استفاده از واژه «شهید» در اشاره به افراد مشخص‌شده به‌عنوان خطرناک

خلاصه اجرایی

هیئت دریافته است رویکرد Meta نسبت به نظارت بر محتواهایی که از واژه «شهید» در اشاره به افرادِ خطرناک دانسته‌شده استفاده می‌کند به‌گونه‌ای چشمگیر و نامتناسب موجب محدودیت در آزادی بیان می‌شود. Meta تمامی موارد استفاده از واژه «شهید» در اشاره به افرادی را که «خطرناک» مشخص کرده است ناقض قوانین تفسیر می‌کند و محتوا را برمی‌دارد. به‌گفته Meta، احتمال دارد واژه «شهید»، نسبت به هر کلمه یا عبارت دیگر در پلتفورم‌های Meta، تعداد بیشتری از حذف محتوا را طبق استانداردهای انجمن به خود اختصاص داده باشد. اقدامات خشونت تروریست پیامدهای سنگینی دارد، ازجمله ویران کردن زندگی افراد بی‌گناه، تخطی از حقوق بشر و لطمه زدن به تاروپود جوامع ما. بااین‌حال، هرگونه محدودیت در آزادی بیان به‌هدف جلوگیری از این‌گونه خشونت‌ها باید ضروری و متناسب باشد، چراکه برداشتن نابجای محتوا می‌تواند غیرمؤثر و حتی غیرسازنده باشد.

نقطه آغاز توصیه‌های هیئت از دیدگاهی مبنی بر این ضرورت است که Meta باید با انجام اقدامی مؤثر، اطمینان یابد که از پلتفورم‌هایش برای تحریک اقدامات خشونت‌آمیز یا به‌کارگیری افراد در دست زدن به این اقدامات استفاده نشود. واژه «شهید» را گاهی افراط‌گرایان در تمجید یا تجلیل افرادی که حین انجام اقدامات تروریستی خشونت‌آمیز کشته شده‌اند به‌کار می‌برند. بااین‌حال، واکنش Meta به این تهدید باید ضمن تکیه بر احترام به کلیه حقوق بشر، ازجمله آزادی بیان، صورت گیرد.

روز ۷ اکتبر ۲۰۲۳، همچنان‌که هیئت داشت این نظر مشورتی درباره خط‌مشی را نهایی می‌کرد، حماس (سازمانی که تحت خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» Meta جزء سازمان‌های نام‌گذاری‌شدۀ ردۀ ۱ قرار دارد) حملات تروریستی بی‌سابقه‌ای را به اسرائیل هدایت کرد که حدود ۱۲۰۰ کشته برجای گذاشت و منجر به گروگان گرفتن حدود ۲۴۰ نفر شد ( وزارت امور خارجه، دولت اسرائیل). براساس گزارشات خبری، از تاریخ ۶ فوریه ۲۰۲۴، حداقل ۳۰ نفر از ۱۳۶ گروگان برآوردشده که در اوایل ماه ژانویه در اسارت حماس بودند اعتقاد می‌رود کشته شده باشند. Meta بلافاصله این وقایع را تحت خط‌مشی افراد و سازمان‌های خطرناک خود یک حمله تروریستی اعلام کرد. اسرائیل سریعاً یک کمپین نظامی در واکنش به این حملات به‌راه انداخت. آن کمپین نظامی منجر به کشته شدن بیش از ۳۰,۰۰۰ نفر در غزه تا روز ۴ مارس شده بود (دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل، برگرفته از داده‌های وزارت بهداشت غزه). گزارشات از ماه ژانویه نشان می‌داد ۷۰٪ از تلفات طبق تخمین شامل زنان و کودکان بوده است.

پس از این رویدادها، هیئت روند انتشار این نظر مشورتی درباره خط‌مشی را موقتاً متوقف کرد تا از اثربخشی توصیه‌هایش درخصوص استفاده از پلتفورم‌های Meta و واژه «شهید» در این بافتار اطمینان یابد. این پژوهش تکمیلی تأیید کرد که توصیه‌های هیئت به Meta درخصوص نظارت بر واژه «شهید»، حتی زیر فشار بسیار شدید ناشی از آن رویدادها هم معتبر و مؤثر می‌بود، و احترام والاتری را برای کلیه حقوق بشر در واکنش Meta به بحران‌ها تضمین می‌کرد. از طرفی، هیئت تأکید می‌کند که خطمشی‌های Meta در این حیطه در سطح جهانی هستند و اثرشان فراتر از درگیری جاری پا می‌گذارد. توصیه‌های هیئت نیز جهانی است و محدود به بافتار خاصی نیست، ضمن اینکه به اهمیت رویدادهای اخیر در اسرائیل و فلسطین نیز اذعان می‌کند.

از دید هیئت، رویکرد Meta نسبت به نظارت بر واژه «شهید» بیش‌ازحد کلی است، و موجب اعمال محدودیت نامتناسب روی آزادی بیان و گفتمان مدنی می‌شود. برای مثال، پست‌هایی که از خشونت و اقدامات نهادهای مشخص‌شده گزارش می‌دهند می‌توانند به‌اشتباه برداشته شوند. رویکرد Meta از درنظر گرفتن معانی مختلف واژه «شهید» نیز باز می‌ماند، که بسیاری از آن معانی به‌قصد تجلیل یا ابراز تأیید نیست، و به‌کرّات منجر می‌شود پست عرب‌زبانان (که بسیاری از آنان مسلمان هستند) و گویش‌وران سایر زبان‌ها از پلتفورم برداشته شود، درحالی که عدم برداشتن آن‌ها در خدمت اهداف خط‌مشی افراد و سازمان‌های خطرناک عمل می‌کند. به‌علاوه، خطمشی‌های Meta مواردی همچون تجلیل، حمایت از افراد و سازمان‌ها و رویدادهای مشخص‌شده و اقدام به نمایندگی از آنان، و همچنین تحریک به خشونت، را ممنوع می‌شمارد. اعمال صحیح این خط‌مشی‌ها موجب کاهش خطرات ناشی از استفادۀ تروریستی از پلتفورم‌های Meta می‌شود. بر این اساس، هیئت توصیه می‌کند Meta به ممنوعیت بی‌چون‌وچرا درخصوص استفاده از واژۀ «شهید» موقع اشاره به افرادی که خطرناک دانسته شده‌اند پایان دهد و با اصلاح خط‌مشی خود، تحلیلی از محتواهای حاوی این واژه را میسر سازد که با آگاهی بیشتر نسبت به بافتار انجام شود.

پس‌زمینه

ماه فوریه ۲۰۲۳، Meta از هیئت پرسید که آیا باید به برداشتن محتواهای حاوی واژه عربی «shaheed» یا شکل عربی این واژه یعنی «شهید» موقع اشاره به افرادی که نامشان در خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» آمده است ادامه دهد یا نه. واژه «شهید» همچنین یک وام‌واژه است (یعنی بسیاری از زبان‌های غیرعربی این واژه عربی را ازجمله پس از تطبیق آن با قوانین املایی خود «قرض» گرفته‌اند).

شرکت Meta واژه «شهید» را اصطلاحی «افتخارآمیز» توصیف می‌کند که بسیاری از جوامع با فرهنگ‌ها و ادیان و زبان‌های مختلف از آن در اشاره به کسی استفاده می‌کنند که مرگ غیرمنتظره‌ای داشته است، ازجمله در یک تصادف، یا مرگ شرافتمندانه، مثلاً در جنگ. شرکت اذعان می‌کند که این واژه «معانی متعدد» دارد و گرچه «هیچ معادل مستقیمی در زبان انگلیسی» وجود ندارد، ترجمه متداول آن به انگلیسی «martyr» است. Meta خاطرنشان می‌کند «در انگلیسی واژه «martyr» به‌معنی کسی است که به‌خاطر دلیلی موجه متحمل رنج یا مرگ شده است و معمولاً مفاهیم ضمنی مثبت دارد» و بیان می‌کند «به‌خاطر همین کاربرد است که ما اصطلاح [«شهید»] را حامل تمجید طبق خط‌مشی خود [خط‌مشی افراد و سازمان‌های خطرناک] دسته‌بندی کرده‌ایم.»

آنچه منجر به منع بی‌چون‌وچرا شد این فرض Meta است که استفاده از عنوان «شهید» در اشاره به هریک از افراد مشخص‌شده طبق خطمشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» همیشه به‌منزله «تمجید» است. Meta اذعان کرده است که به‌خاطر معانی متعدد این واژه، «ممکن است در اعمال اقدامات اجرایی روی حجم عظیمی از گفتارهایی که مقصودشان تمجید از افراد مشخص‌شده نیست افراط شود، به‌ویژه در بین عرب‌زبانان.» به‌علاوه، Meta استثنائاتی در خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» اعمال نمی‌کند تا استفاده از واژه «شهید» به‌هدف «گزارش‌دهی، محکوم‌سازی یا بحث بی‌طرف درمورد نهادهای مشخص‌شده مجاز شمرده شود.» این موضوع طبق آخرین به‌روزرسانی‌های خط‌مشی مذکور – که ماه سپتامبر ۲۰۲۳ صورت گرفت – همچنان ادامه داشته است و اکنون «تجلیل» و «اشارات نامشخص» را به‌جای «تمجید» ممنوع می‌داند، و مبحث تمجید به‌طور کامل برداشته شده است.

به‌خاطر این نگرانی‌ها، Meta در سال ۲۰۲۰ یک روند توسعه خط‌مشی برای ارزیابی مجدد رویکردش نسبت به اصطلاح «شهید» آغاز کرد. بااین‌حال، هیچ توافقی در داخل شرکت حاصل نشد و بر سر هیچ رویکرد جدیدی به‌نتیجه نرسیدند.

Meta موقع درخواست این نظر مشورتی درباره خط‌مشی، سه گزینۀ ممکن درخصوص خط‌مشی به هیئت ارائه کرد:

1. حفظ وضعیت کنونی.
2. مجاز شمردن استفاده از «شهید» در اشاره به افراد مشخص‌شدۀ خط‌مشی در پست‌هایی که مشمول استثنائات مربوط به منع «تمجید» باشند (برای مثال، گزارش‌دهی، بحث بی‌طرف یا محکوم‌سازی)، مادامی که هیچ تمجید دیگر یا «علائمی از خشونت» وجود نداشته باشد. برخی از مثال‌های این سیگنال‌های پیشنهادی توسط Meta شامل تصویرسازی بصری از سلاح‌ها، یا ارجاعاتی به لحن نظامی یا خشونت در دنیای واقعی بود.
3. مجاز شمردن استفاده از «شهید» در ارجاع به افراد مشخص‌شده مادامی که هیچ تمجید دیگر یا علائمی از خشونت وجود نداشته باشد. اینکه محتوا در زمرۀ یکی از استثنائات فوق قرار می‌گیرد یا نه اهمیتی ندارد، برخلاف گزینه دوم.

هیئت قطعاً سایر گزینه‌های احتمالی خط‌مشی را نیز مدنظر قرار داد. باتوجه به دلایل نامبرده در این نظر مشورتی درباره خط‌مشی، توصیه‌های هیئت مطابقت نزدیکی با گزینه سوم دارد، گرچه سیگنال‌های کمتری از وجود خشونت نسبت به آنچه Meta در درخواستش پیشنهاد داد اتخاذ شده است؛ ضمناً، الزامی درخصوص کاربرد وسیع‌تر استثنائات خط‌مشی برای گزارش‌دهی، بحث بی‌طرف و محکوم‌سازی نهادهای مشخص‌شده و اقدامات آنان وجود دارد.

یافته‌ها و توصیه‌های کلیدی

هیئت دریافته است رویکرد فعلی Meta نسبت به واژه «شهید» در ارتباط با افرادِ خطرناک دانسته‌شده بیش‌ازحد گسترده است، و به‌گونه‌ای چشمگیر و نامتناسب موجب محدودیت در آزادی بیان می‌شود.

«شهید» واژه‌ای مهم از حیث فرهنگی و دینی است. در مقاطعی، از آن برای تمجید از آن‌هایی که در راه انجام اقدامات خشونت‌آمیز می‌میرند استفاده می‌شود و ممکن است حتی به «تجلیل» آن‌ها بپردازد. اما غالباً از آن، حتی با اشاره به افراد خطرناک، برای گزارش‌دهی و نظردهی بی‌طرف، بحث آکادمیک، مباحث حقوق بشر و حتی شکل‌های منفعل‌تر استفاده می‌شود. «شهید» درکنار سایر معانی، کاربرد وسیعی در اشاره به افرادی دارد که حین خدمت به کشورشان برای رسیدن به رسالت خود جان می‌بازند، یا آن‌هایی که به‌طور غیرمنتظره قربانی خشونت اجتماعی-سیاسی یا بلایای طبیعی می‌شوند. در برخی از جوامع مسلمان، از آن حتی به‌عنوان نام کوچک و نام خانوادگی استفاده می‌شود. دلیلی متقن برای این باور وجود دارد که معانی متعدد «شهید» منجر به برداشته شدن حجم قابل‌توجهی از مطالبی می‌شود که قصدشان تمجید از تروریست‌ها یا اقدامات خشونت‌آمیز آنان نیست.

رویکرد Meta به برداشتن محتوا برمبنای صرفِ استفاده از واژه «شهید» موقع اشاره به افراد مشخص‌شده باعث می‌شود که پیچیدگی زبانی این واژه و کاربردهای بسیار آن به‌عمد نادیده گرفته شود، و بنابراین آن را همیشه منحصراً معادل واژه انگلیسی «martyr» درنظر می‌گیرد. این کار اثر چشمگیری بر آزادی بیان و آزادی‌های رسانه‌ای می‌گذارد، محدودیت نابجایی بر گفتمان مدنی اعمال می‌کند و پیامدهای منفی سنگینی برای برابری و عدم تبعیض درپی دارد. این افراط در اقدامات اجرایی به‌گونه‌ای نامتناسب موجب اثرگذاری بر عرب‌زبانان و گویش‌وران سایر زبان‌هایی می‌شود که وام‌واژه «شهید» را در دامنه واژگان خود دارند. به‌همین شکل، سایر روش‌های اجرای خط‌مشی افراد و سازمان‌های خطرناک همچنان به Meta این امکان را می‌دهد که درجهت پیشبرد ارزش امنیت و همچنین هدف خود مبنی بر جلوگیری از ورود مطالبی که به تجلیل تروریست‌ها در پلتفورم‌های این شرکت می‌پردازند گام بردارد. بنابراین، خط‌مشی جاری ماهیت نامتناسب و غیرضروری دارد.

به‌منظور همسو کردن خط‌مشی‌ها و اقدامات اجرایی مرتبط با «شهید» با استانداردهای حقوق بشر به‌گونه‌ای دقیق‌تر، هیئت توصیه‌های زیر را برای Meta مطرح می‌کند (برای مشاهده متن کامل توصیه‌ها، بخش ۶ را ملاحظه کنید):

۱. Meta باید این پیش‌فرض را کنار بگذارد که واژه «شهید»، موقعی که در اشاره به یکی از افراد مشخص‌شده یا اعضای نام‌نبرده‌ای از سازمان‌های مشخص‌شده به‌کار می‌رود، همیشه ناقض قوانین است و مشمول هیچ‌یک از استثنائات خط‌مشی قرار نمی‌گیرد. محتواهایی که عنوان «شهید» را به افراد مشخص‌شده نسبت می‌دهد باید فقط در دو حالت به‌عنوان «اشارۀ نامشخص» از پلتفورم برداشته شوند. حالت اول زمانی است که یک یا چندتا از سه علامت حاکی از خشونت وجود داشته باشد: تصویرسازی بصری از سلاح/اسلحه، اظهار قصد یا حمایت از به‌کارگیری سلاح/اسلحه یا حمل آن، یا ارجاع به یکی از رویدادهای مشخص‌شده. حالت دوم زمانی است که محتوا در شرایط معمول ناقض خط‌مشی‌های Meta دانسته شود (مثلاْ به‌خاطر تجلیل یا به‌دلیل اینکه اشاره به افراد مشخص‌شده براساس عواملی غیر از به‌کارگیری واژه «شهید» همچنان نامشخص باقی بماند). در هرکدام از این سناریوها، محتوا باید همچنان مشمول استثنای «گزارش‌دهی، بحث بی‌طرف و محکوم‌سازی» باشد.

۲. برای شفاف‌سازی ممنوعیت مربوط به «اشارات نامشخص»، Meta باید مثال‌هایی از محتوای ناقض بیاورد، ازجمله پستی که از عنوان «شهید» همراه با یک یا چندتا از سه علامت حاکی از خشونت استفاده کند که در توصیه شماره ۱ توصیف شد.

۳. رهنمود خط‌مشی داخلی Meta نیز باید به‌روزرسانی شود تا شفاف‌سازی کند که استفاده از لقب «شهید» در اشاره به افراد مشخص‌شده ناقض قوانین نیست به‌جز وقتی همراه با علائمی از خشونت همراه باشد، و حتی وقتی آن علائم وجود داشته باشند، محتوا همچنان ممکن است از استثنائات «گزارش‌دهی، بحث بی‌طرف یا محکوم‌سازی» بهره‌مند شود.

اگر Meta این توصیه‌ها را بپذیرد و اجرا کند، شرکت طبق قوانین جاری خود به برداشتن محتواهایی با ویژگی‌های ذیل ادامه خواهد داد: آن‌هایی که به «تجلیل» افراد مشخص‌شده بپردازد، خشونت یا نفرتشان را یک دستاورد جلوه دهد، یا به اقداماتِ توأم با خشونت یا نفرت آن‌ها مشروعیت ببخشد یا از آن دفاع کند، و همچنین هرگونه حمایت یا نمایندگی از نهادهای مشخص‌شده در فهرست نهادهای خطرناک. آن رویکردی که هیئت بر پایۀ این توصیه‌ها به Meta پیشنهاد می‌دهد بدین شرح است: دست کشیدن از اینکه واژه «شهید» را موقع اشاره به هریک از افراد مشخص‌شده همیشه ناقض بداند، و فقط محتوایی را بردارد که با موارد دیگری از نقض خط‌مشی (همچون تجلیل) آمیخته می‌شود یا به‌خاطر وجود علائمی از خشونت به‌عنوان «اشاره نامشخص» از پلتفورم برداشته می‌شود. چنین محتوایی همچنان لازم است مشمول آن نوعی از استثانائات این خط‌مشی که برپایه «گزارش‌دهی، بحث بی‌طرف و محکوم‌سازی افراد مشخص‌شده» است قرار گیرد.

هیئت همچنین توصیه می‌کند که Meta:

۴. رویه‌ای را که ازطریق آن نهادها و رویدادها طبق خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» مشخص می‌شوند با جزئیات بیشتر توضیح دهد تا شفافیت درخصوص این فهرست بهبود یابد. همچنین، Meta باید اطلاعات تجمیعی درخصوص تعداد کل نهادهای هریک از رده‌های این فهرست نام‌گذاری را به‌همراه تعداد نهادهای افزوده‌شده یا حذف‌شده طی سال گذشته منتشر کند.

۵. روندی واضح و کارآمد را برای حسابرسی منظم روی اسامی مشخص‌شده و حذف آن‌هایی که دیگر با معیارهای منتشرشده مطابقت ندارند معرفی نماید تا از به‌روز بودن فهرست اسامی «افراد و سازمان‌های خطرناک» اطمینان یابد، و مطمئن شود که سازمان‌ها، افراد و رویدادهایی که دیگر با تعریف نام‌گذاری Meta مطابقت ندارند وارد این فهرست نشوند.

