Waziri mkuu wa Kambodia

Kusoma uamuzi huu kwa Khmer, bofya hapa.

ដើម្បីអានសេចក្ដីសម្រេចនេះជាភាសាខ្មែរ សូមចុច នៅទីនេះ។

Muhtasari wa kesi

Bodi ya Usimamizi imebatilisha uamuzi wa Meta wa kuruhusu video kwenye Facebook ambapo Waziri Mkuu wa Kambodia Hun Sen anawatishia wapinzani wake wa kisiasa kwa vurugu. Kwa kuzingatia ukubwa wa ukiukwaji huo, historia ya Hun Sen ya kukiuka haki za binadamu na kuwatisha wapinzani wa kisiasa, pamoja na matumizi yake ya kimkakati ya mitandao ya kijamii ili kuchochea vitisho hivyo, Bodi inaitaka Meta kusimamisha mara moja ukurasa wa Facebook na akaunti ya Instagram ya Hun Sen kwa muda wa miezi sita.

Kuhusu kesi hii

Mnamo tarehe 9 Januari 2023, video ya moja kwa moja ilitiririshwa kutoka ukurasa rasmi wa Facebook wa Waziri Mkuu wa Kambodia, Hun Sen.

Video hiyo inaonyesha hotuba ya saa moja na dakika 41 iliyotolewa na Hun Sen katika lugha ya Khmer, lugha rasmi ya Kambodia. Katika hotuba hiyo, anajibu madai kwamba chama chake tawala cha Cambodia People’s Party (CPP) kiliiba kura wakati wa uchaguzi wa nchini humo mwaka wa 2022. Anatoa wito kwa wapinzani wake wa kisiasa ambao walitoa madai hayo wachague kati ya “mfumo wa kisheria” na “popo,” na anasema kwamba wanaweza kuchagua mfumo wa kisheria, au “atawakusanya watu wa CPP ili waandamane na kuwapiga.” Pia anataja kuwa “atawatuma majambazi nyumbani [kwenu],” na kusema kwamba huenda “akamkamata msaliti akiwa na ushahidi wa kutosha usiku wa manane.” Baadaye katika hotuba hiyo, hata hivyo, anasema "hatuchochei watu na kuwahimiza watu watumie nguvu.” Baada ya utangazaji wa moja kwa moja, video hiyo ilipakiwa kiotomatiki kwenye ukurasa wa Facebook wa Hun Sen, ambapo imetazamwa karibu mara 600,000.

Watumiaji watatu waliripoti video hiyo mara tano kati ya Januari 9 na Januari 26, 2023, kwa kukiuka Viwango vya Jumuiya vya Meta kuhusu Vurugu na Uchochezi. Hii inakataza “vitisho ambavyo vinaweza kusababisha kifo" (vurugu ya ukali wa juu) na “vitisho vinavyosababisha jeraha mbaya (vurugu ya ukali wa wastani),” pamoja na “taarifa za kusudi la kutekeleza vurugu.” Baada ya watumiaji hao walioripoti maudhui hayo kukata rufaa, yalikaguliwa na wakaguzi wawili binadamu ambao walipata kuwa hayakiuki sera za Meta. Wakati huohuo, maudhui yalitumwa kwenye wataalam wa sera na mada ndani ya Meta. Waliamua kuwa yalikiuka Viwango vya Jumuiya kuhusu Vurugu na Uchochezi lakini wakatumia ruhusa ya kustahiki ya kuwa ya habari. Ruhusa hii inaruhusu maudhui ambayo vinginevyo ni ya ukiukaji ambapo thamani ya mapendeleo ya umma yanazidi hatari ya kusababisha madhara.

Mmoja wa watumiaji ambaye aliripoti maudhui hayo alikata rufaa dhidi ya uamuzi wa Meta kwa Bodi. Tofauti, Meta ilipendekeza kesi hii kwa Bodi. Katika rufaa yake, Meta ilisema kuwa kesi hiyo inahusisha uwiano wenye changamoto kati ya kanuni zake za “Usalama” na “Sauti” katika kuamua wakati wa kuruhusu hotuba ambayo inakiuka sera yake ya Vurugu na Uchochezi iliyotolewa na kiongozi wa kisiasa kubaki kwenye majukwaa yake.

Matokeo muhimu

Bodi imegundua kuwa video katika kesi hii ilijumuisha taarifa dhahiri za kusudi la kutekeleza vurugu dhidi ya wapinzani wa kisiasa wa Hun Sen, ambayo inakiuka kwa uwazi sera ya Vurugu na Uchochezi. Matumizi ya maneno kama vile “popo” na “kutuma majambazi nyumbani [kwako]” au “hatua ya kisheria” ikijumuisha kukamatwa usiku wa manane ni sawa na kuchochea vurugu na vitisho vya kisheria.

Bodi imegundua kuwa Meta ilikosea kutumia ruhusa ya kustahiki kuwa ya habari katika kesi hii, kwani madhara yanayosababishwa na kuruhusu maudhui kwenye jukwaa yanazidi thamani ya mapendeleo ya umma ya chapisho hilo. Kwa kuzingatia ufikiaji wa Hun Sen kwenye mitandao ya kijamii, kuruhusu aina hii ya kujieleza kwenye Facebook kunawezesha vitisho vyake kuenea zaidi. Pia husababisha majukwaa ya Meta kuchangia madhara haya kwa kuongeza vitisho na kusababisha mwogofyo.

