدنظر در صف بررسی و بستن خودکار درخواست‌های تجدیدنظر بدون بررسی بکار می‌برد اصلاح نماید. درست مثل رتبه‌بندی‌کنندۀ بررسی متقابل، فرمول اولویت‌بندی درخواست‌های تجدیدنظر باید دربرگیرنده عواملی همچون حساسیت موضوعی و احتمال وقوع مثبت کاذب باشد. هیئت زمانی این توصیه را اجراشده تلقی خواهد کرد که Meta فرمول اولویت‌بندی درخواست‌های تجدیدنظر را همراه با داده‌هایی دراختیار هیئت قرار دهد که طبق آن داده‌ها، بررسی درخواست‌های تجدیدنظری که به‌خاطر برداشتن نادرست بیانات سیاسی در بافتارهای اعتراضی مطرح شده است تضمین شود.

شفافیت

۵. Meta باید کلیه موارد استثنای کلان را که تخصیص می‌دهد به‌همراه مدت و اطلاعیه زمان اتمامشان اعلام کند تا تغییرات خط‌مشی در مجاز کردن برخی بیانات را درکنار داده‌هایی جامع از تعداد استثنائات تخصیص‌یافتۀ «کلان» و «محدود» به کاربران پلتفورم‌هایش اطلاع دهد. هیئت زمانی این توصیه را اجراشده تلقی خواهد کرد که Meta ثابت کند اطلاعاتی منظم و جامع به هیئت ارائه می‌نماید.

۶. در توضیح عمومی از استثنای ارزش خبری در مرکز شفافیت باید (الف) بیان شود که استثنائات ارزش خبری هم می‌تواند به‌صورت کلان و هم محدود اعمال شود؛ و (ب) معیارهایی که Meta در تعیین زمان تعمیم دادن استثنای ارزش خبری به سطح کلان بکار می‌برد را ارائه کند. هیئت زمانی این توصیه را اجراشده تلقی خواهد کرد که Meta آن توضیحی از ارزش خبری را که دردسترس عموم قرار دارد به‌روزرسانی‌ کند و با صدور «گزارشات شفافیت،» اطلاعاتی دقیق و کافی از کلیه موارد استثنای اعمال‌شده اضافه کند.

۷. Meta باید توضیحی عمومی از روند اولویت‌بندی ماشینی و بستن ماشینی درخواست‌های تجدیدنظر ارائه دهد، ازجمله معیارهایی برای اولویت‌بندی و بستن آن‌ها. هیئت زمانی این توصیه را اجرایی تلقی خواهد کرد که Meta این اطلاعات را در «مرکز شفافیت» منتشر کند.

*نکته‌ای درباره روند تصمیم‌گیری:

تصمیمات هیئت نظارت توسط هیئت داوران متشکل از پنج عضو تهیه می‌شود و به تأیید اکثریت اعضای هیئت می‌رسد. تصمیمات هیئت لزوماً منعکس‌کننده نظرات شخصی تمام اعضا نیست.

برای تصمیم درباره این پرونده، تحقیق مستقلی از طرف هیئت درخواست شد. یک مؤسسه تحقیقاتی مستقل که مرکز آن در دانشگاه گوتنبرگ واقع شده است و با تیمی متشکل از بیش از ۵۰ متخصص مسائل اجتماعی از شش قاره و همچنین بیش از ۳۲۰۰ متخصص کشوری از سراسر جهان شکل گرفته است. هیئت از Duco Advisers نیز کمک گرفت که یک شرکت خدمات مشاوره‌ای با تمرکز بر تلاقی ژئوپلتیک، اعتماد و امنیت، و فناوری است. یک گروه تحقیقاتی دیجیتال به‌نام Memetica که ارائه‌دهنده خدمات مشاوره‌ای در زمینه ریسک و اطلاعات تهدید به‌منظور کاهش آسیب‌های آنلاین است نیز پژوهش‌هایی ارائه کرد. شرکت Lionbridge Technologies LLC که متخصصان آن به بیش از ۳۵۰ زبان تسلط دارند و در ۵۰۰۰ شهر در سراسر جهان مشغول فعالیت هستند، تخصص خود در زمینه زبان‌شناسی را در اختیار ما قرار دادند.