۶. شیوه‌های مورد استفاده در ارزیابی دقت بازبینی انسانی و عملکرد سیستم‌های ماشینی در اجرای خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» را توضیح دهد. Meta همچنین باید نتایج ارزیابی‌های انجام‌گرفته روی عملکرد طبقه‌بندی‌کننده‌هایی را که در اجرای این خط‌مشی به‌کار می‌روند به‌صورت دوره‌ای به‌اشتراک بگذارد و نتایج را طوری ارائه کند که در بین زبان‌ها و/یا مناطق مختلف قابل مقایسه باشد.

۷. به‌وضوح توضیح دهد که چگونه از طبقه‌بندی‌کننده‌ها برای پیش‌بینی موارد نقض خط‌مشی استفاده می‌شود و Meta چگونه آستانه‌هایی را برای سه مورد ذیل مشخص می‌کند: عدم اقدام، آماده‌سازی محتوا برای بازبینی انسانی، یا برداشتن محتوا. این اطلاعات باید در «مرکز شفاف‌سازی» شرکت جهت آگاهی ذی‌نفعان ارائه شود.

متن کامل نظر مشورتی درباره خط‌مشی

۱. درخواست Meta

۱. درخواست نظر مشورتی درباره خط‌مشی

۱. در درخواست خود (که به زبان‌های انگلیسی و عربی موجود است)، Meta از هیئت پرسید كه آیا باید همچنان به برداشتن محتوای به‌کاربرندۀ واژه «شهید» (shaheed) (و شکل مفرد/جمع آن، ازجمله گونه‌های وام‌واژه به عربی و سایر زبان‌ها) در اطلاق به افرادی که طبق خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» خطرناک معرفی شده‌اند ادامه دهند، یا به‌کارگیری رویکردی دیگر با مسئولیت‌های حقوق بشری و ارزش‌های شرکت بیشتر همخوانی خواهد داشت. Meta همچنین درخواست راهنمایی درمورد مسائل مربوط به محتوای مشابه را داد که ممکن است در آینده به‌وجود آید.

۲. رویکرد Meta

۲. هرگونه «تمجید، حمایت اساسی یا اقدام به نمایندگی از نهادها و افراد مشخص‌شده» و از «رویدادهای خشونت‌آمیز ناقض قوانین» قبلاً طبق خط‌مشی Meta درخصوص «افراد و سازمان‌های خطرناک» ممنوع دانسته می‌شد. در تاریخ ۲۹ دسامبر ۲۰۲۳، Meta با به‌روزرسانی این خط‌مشی، ممنوعیت درخصوص تمجید را برداشت و ممنوعیت‌هایی درمورد «تجلیل» و «اشارات نامشخص» اضافه کرد. هیئت ملاحظاتش را گسترش داد تا هرگونه اثری را که این تغییرات در خط‌مشی روی یافته‌ها و توصیه‌هایش خواهد داشت ارزیابی کند.

۳. این درخواست برای ارائه نظر مشورتی درباره خط‌مشی مربوط به ممنوعیت تمجید از افراد مشخص‌شده می‌شد، و نه ممنوعیت‌های مشابهی که درمورد حمایت اساسی یا اقدام به نمایندگی از آن‌ها وجود داشت. Meta شدت نقض ناشی از «تمجید» را درمقایسه با نمایندگی و حمایت اساسی کمتر دانست. Meta «رده ۱» را برای خطرناک‌ترین نهادها، ازجمله تروریست‌ها، سازمان‌های جنایتکار و گروه‌های نفرت، کنار گذاشته است. وقتی Meta یک «رویداد خشونت‌آمیز ناقض قوانین» را مشخص می‌کند، عاملان آن رویدادها نیز جزء افراد خطرناک «رده ۱» نام‌گذاری می‌شوند، و بنابراین تجلیل (سابقاً «تمجید») از آن‌ها نیز ممنوع است. رویدادهای مشخص‌شده عبارت است از «حملات تروریستی، رویدادهای نفرت، خشونت جمعی یا خشونت جمعی نافرجام، قتل‌های سریالی یا جرایم ناشی از نفرت.» گرچه Meta کنترل فهرست نهادهای مشخص‌شده را خودش در دست دارد، و عمومی نیست، نام‌گذاری‌ها تاحدی برپایه فهرست‌های نام‌گذاری دولت ایالات متحده است (یعنی گستردگی فهرست نام‌گذاری‌های Meta حداقل به‌اندازه فهرست‌های دولت ایالات متحده که مرجع فهرست Meta است می‌باشد). در «استانداردهای انجمن» توضیح داده می‌شود که نهادهای «رده ۱» شامل موارد ذیل است: «کارتل‌های قاچاق مواد مخدر با نام‌گذاری ویژه (SDNTKها)»، «سازمان‌های تروریستی خارجی (FTOها)» و «تروریست‌های جهانی با نام‌گذاری ویژه.» این فهرست‌های دولت ایالات متحده به‌ترتیب از اینجا، اینجا و اینجا قابل دسترسی هستند.

۴. پیش از تاریخ ۲۹ دسامبر ۲۰۲۳، که به‌روزرسانی‌ این خط‌مشی رخ داد، تعریف Meta از «تمجید» بدین شرح بود: «بیان عبارات مثبت درمورد یک نهاد یا رویداد مشخص‌شده»، ایجاد «حس کامیابی» در نهاد مشخص‌شده؛ مشروعیت دادن به «رسالت نهاد مشخص‌شده با مطرح کردن ادعاهایی مبنی بر اینکه عمل نفرت‌انگیز، خشونت‌آمیز یا جنایت‌کارانه آن‌ها از لحاظ قانونی، اخلاقی یا جنبه‌های دیگر توجیه‌پذیر یا قابل قبول است»؛ و هم‌مسیر کردن «ایدئولوژی خود با یک نهاد یا رویداد مشخص‌شده.» این تعریف، یا مجموعه مثال‌ها، به خط‌مشی اضافه شد تا پیرو توصیه هیئت نظارت در یکی از اولین پرونده‌هایمان (توصیه شماره ۲ در تصمیم درباره پرونده نقل قول نازی‌ها)، شفافیت افزایش یابد. پس از به‌روزرسانی خط‌مشی در ماه دسامبر ۲۰۲۳، مفهوم «تجلیل» چنین تعریف شده است: «مشروعیت‌بخشی یا دفاع از اقدامات مبتنی بر خشونت یا نفرت ازسوی نهادهای مشخص‌شده با مطرح کردن این ادعا که آن اقدامات توجیه اخلاقی، سیاسی، منطقی یا غیره دارد و آن‌ها را قابل‌قبول یا موجه می‌سازد» یا «جلوه دادن خشونت یا نفرت نهادهای مشخص‌شده به‌عنوان یک دستاورد یا موفقیت یا گرامی داشتن آن‌ها.» به‌طور گسترده‌تر، Meta در به‌روزرسانی خط‌مشی می‌گوید «اشارات نامشخص یا خارج از بافتار را اگر قصد کاربر به‌وضوح بیان نشده باشد برمی‌دارد.» این خط‌مشی تبیین می‌کند که «طنز غیر‌واضح» و «اشارات مثبت یا بدون شرحی که به تجلیل خشونت یا نفرت نهاد مشخص‌شده نپردازد» نیز شامل آن می‌شود. بااین‌حال، خط‌مشی مذکور مثالی از انواع پست‌هایی که موجب نقض این قانون می‌شود ارائه نمی‌دهد. Meta به هیئت اطلاع داده است که به برداشتن کلیه محتواهایی که از واژه «شهید» در اشاره به افراد مشخص‌شده استفاده می‌کند ادامه می‌دهد. برای چنین اشاراتی، شرکت واژه «شهید» را در تمامی بافتارها ناقض فرض می‌کند، که اساساً منجر به منع بی‌چون‌وچرایی درمورد استفاده از این واژه در اشاره به افرادِ مشخص‌شده می‌شود. حدود این ممنوعیت را تاحدی می‌توان با کمک گرفتن از فهرست‌های نامبردۀ ایالات متحده ترسیم کرد، چراکه اشاره به تمامی اشخاص (و اعضای سازمان‌های) مندرج در فهرست اقتباسیِ خود Meta با لفظ «شهید» (یا هر ترجمۀ دیگری از واژه «martyr») طبق خط‌مشی این شرکت ممنوع است. این فهرست شامل نهادهایی از قاره‌های مختلف می‌شود، و به سازمان‌های تروریستی یا سازمان‌هایی با یک ایدئولوژی خاص محدود نمی‌شود.

۵. شرکت Meta واژه «شهید» را اصطلاحی «افتخارآمیز» توصیف می‌کند که بسیاری از جوامع با فرهنگ‌ها و ادیان و زبان‌های مختلف آن را به‌کار می‌برند. شرکت اذعان داشت این اصطلاح دارای «معانی متعددی» است و «برای توصیف کسی به‌کار می‌رود که به‌طور غیرمنتظره یا زودهنگام می‌میرد، دربعضی مواقع به مرگی افتخارآمیز اشاره دارد، مثلاً زمانی که شخص در یک تصادف یا درگیری یا جنگ می‌میرد.» Meta بین کرد گرچه «هیچ معادل مستقیمی برای این واژه در زبان انگلیسی» وجود نداشت، ترجمه معمول آن به انگلیسی «martyr» است. Meta طی ارسال درخواستش به هیئت، قبل از تغییرات ماه دسامبر ۲۰۲۳ در خط‌مشی، بیان کرد «ما فرض را بر این می‌گذاریم که این واژه به‌معنی «martyr» است» و «به‌خاطر همین کاربرد است که ما اصطلاح [«شهید»] را حامل تمجید طبق خط‌مشی خود [خط‌مشی افراد و سازمان‌های خطرناک] دسته‌بندی کرده‌ایم.» تنها ارجاعی که در نسخه عمومی «استانداردهای انجمن» به این قانون صورت گرفت مثالی از عبارت‌هایی بود که موجب نقض ممنوعیت مقررشده درخصوص تمجید می‌شد. درکنار سایر مثال‌ها، Meta عبارتی را آورد که یکی از تروریست‌های محکوم‌شدۀ ایالات متحده را «martyr» نامیده بود. در نسخۀ عربی این خط‌مشی، Meta از همین مثال استفاده نمود و واژه «martyr» را «شهید» ترجمه کرد. مثال «martyr» / «شهید» در به‌روزرسانی ماه دسامبر ۲۰۲۳ از نسخه عمومی «استاندارد انجمن» حذف شد، البته Meta به هیئت اطلاع داده است که این مثال همچنان ناقض دانسته می‌شود و به نظارت‌کنندگان گفته شده است که آن را بردارند.

۶. Meta استثنائات خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» را درمورد کاربرد «شهید» در اشاره به اشخاص مشخص‌شده اعمال نمی‌کند. طبق این استثنائات، موارد ناقض درصورتی که هدفشان «گزارش‌دهی، بحث بی‌طرف یا محکوم‌سازی» افراد مشخص‌شده باشد مجاز شمرده می‌شوند. برداشتن محتوایی که دربردارندۀ واژه «شهید» به‌عنوان «تمجید» از افراد مشخص‌شده است منجر به «اخطارهای» سنگین برای کاربران می‌شود، و تجمیع اخطارهای سنگین مساوی است با اعمال سریع‌تر تحریم‌هایی مثل تعلیق یا غیرفعال کردن حساب یا صفحه. عدم اعمال‌پذیری استثنائات برای قانون حاکم بر واژه «شهید» در نسخه عمومی «استانداردهای انجمن» تشریح نشده است.

۷. Meta توضیح داده است که رویه خود نسبت به «شهید» موجب پیشبرد ارزش ترویج امنیت می‌شود چون این محتوا، از دید شرکت، می‌تواند «در ایجاد خطر آسیب آفلاین نقش داشته باشد.» ازطرفی، Meta اذعان کرد که واژه انگلیسی «martyr» ترجمه‌ای کافی از «شهید» نیست. باتوجه به معانی متعدد واژه «شهید» و دشواری‌های موجود در لحاظ کردن بافتار و قصد کاربران در سطح کلان، Meta پذیرفت اقدامش موجب برداشتن گفتارهایی می‌شده است که «نقشی در ایجاد خطر آسیب ندارند» و «قصد تمجید افراد مشخص‌شده، به‌ویژه در بین عرب‌زبانان» درکار نبوده است. برای مثال، برداشتن محتوا موقعی که «شهید» در گزارشات خبری یا مباحث بی‌طرف پیرامون مرگ زودهنگام هریک از افراد مشخص‌شده به‌کار می‌رود، و نه تمجید (یا تجلیل) آن‌ها یا اعمالشان.

۸. روز ۲۹ اوت ۲۰۲۳، Meta با به‌روزرسانی تبصره استثنای مربوط به خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک»، تعریفی از «گزارش‌دهی خبری»، «بحث بی‌طرف» و «محکوم‌سازی» اضافه کرد و مثال‌هایی بارز از هر استثنا آورد. ازطرفی، Meta توصیف خود از این تبصره را بسط داد تا این آگاهی حاصل شود که کاربران ممکن است «در بافتار گفتمان اجتماعی و سیاسی» به نهادهای مشخص‌شده اشاره کنند. مثال‌های بارز از محتوای مجاز همگی طی به‌روزرسانی خط‌مشی در ماه دسامبر ۲۰۲۳ حذف شدند، البته خود تبصرۀ استثنا باقی مانده است. مثال‌ها در یک به‌روزرسانی خط‌مشی مورخ ۸ فوریه ۲۰۲۴ برگردانده شدند. بااین‌حال، به‌روزرسانی ماه دسامبر ۲۰۲۳ یا فوریه ۲۰۲۴ هیچ‌کدام این موضوع را روشن نکرده است که اشارات نامشخص یا خارج از بافتار به افراد یا سازمان‌های مشخص‌شده مشمول این استثنائات نخواهد شد، چون نبود قصدی روشن و شفاف در خود پست معرف آن‌هاست.

۹. Meta در سال ۲۰۲۰ یک روند توسعه خط‌مشی برای ارزیابی مجدد رویکردش نسبت به اصطلاح «شهید» آغاز کرد. این روند شامل مروری بر تحقیقات پیشین و مشاوره با ذی‌نفعان می‌شد. Meta به‌عنوان یک یافته کلیدی حاصل از مشارکت ذی‌نفعان این‌گونه توصیف کرد که معنای «شهید» به بافتار بستگی دارد و «در برخی موارد این اصطلاح حساسیت‌زدایی شده و معنای آن از «تمجید» فاصله گرفته بود.» ازطرفی، بدون شک مواردی هست که «شهید» به‌عنوان تمجید از افراد مشخص‌شده به‌کار می‌رود و برداشت می‌شود. تشخیص تفاوت‌های قصد و نیتی که در یک پست تنها وجود دارد ذاتاً چالش‌برانگیز است، به‌ویژه وقتی در سطح کلان انجام گیرد. Meta طی این روند، همان‌طور که در درخواستش عنوان کرد، دو گزینۀ خط‌مشی به‌عنوان جایگزین احتمالی برای استفاده از روش کنونی خود در پرداختن به واژه «شهید» شناسایی نمود. بااین‌حال، هیچ اجماعی در بین ذی‌نفعان از حیث اینکه کدام گزینه بهتر است وجود نداشت، و Meta با رویکرد جدیدی موضوع را حل‌وفصل نکرد. این شرکت تأکید می‌کند که با توجه به حجم محتوا در پلتفورمش، یک نگرانی عملی مهم این است که آیا اجرای هریک از خط‌مشی‌های اصلاح‌شده در مقیاس کلان قابل انجام است یا نه.

۳. تغییراتی در خط‌مشی که Meta از هیئت خواست مدنظر قرار دهد

۱۰. Meta قبل از اینکه ممنوعیت مربوط به «تجلیل» و «اشارات نامشخص» را جایگزین ممنوعیت «تمجید» کند، گزینه‌های زیر را درخصوص خط‌مشی برای هیئت ارائه کرد تا مدنظر قرار دهد:

۱) تداوم به برداشتن تمامی محتواهایی که از کلمه «شهید» برای اشاره به فردی استفاده می‌کند که تحت خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» خطرناک تعیین شده است.

۲) مجاز کردن محتوایی که از واژه «شهید» برای اشاره به افراد مشخص‌شده استفاده می‌کند وقتی شرایط زیر حاکم باشد: (الف) در بافتاری استفاده شود که تحت خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» مجاز باشد (مثلاً محکومیت، گزارش خبری، بحث آکادمیک، یا گفتمان اجتماعی و سیاسی)؛ (ب) هیچ‌گونه تمجید، حمایت اساسی یا اقدام به نمایندگی از افراد مشخص‌شده وجود نداشته باشد (به‌عنوان مثال، پست به صراحت از عامل یک حمله تروریستی تمجید نکند یا به خشونت او مشروعیت نبخشد)؛ و (پ) هیچ علامتی از خشونت در محتوا وجود نداشته باشد. علائم، طبق پیشنهاد Meta، به شرح ذیل است: تصویرسازی بصری از یک سلاح؛ اظهار قصد یا حمایت از به‌کارگیری یا حمل سلاح/اسلحه؛ ارجاع به لحن نظامی؛ اشاره به آتش‌سوزی عمدی، غارت یا انواع دیگر تخریب اموال؛ اشاره به رویدادهای مشهور خشونت در جهان واقعی؛ و اظهار قصد به خشونت علیه مردم، دعوت به اقدام به آن، نمایندگی از آن، و حمایت یا پشتیبانی از آن.

۳) برداشتن محتوایی که از «شهید» در اشاره به فردی استفاده می‌کند که تحت خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» Meta خطرناک تعیین شده‌ است، تنها درصورتی که تمجید، حمایت اساسی یا علائمی از خشونت نیز وجود داشته باشد. این علائم همان علائمی است که در گزینه دو مشخص گردید.

۱۱. هردو گزینۀ دو و سه درصدد رسیدن به درکی از کاربرد «شهید» با تکیۀ بیشتر بر بافتار هستند، و ظاهراً در نتایجی که مدنظرشان است تفاوت چندانی وجود ندارد. تاوقتی که Meta دامنه استثنائات بافتارمحوری را که درکل در رابطه با منع تمجید (یا همان تجلیل کنونی) قائل می‌شود گسترش داده باشد، این دو گزینه همچنان به‌هم نزدیک‌تر به‌نظر می‌رسند (پاراگراف ۸ فوق را ملاحظه کنید). طبق برداشت هیئت، و باتوجه به سؤال هیئت از Meta درخصوص تفاوت‌های کاربرد و نتیجۀ حاصل از این دو گزینه، تفاوت اساسی این است که گزینه دوم مستلزم پژوهش Meta و اطمینان از اعمال‌پذیری یکی از استثنائات (گزارش‌دهی، بحث بی‌طرف، محکوم‌سازی) به محتوا است درحالی که گزینه سوم این مرحله را نادیده می‌گیرد و فقط به این موضوع می‌پردازد که آیا پست مربوطه حاوی تمجید (اکنون «تجلیل» یا «اشارات نامشخص») یا یکی از شش علامت نامبردۀ حاکی از خشونت نیز هست یا نه. در رابطه با کلیه گزینه‌های پیشنهادی Meta، این خط‌مشی به‌شکلی اعمال خواهد شد که هرگونه محتوای دربردارندۀ نام یا تصویری از افرادِ خطرناک دانسته‌شده، با قصد و نیت مبهم یا نامشخص، به‌طور پیش‌فرض ناقض قوانین دیده شود، و بنابراین بار شفاف‌سازی قصد و نیت را بردوش کاربر می‌گذارد. تغییرات ماه دسامبر ۲۰۲۳ این کاربرد را در «استاندارد انجمن درخصوص افراد و سازمان‌های خطرناک» جای می‌دهد و بیان می‌کند برای نهادها و رویدادهای مشخص‌شده در ردۀ ۱، این خط‌مشی «اشارات نامشخص یا خارج از بافتار» را ممنوع می‌شمارد، ازجمله «طنز غیرواضح، اشارات بدون شرح یا مثبت که به تجلیل خشونت یا نفرت نهاد مشخص‌شدۀ مربوطه نپردازد.» برای مثال، عکسی از یک فرد مشخص‌شده، بدون هیچ سخن یا نظر دیگری، طبق خط‌مشی منع اشارات نامشخص برداشته می‌شود چون قصد کاربر به‌اندازه کافی صریح نبوده است.