Bodi pia ina wasiwasi kuwa kampeni inayoendelea ya kiongozi wa kisiasa ya unyanyasaji na vitisho dhidi ya vyombo huru vya habari na upinzani wa kisiasa inaweza kuwa sababu ya kufanya tathmini ya kufaa kuwa ya habari ambayo husababisha maudhui yanayokiuka kutoondolewa na akaunti kuepuka adhabu. Tabia kama hiyo haipaswi kukubaliwa. Meta inapaswa kupima zaidi uhuru wa vyombo vya habari inapozingatia kustahiki kuwa ya habari ili ruhusa hiyo isitumike kwa hotuba ya serikali katika hali ambapo serikali hiyo imefanya maudhui yake kustahiki zaidi kuwa ya habari kwa kuwekea vyombo huru vya habari vizuizi.

Bodi inaitaka Meta kufafanua kwamba sera yake ya kuzuia akaunti za watu maarufu haitumiki tu kwa tukio moja la ghasia na machafuko ya kiraia, lakini pia inatumika katika miktadha ambapo raia wanakabiliwa na tishio linaloendelea la vurugu za kulipiza kisasi kutoka kwa serikali zao.

Katika kesi hii, kwa kuzingatia ukubwa wa ukiukwaji huo, historia ya Hun Sen ya kukiuka haki za binadamu na kuwatisha wapinzani wa kisiasa, na matumizi yake ya kimkakati ya mitandao ya kijamii ili kuchochea vitisho hivyo, Bodi inaitaka Meta kusimamisha mara moja ukurasa wa Facebook na akaunti ya Instagram ya Hun Sen kwa muda wa miezi sita.

Uamuzi wa Bodi ya Usimamizi

Bodi ya Uangalizi inabatilisha uamuzi wa Meta wa kuacha maudhui, na hivyo kuhitaji chapisho hilo kuondolewa.

Bodi inapendekeza kwamba Meta:

• Isimamishe mara moja ukurasa rasmi wa Facebook na akaunti ya Instagram ya Waziri Mkuu wa Kambodia Hun Sen, kwa muda wa miezi sita chini ya sera ya Meta kuhusu kuzuia akaunti za watu maarufu wakati wa machafuko ya kiraia. Bodi itazingatia kuwa pendekezo hili limetekelezwa wakati Meta itasimamisha akaunti na kutangaza hadharani kwamba imefanya hivyo.
• Ifafanue kwamba sera yake ya kuzuia akaunti za watu maarufu inatumika kwa miktadha ambayo raia wanakabiliwa na tishio linaloendelea la vurugu ya kulipiza kisasi kutoka kwa serikali zao. Sera inapaswa kuweka wazi kwamba haitumiki tu kwa tukio moja la ghasia za kiraia au vurugu na kwamba inatumika pia pale ambapo usemi wa kisiasa umekandamizwa au kujibiwa kwa vurugu au vitisho vya vurugu kutoka kwa serikali.
• Isasishe sera yake ya ruhusa ya kustahiki kuwa ya habari ili kueleza kwamba maudhui ambayo yanachochea vurugu moja kwa moja hayastahiki ruhusa ya kuwa ya habari, kulingana na vighairi vya sera vilivyopo.
• Isasishe mifumo yake ya kuweka vipaumbele ili kuhakikisha kuwa maudhui kutoka kwa wakuu wa nchi na wanachama wakuu wa serikali ambayo yanakiuka sera ya Vurugu na Uchochezi yanapewa kipaumbele mara kwa mara ili yakaguliwe mara moja na binadamu.
• Itekeleze mabadiliko ya miongozo ya bidhaa na/au ya uendeshaji ambayo huruhusu ukaguzi sahihi zaidi wa video ndefu (k.m., matumizi ya algoriti kutabiri wakati wa ukiukaji, kuhakikisha muda sawa wa ukaguzi wa urefu wa video, kuruhusu video kucheza mara 1,5 au 2 kwa kasi zaidi, n,k.).
• Ifichue hadharani ukubwa wa hatua na sababu ya uamuzi wake kuhusu kesi ya Waziri Mkuu Hun Sen, na katika hatua zote kulingana kiwango cha akaunti dhidi ya wakuu wa nchi na viongozi wakuu wa serikali.

* Mihtasari ya kesi hutoa maelezo mafupi ya kesi na haina thamani ya kurejelewa katika kesi za baadaye.

Uamuzi kamili wa kesi

1. Muhtasari wa uamuzi

Bodi ya Usimamizi inabatilisha uamuzi wa Meta wa kuruhusu video kwenye Facebook kwa kutoa ruhusa ya kustahiki kuwa ya habari kwa maudhui ambapo Waziri Mkuu wa Kambodia Hun Sen anawatishia wapinzani wake wa kisiasa kwa vurugu. Meta ilipendekeza kesi hii kwa Bodi kwa sababu inazusha maswali magumu kuhusu kusawazisha hitaji la kuruhusu watu kuwasikiliza viongozi wao wa kisiasa na hitaji la kuwazuia viongozi hao kutumia jukwaa kuwatishia wapinzani wao kwa vurugu au kuwaogofya wengine kujihusisha na siasa.