۱۲. هیئت ضمن اینکه گزینه‌های پیشنهادی Meta را مدنظر قرار داد، سایر گزینه‌ها را نیز درنظر گرفت و تغییرات ماه دسامبر ۲۰۲۳ در خط‌مشی را لحاظ کرد. به‌علاوه، باتوجه به اینکه در درخواست Meta مستقیماً از هیئت تقاضای ارائه توصیه‌هایی در خط‌مشی برای رسیدگی به چالش‌های مشابه در آینده شده بود، هیئت مسائل مرتبط را درخصوص اقدامات اجرایی Meta و رویه‌های شفافیت در برخی حیطه‌ها ارزیابی کرد؛ آن حیطه‌ها عبارت‌اند از حیطه‌هایی که در این نظر مشورتی درباره خط‌مشی مشهود است، اما پیامدهایی نیز برای آزادی بیان و به‌طور کلی‌تر سایر حقوق بشر دارد.

۴. سؤالاتی که هیئت از Meta پرسید

۱۳. هیئت ۴۱ سؤال کتبی از Meta پرسید. سؤالات مربوط به مسائل ذیل می‌شد: منطق خط‌مشی که پشت «استاندارد انجمن درخصوص افراد و سازمان‌های خطرناک» وجود دارد؛ شواهد دال بر آسیبی که می‌تواند از مجاز شمردن «تمجید» در پلتفورم‌های Meta نشئت بگیرد؛ فرآیندهای اقدامات اجرایی Meta توسط انسان و سیستم‌های ماشینی؛ روند نام‌گذاری Meta و فهرست نهادهای مشخص‌شده؛ سیستم اخطارهای Meta و پیامدهای آن در اتخاذ گزینه دو یا سه برای خط‌مشی. ماه اکتبر ۲۰۲۳، هیئت پرسش‌هایی متعاقب درمورد گرایش‌هایی محتوایی برای واژه «شهید» در ارتباط با حملات تروریستی ۷ اکتبر به اسرائیل و واکنش نظامی جاری اسرائیل به آن مطرح کرد، و همچنین اینکه آیا تحلیل Meta روی گزینه‌های خط‌مشی که در درخواستش به هیئت ارائه کرده بود با عنایت به بحران کنونی تغییری داشته است یا نه. هیئت سه سؤال دیگر درمورد به‌روزرسانی خط‌مشی که Meta روز ۲۹ دسامبر ۲۰۲۳ انجام داد پرسید. مجموعاً به ۴۰ سؤال پاسخ داده شد و یک سؤال پاسخ ناقص گرفت. Meta فقط فهرست «رده ۱» از نهادهای مشخص‌شده را در اختیار هیئت قرار داد و فهرست نهادهای رده ۲ و ۳ را با ذکر این توضیح که «تمجید» فقط موقع اشاره به نهادهای رده ۱ ممنوع است ارائه نکرد.

۲. مشارکت ذی‌نفعان

۱۴. هیئت نظارت ۱۰۱ نظر عمومی دریافت کرد که با دوره ارسال نظر مطابقت داشتند. ۷۲ مورد از نظرات از ایالات متحده و کانادا ارسال شد؛ ۱۵ نظر از خاورمیانه و شمال آفریقا؛ هشت مورد از اروپا؛ سه نظر از آسیا-اقیانوسیه و اقیانوسیه؛ دوتا از آمریکای لاتین و جزایر کارائیب؛ و یک نظر از آسیای مرکزی و جنوبی. همه این‌ها قبل از روز ۱۰ آوریل ۲۰۲۳ دریافت شدند. برای خواندن نظرات عمومی که به انتشار رضایت داده‌اند، روی اینجا کلیک کنید.

۱۵. نظرات ارسالی موضوعات بسیاری را دربر می‌گرفت. بسیاری به توضیح معانی متعدد واژه «شهید» و متعاقباً اثر منفی ناشی از رویکرد Meta نسبت به این واژه بر آزادی بیان، به‌ویژه سخنان سیاسی و مستندات حقوق بشر، پرداختند، رویکردی که این واژه را به‌صورت پیش‌فرض نوعی «تمجید» به‌حساب می‌آورد. نظرات ارسالی همچنین گذری بر نگرانی‌های مربوط به استفاده از سیستم‌های ماشینی در اجرای قوانین، و همین‌طور فهرست Meta در نام‌گذاری نهادهای خطرناک، مسائل پیرامون شفافیت و سوگیری احتمالی در فرآیند نام‌گذاری نهادهای خطرناک داشت. سایر نظرات ارسالی ابراز نگرانی کردند که تغییرات خط‌مشی ممکن است منجر به عادی‌سازی گروه‌های تروریستی و افزایش خشونت، بالاخص در اسرائیل و سرزمین‌های اشغالی فلسطین، شود.

۱۶. هیئت سه جلسه میز گرد با ذی‌نفعان منطقه‌ای برای آسیای جنوب غربی و آفریقای شمالی، آفریقای شمال صحرا و آسیای جنوب شرقی برگزار کرد. به‌علاوه، دو میز گرد موضوعی نیز وجود داشت، یکی در حیطه خودکارسازی نظارت بر محتوا و دیگری پیرامون مقابله با تروریسم و حقوق بشر. نظر شرکت‌کنندگان نیز گویای آن بود که واژه «شهید» دارای معانی بسیاری است. مفهوم martyrdom یکی از معانی احتمالی است، ازجمله برای مرگ افراد در انجام اقدامات تروریستی، اما «shaheed» نیز غالباً در بافتارهای دیگر، همچون توصیف قربانیان خشونت در آن حملات، به‌کار می‌رود. بسیاری از شرکت‌کنندگان، اعم از اعضای جوامع مصیبت‌دیده، کارشناسان مقابله با تروریسم و کارشناسان نظارت بر محتوا، نسبت به سوگیری در این خط‌مشی ابراز نگرانی کردند و درمورد نحوه اثرگذاری منفی آن بر آزادی بیان، به‌ویژه برای عرب‌زبانان و سایر جوامعی که از واژه «شهید» استفاده می‌کنند، به بحث و گفتگو پرداختند. سایر مضامین شامل موارد ذیل می‌شد: نبود شواهدی در اثبات رابطه علت و معلولی بین استفاده از «شهید» در اشاره به افراد مشخص‌شده و وقوع آسیب در دنیای واقعی، که کارشناسان حوزه امنیت ملی و مقابله با تروریسم نیز بر آن تأکید داشتند. همین‌طور، نگرانی‌هایی نیز وجود داشت که دست کشیدن کامل از نظارت بر این واژه می‌تواند شرایط عادی‌سازی افراد مشخص‌شده و سازمان‌هایشان را میسر کند، و همین سازمان‌ها ممکن است از رسانه‌های اجتماعی برای نیروگیری و انواع دیگر حمایت اساسی استفاده کنند. موضوعات دیگر شامل نگرانی‌هایی نسبت به کیفیت سیستم اتوماسیون بود که Meta از آن در نظارت بر محتواهای حاوی این واژه استفاده می‌کند، و همچنین تقاضای شرکت‌کنندگان برای شفافیت بیشتر درخصوص استفادۀ آن و درخصوص فهرست نهادهای مشخص‌شده Meta و روند تعیین آن نهادها.

۱۷. برای مشاهده گزارشی از «میزگردهای مشارکت ذی‌نفعان»، لطفاً روی اینجا کلیک کنید (برای نسخه عربی، لطفاً روی اینجا کلیک کنید).

۳. اختیارات هیئت نظارت و حدود آن

۱۸. Meta می‌تواند از هیئت تقاضای نظر مشورتی درباره خط‌مشی داشته باشد (بخش ۳.۷ از ماده ۳ منشور) و هیئت به صلاحدید خود می‌تواند درخواست‌های Meta را بپذیرد یا رد کند (بخش ۳.۱.۲ از ماده ۲ آئین‌نامه). این نظرات جنبۀ مشورتی دارند (منشور؛ ماده ۳، بخش ۳.۷). Meta موظف است ظرف ۶۰ روز از انتشار این نظر، به آن پاسخ دهد (بخش ۲.۳.۲ از ماده ۲ آئین‌نامه). هیئت بر اجرای توصیه‌هایی که Meta متعهد به انجامشان شده است نظارت می‌کند و ممکن است هرگونه توصیه قبلی را که در تصمیم درباره پرونده‌هایش مطرح شده است مورد پیگیری قرار دهد.

۴. منابع اعتبار و راهنمایی

۱. توصیه‌های پیشین هیئت نظارت

۱۹. در پرونده‌های پیشین، هیئت به Meta توصیه کرده است حدود خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خط‌رناک» را شفاف‌سازی و محدود کند، و روند مقتضی را درخصوص اقدامات اجرایی ضمن افزایش شفافیت آن بهبود بخشد.

۲۰. در ارتباط با بهبود شفافیت این خط‌مشی و محدود کردن حیطه آن، هیئت به Meta توصیه کرده است که:

• تعریف «تمجید» را در رهنمود «پرسش‌های شناخته‌شده» مخصوص بازبینان دقیق‌تر مشخص کند (توصیه شماره ۳ در پرونده اشاره به طالبان در گزارش‌های خبری).
• با اصلاح رهنمود داخلی خود مشخص سازد که استثنای «گزارش‌دهی» در خط‌مشی افراد و سازمان‌های خطرناک اجازه اظهارات مثبت را درباره نهادهای مشخص‌شده طی عمل گزارش‌دهی می‌دهد، و اینکه چطور این را از «تمجید» که ممنوع است متمایز کند (توصیه شماره ۴ در پرونده اشاره به طالبان در گزارش‌های خبری).
• معیارها و مثال‌هایی روشن به خط‌مشی خود اضافه کند تا درک بیشتری از موارد استثنا برای گفتگوهای بی‌طرف، محکوم‌سازی و گزارش‌دهی خبری ایجاد شود (توصیه شماره ۱ در پرونده پست اشتراک‌گذاری‌شدۀ الجزیره).
• با به‌روزرسانی منطق خط‌مشی، این موضوع را در آن منعکس کند که احترام به آزادی بیان و سایر حقوق بشر می‌تواند موجب پیشبرد ارزش امنیت Meta شود، و «آسیب‌های جهان واقعی» را که این خط‌مشی درصدد پیشگیری و ممانعت از آن در مواقع سرکوب ارزشِ حق اظهارنظر است با جزئیات بیشتر مشخص کند (توصیه شماره ۴ در پرونده انزوای اوجالان).
• توضیح دهد که کاربران چگونه می‌توانند قصدشان را از انتشار پست‌های خود مشخص نمایند تا پست‌هایشان بتواند مشمول استثنائات خط‌مشی قرار گیرد (توصیه شماره ۶ در پرونده انزوای اوجالان).
• به توضیح و ارائه مثال‌هایی از کاربرد اصطلاحات کلیدی در خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک»، ازجمله مفهوم «تمجید»، بپردازد و رهنمود شفاف‌تری برای کاربران درمورد نحوۀ مشخص کردن قصدشان به آن‌ها ارائه دهد (توصیه شماره ۲ در پرونده نقل قول نازی‌ها).

۲۱. در رابطه با سیستم اخطارهای Meta، هیئت توصیه‌های زیر را به Meta کرده است:

• رویه‌های خود در اعمال اخطار و جریمه برای محدود کردن نمایه‌ها، صفحات، گروه‌ها و حساب‌ها در فیس‌بوک و Instagram را به‌شیوه‌ای روشن، جامع و قابل دسترس توضیح دهد (توصیه شماره ۱۵ در پرونده تعلیق رئیس جمهور سابق آقای ترامپ).
• ضمن ارائه پس‌زمینه بیشتر درمورد «اخطارهای سنگین»، توضیح عمومی خود درمورد سیستم اخطارهای دو مسیره را جامع‌تر و دسترسی‌پذیرتر سازد (توصیه شماره ۲ در پرونده اشاره به طالبان در گزارش‌های خبری).
• اطلاعات قابل‌دسترسی را درباره تعداد تخلفات، تعلیق‌ها و جریمه‌هایی که علیه کاربران اعمال کرده و همچنین پیامدهای تخلف‌های آینده را در اختیار کاربران قرار دهد (توصیه شماره ۱۶ در پرونده تعلیق رئیس جمهور سابق آقای ترامپ).

۲۲. در رابطه با شفافیت، هیئت توصیه کرده است که Meta:

• فهرست نهادهای مشخص‌شده را در اختیار عموم قرار دهد، یا حداقل مثال‌هایی بارز از نهادهای مشخص‌شده ارائه کند (توصیه شماره ۳ در پرونده نقل قول نازی‌ها).
• با گنجاندن اطلاعاتی از تعداد محدودیت‌های اعمال‌شده روی نمایه‌ها، صفحه‌ها و حساب‌ها (علاوه‌بر تصمیماتی که برای برداشتن محتوا اتخاذ شده است) به تفکیک منطقه و کشور، گزارشات اقدامات اجرایی خود را بهبود دهد (توصیه شماره ۱۷ در پرونده تعلیق رئیس جمهور سابق آقای ترامپ).
• اطلاعات جامع‌تری درمورد میزان خطا در اجرای قوانین مربوط به «تمجید» و «حمایت» از افراد و سازمان‌های خطرناک، به تفکیک منطقه و زبان، اضافه نماید (توصیه شماره ۱۲ در پرونده انزوای اوجالان).
• اطلاعات عمومی درمورد میزان خطا را افزایش دهد و قابلیت نمایش آن را به تفکیک کشور و زبان برای هریک از استانداردهای انجمن ایجاد کند (توصیه شماره ۳ در پرونده نگرانی نسبت به RSS در هند به زبان پنجابی).

۲۳. در رابطه با سیستم ماشینی (اتوماسیون)، هیئت توصیه کرده است که Meta:

• زمانی که برای اقدام علیه محتوای کاربران از سیستم ماشینی استفاده می‌شود، به آن‌ها اطلاع بدهد و توضیحاتی قابل‌دسترس درباره مفهوم این موضوع اضافه کند (توصیه شماره ۳ در پرونده علائم سرطان سینه و برهنگی).
• با گسترش دادن گزارشات شفافیت، داده‌هایی را درمورد تعداد تصمیمات حذف خودکار به‌موجب هر «استاندارد انجمن» و نسبت تصمیماتی که پس از بررسی انسانی تغییر کردند منتشر کند» (توصیه شماره ۶ در پرونده علائم سرطان سینه و برهنگی).
• نرخ خطا را در محتواهایی که به‌اشتباه وارد بانک‌های محتواهای ناقض از «سرویس تطبیق‌دهی محتواهای رسانه‌ای» شده‌اند به تفکیک هریک از خط‌مشی‌های محتوا در گزارش‌های شفافیت خود منتشر کند. این گزارش باید حاوی اطلاعاتی درمورد چگونگی وارد شدن محتواها به بانک‌ها، و نیز اطلاعاتی از تلاش‌های شرکت درجهت کاهش خطاهای قابل وقوع در این روند باشد (توصیه شماره ۳ در پرونده کارتون پلیس کلمبیا).
• توضیحی از اولویت‌بندی و بسته شدن درخواست‌های تجدیدنظر توسط اتوماسیون برای عموم ارائه کند (توصیه شماره ۷ در پرونده شعار اعتراضی ایران).

۲۴. برای مشاهده وضعیت اجرای این توصیه‌های پیشین در مقطعی که این نظر مشورتی نهایی شد، لطفاً روی اینجا کلیک کنید (برای نسخه عربی، لطفاً روی اینجا کلیک کنید).

۲. ارزش‌های Meta و مسئولیت‌های این شرکت نسبت به حقوق بشر

۲۵. تحلیل هیئت و توصیه‌های مندرج در این نظر مشورتی درباره خط‌مشی با آگاهی از ارزش‌های Meta و مسئولیت‌های این شرکت درقبال حقوق بشر صورت گرفت.

۲۶. Meta حق اظهارنظر را به‌عنوان ارزش «سرآمد» توصیف می‌کند و می‌گوید آن را می‌توان در خدمات چهار ارزش دیگر محدود کرد، که مرتبط‌ترین آن ارزش‌ها برای نظر مشورتی جاری ارزش امنیت است. برای حراست از ارزش «امنیت»، Meta «محتوایی را که بتواند در ایجاد خطر آسیب به امنیت فیزیکی افراد نقش داشته باشد از پلتفورم برمی‌دارد.» همچنین «محتوایی که افراد را تهدید می‌کند» مجاز نمی‌شمارد چون «ممکن است منجر به ارعاب، کنار گذاشتن یا ساکت کردن دیگران شود.»

۲۷. روز ۱۶ مارس ۲۰۲۱، Meta خط‌مشی حقوق بشری سازمانی خود را اعلام کرد، که در آن تعهد خود درقبال احترام به حقوق افراد مطابق با «اصول راهنمای سازمان ملل متحد درخصوص حقوق کسب‌وکارها و حقوق بشر» (UNGP) را عنوان می‌کند. اصول UNGP که توسط شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۱ تصویب شد، چارچوب داوطلبانه‌ای را برای مسئولیت‌های حقوق بشری کسب‌وکارهای خصوصی مشخص می‌کند. ازجمله معانی این مسئولیت‌ها عبارت است از اینکه شرکت‌ها باید «از زیرپا گذاشتن حقوق انسانی دیگران اجتناب کنند و باید به اثرات نامطلوب حقوق بشری که با آن درگیر هستند رسیدگی کنند» (اصل ۱۱ از UNGP). از شرکت‌ها انتظار می‌رود: «(الف) از ایجاد یا نقش‌آفرینی در اثرات نامطلوب حقوق بشری به‌واسطه فعالیت‌هایشان خودداری کنند، و این اثرات را هرزمان که پدید می‌آیند مورد توجه قرار دهند؛ (ب) برای جلوگیری از اثرات نامطلوب حقوق بشری که به‌واسطه روابط تجاری خود مستقیماً با عملیات، محصولات یا خدماتشان ربط دارد تلاش کنند، حتی اگر نقشی در ایجاد آن اثرات نداشته‌اند» (اصل ۱۳ از UNGP).