Bodi inaona kwamba matamshi ya Hun Sen yalikiuka Viwango vya Jumuiya kuhusu Vurugu na Uchochezi. Pia inapata kuwa uamuzi wa Meta kwamba maudhui yalikuwa yanastahiki kuruhusiwa kwenye jukwaa licha ya ukiukaji huo haukuwa sahihi. Bodi inahitimisha kuwa maudhui yanapaswa kuondolewa kwenye jukwaa. Zaidi ya hayo, kwa kuzingatia ukubwa wa ukiukaji huo, muktadha wa kisiasa nchini Kambodia, historia ya serikali ya ukiukaji wa haki za binadamu, historia ya Hun Sen ya kuchochea vurugu dhidi ya wapinzani wake, na matumizi yake ya kimkakati ya mitandao ya kijamii ili kuchochea vitisho hivyo, Bodi inapendekeza kwamba Meta inafaa kusimamisha mara moja ukurasa rasmi wa Facebook na akaunti ya Instagram ya Hun Sen kwa muda wa miezi sita.

2. Maelezo ya kesi na historia

Tarehe 9 Januari 2023, video ya moja kwa moja ilitiririshwa kwenye ukurasa rasmi wa Facebook wa Waziri Mkuu wa Kambodia, Hun Sen. Video hiyo inaonyesha hotuba ya saa moja na dakika 41 iliyotolewa na Hun Sen katika lugha ya Khmer, lugha rasmi ya Kambodia, wakati wa sherehe za ufunguzi wa mradi wa kitaifa wa upanuzi wa barabara huko Kampong Cham. Katika hotuba hiyo, anajibu madai kwamba chama chake tawala cha Cambodia People’s Party (CPP) kiliiba kura wakati wa uchaguzi wa nchini humo mwaka wa 2022. Anatoa wito kwa wapinzani wake wa kisiasa ambao walitoa madai hayo wachague kati ya “mfumo wa kisheria” na “popo,” na anasema wanaweza kuchagua mfumo wa kisheria, au “atawakusanya watu wa CPP ili waandamane na kuwapiga.” Anaongeza, “ikiwa utasema huo ni uhuru wa kujieleza, nitaonyesha uhuru wangu pia kwa kutuma watu nyumbani kwako” na anataja kuwa atatuma “majambazi nyumbani [kwenu].” Anawataja watu, akionya kwamba “wanahitaji kuwa na tabia nzuri,” na anasema huenda “akamkamata msaliti akiwa na uthibitisho wa kutosha usiku wa manane.” Hata hivyo, takriban dakika 22 baadaye katika hotuba hiyo, anasema “hatuchochei na kuwahimiza watu watumie nguvu.” Baada ya utangazaji wa moja kwa moja, video hiyo ilipakiwa kiotomatiki kwenye ukurasa wa Facebook wa Hun Sen, ambao una takriban wafuasi milioni 14, ambapo imetazamwa takriban mara 600,000. Video hiyo ilishirikiwa na watu wengine 3,000 karibu mara 4,000.

Watumiaji watatu waliripoti video hiyo mara tano kati ya Januari 9 na Januari 26, 2023, kwa kukiuka Viwango vya Jumuiya vya Meta kuhusu Vurugu na Uchochezi. Sera hii inakataza “vitisho ambavyo vinaweza kusababisha kifo" (vurugu ya ubaya wa juu) na “vitisho vinavyosababisha jeraha mbaya (vurugu ya ukali wa wastani),” pamoja na “taarifa za kusudi la kutekeleza vurugu.” Kwa ujumla Meta hutanguliza maudhui ili yakaguliwe na binadamu kulingana na ukali wake, urijali wake na uwezekano wa kukiuka sera za maudhui. Katika kesi hii, mifumo ya kiotomatiki ya Meta haikutanguliza maudhui hayo na ilifunga ripoti za mtumiaji bila kukaguliwa na binadamu. Baada ya watumiaji walioripoti maudhui kukata rufaa, wakaguzi wawili binadamu walipata kuwa hayakiuki sera za Meta. Wakati huohuo, maudhui yalitumwa kwenye wataalam wa sera na mada ndani ya Meta. Mnamo Januari 18, 2023, wataalamu hao wa sera na mada waliamua kuwa video hiyo ilikiuka Viwango vya Jumuiya kuhusu Vurugu na Uchochezi, lakini wakatumia ruhusa ya kustahiki kuwa ya habari ili yaruhusiwe kwenye jukwaa. Ruhusa ya kustahiki kuwa ya habari huruhusu maudhui ambayo vinginevyo ni ya ukiukaji kusalia kwenye majukwaa ya Meta ambapo thamani yake ya mapendeleo ya umma inazidi hatari ya kusababisha madhara. Mtumiaji mmoja ambaye aliripoti maudhui hayo alikata rufaa dhidi ya uamuzi wa Meta kwa Bodi. Tofauti, Meta ilipendekeza kesi hii kwa Bodi.

Muktadha wa kisiasa na kijamii wa Kambodia ni muhimu sana katika kutathmini yaliyomo katika kesi hii. Hun Sen, ambaye sasa ana umri wa miaka 70, alikuwa kamanda wa zamani wa Khmer Rouge na amekuwa madarakani tangu mwaka wa 1985. Kwa sasa anagombea tena uchaguzi, huku uchaguzi mkuu wa Kambodia ukipangwa kufanyika Julai 23, 2023, ingawa kuna ripoti kwamba anaweza kumkabidhi mwanawe madaraka. Wakosoaji wa serikali yake kwa muda mrefu wamekuwa wakikabiliwa na vurugu za kisiasa, huku zaidi ya wanaharakati 30 wa upinzani wakishambuliwa kati ya mwaka wa 2017 na 2022. Wanachama wa upinzani na wanaharakati wa kisiasa wameuawa chini ya hali ya kutiliwa shaka sana, kama vile mauaji ya mtangazaji maarufu wa kisiasa Kem Lay mwaka wa 2016.

Mnamo mwaka wa 2015, Hun Sen alionya kuhusu mashambulizi dhidi ya wapinzani wake wa Cambodian National Rescue Party (CNRP), ikiwa mtu yeyote atapinga ziara yake ya kidiplomasia nchini Ufaransa. Muda mfupi baada ya maandamano kuzuka, wabunge wawili wa upinzani walipigwa na umati na kulazwa hospitalini wakiwa na majeraha mabaya. Mnamo Novemba 2021, Ofisi ya Kamishna Mkuu wa Haki za Kibinadamu wa Umoja wa Mataifa ilionyesha wasiwasi wake wa mauaji ya mshirika wa CNRP ambaye alikuwa amepokea vitisho miezi kadhaa kabla. Shambulio hilo lilitokea wiki kadhaa baada ya Hun Sen kutishia “kufanya kile kinachohitajika ili kuchukua hatua kali kukomesha maandamano wakati wa uenyekiti wa ASEAN huko Kambodia.” Kituo kimoja huru cha midia nchini Kambodia kiliripoti kwamba, kati ya mwaka wa 2017 na 2022, zaidi ya wanaharakati 30 wa upinzani “walishambuliwa vikali,” kwa kawaida na “washambuliaji wasiojulikana katika barabara za umma.” Katika maoni ya umma (PC-11044) Mradi wa Hotuba ya Hatari ulionya kuwa lugha ya uchochezi ya Hun Sen huongeza utayari wa hadhira yake kufanya na kuunga mkono vurugu dhidi ya wapinzani wake. Utabiri huo umethibitishwa hivi majuzi na Human Rights Watch ikihusisha vitendo vingi vya vurugu dhidi ya wanachama wa upinzani moja kwa moja na hotuba ya Januari 9 inayojadiliwa katika kesi hii. Bodi inawashukuru washikadau na watangazaji wa umma kwa kuangazia aina na ukali wa ukiukaji wa haki za binadamu unaofanywa au kustahimiliwa na serikali ya Kambodia.

Wataalamu huru walioshauriwa na Bodi wanaripoti kwamba, katika kipindi cha miezi 12 iliyopita, Hun Sen ametumia Facebook na Instagram kuwasilisha vitisho vingi kwa wapinzani wake wa kisiasa. Hivi majuzi alichapisha kile kinachoonekana kuwa tishio kwa watu wa Kambodia wanaoishi nje ya nchi, akiwaonya “wasipinge uchaguzi.” Mnamo Mei 2017 muda mfupi kabla ya uchaguzi wa nchini, Hun Sen alisema katika hotuba yake iliyotiririshwa kwenye Facebook kwamba alikuwa “tayari kuwaondoa watu 100 au 200” ikiwa ni lazima kuhakikisha amani nchini, na kutishia vita vya wenyewe kwa wenyewe iwapo atapoteza mamlaka, tishio ambalo ametoa mara nyingi akiwa Waziri Mkuu. Muda mfupi baadaye katika hotuba nyingine, ambayo Bodi haikuweza kuthibitisha ikiwa aliichapisha kwenye majukwaa ya Meta, alionya kwamba wakosoaji na wapinzani wa kisiasa wanapaswa “kutayarisha jeneza zao” ikiwa wataendelea kumshutumu kwa kutishia vita vya wenyewe kwa wenyewe ikiwa atashindwa katika uchaguzi. Hun Sen pia amedai kuwa alijuta kutowaua viongozi wa upinzani walioandaa maandamano ya kumtaka ajiuzulu baada ya uchaguzi wa kitaifa wa 2013. Baada ya Bodi kuchagua kesi hii, katika hotuba yake iliyotiririshwa moja kwa moja kwenye Facebook, Hun Sen alitishia kumpiga risasi kiongozi wa upinzani Sam Rainsy kwa kumrushia roketi.