۲۸. همان‌طور که در درخواست Meta به هیئت محرز است، رویه‌های این شرکت در نظارت بر محتوا می‌تواند اثرات نامطلوبی بر حق آزادی بیان برجای گذارد. پاراگراف ۲ از ماده ۱۹ پیمان بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR) حفاظت گسترده‌ای از این حق باتوجه به اهمیت آن برای گفتمان سیاسی به‌عمل می‌آورد، و «کمیته حقوق بشر» خاطرنشان کرده است از بیاناتی که بتواند عمیقاً توهین‌آمیز باشد نیز محافظت می‌کند (نظر عمومی شماره ۳۴، پاراگراف‌های ۱۱، ۱۳ و ۳۸). وقتی یک دولت برای حق بیان محدودیت اعمال می‌کند، باید با الزامات مربوط به مشروعیت، داشتن هدف مشروع، و ضرورت و تناسب مطابقت داشته باشد (ماده ۱۹، پاراگراف ۳، ICCPR). به این الزامات غالباً «آزمون سه‌بخشی» اطلاق می‌شود. هیئت از این چارچوب استفاده می‌کند تا تعهدات داوطلبانه Meta نسبت به حقوق بشر را، هم در رابطه با تصمیم محتوایی مورد بررسی و هم برای رویکرد وسیع‌تر Meta نسبت به مدیریت محتوا، تفسیر نماید. همان‌طور که گزارشگر ویژه سازمان ملل در زمینه آزادی بیان و عقیده عنوان کرده است، اگرچه «شرکت‌ها مانند دولت‌ها متعهد نیستند، اما تأثیرشان به گونه‌ای است که برای ارزیابی بعضی سؤالات درباره حفاظت از حقوق کاربران در زمینه آزادی بیان، باید به سؤالاتی یکسان پاسخ بدهند» (گزارش A/74/486، پاراگراف ۴۱).

۲۹. حق آزادی بیان برای همه افراد به‌طور مساوی تضمین شده است. هرگونه محدودیت بر این حق باید به‌دور از تبعیض باشد، ازجمله تبعیض براساس دین یا عقیده، زبان مورد استفاده یا ملیت اصلی (ماده ۲ و ۲۶ از ICCPR).

مطابقت با قانون (شفافیت و قابل دسترس بودن قوانین)

۳۰. هرگونه محدودیت در آزادی بیان باید ازلحاظ حیطه، معنا و اثر به‌اندازه‌ای قابل دسترس و واضح باشد که کاربران و بازبینان محتوا را درخصوص محتواهای مجاز یا ممنوع راهنمایی کند. عدم شفافیت یا دقت می‌تواند منجر به ناهماهنگی در اجرای قوانین یا اجرای خودسرانه آن‌ها شود (گزارش گزارشگر ویژه سازمان ملل A/HRC/38/35، پاراگراف ۴۶). هیئت قبلاً از عدم شفافیت در خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» انتقاد کرده و توصیه‌هایی برای Meta جهت بهبود خط‌مشی خود مطرح نموده است (توصیه‌های شماره ۴ و ۶ در پرونده انزوای اوجالان؛ توصیه شماره ۱ در پرونده پست اشتراک‌گذاری‌شدۀ الجزیره؛ توصیه شماره ۳ و ۴ در پرونده اشاره به طالبان در گزارش‌های خبری). Meta متعاقباً توصیه‌های هیئت را برای شفاف‌سازی تعریف خود از تمجید اجرا نمود.

۳۱. بااین‌حال، طی به‌روزرسانی خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» توسط Meta در ماه دسامبر ۲۰۲۳ نگرانی‌های جدیدی از حیث اصل مطابقت با قانون مطرح شده است. گرچه Meta مثال‌هایی از پست‌هایی که ناقض ممنوعیت مقررشده درخصوص «نمایندگی»، «حمایت» و «تجلیل» هستند ارائه می‌کند، مثالی از «اشارات نامشخص» که ناقض قوانین باشد ارائه نمی‌دهد. هدف توصیه‌های هیئت در نظر مشورتی کنونی بهبود هرچه‌بیشتر شفافیت و دسترسی‌پذیری به قوانین Meta است.

هدف مشروع

۳۲. به‌موجب پاراگراف ۳ از ماده ۱۹ ICCPR، هرگونه محدودیت در آزادی بیان باید هدف مشروعی را دنبال کند، که شامل حفاظت از حقوق دیگران و همچنین منافع اجتماعی گسترده‌تر، اعم از امنیت ملی، می‌شود (همچنین به نظر عمومی شماره ۳۴، پاراگراف‌های ۲۱ و ۳۰ مراجعه کنید). منطق خط‌مشی Meta برای «استاندارد انجمن درخصوص افراد و سازمان‌های خطرناک» توضیح می‌دهد که درصدد «جلوگیری و ممانعت از آسیب در دنیای واقعی» است، چیزی که هیئت آن را در موارد متعددی همسو با هدف مشروع حفاظت از حقوق دیگران، ازجمله حق حیات، یافته است (ماده ۶ از ICCPR). هیئت همچنین قبلاً متوجه شده است تمجید از نهادهای مشخص‌شده می‌تواند خطراتی از وقوع آسیب را برای حقوق دیگران ایجاد کند، و تلاش مذکور درجهت تقلیل آن آسیب‌ها به‌واسطه منع تمجید در «استاندارد انجمن درخصوص افراد و سازمان‌های خطرناک» هدفی مشروع را دنبال می‌کند (اشاره به طالبان در گزارش‌های خبری).

ضرورت و تناسب

۳۳. اعمال هرگونه محدودیت درمورد آزادی بیان «باید برای دستیابی به عملکرد محافظتی موردنظر متناسب باشد؛ این کار باید ازطریق ابزاری انجام شود که بتواند با حداقل دخالت ممکن، عملکردهای محافظتی مورد نظر را داشته باشد؛ این محدودیت‌ها باید با منافعی که از آنها حفاظت می‌شود، تناسب داشته باشند» (نظر عمومی شماره ۳۴، پاراگراف ۳۴).

۳۴. طی قطعنامه ۱۶۲۴ شورای امنیت سازمان ملل (۲۰۰۵)، از دولت‌ها دعوت می‌شود بنا به ضرورت و اقتضا، و مطابقبا تعهداتشان طبق حقوق بین‌الملل، «ممنوعیتی به‌موجب قانون درخصوص تحریک به انجام اقدام یا اقدامات تروریستی» اعمال کنند (پاراگراف ۱الف)، ضمن اینکه قطعنامه‌های بعدی نیز نسبت به استفاده از اینترنت توسط سازمان‌های تروریستی ابراز نگرانی کرده‌اند (قطعنامه ۲۱۷۸ از UNSC (‏۲۰۱۴) و قطعنامه ۲۳۹۶ از UNSC (۲۰۱۷)). بااینکه قطعنامه‌های مذکور تأکید دارند که دولت‌ها باید همسو با تعهداتشان ذیل قانون حقوق بشر بین‌المللی به مسئله تروریسم توجه و از آن جلوگیری کنند، گزارشگر ویژه سازمان ملل در موضوع ترویج و حفاظت از حقوق بشر و آزادی‌های بنیادی ضمن مقابله با تروریسم نگرانی‌هایی را درمورد ابهام در قوانینی که درتلاش برای اجرای تعهداتشان هستند (اعم از موارد مرتبط با بیانات در فضای آنلاین) و البته تمرکز‌ قوانین بر فحوای سخن به‌جای قصد گوینده یا اثر آن سخن بر دیگران، ابراز داشته است (گزارش A/HRC/40/52، پاراگراف ۳۷). گزارشگر ویژه به این نتیجه رسید که جرم‌انگاری تبلیغات تروریستی «مستلزم این احتمال درحد معقول است که بیان موردنظر می‌تواند موفق به تحریک اقدام تروریستی شود، و درنتیجه درجه‌ای از رابطه علیت یا خطر واقعی نتیجۀ ممنوعه را که درحال وقوع است برقرار کند،» (همان). اعلامیه مشترک درمورد اینترنت و تدابیر مقابله با تروریسم از گزارشگر ویژه سازمان ملل در موضوع آزادی بیان، نماینده OSCE در موضوع آزادی رسانه‌ها و گزارشگر ویژه OAS در موضوع آزادی بیان، مورخ ۲۱ دسامبر ۲۰۰۵، بیان می‌کند در نبود نشانه‌ای روشن از اینکه گفتار موردنظر به‌منزله درخواست مستقیم و عمدی از دیگران برای دست زدن به اقدامات تروریستی است، و مستقیماً احتمال وقوع اقدام ترویستی را افزایش می‌دهد، هیچ کشوری اجازه ندارد گفتار را با تدابیر تنبیهی محدود یا تحریم کند (صفحه ۳۹). آستانۀ بالایی نیز توسط گزارشگر ویژه سازمان ملل در موضوع آزادی بیان در گزارش A/HRC/17/27 (مورخ ۱۶ مه ۲۰۱۱، پاراگراف ۳۶) مقرر شده است. در این گزارش عنوان می‌شود آزادی بیان فقط باید برای امنیت ملی یا مقابله با تروریسم محدود شود آن هم زمانی‌که: «(الف) آن بیان به‌قصد تحریک خشونت قریب‌الوقوع ابراز شده باشد؛ (ب) محتمل به تحریک چنین خشونتی باشد؛ و (پ) ارتباطی مستقیم و فوری بین آن بیان و احتمال یا وقوع آن خشونت درکار باشد.» به‌گفته کمیتۀ حقوق بشر، وقتی تدابیر مقابله با تروریسم موجب ممنوعیت برخی گفتارها می‌شود، اصطلاحاتی همچون «ترغیب»، «تجلیل» و «تمجید» باید «تعریفی دقیق» داشته باشند و نباید «موجب محدودیت نابجا روی نقش حیاتی رسانه‌ها در اطلاع‌رسانی اقدامات تروریسم به عموم مردم» شود (نظر عمومی شماره ۳۴، پاراگراف‌های ۳۰ و ۴۶).

۳۵. گرچه این اصول و استانداردها نقطه آغاز مهمی برای تحلیل هیئت به‌شمار می‌آید، تعهدات و محدودیت‌هایی که قانون حقوق بشر بین‌المللی بر کشورها تحمیل می‌کند با مسئولیت‌ها و صلاحدیدی که یک شرکت خصوصی می‌تواند در این حوزه داشته باشد یکسان نیست. به‌کارگیری تحریم‌های جزایی توسط یک دولت با نظارت بر محتوا روی پلتفورمی از رسانه‌های اجتماعی برابر نیست، و هیئت آگاه است که Meta، در جایگاه یک شرکت خصوصی و نه یک دولت، با درنظر گرفتن ارزش‌های شرکت (پاراگراف‌های ۲۷ - ۲۸ فوق را ملاحظه کنید) و البته چالش‌های خاص نظارت بر محتوا در سطح کلان، می‌تواند رویکردی را نسبت به بیان اتخاذ کند که درمقایسه با آن رویکردی که برای یک دولت قابل توجیه است محدودکننده‌تر باشد. به‌گفته گزارشگر ویژه سازمان ملل در زمینه آزادی بیان: «وقتی قوانین شرکت با استانداردهای بین‌المللی فرق دارد، شرکت‌ها باید پیشاپیش توضیحی موجه از تفاوت‌های خط‌مشی ارائه کنند به‌شکلی که بیانگر مغایرت موجود باشد» (گزارشی درمورد نفرت‌پراکنی در فضای آنلاین از گزارشگر ویژه سازمان ملل در موضوع آزادی بیان، A/74/486، ۹ اکتبر ۲۰۱۹، پاراگراف ۴۸). هیئت در بسیاری از تصمیمات قبلی خود روش‌هایی را جستجو کرده است که چگونه موقع ارزیابی شرط تناسب، استانداردهای بین‌المللی مختص دولت‌ها را به‌درستی به مسئولیت‌های حقوق بشری یک شرکت تبدیل کند، همان‌طور که درصدد کسب آن برای نظر مشورتی جاری نیز هست.

۳۶. در آن دسته از تصمیمات پیشین هیئت که به «استاندارد انجمن درخصوص افراد و سازمان‌های خطرناک» ربط داشته است نیز مسئولیت‌های حقوق بشری Meta نسبت به «تمجید» از نهادهای مشخص‌شده مورد بررسی قرار گرفته است. بااینکه جلوگیری از سوء‌استفادۀ نهادهای مشخص‌شده از پلتفورم‌های Meta در تحریک خشونت، و به‌کارگیری یا دست زدن به سایر انواع حمایت چشمگیر، یک هدف مشروع محسوب می‌شود، هیئت شاهد موارد مختلفی بوده است که در آن‌ها گستره یا نبود دقت در ممنوعیت «تمجید» موجب محدودیت غیرضروری و نامتناسب روی آزادی بیان کاربران شده است. برای مثال، هیئت برداشتن پستی از یک روزنامه اردوزبان را پیرامون اطلاعیه طالبان درمورد طرح‌هایی برای برقراری مجدد تحصیل زنان و دختران رد کرد چراکه آن را «تمجید» ندید (اشاره به طالبان در گزارش‌های خبری). همین‌طور، برداشتن پستی از یک کاربر را که نقل قولی را به‌اشتباه به جوزف گوبلز نسبت می‌داد لغو کرد (نقل قول نازی‌ها) زیرا براساس وجود بافتار کافی، مشخص شد این پست به تمجید ایدئولوژی نازی‌ها نپرداخته، بلکه به بحث سیاسی در ایالات متحده ورود کرده بود. هیئت همچنین تصمیم Meta به برداشتن پست حاوی یک مقاله خبری از الجزیره را که گزارشی از تهدید به خشونت ازسوی یکی از گروه‌های تروریستی مشخص‌شده ارائه می‌داد رد کرد، درحالی که باید روی پلتفورم باقی می‌ماند، و همین نگرانی‌هایی نسبت به اثرات تبعیض‌آمیز احتمالی ناشی از خطمشی‌های Meta مطرح کرد (پست اشتراک‌گذاری‌شدهٔ الجزیره). در خلاصه تصمیم‌ها و تصمیم‌های تعجیلی، هیئت چندین تصمیم Meta به برداشتن پست‌های فیس‌بوک و Instagram را که درابتدا برمبنای تمجید از افراد مشخص‌شده برداشته شده بود لغو کرده یا شرکت را به لغو آن هدایت کرده است (امیلکار کابرال، رهبر ضداستعمار؛ فعال لبنانی؛ واکنش دادن به یهودستیزی؛ حوزه انتخابیه فدرال در نیجریه؛ تحصیلات دختران در افغانستان؛ اشاره به نام الشباب؛ شکر خدا؛ و گروگان‌های ربوده‌شده از اسرائیل). علی‌رغم تغییرات اخیر Meta در خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک»، بسیاری از این تصمیمات همچنان موضوعاتی مرتبط هستند. هیئت به بررسی این خط‌مشی در پرونده‌های آینده ادامه خواهد داد، ازجمله آن‌هایی که به مفاد جدیدِ مفهوم تجلیل و «اشارات نامشخص» مربوط می‌شود.

۶. توصیه‌ها و تحلیل

۳۷. هیئت نظارت هفت توصیه در حیطه خط‌مشی محتوا، اقدامات اجرایی و شفافیت برای Meta مطرح می‌کند. به‌اعتقاد هیئت، این توصیه‌ها در سطح کلان انجام‌شدنی هستند و در مسیر پایبندی Meta به ارزش‌های حق اظهارنظر و امنیت کمک خواهد کرد؛ ضمناً، موجب افزایش احترام به آزادی بیان و سایر حقوق بشر، و همچنین ارتقای شفافیت خواهد شد.

۱.۶ خط‌مشی Meta درمورد «شهید»

توصیه ۱ – خط‌مشی محتوا Meta باید این پیش‌فرض را کنار بگذارد که واژه «شهید»، موقعی که در اشاره به یکی از افراد مشخص‌شده یا اعضای نام‌نبرده‌ای از سازمان‌های مشخص‌شده به‌کار می‌رود، همیشه ناقض قوانین است و مشمول هیچ‌یک از استثنائات خط‌مشی قرار نمی‌گیرد. محتواهایی که عنوان «شهید» را به افراد مشخص‌شده نسبت می‌دهد باید فقط در دو حالت به‌عنوان «اشارۀ نامشخص» از پلتفورم برداشته شوند. حالت اول زمانی است که یک یا چندتا از سه علامت حاکی از خشونت وجود داشته باشد: تصویرسازی بصری از سلاح/اسلحه، اظهار قصد یا حمایت از به‌کارگیری سلاح/اسلحه یا حمل آن، یا ارجاع به یکی از رویدادهای مشخص‌شده. حالت دوم زمانی است که محتوا در شرایط معمول ناقض خط‌مشی‌های Meta دانسته شود (مثلاْ به‌خاطر تجلیل یا به‌دلیل اینکه اشاره به افراد مشخص‌شده براساس عواملی غیر از به‌کارگیری واژه «شهید» همچنان نامشخص باقی بماند). در هرکدام از این سناریوها، محتوا باید همچنان مشمول استثنای «گزارش‌دهی، بحث بی‌طرف و محکوم‌سازی» باشد.

هیئت زمانی این توصیه را اجراشده تلقی خواهد کرد که Meta با به‌روزرسانی «استانداردهای انجمن» برای عموم، مشخص کند که استفاده از لفظ «شهید» در اشاره به افراد مشخص‌شده مجاز نیست اگر یک یا چندتا از علائم نامبردۀ حاکی از خشونت وجود داشته باشد.

توصیه ۲ – خط‌مشی محتوا: برای شفاف‌سازی ممنوعیت مربوط به «اشارات نامشخص»، Meta باید مثال‌هایی از محتوای ناقض بیاورد، ازجمله پستی که از عنوان «شهید» همراه با یک یا چندتا از سه علامت حاکی از خشونت استفاده کند که در توصیه شماره ۱ توصیف شد.

هیئت زمانی این توصیه را اجراشده تلقی خواهد کرد که Meta «استانداردهای انجمن» خود را با گنجاندن مثال‌هایی از «اشارات نامشخص» برای عموم به‌روزرسانی کند.

توصیه ۳ – اقدامات اجرایی: رهنمود خط‌مشی داخلی Meta نیز باید به‌روزرسانی شود تا شفاف‌سازی کند که استفاده از لقب «شهید» در اشاره به افراد مشخص‌شده ناقض قوانین نیست به‌جز وقتی همراه با علائمی از خشونت همراه باشد، و حتی وقتی آن علائم وجود داشته باشند، محتوا همچنان ممکن است از استثنائات «گزارش‌دهی، بحث بی‌طرف یا محکوم‌سازی» بهره‌مند شود.

هیئت زمانی این توصیه را اجراشده تلقی خواهد کرد که Meta رهنمود خود برای بازبینان را به‌روزرسانی کند تا محتواهای حاوی «شهید» بتوانند از استثنائات مبتنی بر گزارش‌دهی، بحث بی‌طرف یا محکوم‌سازی بهره‌مند شوند، و ضمناً نسخه اصلاحی این رهنمود را در اختیار هیئت بگذارد.