Ushindi wa hivi karibuni zaidi wa Hun Sen katika uchaguzi ulikuja mnamo 2018, wakati CPP iliposhinda viti vyote 125 katika Bunge la Kitaifa. Kabla ya chaguzi hizo, Mahakama ya Juu ya Kambodia iliamua kuvunja chama cha upinzani cha Cambodian National Rescue Party (CNRP) na maafisa 118 wa chama hicho walipigwa marufuku kujihusisha na siasa kwa miaka mitano. Upigaji marufuku na hatua husika za kisheria zimefuatiwa na vitisho na maagizo ya umma kutoka kwa Hun Sen mwenyewe. Katika ripoti ya mwaka wa 2017, Mwandishi Maalum wa Umoja wa Mataifa kuhusu hali ya haki za binadamu nchini Kambodia alibainisha kuwa viongozi wengi wa upinzani wameshtakiwa kwa uhalifu, wakiwemo maseneta wawili waliohukumiwa kutokana na machapisho ya Facebook.
Kuelekea uchaguzi wa 2023, serikali ya Hun Sen imezidisha shinikizo kwa wanachama wa vyama vya upinzani, vyombo huru vya habari, na mashirika ya kiraia, kwa kutumia mashtaka yanayochochewa na siasa na aina nyingine za vitisho. Katika maoni ya umma, Tume ya Kimataifa ya Wanasheria (ICJ) (PC-11038) ilibainisha kuwa Hun Sen na mamlaka ya Kambodia “wamezuia kwa utaratibu haki za binadamu na uhuru msingi” kupitia vitendo kama vile viongozi wa vyama vya upinzani kupatikana na hatia kubwa ya tuhuma za uwongo na mara nyingi kwa kutokuwepo. ICJ pia iliibua hoja kubwa kuhusu “matumizi ya silaha kwa sheria zisizofuata sheria na viwango vya haki za binadamu.” Ripoti ya Mwandishi Maalumu wa Umoja wa Mataifa ya 2022 ilibainisha kwamba uhuru na uwazi wa mahakama ni “suala la muda mrefu,” lakini kuna “mgeuko wa hivi majuzi . . . kwa kuwa baadhi ya wafanyakazi wa mahakama na wanaohusiana nao wana uhusiano wa karibu na chama cha siasa kilicho madarakani.” Zaidi ya mahakama, ripoti hiyo pia iligundua kiwango kisichofaa cha ushawishi kwa midia na mfumo wa uchaguzi. Kuhusiana na uchaguzi wa nchini uliofanyika Juni 2022, Mwandishi Maalum alihoji kama wanachama wa Kamati ya Kitaifa ya Uchaguzi ya Kambodia (NEC) walikuwa na “uhusiano wa karibu sana na chama tawala,” na akarekodi uondoaji uliofanyika kabla ya uchaguzi wa “idadi kubwa ya wagombea, hasa Chama cha Candlelight,” chama kikuu cha upinzani, chini ya hali ya kutiliwa shaka. Mwishoni mwa mwaka wa 2022, Hun Sen alitishia kutumia mahakama za kitaifa kwa mara nyingine tena kuvuja upinzani wake mkuu kabla ya uchaguzi wa 2023. Muda mfupi baadaye, mnamo Mei 2023, NEC ilikataa kusajili Chama cha Candlelight, na kukiondoa kwenye uchaguzi wa Julai na kuondoa changamoto pekee ya kuaminika ya Hun Sen. Baada ya uamuzi huu, kupitia kwa chapisho la Facebook, Hun Sen alitishia mtu yeyote anayepinga uondoaji kwa “kukamatwa na kuchukuliwa hatua za kisheria.” Alipokuwa akizungumzia vitisho vyake vya kuchukua hatua kali kukomesha maandamano hayo baadaye alisema kwamba “Hun Sen anapozungumza, anachukua hatua.”

Serikali ya Hun Sen pia imekandamiza midia huru, huku Mwandishi Maalum wa Umoja wa Mataifa kuhusu hali ya haki za binadamu nchini Cambodia akisema kwamba “hakuna midia huru inayofanya kazi nchini humo” kabla ya uchaguzi wa Julai. Kulingana na wataalamu ambao hawakutaka kutambulishwa,mchanganyiko wa midia hizi kufungwa, matumizi ya silaha kwa mfumo wa mahakama ya Kambodia dhidi ya wapinzani, na vurugu za kisiasa zinazolengwa zimesababisha “hali ya woga iliyokuzwa kimakusudi.” Shirika la Wanahabari wa Kambodia lilirekodi kesi 35 za unyanyasaji dhidi ya wanahabari mwaka wa 2022. Kulingana na maoni na wataalam wa umma, utamaduni huu wa vitisho umepunguza kwa kiasi kikubwa ripoti sahihi, huku vituo vya midia vikisita kuangazia masuala nyeti au hotuba tata za Hun Sen kwa kuhofia kuadhibiwa na serikali. Vituo hivi vya midia pia vimetishwa kuzalisha tena propaganda za serikali bila kutoa maoni ya kukosoa.

Kufuatia ushindi mdogo katika uchaguzi mkuu wa 2013, serikali ya Hun Sen ilitambua uwezo wa mitandao ya kijamii na ikazidisha zamu ya Kambodia kwa kile ambacho Freedom House ilieleza baadaye kama “mamlaka ya kidijitali,” ambapo matumizi ya serikali na ufuatiliaji wa mitandao ya kijamii unatumiwa kukandamiza na kutishia upinzani wa kisiasa. Ingawa mitandao ya kijamii, na hasa Facebook, inaweza kuwa jukwaa muhimu la mijadala na habari za kisiasa, wataalam huru walioshauriwa na Bodi waliripoti kwamba “kuna maudhui machache katika mfumo wa Facebook katika lugha ya Khmer ambayo hayaungi mkono serikali.” Vitisho vya vurugu na shughuli muhimu ya Hun Sen kukomeshwa na serikali imekuwa kipengele cha maisha ya mtandaoni. Zaidi ya hayo, serikali imependekeza kuchukua udhibiti wa miundombinu ya kiufundi ya mtandao nchini Kambodia kupitia “Lango-njia la Mtandao la Kitaifa.” Kwa mujibu wa mashirika ya kiraia ya Kambodia, mfumo huu ungeelekeza trafiki ya mtandao kupitia seva za serikali na kuwezesha serikali kuanzisha kwa urahisi ufungaji wa mitandao ya kijamii na intaneti, kuwalazimisha watoa huduma za mtandao kuzuia maudhui, kuongeza uwezo wa serikali kufanya ufuatiliaji wa shughuli za mtandaoni za watumiaji, na kuwataka waendeshaji kukusanya na kuhifadhi data nyingi. Mnamo Februari 2022, Wizara ya Machapisho na Mawasiliano ya Simu ilitangaza kwamba utekelezaji wa Lango-njia la Kitaifa la Mtandao utaahirishwa kutokana na janga la COVID-19, hata hivyo hakuna dalili kwamba mradi huo umetelekezwa kabisa.

Mnamo mwaka wa 2020, Meta ilichapishamuhtasari wake wa, na majibu kwa, Tathmini ya Athari za Haki za Kibinadamu ambayo iliagiza kutoka kwa Business for Social Responsibility (BSR) kuhusu shughuli za kampuni nchini Kambodia. BSR iligundua kuwa Facebook ilikuwa “muhimu kwa uhuru wa taarifa na kujieleza nchini, ambapo vituo vya redio vya FM vimefungwa na karibu midia zote za magazeti, redio na televisheni sasa zinadhibitiwa na serikali.” Inapozingatia kesi hii, Bodi ilipewa idhini ya kufikia ripoti kamili na BSR lakini Meta inaendelea kuainisha kuwa ni ya siri. Katika kujibu maswali kutoka kwa Bodi, Meta ilisema kuwa haijafanya tathmini kamili ya kurasa na akaunti za Hun Sen, lakini ukurasa husika uliondolewa maudhui kwa ajili ya kukiuka sera ya Vurugu na Uchochezi mnamo Desemba 2022.

Meta ilipendekeza kesi hiyo kwa Bodi ikisema kuwa inahusisha uwiano wenye changamoto kati ya thamani ya kampuni ya “Usalama” na “Sauti” katika kuamua wakati wa kuruhusu hotuba ambayo inakiuka sera ya Vurugu na Uchochezi iliyotolewa na kiongozi wa kisiasa kubaki kwenye majukwaa yake. Meta imeiomba Bodi kupata mwongozo wa jinsi ya kutathmini maudhui kama hayo, hasa katika muktadha wa utawala ambapo haki ya kupata taarifa iko hatarini.

3. Mamlaka na upeo wa Bodi ya Usimamizi

Bodi ina mamlaka ya kukagua maamuzi ambayo Meta inawasilisha kwa ajili ya ukaguzi (Kifungu cha 2, Sehemu ya 1 ya Mkataba; Sheria Ndogo za Kifungu cha 2, Sehemu ya 2.1.1). Bodi [ia ina mamlaka ya kukagua uamuzi wa Meta kufuatia rufaa kutoka kwa mtu ambaye aliripoti hapo awali maudhui ambayo yaliruhusiwa (Kifungu cha 2 cha Mkataba, Sehemu ya 1; Sheria ndogo za Kifungu cha 3, Sehemu ya 1). Bodi inaweza kudumisha au kubatilisha uamuzi wa Meta (Kifungu cha 3, Sehemu ya 5 ya Mkataba), na kampuni itafuata uamuzi huu (Kifungu cha 4 cha Mkataba). Meta pia lazima itathmini uwezekano wa kutekeleza uamuzi wake kuhusiana na maudhui yanayofanana yaliyo katika muktadha tofauti (Kifungu cha 4 cha Mkataba). Uamuzi wa Facebook unaweza kujumuisha mapendekezo yasiyo ya kufunga ambayo Meta lazima iyajibu (Kifungu cha 3 cha Mkataba, Sehemu ya 4); Kifungu cha 4). Pale ambapo Meta inajitolea kushughulikia mapendekezo, Bodi hufuatilia utekelezaji wake.