۳۸. بااینکه تلاش برای جلوگیری از به‌کار رفتن پلتفورم‌های Meta درجهت تحریک اقدامات تروریستی خشونت‌آمیز امری ضروری برای این شرکت است – و یک هدف مشروع برای خط‌مشی‌های خود در نظارت بر محتوا – اما مسئولیت‌های حقوق بشری Meta ایجاب می‌کند که هرگونه محدودیت روی آزادی بیان از ضرورت و تناسب برخوردار بوده تا علی‌الخصوص به حق اظهارنظر افراد جوامع خشونت‌دیده احترام گذاشته شود. گرچه یکی از معانی «شهید» با واژه انگلیسی «martyr» همخوانی دارد و به آن شکل به‌کار می‌رود، هیئت دریافته است که برداشتن تمامی محتواها صرفاً به‌دلیل استفاده از واژه «شهید» در اشاره به افراد مشخص‌شده اقدامی ضروری یا متناسب نیست. این بدان خاطر است که منع قاطعانه نمی‌تواند پیچیدگی‌های زبانی این واژه را به‌حساب آورد، منجر به برداشتن بیش‌ازحد گفتارها می‌شود، آزادی رسانه‌ای و فضای مدنی را بی‌جهت محدود می‌کند، و پیامدهای منفی سنگینی برای برابری و عدم تبعیض درپی دارد. مضاف بر این، اگر چنین توصیه‌ای پذیرفته و اجرا شود، جزئیات خط‌مشی Meta در منع «تجلیل» و «اشارات نامشخص» از جنبۀ کلی‌تر همچنان اعمال‌پذیر خواهد بود. بنابراین، Meta باید از برداشتن محتوا صرفاً برپایه وجود واژۀ «شهید» دست بکشد. درعوض، Meta باید رویکردی با تکیۀ بیشتر بر بافتار اتخاذ کند، و علائم حاکی از خشونت را که منجر به تفسیری از واژه «شهید» مبنی بر آسیب‌زا بودن آن می‌شود دقیق و شفاف تعریف کند. طبق توضیح زیر، هیئت فقط دوتا از شش علامتی را که Meta در درخواستش پیشنهاد داد به‌طور کامل تأیید می‌کند، و توصیه‌ای مبنی بر محدود کردن مورد سوم ارائه می‌دهد. سه علامت دیگری که Meta پیشنهاد داد – و به‌عنوان رهنمودی برای بازبینان در اجرای خط‌مشی «خشونت و تحریک» ارائه شده است – برای اهداف خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» بیش‌ازحد گسترده است. ازطرفی، هیئت توصیه می‌کند که Meta استثنائات مربوط به محتواهایی را که به گزارش‌دهی، محکوم‌سازی یا بحث بی‌طرف درمورد یک نهاد مشخص‌شده می‌پردازد موقع وجود علائم حاکی از خشونت اعمال کند. توصیه‌های فوق درمورد واژه «شهید» هم در شکل مفرد و هم جمع آن کاربرد دارد، و همچنین برای گونه‌های مختلف «شهید» در بسیاری از زبان‌هایی که این واژه را به دامنه واژگان خود وارد کرده‌اند اعمال‌پذیر است.

۳۹. هیئت برای ارزیابی آسیب‌های احتمالی ناشی از مجاز شمردن محتوایی که از «شهید» در اشاره به نهادهای مشخص‌شده روی پلتفورم‌های Meta استفاده می‌کند از کارشناسان و ذی‌نفعان مشورت گرفت. برخی از ذی‌نفعان ابراز نگرانی کردند که پلتفورم‌های Meta موجب تسهیل در فعالیت‌های تروریست‌ها برای تبلیغات و نیروگیری خود می‌شود و ضمناً تبعیض یا خشونت را، ازجمله علیه یهودیان، ترویج می‌دهد (به نظرات عمومی مراجعه کنید، مثلاً PC-11123 – CyberWell Ltd؛ PC-11153 – همین الان از یهودستیزی دست بکشید؛ PC-11194 – کمیته دقت در خبررسانی خاورمیانه؛ PC-11068 – بنیاد آموزش‌های یهودستیزی کانادا). بااینکه هیچ پژوهشی در اثبات رابطه علیت استوار بین واژه «شهید» و افزایش این‌گونه خشونت‌ها یا تبعیض‌ها وجود ندارد (همان‌طور که قبلاً در ارجاع Meta در صفحه ۱۰ عنوان شد، و پیرو مشارکت کارشناسان و ذی‌نفعانی که خود Meta قبل از تقاضای نظر مشورتی درباره خط‌مشی صورت داد)، مواردی هست که آرزوی شهادت با اقدامات خشونت‌آمیز پیوند خورده است. به‌طور کلی‌تر، نگرانی‌هایی شایع و گسترده مبنی بر امکان استفاده شدن از رسانه‌های اجتماعی توسط سازمان‌های خشونت‌کار در نیروگیری و ترویج اقدامات تروریستی به‌هدف عادی‌سازی تروریسم و تسهیل افراط‌گرایی وجود دارد. مشارکت گسترده ذی‌نفعان و مشاوره با کارشناسان توسط هیئت، که شامل برگزاری میزگرد با کارشناسان حوزه مقابله با تروریسم می‌شد (میزگردهای مشارکت ذی‌نفعان را ملاحظه کنید)، مؤید این فرضیات و نگرانی‌ها بود.

۴۰. نظرات ارسالی بی‌شماری از کارشناسان و ذی‌نفعان به هیئت نیز توصیف‌کنندۀ اثرات منفی بر آزادی بیان درپی برداشتن محتواهایی بود که از واژه «شهید» استفاده می‌کنند (به نظرات عمومی مراجعه کنید، مثلاً PC-11196 – مؤسسه حفظ تمامیت؛ PC-11164 – SMEX، ‏PC-11183 ECNL EFF، ‏PC-11190 – مرکز Brennan؛ PC-11188 – بنیاد حقوق دیجیتال). برداشتن سخنانی که از «شهید» نه برای تمجید یا تجلیل نهادهای مشخص‌شده، بلکه برای گزارش‌دهی خشونت سازمان‌های تروریستی و سایر سازمان‌های مشخص‌شده یا برای ورود به بحث سیاسی یا آکادمیت بی‌طرف درمورد افراد مشخص‌شده استفاده می‌کند نیز شامل آن می‌شود.

۴۱. مثال‌های زیر می‌توان بیانگر رویکرد Meta در مواقعی باشد که محتوا از «شهید» در اشاره به افراد مشخص‌شده استفاده می‌کند و آن محتوا برداشته می‌شود:

• دولتی یک نشریه مطبوعاتی روی پلتفورم‌های Meta به‌اشتراک می‌گذارد که مرگ یکی از افراد مشخص‌شده را با لفظ افتخارآمیز «شهید» درکنار نام وی تأیید می‌کند. این پست برداشته می‌شود چون Meta واژه «شهید» را فارغ از بافتاری که حاکی از بحثِ بی‌طرف باشد ناقض قوانین می‌پندارد.
• یکی از کاربران عکسی از اعتراضات را به‌اشتراک می‌گذارد که خودش در آن شرکت دارد، اما شرحی واضح در توضیح هدف آن اعتراضات وجود ندارد. روی پلاکاردهای متعددی نام یکی از افراد مشخص‌شدۀ متوفی همراه با واژه «شهید» درج شده است. این پست برداشته می‌شود چون Meta تصویر حاوی پلاکاردهایی را که نام فرد مشخص‌شده روی آن است موقع تلفیق با واژه «شهید» ناقض قوانین می‌پندارد.
• یک مدافع حقوق بشر اقدام به اشتراک‌گذاری پستی می‌کند که دربردارندۀ شرحی از اعدام اختصاری (فراقانونی) یکی از افراد مشخص‌شده توسط دولت است، و با لفظ «شهید» از او یاد می‌کند و خط‌مشی دولت در مقابله با تروریسم را محکوم می‌نماید. این پست برداشته می‌شود چون Meta واژه «شهید» را، فارغ از بافتار گزارش‌دهی، ناقض قوانین می‌پندارد.
• عضوی از جامعه محلی نسبت به وضع یکی از جاده‌های محلی نگران است و شکایتی درمورد آن پست می‌کند. نام یکی از افراد مشخص‌شده را همراه با واژه افتخارآمیز «شهید» روی آن جاده گذاشته‌اند. این محتوا برداشته می‌شود چون Meta، فارغ از اینکه اشاره به نام آن فردِ مشخص‌شده موضوعی فرعی در بحث پیرامون مسائل محلی است، واژه «شهید» را ناقض می‌پندارد.
• یکی از اعضای خانواده با لفظ «شهید» از یکی از عزیزانش که در حمله تروریستی کشته شده است یاد می‌کند و مهاجمان را، که جزء افراد مشخص‌شده هستند، محکوم می‌نماید. گرچه این پست غیرناقض خواهد بود، ترکیب استفاده از «شهید» در بافتاری که اسامی عاملان حمله نیز آورده شده است نشان از محتوایی دارد که باتوجه به رویکرد قاطعانه Meta، موجب اشتباه در برداشتن محتوا می‌شود.

۴۲. برخی از ذی‌نفعان ابراز نگرانی کردند که رویکردی با درجۀ محدودکنندگی کمتر برای کاربرد واژه شهید» می‌توانست اثری تجمیعی عادی‌سازی تروریسم را در مقیاس کلان درپی داشته باشد. بااینکه نمی‌توان انکار کرد در برخی موارد مقصود از واژه «شهید» نوعی تأیید یا اعتباردهی به یک شخص یا اقدامات خشونت‌آمیز اوست، هیئت منع بی‌چون‌وچرای استفاده از این واژه طبق این خط‌مشی را برپایه آن دلایل اقدامی موجه نمی‌داند. با عنایت به اطلاعات دریافتی هیئت ازسوی ذی‌نفعان، ازجمله کارشناسان مقابله با تروریسم و از پژوهش‌های پیشین Meta و مشورت‌های پیشین با ذی‌نفعان، هیئت نتیجه می‌گیرد اگر اثر منفی بسیار ملموسِ خط‌مشی کنونی روی آزادی بیان را درمقابلِ نگرانی‌هایی از احتمال وجود اثرات آسیب‌زای تجمیعی چشمگیر به‌واسطۀ این موارد بسنجیم، آن اثر منفی سنگین‌تر خواهد بود. این موضوع به‌ویژه بدین دلیل صدق می‌کند که حتی اگر توصیه‌های هیئت اجرا شوند، موانع عمده‌ای همچنان در مسیر پیشبرد اهدافِ جلوگیری از خشونت و دیگر آسیب‌هایی درکار است که از فراهم کردن امکان استفادۀ آزاد از پلتفورم‌های Meta برای تروریست‌ها و حامیانشان نشئت می‌گیرد.

۴۳. موضوع دیگری که هیئت به آن توجه کرد وجود معانی متعدد واژۀ «شهید» بود و اینکه واژه مذکور غالباً به‌صورتی به‌کار می‌رود که موجب تحریک خشونت یا نفرت نمی‌شود، بلکه درصدد گزارش دادن مسائلی با منفعت عمومی است. اعمال منع بی‌چون‌وچرا مساوی است با برداشتن حجم عظیمی از محتواهای فاقد آسیب‌هایی که خط‌مشی‌های Meta درصدد کاهش آن‌هاست. بااینکه نظارت بر محتوا در سطح کلان گاهاً مستلزم پذیرش درصدی از خطا در اقدامات اجرایی است، Meta براساس کلیه مسئولیت‌های حقوق بشری خود مسئولیتی درقبال سنجیدن مواردی دارد که در دو کفۀ ترازو مقابل هم قرار می‌گیرند. برمبنای کلیه ملاحظات نامبرده، هیئت به این نتیجه می‌رسد که رویکرد پیشنهادی خود بیشترین هماهنگی را با مسئولیت‌های کلی Meta درقبال حقوق بشر دارد.

اهمیت فرهنگی و دینی واژه «شهید» و تنوع معنایی آن

۴۴. «شهید» واژه‌ای مهم از حیث فرهنگی و دینی است که در بسیاری از بافتارهای مختلف به‌کار می‌رود و معانی گوناگونی دارد. نظرات عمومی ارسالی به هیئت و پژوهشی که هیئت به‌جریان انداخت بینش و آگهی بیشتری درمورد این اصطلاح فراهم کرد. «شهید» می‌تواند به معنی «شهادت دادن» و «گواهی دادن» باشد. همچنین به‌عنوان نام کوچک اسلامی و در برخی مناطق، همچون آسیای غربی و آفریقای شمالی، به‌عنوان نام خانوادگی به‌کار می‌رود (به نظرات عمومی مراجعه کنید، مثلاً PC-11196 – مؤسسه حفظ تمامیت؛ PC-11164 – SMEX). همچنین از «شهید» در اشاره به افرادی استفاده می‌شود که حین انجام وظایف دینی خود جان می‌بازند. در درگیری‌های مسلحانه یا حملات خشونت‌آمیز، ازجمله وقایعی که سازمان‌های مشخص‌شده در آن‌ها دخیل هستند، افراد گاهاً یاد قربانیان خشونت و تروریسم را با نسبت دادنِ لفظ «شهید» به آن‌ها گرامی می‌دارند، به نظرات عمومی مراجعه کنید، مثلاً PC-11164 – SMEX؛ PC-11197 از دولت نیوزلند تصدیق کرد که از واژه «شهدا» (جمع «شهید») در اشاره به قربانیان تیراندازی کرایست‌چرچ استفاده شد؛ PC-11196 از «مؤسسه حفظ تمامیت» (Integrity Institute) تأکید می‌کند که جوامع مسلمان حاشیه‌ای، ازجمله مردم روهینگیا، در برخی از کشورها با لفظ «شهید» به پناهندگانی اشاره شد که به‌دلیل آزارواذیت مبتنی بر مذهب یا عقیده از میانمار طرد شده‌اند). در پژوهش کمّی که هیئت از Memetica روی محتواهایی به‌جریان انداخت که در پلتفورم‌های Meta پست شده و باقی مانده است مشخص شد «شهید» کاربرد گسترده‌ای در اشاره به افرادی دارد که حین خدمت به کشورشان، دنبال کردن رسالتشان جان می‌بازند یا به‌طور غیرمنتظره قربانی خشونت اجتماعی-سیاسی یا بلایای طبیعی می‌شوند. گرچه آن پست‌ها لزوماً واژه «شهید» را به یکی از افراد مشخص‌شده نسبت نداده بود، مثال‌های نقل‌شدۀ قبل (پاراگراف ۴۱ را ملاحظه کنید) نشان می‌هد چگونه معانی و کاربردهای بسیار «شهید» در آن بافتار نیز مرتبط است.

۴۵. پس از ماه اکتبر ۲۰۲۳، حملات تروریستی هدایت‌شده توسط حماس علیه اسرائیل و اقدام نظامی اسرائیل در غزه پیرو آن حملات، هیئت پژوهش اضافه‌تری درخصوص گرایش‌های محتوایی پیرامون استفاده از واژه «شهید» آغاز کرد. از بین بیش از ۱۲,۰۰۰ پست عمومی که در این تحلیل بررسی شد، تنها دو مورد حامی حماس بود. تقریباً تمامی کاربردها به توصیف تلفات فلسطینی در نوار غزه ربط داشت بدون اینکه اشاره‌ای به نام هریک از افراد یا سازمان‌های مشخص‌شده صورت گیرد. پست‌ها حاوی عزاداری فلسطینی‌ها برای عزیزان ازدست‌رفته می‌شد و دسته‌ای دیگر کودکان زخمی فلسطینی و/یا وضعیت پس از حملات هوایی در غزه را نشان می‌داد. سؤالات دیگری از Meta پرسیده شد، چون دسترسی پژوهشگران به گرایش‌های محتوایی محدود به محتواهای عمومی است که روی پلتفورم‌ها باقی می‌ماند و شامل محتواهایی نمی‌شود که Meta به‌دلیل نقض خط‌مشی خود درخصوص «افراد و سازمان‌های خطرناک» برداشته است. پاسخ Meta مؤید یافته‌های این پژوهش بود. از دید شرکت، گرایش‌های محتوایی طی بحران هیچ تغییری در استفاده از واژه «شهید» یا درک آن درمقایسه با دوره قبل از این رویدادها نشان نداد.

۴۶. این معانی مختلف حاکی از آن است که پیش‌فرض Meta مبنی بر ناقض بودن استفاده از «شهید» و منجر شدن آن به آسیب در دنیای واقعی و بنابراین لزومِ برداشتن همیشگی آن محتواها عواقبی جهانی بر آزادی بیان ایجاد می‌کند که باید مورد رسیدگی قرار گیرد. Meta توضیح داد «شهید» احتمالاً واژه‌ای است که در پلتفورم‌هایش بیشترین نظارت بر آن صورت گرفته است و ذی‌نفعان متعددی مشاهده کردند محتواهایی که به گزارش دادن نهادهای مشخص‌شده و خشونت آن‌ها می‌پردازد غالباً توسط Meta برداشته می‌شود (درخواست نظر مشورتی درباره خط‌مشی، صفحه ۳). این رویکرد نسبت به واژه «شهید» مثالی از اقدام شرکت در اولویت‌بندی تمایزات بارز و روشن برای اقدامات اجرایی در سطح کلان است. بااینکه چنین تمایزاتی اصولاً می‌تواند گاهی متناسب باشد زیرا نظارت بر محتوا در سطح کلان غالباً موارد دشواری از متوازن‌سازی را می‌طلبد، هیئت نتیجه می‌گیرد اقدام پیش‌فرض در این پرونده یعنی برداشتن همیشگی «شهید» در مواقعی که با یکی از افراد مشخص‌شده در ارتباط است توجیه‌پذیر نیست و باید کنار گذاشته شود. همان‌طور که Meta اقرار داشت، رویکردش ذاتاً از لحاظ کردنِ بافتار زبانی و فرهنگی باز می‌ماند و به دو شکل منجر به افراط در اقدامات اجرایی به‌گونه‌ای چشمگیر می‌شود. اولاً، برداشتن محتواهایی را درپی دارد که قصدشان تمجید یا تجلیل نیست، اما درهرصورت ناقض خط‌مشی است چون Meta فرض را بر ناقض بودن «شهید» در کلیه موقعیت‌ها گذاشته است. ثانیاً، افزایشی را در برداشتن اشتباه محتواهایی به‌بار می‌آورد که از واژه «شهید» در ارتباط با اشخاصی غیر از افراد مشخص‌شده استفاده می‌کنند چون این رویکرد تحکیم‌کنندۀ رویکردی قاطعانه است و شرکت را از انجام ارزیابی‌هایی با تکیه بیشتر بر بافتار منصرف می‌کند.

۴۷. باوجود معانی مختلف «شهید»، هیئت عنوان می‌کند مثال‌هایی که قبلاً ذیل مفاد مربوط به منع «تمجید» در خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» آورده شده بود باتوجه به بازارهای مختلف بافتارسازی نشده بودند، و ترجمه‌ای بیش‌ازحد ساده و مستقیم از آن مثال‌ها ارائه شده بود. تنها اشاره‌ای که در استانداردهای انجمن به رویکرد Meta نسبت به محتواهای حاوی «شهید» شده بود مثالی از عبارتی بود که از یک تروریست محکوم‌شده با لفظ «martyr» یاد می‌کند؛ این مثال ذیل توضیح گسترده‌تری از منع تمجید ذکر شده بود. همین مثال در زبان‌های مختلف به‌کار رفت و برای عربی به «شهید» ترجمه شد، درحالی که این اصطلاحات لزوماً معادل هم نیستند. هیئت خاطرنشان می‌کند این مثال در به‌روزرسانی خط‌مشی در ماه دسامبر ۲۰۲۳ برداشته شده است. گرچه ترجمۀ دخیل در این مثال لزوماً نادرست نبوده است، استفاده از تنها یک مثال برای بیان این ادعا که «شهید» همیشه معادل «martyr» است درست نمی‌باشد.

۴۸. به‌دلایلی یکسان اما برعکس، نتیجه‌گیری‌های هیئت درمورد واژه «شهید» در این نظر مشورتی نباید خودبه‌خود به واژه «martyr» و تمامی ترجمه‌های آن واژه در زبان‌های دیگر انتقال یابد. «Martyr» و «شهید» معادل مستقیم یکدیگر نیستند، چون اولی تنوع معنایی کمتری در زبان انگلیسی در داخل مناطقی دارد که انگلیسی صحبت می‌شود. در زبان‌های مختلف، Meta لازم است ضمن به‌خاطر داشتنِ رهنمودی که در نظر مشورتی کنونی قید شده است، ارزیابی کند که کدام واژه‌ها به آستانۀ تعیین‌شده برای «تجلیل» رسیده‌اند. درهرصورت، هیئت از ممنوعیت‌های بی‌چون‌وچرایی که کاربرد «شهید» را از بافتار وسیع‌تر پست‌های به‌کاربرندۀ آن مجزا و آن را منع می‌شمارد استقبال نمی‌کند. این پست‌ها، باتوجه به پیشینه هیئت نظارت، باید با نگاهی بر کلیت آن ارزیابی شوند. ضمناً، Meta مطابق با نسخه‌های عمومی خط‌مشی‌های خود باید اطمینان یابد که به‌واسطه استثنائات خط‌مشی، اجازۀ «گزارش‌دهی، محکوم‌سازی یا بحث بی‌طرف» درمورد افراد مشخص‌شده در مواقع استفاده از واژه «martyr» (و واژه‌هایی از زبان‌های دیگر که واقعاً معادل تجلیل یا اشارۀ مثبت هستند) به افراد داده شود. این موضوع بر اهمیت سازگارسازی رهنمود داخلی بازبینان با بافتار محلی و ویژگی‌های زبان‌شناختی زبان مورد بررسی تأکید دارد (به نگرانی‌های مطرح‌شده در تصمیم هیئت درباره پرونده ربات میانمار رجوع کنید، که مبنای توصیه شماره ۱ در آن پرونده بود).

۴۹. هیئت در چندین پرونده‌ Meta را وادار کرده است نسبت به توازن بین برخورداری از قوانین روشن که در سطح کلان قابل اجرا هستند و خط‌مشی‌هایی که برای اقدامات اجرایی توجه بیشتری به بافتار دارد و غالباً به‌نفع آزادی بیان و حق اظهارنظر کاربران عمل می‌کند تجدیدنظر نماید (مثلاً درمورد احترام به گزارشات مربوط به نهادهای مشخص‌شده، به پرونده‌های اشاره به طالبان در گزارش‌های خبری و پست اشتراک‌گذاری‌شدهٔ الجزیره رجوع کنید). بااینکه پرونده‌های قبلی مستقیماً به مسئله کاربرد «شهید» نپرداخته است، هیئت هشدار داده است که وقتی افراد نامی از نهادهای مشخص‌شده می‌برند، نباید فرض را بر وجود قصد و نیت بد گذاشت (به پرونده نقل قول نازی‌ها رجوع کنید). در نظرات عمومی متعددی، این موضوع برجسته‌سازی شده است که فرض Meta مبنی بر اینکه «شهید» همیشه معادل «تمجید» است می‌تواند درپی اشتباهات نظارت‌کنندگان یا سیستم اتوماسیون در مقیاس کلان، منجر به افراط در اقدامات اجرایی علیه افرادی شود که در گرامی‌داشت قربانیان حملات تروریستی محتوایی پست می‌کنند (به نظرات عمومی مراجعه کنید، مثلاً PC-11164 – SMEX، صفحه ۱؛ نظر PC-11197 از دولت نیوزلند). برداشتن چنین محتوایی می‌تواند حتی در مغایرت با اهداف خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» عمل کند چون می‌تواند بازدارندۀ بحث و گفتگو درمورد خشونت تروریستی و تلاش به مقابله با ایدئولوژی‌های پشت آن خشونت‌ها باشد (برای مثال مراجعه کنید به PC-11164 – SMEX).

احترام به آزادی رسانه‌ای و فضای مدنی

۵۰. هیئت به‌ویژه ابراز نگرانی می‌کند که رویکرد Meta می‌تواند بر روزنامه‌نگاری و گفتمان مدنی اثر بگذارد. آن اثرات در دو جا حاد می‌شود: مکان‌هایی که خشونت سازمان‌های تروریستی یا سایر سازمان‌های مشخص‌شده شایع‌تر است، و جاهایی که نهادهای مشخص‌شده از قدرت کنترل قلمرو برخوردارند یا به‌شکلی دارای قدرت سیاسی هستند. در نظرات عمومی متعددی نیز همین نگرانی‌ها مطرح شد (به نظرات عمومی مراجعه کنید، مثلاً PC-11196 – مؤسسه حفظ تمامیت؛ PC-11157 – مؤسسه دیپلماسی عمومی فلسطین). سازمان‌های رسانه‌ای و سایر مفسران ممکن است در گزارش‌دهی پیرامون نهادهای مشخص‌شده محتاط عمل کنند چون می‌خواهند از برداشته شدن محتوا و منجر شدن آن به تحریم‌های سنگین، ازجمله حذف صفحه‌ها یا گروه‌ها، یا غیرفعال شدن حساب‌ها، حذر کنند. در برخی موارد، این موضوع می‌تواند غیرقابل پیش‌بینی باشد – مثلاً، گزارش‌دهی درمورد اعتراضات علیه یکی از عوامل دولتی که طی آن مردم نشانه‌هایی از حمایت را برای افراد مشخص‌شده‌ای که به‌دست همان عامل دولتی کشته شده‌اند نشان می‌دهند. رسومات زبانی، فرهنگی یا دینی می‌تواند ایجاب کند که از واژه «شهید» در اشاره به اشخاص کشته‌شده در این موقعیت‌ها استفاده شود، ازجمله کسانی که حین انجام اقدامات تروریستی کشته شدند.

۵۱. توجه به پیچیدگی موقعیت‌هایی که نهادهای مشخص‌شده ممکن است دست به خشونت بزنند حائز اهمیت است، ازجمله در موقعیت‌هایی که ممکن است به‌عنوان درگیری مسلحانه، مقاومت دربرابر اشغال عوامل خارجی و ناآرامی مدنی شناخته شود. رسانه‌ها ممکن است در گزارش دادن آن موقعیت‌ها با چالش‌هایی بزرگ روبرو شوند، چون منابع خبری باید نسبت به رسومات محلی زبانی، فرهنگی یا دینی حساس باشند و ازطرفی از خط‌مشی‌های محتوایی Meta نیز تبعیت کنند. این نگرانی‌ها با نبود شفافیت پیرامون فهرست نهادهای مشخص‌شدۀ Meta و عدم آگاهی کاربران از کسانی که در آن فهرست هستند تشدید می‌شود. گزارش‌دهی درمورد آن موقعیت‌ها می‌تواند اغلب شامل علائمی از خشونت نیز باشد، ازجمله تصویری از سلاح، که خارج از بافتار استثنائات گزارش‌دهی، بحث بی‌طرف یا محکوم‌سازی می‌تواند نشانه‌ای از نقض خط‌مشی باشد. بنابراین، جا دارد Meta یک استثنای خط‌مشی را برای مواردی که محتوا به گزارش‌دهی، بحث بی‌طرف یا محکوم‌سازی نهادهای مشخص‌شده می‌پردازد، اعمال کند.

۵۲. این ممنوعیت حتی می‌تواند کار را برای کاربران در بیان دیدگاه و نقد خود موقع زندگی کردن در بافتارهایی که نهادهای مشخص‌شده فعالیت می‌کنند یا قدرت سیاسی را در دست دارند دشوارتر کند. برای اجتناب از مواجهۀ مستقیم و خطرات امنیتی، کاربران این بافتارها می‌توانند نظراتشان را در به‌گونه‌ای محترمانه بیان کنند، که نباید لزوماً به‌عنوان تمجید از آنان تفسیر شود. اعمال تحریم بر چنین گفتارهایی جای نگرانی ویژه دارد، زیرا رسانه‌های اجتماعی ارائه‌دهندۀ یک تالار گفتمان مهم برای مناظره، به‌ویژه در مناطق درگیری و کشورهایی با آزادی مطبوعاتی محدود هستند.

برابری و عدم تبعیض

۵۳. به‌دلیل استفاده گسترده و بسیار متنوع واژه «شهید»، به‌ویژه در بین عرب‌زبانان و گویش‌وران (اکثراً مسلمان) زبان‌های دیگر که وام‌واژۀ «شهید» را در دامنه واژگانی خود دارند، خط‌مشی Meta اثری نامتناسب بر این جوامع برجای می‌گذارد. این موضوع نگرانی‌های عمیقی را از بابت مسئولیت شرکت درقبال احترام به کلیه حقوق کاربران نسبت به برابری و عدم تبعیض در اجرای حقوقشان برای آزادی بیان مطرح می‌کند. این مسئله در مرکزیت بسیاری از نظرات عمومی قرار داشت (مثلاً رجوع کنید به PC-11183 ECNL EFF، ‏PC-11190 – مرکز Brennan؛ PC-11188 – بنیاد حقوق دیجیتال؛ PC-11196 – مؤسسه حفظ تمامیت؛ همچنین گزارش BSR درمورد اثر Meta در اسرائیل و فلسطین را ملاحظه کنید). برنامه توسعه سازمان ملل (UNDP)، در گزارش خود با موضوع «انسداد مسیر افراط‌گرایی»، تأکید می‌کند مهم‌ترین عوامل محرک خشونت افراط‌گرایی درکنار سایر عوامل ریشه‌ای عبارت است از «نابرابری، طرد، عدم برخورداری از فرصت‌ها و برداشت‌هایی از بی‌عدالتی.» هیئت ابراز نگرانی می‌کند که رویکرد خط‌مشی Meta می‌تواند تلفیق تجاربی از به‌حاشیه رانده شدن و طرد شدن را برای برخی از جوامع به‌همراه داشته باشد و حتی برای هدف بیان‌شده یعنی کاهش خشونت، نتیجۀ عکس داشته باشد. UNDP برجسته‌سازی می‌کند که در رابطه با نظارت بر محتوا در پلتفورم‌های آنلاین، شرکت‌ها باید اطمینان یابند فعالیتشان در جلوگیری از افراط‌گرایی خشونت‌آمیز «به‌طور غیرعمد منجر به بدنام کردن و هدف قرار دادن افراد نشود.»

روش‌هایی با مداخله کمتر برای پیشگیری از آسیب

۵۴. ارزیابی ضرورت و تناسب این خط‌مشی نیز مستلزم انجام تحلیلی است که وجود روش‌هایی با مداخلۀ کمتر را برای دستیابی به هدف مشروع موردنظر مشخص کند. اجرای توصیه‌های هیئت در این نظر مشورتی مستلزم آن است که Meta از برداشتن قاطعانۀ تمامی موارد استفاده از واژه «شهید» در اشاره به افراد مشخص‌شده دست بکشد. بااین‌حال، محتواهای به‌کاربرندۀ این اصطلاح همچنان ممکن است در شرایط محدودتر برداشته شود، و آن زمانی است که ارتباط با آسیب از ابهام کمتری برخوردار بوده و برجسته‌تر باشد. با انجام توصیه‌های ارائه‌شده، Meta امکان تداوم در برداشتن محتواهایی را که از لفظ «شهید» در اشاره به افراد مشخص‌شده استفاده می‌کند خواهد داشت البته اگر آن محتوا یا با موارد دیگری از نقض خط‌مشی همراه باشد (مثلاً تجلیل یا اشارات نامشخص) یا حاوی علائمی از خشونت باشد. بدین‌ترتیب، ضمن اینکه همچنان محدودیت مهمی ایجاد خواهد شد، اثرات نامطلوب این خط‌مشی نیز کاهش خواهد یافت، ازجمله افراط در اقدامات اجرایی علیه گروه‌های زبانی و دینی خاص.

۵۵. وجود علائمی از خشونت درکنار اشاره به یکی از افراد مشخص‌شده با لفظ «شهید» نشانه‌ای واضح‌تر فراهم می‌کند مبنی بر اینکه قصد آن پست اشارۀ مثبت به آن فرد است چون با خشونت سروکار دارد (مشروط بر آنکه استثنائات مربوط به گزارش‌دهی، بحث بی‌طرف یا محکوم‌سازی اعمال‌پذیر نباشد). Meta در درخواستش علائم زیر را که از رهنمود داخلی مربوط به خط‌مشی «خشونت و تحریک» برگرفته است به‌عنوان علائمی از خشونت پیشنهاد داد: (۱) تصویرسازی بصری از یک سلاح؛ (۲) اظهار قصد یا حمایت از به‌کارگیری یا حمل سلاح/اسلحه؛ (۳) ارجاع به لحن نظامی؛ (۴) اشاره به آتش‌سوزی عمدی، غارت یا انواع دیگر تخریب اموال؛ (۵) اشاره به رویدادهای مشهور خشونت در جهان واقعی؛ و (۶) اظهار قصد به خشونت علیه مردم، دعوت به اقدام به آن، نمایندگی از آن، و حمایت یا پشتیبانی از آن. هیئت دریافته است که با بعضی از این علائم، نشانه‌هایی سودمند فراهم می‌شود از اینکه محتوا ممکن است موجب آسیب شود، چیزی که نمی‌توان به‌تنهایی از به‌کار رفتن واژه «شهید» برداشت کرد. بااین‌حال، سایر علائم در اینجا چندان کاربردی به‌حساب نمی‌آیند. در نسخۀ عمومی خط‌مشی «خشونت و تحریک»، سه‌بار به «علائم موقت حاکی از تشدید خطر خشونت» اشاره می‌کند، که هرکدام مربوط به قوانین مقررشده برای رسیدگی به خطرات خشونت در مکان‌های خاص و در رویدادهایی با زمان مشخص هستند، ازجمله در جایگاه‌های رأی‌گیری و در اعتراضات. کاربرد عمدۀ همه این علائم برای هدایت اقدامات اجرایی درخصوص اشاراتی به «شهید» در تمامی بافتارها، که احتمال وقوع آسیب برای آن به‌نسبت محتمل یا قریب‌الوقوع نیست، خطر عدم تناسب در اقدامات اجرایی را درپی دارد.

۵۶. هیئت دریافته است که در بافتار گسترده‌تر خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک»، مجموعه‌ای دقیق‌تر از علائم مقتضی و به‌جا است. علامت تصویرسازی بصری از یک سلاح، و علامت اظهار قصد یا حمایت از به‌کارگیری یا حمل سلاح یا اسلحه، هردو باید به‌عنوان نشانه‌ای از محتواهایی برداشت شوند که احتمال نقش‌آفرینی‌شان در ایجاد آسیب بیشتر است. بااین‌حال، بنابر یافتۀ هیئت، علامتِ حاکی از «اشاره به رویدادهای مشهور خشونت در جهان واقعی» خیلی کلی است و سناریوهای بسیاری را دربر می‌گیرد که درپی خشونت افراد یا سازمان‌های مشخص‌شده برداشته شده است. ازاین‌رو، باید تعریفی دقیق‌تر برایش ارائه شود و به رویدادهایی محدود شود که ذیل خط‌مشی افراد و سازمان‌های خطرناک مشخص شده‌اند؛ این رویدادها عبارت‌اند از حملات تروریستی، رویدادهای نفرت، خشونت جمعی یا خشونت جمعی نافرجام، قتل‌های سریالی یا جرایم ناشی از نفرت. سه علامتی که هیئت توصیه کرد امکان لحاظ کردن زیروبم‌های بافتاری بیشتری را می‌دهد تا به‌کمک آن تضمین شود که کاربردهای «شهید» با ابهام کمتر، که به‌طور صریح‌تری اشاره به اقدامات خشونت‌آمیز تروریستی دارند، همچنان از پلتفورم برداشته شوند.

۵۷. مابقی علامت‌های پیشنهادی Meta مبنی بر «اشارات به لحن نظامی» و «آتش‌سوزی عمدی، غارت یا انواع دیگر تخریب اموال» بیش‌ازحد گسترده‌اند و منجر به عدم دقت در اقدامات اجرایی خواهد شد. علامت پیشنهادی آخر مبنی بر «اظهار قصد به خشونت علیه مردم، دعوت به اقدام به آن، نمایندگی از آن، و حمایت یا پشتیبانی از آن» جداگانه منجر به نقض «استاندارد انجمن درخصوص خشونت و تحریک» می‌شود، و بنابراین اگر به‌عنوان علامتی از خشونت وجود داشته باشد، تکراری و غیرضروری خواهد بود.

۵۸. سوای گزینه سوم Meta برای خط‌مشی، هیئت عنوان می‌کند حتی وقتی اشارات به افراد مشخص‌شده درکنار این علائمِ حاکی از خشونت صورت می‌گیرد، همچنان ممکن است قصدی مبنی بر تجلیل آن افراد یا اقداماتشان درکار نباشد. Meta در درخواستش (در صفحات ۹ تا ۱۰) ضمن ارجاع به اقدامات گزارش‌دهی رسانه‌ها در پاکستان، درمورد پتانسیل افراط در اقدامات اجرایی توضیح می‌دهد. از دید هیئت، هنگام اشاره به مرگ یکی از افراد مشخص‌شده، امری عادی برای رسانه‌ها است که تصاویری از او همراه با سلاح بیاورند و/یا تصاویری از ویرانه‌هایی که او به‌بار آورده است نمایش دهند درحالی که تجلیلی از آن اقدامات به‌عمل نیاورند. به‌همین دلیل، ضروری است بازبینان کلان‌سطح آموزش ببینند که اگر قصد و نیتی واضح مبنی بر گزارش‌دهی، محکوم‌سازی یا بحث بی‌طرف درمورد نهاد مربوطه وجود دارد، محتوا را در پلتفورم باقی بگذارند.

۵۹. علاوه‌براین، تغییرات توصیه‌شدۀ هیئت در خط‌مشی موجب می‌شود طیف وسیعی از سایر خط‌مشی‌های محتوایی جهت حفاظت دربرابر تروریست‌ها و حامیانشان که از پلتفورم‌های Meta برای وارد کردن آسیب در دنیای واقعی استفاده می‌کنند بدون تغییر باقی بماند. پست‌های حاوی واژه «شهید» در اشاره به افراد مشخص‌شدۀ ردۀ ۱ در شرایط زیر از پلتفورم برداشته می‌شود:

• موقعی که با یک یا چندتا از سه علامت نامبردۀ نشان‌دهندۀ خشونت همراه باشد.
• وقتی پست حاوی هرگونه عنصری دیگر در نقض خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» است (مثلاً به‌دلیل اقدام به نمایندگی از افراد مشخص‌شده، حمایت از آن‌ها یا تجلیل آن‌ها). برای نمونه، تجلیل شامل مشروعیت‌بخشی یا دفاع از اقدامات ناشی از خشونت یا نفرت ازسوی افراد مشخص‌شده می‌شود یا گرامی داشتن خشونت یا نفرت آن‌ها به‌عنوان یک دستاورد.
• وقتی پست حاوی محتوایی در نقض سایر خط‌مشی‌ها است، ازجمله خط‌مشی نفرت‌پراکنی یا خشونت و تحریک.
• وقتی پست دربردارندۀ اشاراتی «نامشخص یا خارج از بافتار» است. «طنز غیر‌واضح و ارجاعات مثبت یا بدون شرحی که از خشونت یا نفرت آن نهاد مشخص‌شده تجلیل نکند» نیز شامل آن می‌شود.