4. Vyanzo vya mamlaka na mwongozo

Viwango vifuatavyo na kesi za awali zilikuwa msingi wa uchanganuzi wa Bodi katika kesi hii:

I.Maamuzi ya Bodi ya Usimamizi:

Maamuzi muhimu zaidi ya awali ya Bodi ya Usimamizi yanajumuisha:

• “Shirika la Masuala ya Mawasiliano ya Tigray” (uamuzi wa kesi 2022-006-FB-MR)
• “Kusimamishwa kwa Rais wa Zamani Trump” (uamuzi wa kesi 2021-001-FB-FBR)

II.Sera za maudhui za Meta:

Mtazamo wa sera kwa Viwango vya Jumuiya ya Facebook kuhusu Vurugu na Uchochezi, unaelezea kuwa "unalenga kuzuia uwezekano wa kutokea kwa madhara ya nje ya mtandao yanayoweza kuwa yanahusiana na maudhui yaliyo kwenye Facebook" na kwamba ingawa Meta “inaelewa kwamba watu kwa kawaida hupinga au kutokubaliana na mambo kwa kutishia au kutoa mwito wa vurugu kwa njia zisizo kali, [kampuni] inaondoa lugha inayochochea au kuwezesha vurugu mbaya.” Inaendelea kusema kwamba Meta huondoa maudhui, hulemaza akaunti na kufanya kazi na watekelezaji wa sheria "inapoamini kwamba kuna hatari halisi ya madhara ya kimwili au vitisho vya moja kwa moja kwa usalama wa umma." Meta inasema kwamba inajaribu "kuzingatia lugha na muktadha ili kutofautisha taarifa za kawaida na maudhui yanayojumuisha tishio linaloweza kutokea."

Sera hiyo inakataza haswa “vitisho ambavyo vinaweza kusababisha kifo” (vurugu ya ubaya wa juu) na “vitisho vinavyosababisha majeraha mabaya (vurugu ya ukali wa wastani)” kwa watu binafsi, watu maalum ambao hawajatajwa, au watu maarufu na inafafanuana vitisho kuwa vinajumuisha “taarifa za kusudi la kutekeleza vurugu,” “taarifa zinazotetea vurugu,” au “taarifa za nia au msimamo wa kutaka kutekeleza vurugu.” Mwongozo wa ndani wa jinsi ya kutumia sera pia unaeleza kuwa inaruhusiwa “kushiriki maudhui yanayokiuka katika muktadha wa kushutumu au kuongeza uhamasishaji.”

Uchanganuzi wa Bodi wa sera za maudhui ulitokana na dhamira ya Meta ya kutoa Sauti, ambayo kampuni inafafanua kuwa “muhimu”:

Lengo la Viwango vyetu vya Jumuiya ni kuunda mahali pa kujieleza na kuwapa watu sauti. Meta inataka watu wawe na uwezo wa kuzungumza kwa uwazi kuhusu masuala ya umuhimu kwao, hata ikiwa baadhi ya watu wanaweza kukataa au kuyapata kuweza kukataliwa.

Vizuizi vya Meta vya “Sauti” katika huduma ya thamani nne, “Usalama” ikiwa muhimu zaidi katika kesi hii:

Tumejitolea kufanya Facebook kuwa mahali salama. Tunaondoa maudhui ambayo yanaweza kuchangia hatari ya madhara kwa usalama wa kimwili wa watu. Maudhui ambayo hutishia watu yana uwezo wa kudhoofisha, kutenga au kunyamazisha wengine na hayaruhusiwi kwenye Facebook.

Katika kuelezea dhamira yake kwa “Sauti,” Meta inaeleza kwamba “katika baadhi ya matukio, tunaruhusu maudhui – ambayo vinginevyo yanakiuka viwango vyetu – iwapo yanastahiki kuwa ya habari na yanakidhi mapendeleo ya umma.” Hii inajulikana kama ruhusa ya kustahiki kuwa ya habari Ni kikwazo cha sera wa jumla kinachotumika kwa Viwango vyote vya Jumuiya. Ili kutumia ruhusa hiyo, Meta hufanya jaribio la kusawazisha, kutathmini mapendeleo ya umma katika maudhui dhidi ya hatari ya madhara. Meta inasema kwamba inatathmini ikiwa maudhui “yanakabiliwa na tishio la karibu kwa afya ya umma au usalama, au inatoa sauti kwa mitazamo inayojadiliwa kama sehemu ya mchakato wa kisiasa.” Tathmini ya mapendeleo ya umma na madhara huzingatia hali za nchi kama vile ikiwa uchaguzi au mzozo unaendelea, ikiwa kuna vyombo huru vya habari. Meta inasema kwamba hakuna dhana kwamba maudhui kiasili yana mapendeleo ya umma kwa misingi ya utambulisho wa mzungumzaji, kwa mfano utambulisho wao kama mwanasiasa. Meta inasema kwamba inaondoa maudhui, "hata kama yana kiwango fulani cha kustahiki kuwa ya habari, wakati kuyaacha yanaleta hatari ya madhara, kama vile madhara ya kimwili, kihisia na kifedha, au tishio la moja kwa moja kwa usalama wa umma."