۶۰. بنابراین، توصیه‌های هیئت مانع نخواهد شد که Meta کاربران را، موقع استفاده از واژه «شهید» در اشاره به افراد مشخص‌شدۀ ردۀ ۱، مجاب به شفاف‌سازی قصدشان از انتشار پست‌های خود نکند. تنها چیزی که مانع می‌شود آن است که Meta در اظهار مغایرت پست با قوانین، تنها بر واژه «شهید» تکیه کند. مشارکت فعال Meta در «تالار گفتمان اینترنتی جهانی برای مقابله با تروریسم» و استفاده از پایگاه دادۀ تطبیق هش نیز متضمن برداشته شدن محتواهایی خواهد بود که احتمال دارد منجر به آسیب در جهان واقعی شود. توصیه‌های هیئت امکان انجام اقدامات اجرایی شفاف‌تر، بافتارمحورتر و متناسب‌تر را علیه محتوایی که ممکن است موجب افزایش خطرات خشونت شود میسر خواهد کرد، و ازطرفی احترام به آزادی بیان و عدم تبعیض را ارتقا خواهد داد.

ارزیابی گزینه‌های جایگزین برای خط‌مشی

۶۱. به همین دلایل، هیئت نتیجه می‌گیرد ادامه دادن با وضعیت فعلی خط‌مشی، که Meta به‌عنوان گزینه‌ای مطرح کرد تا هیئت مدنظر قرار دهد، موجب تحکیم محدودیت‌های غیرموجه روی آزادی بیان خواهد شد به‌طوری که اثری نامتناسب بر عرب‌زبانان، جوامع زبانی ذیربط و مسلمانان خواهد گذاشت. گزینه دوم پیشنهادی Meta مشابه با گزینه سوم آن است، یعنی گزینه‌ای که هیئت آن را توصیه می‌کند، تا جایی که درصدد بافتارسازی برای استفاده از واژه «شهید» است و کاربرد آن را در ارتباط با افراد خطرناک به چندین شکل مجاز می‌شمارد. درواقع، به‌گفته Meta، تغییرات ۲۹ اوت ۲۰۲۳ در خط‌مشی فضا را برای افزایش گفتمان اجتماعی و سیاسی در برخی موارد مهیا می‌کند، ازجمله در ارتباط با توافق‌نامه‌های صلح، انتخابات، مسائل مرتبط با حقوق بشر، گزارشات خبری و آکادمیک، بحث و گفتگوی بی‌طرف و بحث با محوریت محکوم‌سازی. این امر نتیجۀ حاصل از گزینه‌های دوم و سوم خط‌مشی را به‌هم نزدیک‌تر هم می‌کند. مهم‌ترین تفاوت میان آن دو مربوط به قابلیت اجرای فنی آن‌ها و اجرای عملی آن‌ها در سطح کلان است. گزینه دوم مستلزم آن است که Meta ابتدا از اعمال‌پذیری یکی از استثنائات مجاز مطمئن شود، و سپس بررسی کند که آیا حاوی مواردی از نقض خط‌مشی یا علائمی از خشونت هست یا نه؛ گزینه سوم مستقیماً به‌سراغ بررسی موارد نقض خط‌مشی یا وجود علائمی از خشونت می‌رود. به‌گفته Meta، طراحی گزینه دوم و اجرای آن به‌لحاظ فنی به‌طور قابل‌توجهی پرزحمت‌تر است چون مستلزم لحاظ کردن مجموعه وسیعی از استثنائاتِ احتمالی است (که با تغییرات اخیر در خط‌مشی، حتی وسیع‌تر هم می‌شود)، استثنائاتی که هرکدام شدیداً وابسته به ارزیابی بافتار می‌باشد. دشواری در انجام صحیح و هماهنگ آن ارزیابی‌ها به‌نوبه خود بدان معناست که احتمالاً به بازبینی انسانی بسیار بیشتری نیاز خواهد بود و منجر به تعداد بسیار بالاتری از خطاها در اقدامات اجرایی خواهد شد.

۶۲. هیئت برای Meta تکیه بر رویکردی را مطلوب‌تر می‌بیند که تمامی کاربردهای «شهید» در ارتباط با افراد مشخص‌شده را فرای استثنائات موجود، یکپارچه‌تر بررسی نماید و وقتی همراه آن‌ها مواردی از نقض سایر خط‌مشی‌ها یا یکی از علائم سه‌گانۀ مندرج در توصیه شماره ۱ مبنی بر وجود خشونت همراه بود، آن‌ها را از پلتفورم بردارد. تغییر این خط‌مشی برای اتخاذ موضعی نزدیک‌تر به گزینه پیشنهادی سوم Meta یعنی ممنوعیت در استفاده از «شهید» فقط زمانی که موارد دیگری از نقض خط‌مشی یا علائم خاصی از خشونت وجود دارد، همان‌طور که هیئت توصیه می‌کند، به اهداف ذیل کمک خواهد کرد: کاهش موارد مثبت کاذب (اشتباه در برداشتن محتواهای غیرناقض)، حفاظت بهتر از گفتارهای مرتبط با منافع عمومی، آزادی رسانه‌ها و گفتمان مدنی، و کاهش اثرات منفی بر حق برابری و عدم تبعیض درمیان گروه‌های آسیب‌دیده. Meta در پاسخ به سؤالات هیئت پیرو حملات حماس علیه اسرائیل در ماه اکتبر ۲۰۲۳ و درگیری‌های متعاقب آن، تأیید کرد که این رویدادها تغییری در تحلیل این شرکت روی مقیاس‌پذیری گزینه‌هایی که درابتدا طی درخواستش مطرح شد ایجاد نکرده است. از دید هیئت، توصیه‌های پیشنهادی، برپایه گزینه سوم Meta، بیشترین انعطاف‌پذیری را دربرابر خطاهای احتمالی موقع بروز بحرانی به این عظمت خواهد داشت، به‌شرطی که استثنائات خط‌مشی برای «گزارش‌دهی، بحث بی‌طرف و محکوم‌سازی» همچنان دردسترس باشند. هیئت اذعان می‌دارد فراهم کردن این استثنائات خط‌مشی قطعاً پیچیدگی بیشتری به مقیاس‌پذیری خط‌مشی پیشنهادی طبق گزینه سوم Meta می‌افزاید، اما نتیجه می‌گیرد که آن استثنائات برای حفاظت کافی از آزادی بیان در ارتباط با نظارت بر محتواهای به‌کاربرندۀ واژه «شهید» ضروری هستند.

۶۳. گروهی از اقلیت اعضای هیئت با این نتیجه‌گیری مخالف هستند و ترجیحشان این است که یا حفظ وضع موجود را توصیه کند یا اینکه Meta اقدام به اتخاذ گزینه پیشنهادی دوم نماید. تعدادی تأکید دارند که کاربرد واژه «شهید» برای سازمان‌های تروریستی درواقع دلالت بر تمجید و تجلیل از افرادی است که به اقدامات خشونت‌آمیز دست می‌زنند، و این موضوع می‌تواند انگیزه‌ای برای رادیکالیسم و جذب نیرو باشد. از نظر این عدّه از اعضای هیئت، همین حقایق به‌تنهایی نشان‌دهندۀ خطری آنقدر جدی از وقوع آسیب در دنیای واقعی هست که حفظ ممنوعیت قاطعانۀ کنونی را ایجاب کند، حتی به‌قیمت لطمه زدن به آزادی بیان درحد شناخته‌شده. افراد دیگر نبود داده‌های کافی درخصوص میزان آسیب در دنیای واقعی را که می‌توان به استفاده از واژه «شهید» در پلتفورم‌های Meta ربط داد، و شیوع افراط در اقدامات اجرایی که طبق این خط‌مشی صورت می‌گیرد، دلیلی برای اتخاذ یک رویکرد محتاطانه‌تر می‌بینند و ترجیح می‌دهند درجهت امنیت بیشتر قدم بردارند. همچنین بعضی از اعضای هیئت معتقدند گزینه دوم – که در آن Meta فقط معنا و کاربرد «شهید» را موقعی که استثنائات خاصی در وهله اول اعمال‌پذیر دیده می‌شوند – موضعی متناسب‌تر برپایه سازش است، علی‌رغم اینکه پیامدهایی از دشواری‌های فنی و امکان انجام آن در سطح کلان دربر دارد. هیئت این گزینه‌های جایگزین را در سطحی گسترده مورد بحث و بررسی قرار داد. برپایه دلایل مندرج در بخش‌های قبل، اکثریت اعضا به این نتیجه رسیدند که توصیه‌های مبتنی بر گزینه سوم Meta موجب ایجاد توازنی مطلوب می‌شود.

اخطارها و جریمه‌ها

۶۴. درعین‌حال که حفظ سایر محدودیت‌ها طبق خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک ممکن است توجیه‌پذیر باشد، Meta باید اطمینان یابد این محدودیت‌ها و هرگونه تحریمی که برای موارد نقض قوانین اعمال می‌شود از اصل تناسب پیروی کند. Meta قبلاً به هیئت اطلاع داده است که همیشه اخطارهایی جدی برای تمامی موارد نقض خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» اعمال می‌کند، ازجمله برای ممنوعیت پیشینی که درخصوص «تمجید» وجود داشت. اخطارهای جدی می‌تواند منجر به اعمال سریع‌تر جریمه‌هایی در سطح حساب شود، ازجمله محدود کردن ویژگی‌های حساب برای مدتی مشخص، تعلیق حساب و غیرفعال کردن دائمی نمایه‌ها یا صفحه‌ها. این تدابیر می‌تواند موانع سنگینی برای حقوق کاربران نسبت به آزادی بیان به‌وجود آورد (همچنین در نظرات عمومی تأکید شده است، برای مثال به PC-11190 – مرکز Brennan رجوع کنید). هیئت قبلاً توصیه کرده است که Meta باید وضوح و شفافیت در سیستم اخطارهای خود را بهبود بخشد (توصیه شماره ۲ در پرونده اشاره به طالبان در گزارش‌های خبری؛ توصیه شماره ۱۵ در پرونده تعلیق رئیس‌جمهور سابق آقای ترامپ). Meta در واکنش به آن اطلاعاتی از سیستم اخطارها در مرکز شفاف‌سازی خود ارائه کرد و امکان بررسی جریمه‌هایی را که Meta روی حساب‌های کاربران اعمال کرده است برای آن‌ها فراهم نمود. Meta اخیراً یک به‌روزرسانی در سیستم اخطارهای استاندارد انجام داد تا عملیات آن با تناسب بیشتری صورت گیرد، اما این به‌روزرسانی برای عموم مردم مشخص نمی‌کند که آیا رویکرد Meta نسبت به «اخطارهای جدی» هم تعدیل شده است یا نه.

۶۵. Meta بیان کرد درحال کار روی تغییراتی برای سیستم اقدامات اجرایی مربوط به خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» است، اما توضیحات ارائه‌شده در به‌روزرسانی‌ خط‌مشی در ماه دسامبر ۲۰۲۳ مشخص نمی‌کند که آیا یا چگونه سیستم اقدامات اجرایی این شرکت تغییر کرده یا خواهد کرد (مثلاً در ارتباط با اخطارهای جدی). هیئت از تغییرات در سیستم اقدامات اجرایی استقبال می‌کند اگر منجر به جریمه‌های متناسب‌تر برای محتواهایی شود که به‌درستی ناقض دانسته شده‌اند؛ این موضوع همسو با توصیه‌های قبلی هیئت است. اخطارهای جدی جریمه‌های نامتناسب برای آن دسته از موارد نقض خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» است که شدت کمتری داشته و ازلحاظ معنایی دارای ابهام بیشتر است؛ این‌ها منجر می‌شود خط‌مشی مذکور همچنان با نرخ بالایی از افراط در اقدامات اجرایی و برخورد ناعادلانه با کاربران مواجه باشد.

۲.۶ افزایش شفافیت و حسابرسی فهرست

توصیه شماره ۴ – شفافیت: Meta برای بهبود شفافیت در فهرست نهادها و رویدادهای مشخص‌شده باید رویه‌ای را که طی آن به مشخص کردن نهادها و رویدادها می‌پردازد با جزئیات بیشتر توضیح دهد. همچنین، باید اطلاعات تجمیعی درخصوص فهرست نام‌گذاری‌ها را به‌صورت منظم منتشر کند، ازجمله تعداد کل نهادهای هریک از رده‌های این فهرست به‌همراه تعداد نهادهای افزوده‌شده یا حذف‌شده طی سال گذشته.

هیئت زمانی این توصیه را اجراشده تلقی خواهد کرد که Meta اطلاعات مورد درخواست را در «مرکز شفاف‌سازی» خود منتشر کند.

توصیه ۵ – اقدامات اجرایی: برای اطمینان از به‌روز بودن فهرست اسامی «افراد و سازمان‌های خطرناک»، و اطمینان از اینکه سازمان‌ها، افراد و رویدادهایی که دیگر با تعریف نام‌گذاری Meta مطابقت ندارند وارد این فهرست نشوند، شرکت باید روندی واضح و کارآمد را برای حسابرسی منظم روی اسامی مشخص‌شده و حذف آن‌هایی که دیگر با معیارهای منتشرشده مطابقت ندارند معرفی نماید.

هیئت زمانی این توصیه را اجراشده تلقی خواهد کرد که Meta یک روند حسابرسی این‌چنینی ایجاد کرده باشد و آن روند را در «مرکز شفاف‌سازی» توضیح دهد.

۶۶. طبق نسخه قبلی خط‌مشی Meta درخصوص «افراد و سازمان‌های خطرناک»، «تمجید» و استفاده از واژه «شهید» تنها درصورتی ممنوع بود که اشاره‌ای به یکی از نهادهای مشخص‌شده توسط Meta در رده ۱ افراد خطرناک (اعم از عاملان مشخص‌شدۀ «رویدادهای خشونت‌آمیز ناقض قوانین») صورت می‌داد. پس از به‌روزرسانی ماه دسامبر ۲۰۲۳، این خط‌مشی اکنون «اشارات نامشخص» و تجلیل از نهادهای مشخص‌شدۀ ردۀ ۱ را ممنوع می‌شمارد. «اشارات نامشخص» می‌تواند شامل موارد ذیل باشد: «طنز غیرواضح، ارجاعات خارج از بافتار و اشارات مثبت که به تجلیل خشونت یا نفرت نهاد مشخص‌شده نپردازد.» اثرات نامطلوب احتمالی ناشی از منع آزادی بیان عمدتاً بستگی به آن دارد که چه نهادهایی را Meta جزء سازمان‌های رده ۱ نام‌گذاری می‌کند و کدام «رویداد خشونت‌آمیز ناقض قوانین» را مشخص می‌نماید. در میزگردها و نظرات عمومی، بسیاری از ذی‌نفعان با انتقاد از عدم شفافیت و رویه مقتضی درخصوص این فهرست، گفتند Meta باید آن را منتشر کند (به نظرات عمومی مراجعه کنید، مثلاً PC-11164 – SMEX، صفحه ۳؛ PC-11157 – مؤسسه دیپلماسی عمومی فلسطین). یکی از ذی‌نفعان درخصوص اشتراک‌گذاری فهرست در سطح گسترده ابراز نگرانی کرد با این استدلال که چنین کاری می‌تواند نگرانی‌های امنیتی ایجاد کند. ازآنجایی که این فهرست در درک حدود خط‌مشی‌های Meta مسئله‌ای کاملاً مرتبط است، شرکت فهرست سازمان‌ها و افراد مشخص‌شدۀ رده ۱ را همراه با توضیحی از رویه‌های نام‌گذاری آن‌ها در اختیار هیئت گذاشت؛ هیئت آن‌ها را طبق شرح زیر به‌صورت دقیق مطالعه کرد.

۶۷. همان‌طور که در بالا عنوان شد، بسیاری از فهرست‌هایی که Meta نام‌های رده ۱ را از آن‌ها اقتباس می‌کند توسط دولت ایالات متحده در دسترس عموم قرار گرفته است. این‌ها شامل موارد ذیل است: «کارتل‌های قاچاق مواد مخدر با نام‌گذاری ویژه (SDNTKها)»، «سازمان‌های تروریستی خارجی (FTOها)» و «تروریست‌های جهانی با نام‌گذاری ویژه.» این فهرست‌ها مبسوط هستند، شامل نهادها (و اعضایشان) در بافتارهایی بسیار سیاسی در قاره‌های مختلف می‌شود و محدود به نهادهای تروریستی نیست. این گستردگی و تنوع حاکی از نقطه‌ای است که ممنوعیت‌های خط‌مشی Meta درخصوص «افراد و سازمان‌های خطرناک» می‌تواند به آن برسد، ازجمله ممنوعیت قاطعانه‌تری که برای استفاده از «شهید» در اشاره به افراد مشخص‌شده وجود دارد – و اثرات آن.

۶۸. Meta توضیح داد فرآیند بازبینی و تأیید نهادها برای افزودن به فهرست افراد و سازمان‌های خطرناک «متکی بر کسب مشاوره از کارشناسان داخلی متعدد، ارزیابی داده‌های داخلی و پژوهش برون‌سازمانی است.» Meta همچنین فرآیندی برای مستندسازی «اعضای دیگر، نام‌های مستعار، نمادها، شعارها، زیرگروه‌ها یا شاخه‌های رسانه‌ای مرتبط با افراد و سازمان‌هایی که هم‌اکنون مشخص شده‌اند» در اختیار دارد. در سال ۲۰۲۲، برمبنای ارزیابی Meta از تهدیداتی که «افراد و سازمان‌های خطرناک» برای پلتفورم‌هایش ایجاد می‌کنند، شرکت کمتر از ۱,۰۰۰ نهاد را در فهرست مشخص کرد. نهادهای جنایی بیشترین تعداد از نام‌های داخل فهرست را تشکیل می‌داد، و پس از ان نهادهای تروریستی و نهادهای نفرت‌پراکنی با اختلاف کم در رده‌های بعدی قرار داشت. Meta روندی برای حذف اسامی از فهرست این خط‌مشی در اختیار دارد و طی آن معمولاً به بررسی این موضوع می‌پردازد که آیا هریک از نهادها همچنان با معیارهای حضور در فهرست این خط‌مشی به‌عنوان افراد یا سازمان‌های خطرناک مطابقت دارد یا نه. این روند همچنین «اقدامات پویایی را که یک نهاد برای پایان دادن به اقدامات خشونت‌آمیز و دنبال کردن صلح انجام داده است» مدنظر قرار می‌دهد. روند مذکور در جریان تدوین مجدد است، اما در سال ۲۰۲۲ کمتر از ۱۰ بار اعمال شد. Meta توضیح داد درحال انجام حسابرسی روی نام‌های قبلی این فهرست طی بخشی از تلاش‌های مستمر در به‌روز نگه داشتن آن تا جای ممکن و منعکس کردن تهدیدات ناشی از افراد و سازمان‌های خطرناک به‌نحوی صحیح است.

۶۹. Meta توضیح داد اشتراک‌گذاری فهرست نهادها یا رویدادهای مشخص‌شده برای عموم، یا اطلاع دادن به نهادها موقعی که به این فهرست اضافه می‌شوند، می‌تواند خطراتی را برای اثربخشی اقدامات اجرایی و امنیت بسیاری از کارمندان Meta ایجاد کند. وقتی نهادها نام‌گذاری شده‌اند و به این موضوع پی برده‌اند، برخی از آن‌ها دعوای حقوقی علیه Meta اقامه کرده‌اند (به پرونده فیس‌بوک درمقابل CasaPound ، مورخ ۲۹ آوریل ۲۰۲۰، دادگاه رم ایتالیا، و تحلیل آن در اینجا مراجعه کنید). هیئت عنوان می‌کند در برخی از موارد، Meta نام‌گذاری بعضی از گروه‌ها را در واکنش به پرسش‌های رسانه‌ها افشا کرده است، و نام نهادهای مشخص‌شده ازطریق تصمیمات هیئت نظارت به‌اشتراک گذاشته شده است.

۷۰. هیئت قبلاً به Meta توصیه کرده است که فهرست نهادهای مشخص‌شده را در اختیار عموم قرار دهد، یا حداقل مثال‌هایی بارز از آن‌ها ارائه کند (توصیه شماره ۳ در پرونده نقل قول نازی‌ها). Meta این فهرست را منتشر نکرده و هیچ به‌روزرسانی دیگری درباره توصیه کنونی متعاقب ارزیابی امکان‌سنجی ارائه نکرده است. اگر Meta همچنان از اجرای این خط‌مشی امتناع کند، در کمترین حالت باید تدابیر دیگری را برای بهبود شفافیت نسبت به این فهرست صورت دهد. انتشار داده‌های تجمیعی، بهبود شفافیت درمورد روند نام‌گذاری نهادها، و افزایش کارآمدی فرآیند حذف از فهرست می‌تواند آگاهی کاربران را نسبت به قوانین و رویه‌های Meta بهبود دهد. این امر می‌تواند به افزایش حساسیت و مسئولیت‌پذیری نهادهای تعیین‌شده توسط Meta و پیامدهای آن برای آزادی بیان و سایر حقوق بشر نیز کمک کند. Meta می‌تواند درجهت ارتقای شفافیت، تسهیل دسترسی پژوهشگران به داده‌ها را مدنظر داشته باشد و درعین‌حال همچنان محرمانگی آن فهرست را حفظ کند.

۳.۶ داده‌های ارزیابی دقت در اقدامات اجرایی و آزمودن طبقه‌بندی‌کننده‌ها

توصیه شماره ۶ – شفافیت: برای بهبود شفافیت در اقدامات اجرایی Meta، ازجمله تفاوت‌های منطقه‌ای بین بازارها و زبان‌ها، Meta باید شیوه‌های مورد استفاده در ارزیابی دقت بازبینی انسانی و عملکرد سیستم‌های ماشینی در اجرای خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» را توضیح دهد. همچنین باید نتایج ارزیابی‌های انجام‌گرفته روی عملکرد طبقه‌بندی‌کننده‌هایی را که در اجرای همین خط‌مشی به‌کار می‌روند به‌صورت دوره‌ای به‌اشتراک بگذارد و نتایج را طوری ارائه کند که امکان مقایسه این ارزیابی‌ها در بین زبان‌ها و/یا مناطق مختلف فراهم شود.

هیئت زمانی این توصیه را اجراشده تلقی خواهد کرد که Meta این اطلاعات را در «مرکز شفاف‌سازی» خود و در گزارشات اجرای استانداردهای انجمن درج کند.

توصیه شماره ۷ – شفافیت: برای اطلاع‌رسانی به ذی‌نفعان، Meta باید توضیحاتی به زبان شفاف درمورد نحوه استفاده از طبقه‌بندی‌کننده‌ها برای ایجاد پیش‌بینی‌هایی از موارد نقض خط‌مشی ارائه کند. Meta باید توضیح دهد که چگونه آستانه‌هایی را برای عدم اقدام، آماده‌سازی محتوا برای بازبینی انسانی، یا برداشتن محتوا مشخص می‌کند؛ برای این کار باید توصیفی از رویه‌هایی ارائه دهد که طی آن این آستانه‌ها مقرر می‌شوند. این اطلاعات باید در «مرکز شفاف‌سازی» شرکت ارائه شود.

هیئت زمانی این توصیه را اجراشده تلقی خواهد کرد که Meta اطلاعات مورد درخواست را در «مرکز شفاف‌سازی» خود منتشر کند.

۷۱. بسیاری از ذی‌نفعان، در میزگردها و نظرات عمومی، اظهار داشتند که اقدامات اجرایی Meta برپایه خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک»، و نحوه برخورد با واژه «شهید» در بررسی‌های ماشینی و انسانی، غالباً منجر به خطاهایی در اقدامات اجرایی می‌شود که مسلمانان و جوامع زبانی ذیربط را به‌گونه‌ای نامتناسب تحت تأثیر قرار می‌دهد (به نظرات عمومی مراجعه کنید، مثلاً PC-11183 ECNL EFF، ‏PC-11190 – مرکز Brennan؛ PC-11188 – بنیاد حقوق دیجیتال؛ PC-11196 – مؤسسه حفظ تمامیت؛ همچنین گزارش BSR درمورد اثر Meta در اسرائیل و فلسطین را ملاحظه کنید). Meta در درخواستش به این موضوع نیز اقرار کرد که این خطاها پیامد خط‌مشی خود درخصوص واژه «شهید» است. برای افزایش شفافیت، دقت و عدالت در فرآیندهای اقدامات اجرایی Meta به‌کمک انسان و سیستم‌های ماشینی، هیئت دو توصیه فوق را مطرح می‌کند.

۷۲. Meta توضیح داد که میزان دقت در اقدامات اجرایی توسط انسان و سیستم‌های ماشینی را به‌طور منظم می‌سنجد. بازبینان انسانی توسط شرکای برون‌سپار Meta مشمول حسابرسی‌های دوره‌ای قرار می‌گیرند، و آن حسابرسی‌ها نیز مشمول ارزیابی‌های بیشتر ازسوی تیم «عملیات جهانی Meta» است.

۷۳. هیئت قبلاً توصیه کرده است که Meta با بهبود دادن گزارشات شفافیت، اطلاعات عموم را درخصوص نرخ خطا افزایش دهد و امکان مشاهده این اطلاعات را به تفکیک کشور و زبان در رابطه با «تمجید» و «حمایت» از افراد و سازمان‌های خطرناک (توصیه شماره ۱۲ در پرونده انزوای اوجالان) و برای هریک از استانداردهای انجمن (توصیه شماره ۳ در پرونده نگرانی نسبت به RSS در هند به زبان پنجابی) فراهم کند. Meta توضیح داد که پس از ارزیابی امکان‌سنجی، از اجرای این توصیه امتناع کرده است (توصیه شماره ۱۲ در پرونده انزوای اوجالان؛ به‌روزرسانی سه‌ماهه Meta برای سه‌ماهه چهارم سال ۲۰۲۱ درخصوص هیئت نظارت، صفحه ۲۱)، و تمرکزش را به‌سوی تلاش‌های بلندمدت برای تعریف معیارهای سنجش دقت برپایه محدودیت‌های نمایه، صفحه و حساب، و همچنین مکان به‌جای زبان، معطوف کرده است (توصیه شماره ۳ در پرونده نگرانی نسبت به RSS در هند به زبان پنجابی؛ به‌روزرسانی سه‌ماهه Meta برای سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۳ درخصوص هیئت نظارت، صفحه ۵۹). هیئت، ضمن آگاهی از نگرانی‌های گسترده نسبت به عدم تناسب در اقدامات اجرایی مبتنی بر خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک»، که موضع Meta نسبت به واژه «شهید» گویای آن است، و کمبود در افشای داده‌های مفید از اقدامات اجرایی توسط Meta، هیئت ضمن بازگو کردن این توصیه‌ها، بر اهمیت بهبود شفافیت در اقدامات اجرایی برحسب مکان توسط این شرکت مجدداً تأکید می‌نماید.

۷۴. داده‌هایی که Meta درحال حاضر در «مرکز شفاف‌سازی» خود به‌اشتراک می‌گذارد اطلاعات آماری کافی درمورد دقت بازبینی انسانی و عملکرد سیستم‌های ماشینی فراهم نمی‌کند. Meta برای فراهم کردن امکان بررسی موشکافانۀ شیوه‌های خود، باید روش مورد استفاده در ارزیابی دقت بازبینی انسانی و عملکرد سیستم‌های ماشینی در اجرای خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک» را توضیح دهد. Meta برای بهبود شفافیت نسبت به عملکرد طبقه‌بندی‌کننده‌ها باید معیارهایی را مشخص کند که شامل دقت (نسبت محتواهایی که به‌درستی ناقض شناخته شدند به کلیه محتواهایی که به‌عنوان محتوای ناقض پرچم‌گذاری شدند) و بازیابی (درصد محتواهای ناقضی که طبقه‌بندی‌کننده به‌عنوان محتوای ناقض شناسایی می‌کند به نسبت تمامی محتواهای ناقض موجود) باشد. انتشار اطلاعاتی از دقت بازبینی انسانی در مناطق مختلف، و از عملکرد طبقه‌بندی‌کننده در زبان‌های مختلف، می‌تواند به مسئولیت‌پذیری نسبت به تعهدات حقوق بشری Meta کمک کند. بنابراین، هیئت توصیه‌های پیشین خود را بازگو می‌کند و مؤکداً از Meta می‌خواهد تغییرات پیشنهادی را اجرا نماید.

۷۵. Meta برای اجرای «استانداردهای انجمن» خود بر سیستم‌های ماشینی، ازجمله طبقه‌بندی‌کننده‌ها، اتکا می‌کند. مدل‌های طبقه‌بندی‌کننده به‌صورت خودکار داده‌ها را براساس مجموعه‌ای از داده‌های آموزشی به یک یا چند «طبقه» (مثلاً ناقض یا غیرناقض) دسته‌بندی می‌کنند. درک نحوۀ عملکرد این سیستم‌ها و میزان دقت آن‌ها یک مسئله ضروری برای ارزیابی روش نظارت Meta بر محتوا در سطح کلان است. Meta در بخش اقدامات اجرایی از «مرکز شفاف‌سازی»، مقداری اطلاعات پایه درمورد نحوه استفاده از سیستم‌های ماشینی در شناسایی محتواهای ناقض ارائه می‌کند و ازطرفی در بخش ویژگی‌ها توضیح می‌دهد که رتبه‌بندی و گزینش محتوا را چگونه انجام می‌دهد. Meta هم‌اکنون هم اطلاعاتی درمورد درصد محتواهایی که قبل از گزارش شدنشان از پلتفورم برمی‌دارد (یعنی براساس شناسایی توسط سیستم‌های ماشینی) در گزارشات اجرای استانداردهای انجمن منتشر کرده است. این داده‌ها حاکی از اهمیت شناسایی توسط سیستم‌های ماشینی است اما چیزی مبنی بر معیارهایی دقیق درمورد کاربرد و دقت سیستم‌های ماشینی Meta، به‌ویژه درمورد برداشته شدن محتوا توسط سیستم‌های ماشینی، ارائه نمی‌کند. هدف این دسته از توصیه‌ها افزایش شفافیت پیرامون کاربرد الگوریتم‌های Meta است.

۷۶. Meta در واکنش به پرسش‌های هیئت توضیح داد که طبقه‌بندی‌کنندۀ «افراد و سازمان‌های خطرناک» برای «زبان عمومی – عربی» یک بررسی اولیه برای اقدامات اجراییِ مبتنی بر خط‌مشی‌های Meta انجام می‌دهد. طبقه‌بندی‌کننده‌ها هدفشان شناسایی محتوایی است که احتمال نقض آن خط‌مشی‌ها را داشته باشد. هیئت دریافته است که Meta باید تکیه بر طبقه‌بندی‌کننده‌ها را به‌صورت جامع در بخش اقدامات اجرایی «مرکز شفاف‌سازی» برای کاربرانش توضیح دهد؛ این کار همسو با تصمیمات قبلی خواهد بود (به توصیه شماره ۳ در پرونده علائم سرطان سینه و برهنگی و توصیه شماره ۳ در پرونده کارتون پلیس کلمبیا رجوع کنید). این موضوع از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است که شفافیت کافی درمورد آستانه‌های تقریبی میزان اطمینان برای اقدام یا عدم اقدام روی محتوا، و برای صف‌بندی آن (اضافه کردن به صف) جهت بازبینی انسانی وجود داشته باشد، و البته درمورد ملاحظات یا فاکتورهایی که تعیین‌کنندۀ آن امتیازات هستند.

۷۷. Meta توضیح داد که تمرکز تست‌های سنجش دقت نه بر نوع هریک از موارد نقض در چارچوب خط‌مشی، بلکه بر نرخ کلی دقت در کلِ حیطۀ آن خط‌مشی است. Meta بیان کرد «اقدام به نظارت منظم بر معیارها و حسابرسی نرخ دقت در سطح کلان» می‌کند. هیئت قبلاً توضیح داده است که ارزیابی کلیت عملکرد Meta در اجرای استانداردهای انجمن کفایت نمی‌کند (تصمیم درباره پرونده کمربند وامپوم را ملاحظه کنید). سیستم‌هایی که در کل عملکردشان خوب است احتمال دارد در زیردسته‌های محتواها عملکردی کاملاً ضعیف نشان دهند، ازجمله محتواهایی که از واژه «شهید» استفاده می‌کنند، و تصمیمات نادرست اتخاذشده روی آن‌ها اثرگذاری کاملاً بارزی روی حقوق بشر دارد. ازاین‌رو، ضروری است که Meta نشان دهد ارزیابی بایسته‌ای برای شناسایی و کاهش هرچه‌بیشتر اثرات منفی احتمالی سیستم‌هایش بر حقوق بشر صورت می‌دهد، و اطلاعاتی در اختیار بگذارد که امکان بررسی موشکافانۀ این اثرات را مهیا سازد.

۷۸. بسیاری از ذی‌نفعان استدلال کردند که سیستم‌های الگوریتمی Meta برای اقدامات اجرایی در لحاظ کردن بافتار ناموفق عمل می‌کند، دقتش در زبان‌های غیرانگلیسی کمتر است و همین منجر به اثرات گوناگون بر جوامع مسلمان شده است (به نظرات عمومی مراجعه کنید، مثلاً PC-11190 – مرکز Brennan).

۷۹. تعدادی از ذی‌نفعان توصیه کردند Meta استفاده از اتوماسیون برای نظارت بر واژه «شهید» را به‌کل کنار بگذارد، زیرا اتوماسیون تابه‌امروز عموماً نتوانسته است بافتار را لحاظ کند (به نظرات عمومی مراجعه کنید، مثلاً PC-11164 – SMEX، صفحه ۴؛ PC-11157 – مؤسسه دیپلماسی عمومی فلسطین). استدلال برخی دیگر این بود که باتوجه به جریمه‌های سنگین ناشی از نقض خط‌مشی «افراد و سازمان‌های خطرناک»، اتوماسیون باید فقط در امر صف‌بندی محتوا جهت بررسی به‌کار رود، نه برای برداشتن محتوا به‌صورت خودکار (برای مثال به PC-11183 ECNL EFF، صفحه ۴f، مراجعه کنید). ذی‌نفعان پیشنهاد دادند هر پستی که از واژه «شهید» در اشاره به اشخاص مشخص‌شده استفاده کند باید «در حالت ایده‌آل توسط نظارت‌کنندگان غیرماشینی که با بافتار محلیِ منشاء پست آشنا هستند بررسی شود» (به PC-11188 – بنیاد حقوق دیجیتال، صفحه ۲). برخی پیشنهاد دادند که باید برچسب موقعیت مکانی به محتوا زده شود تا بررسی انسانی و ماشینی بهتر بتواند بافتار را لحاظ کند (برای مثال به PC-11165 – Taraaz، صفحه ۱ مراجعه کنید). همچنین ذی‌نفعان از Meta خواستند اطلاعات بیشتری درمورد دقت اقدامات اجرایی ماشینی خود ارائه نماید و سرمایه‌گذاری بیشتری روی بهبود سیستم‌های ماشینی برای زبان‌های غیرانگلیسی انجام دهد (برای مثال رجوع کنید به PC-11164 – SMEX، صفحه ۵؛ PC-11190 – مرکز Brennan). ضمناً آن‌ها Meta را ترغیب کردند که گزارشی از فعالیت‌های خود در نظارت بر محتوا «به‌صورت هماهنگ در زبان‌های مختلف» ارائه کند، «ازجمله داده‌های جامع درمورد گزارشات کاربران، نوع اقدام‌ها، کارآمدی تکنیک‌های تقلیل، اطلاعات آموزشی و میزان درخواست‌های تجدیدنظر» (برای مثال رجوع کنید به PC-11196 – مؤسسه حفظ تمامیت).

۸۰. بعضی از کارشناسان با به‌کارگیری واژه «شهید» در ارتباط با نهادهای مشخص‌شده به‌عنوان یک نقطه مرجع منفرد برای سیستم‌های ماشینی جهت برداشتن محتوا از پلتفورم مخالف بودند، اما از به‌کارگیری این واژه به‌عنوان بخشی از رویکرد چندلایه در نظارت بر محتوا استقبال می‌کردند (برای مثال، به‌عنوان نشانه‌ای برای گذاشتن محتوا در صف بررسی مطابق با خطمشی‌های Meta، اما نه برای برداشتن آن صرفاً به‌دلیل اینکه حاوی چنین ارجاعی است).

۸۱. هیئت اذعان می‌کند که تکیه بر سیستم‌های الگوریتمی برای نظارت بر محتوا در سطح کلان ضروری است، و بسیاری از این رویکردهای پیشنهادی در سطح کلان و با به‌کارگیری اتوماسیون قابل انجام نخواهد بود. اما هیئت نتیجه‌گیری می‌کند که Meta باید اقدامات بیشتری نیز اعم از مواردی که در بالا توصیه شد صورت دهد تا از شفافیت و عدالت در عملکرد آن سیستم‌ها اطمینان یابد.

*نکته‌ای درباره روند تصمیم‌گیری:

نظرات مشورتی درباره خط‌مشی که هیئت نظارت ارائه می‌دهد توسط هیئت داوران متشکل از پنج عضو تهیه می‌شود و به تأیید اکثریت اعضای هیئت می‌رسد. تصمیمات هیئت لزوماً منعکس‌کننده نظرات شخصی تمام اعضا نیست.

برای این نظر مشورتی درباره خط‌مشی، تحقیق مستقلی از طرف هیئت به جریان افتاد. هیئت از یک مؤسسه تحقیقاتی مستقل کمک گرفت که مرکز آن در دانشگاه گوتنبرگ واقع شده است و با تیمی متشکل از بیش از ۵۰ متخصص مسائل اجتماعی از شش قاره و همچنین بالغ بر ۳۲۰۰ متخصص کشوری از سراسر جهان شکل گرفته است. هیئت از Duco Advisers نیز کمک گرفت که یک شرکت خدمات مشاوره‌ای با تمرکز بر تلاقی ژئوپلتیک، اعتماد و امنیت، و فناوری است. Memetica، سازمانی که در پژوهش‌های منبع باز درخصوص گرایش‌های رسانه‌های اجتماعی فعالیت دارد، نیز تحلیلی ارائه کرد. خدمات تخصصی زبانی ازطرف شرکت Lionbridge Technologies, LLC ارائه شد؛ شرکتی که متخصصان آن به بیش از ۳۵۰ زبان تسلط دارند و در ۵۰۰۰ شهر در سراسر جهان مشغول فعالیت هستند.

العودة إلى قرارات الحالة والآراء الاستشارية المتعلقة بالسياسة