Kujibu kesi ya “kusimamishwa kwa Rais wa Zamani Trump”, Meta iliunda sera ya kuzuia akaunti za watu maarufu wakati wa machafuko ya kiraia. Sera hii inakubali kwamba “huenda vizuizi vya kawaida visilingane na ukiukaji, au visitoshe kupunguza hatari ya madhara zaidi, katika kesi ya watu maarufu wanaochapisha maudhui wakati wa vurugu zinazoendelea au machafuko ya kiraia." Bodi inabainisha kuwa hakuna vurugu zinazoendelea au machafuko ya kiraia ambayo yamefafanuliwa katika sera. Sera hii inakubali kwamba vitisho kutoka kwa watu maarufu husababisha hatari kubwa ya madhara wanapokiuka sera za Meta na inaweka bayana baadhi ya vigezo vinavyotumiwa na kampuni kutathmini iwapo na jinsi ya kuweka vizuizi kwa akaunti zao.

III. Wajibu wa Meta wa Haki za Binadamu

Kanuni za Mwongozo wa Umoja wa Mataifa juu ya Biashara na Haki za Binadamu (UNGP), zilizoidhinishwa na Baraza la Haki za Binadamu la Umoja wa Mataifa mnamo 2011, zina mfumo wa hiari wa majukumu ya haki za binadamu ya biashara za kibinafsi. Mnamo 2021, Meta ilitangazaSera yake ya Haki za Binadamu za Shirika, ambapo ilisisitiza tena kujitolea kwake katika kuwakilisha haki za kibinadamu kwa mujibu wa UNGP. Kigezo ambacho Bodi ilitumia katika kuchambua wajibu wa Meta kwa haki za binadamu katika kesi hii kilitokana na viwango vifuatavyo vya kimataifa:

• Haki za uhuru wa kuwa na maoni na kujieleza: Kifungu cha 19, Agano la Kimataifa kuhusu Haki za Raia na Kisiasa ( ICCPR), Maoni ya Jumla Nambari 34, Kamati ya Haki za Kibinadamu, 2011; Mpango wa Hatua wa Rabat; Mjumbe Maalum wa Umoja wa Mataifa kuhusu uhuru wa maoni na kujieleza, anaripoti: A/HRC/38/35 (2018) na A/74/486 (2019).
• Uhuru wa kufanya mkutano kwa amani: Kifungu cha 21, ICCPR.
• Haki ya usalama wa kimwili: Kifungu cha 9, ICCPR;
• Haki ya kuishi: Kifungu cha 6, ICCPR.
• Haki ya kushiriki katika maswala ya umma na haki ya kupiga kura: Kifungu cha 25, ICCPR.

5. Mawasilisho ya mtumiaji

Mbali na Meta kupendekeza kesi hiyo, mtumiaji pia alikata rufaa kwa Bodi dhidi ya uamuzi wa Meta wa kuruhusu maudhui kwenye Facebook. Katika rufaa hiyo, mtumiaji alieleza kuwa Hun Sen alikuwa ametoa vitisho kama hivyo katika matukio ya awali. Hasa, mtumiaji huyo alibainisha kuwa kabla ya uchaguzi mkuu wa Julai 2023, Hun Sen mara nyingi alitumia Facebook kutishia watu wengine kwa vurugu na kukandamiza shughuli za upinzani.

6. Mawasilisho ya Meta

Meta alieleza kuwa ingawa wakaguzi binadamu hapo awali walitathmini maudhui ya kesi na kubaini kuwa hayakiuki, baada ya kukaguliwa zaidi na wataalamu wa sera na mada, kampuni iliamua kuwa yalikiuka sera ya Vurugu na Uchochezi, lakini yanapaswa kubaki kwenye jukwaa chini ya ruhusa ya kustahiki kuwa ya habari.

Baada ya kukaguliwa zaidi, Meta iliamua kwamba dondoo mbili kutoka kwa hotuba ya Hun Sen zilikiuka sera ya Vurugu na Uchochezi: yaani, chaguo lililotolewa kwa wapinzani wake wa kisiasa kati ya “mfumo wa kisheria” na “popo,” na tishio lake la “kukusanya watu wa CPP ili kupinga na kukupiga.” Meta alisema kuwa, kwa kuzingatia muktadha wa jumla wa hotuba hiyo, ikijumuisha maelezo yaliyotolewa na timu ya eneo ya kampuni, marejeleo ya “wewe” katika taarifa hizi ni wapinzani wa kisiasa wa Hun Sen katika Chama cha Candlelight na labda o wa CNRP iliyovunjwa sasa.

Katika kupima hatari ya madhara dhidi ya faida zinazoweza kutokea kwa sababu ya kuruhusu maudhui kwenye Facebook kwa kutumia ruhusa ya kustahiki kuwa ya habari, Meta alibainisha kuwa hotuba nyingi za saa moja na dakika 41 zinahusiana na utawala au siasa, kama vile uhusiano wa Kambodia na Uchina na janga la COVID-19. Meta alisema kuwa hotuba ya kisiasa ya kiongozi wa nchi ina thamani kubwa ya mapendeleo ya umma, hasa katika mwaka wa uchaguzi. Kinyume chake, kulingana na tathmini ya kampuni, sehemu za hotuba hiyo zinazokiuka zilidumu kwa dakika chache tu na zilikuwa katika kiwango cha kati cha sera ya Vurugu na Uchochezi.

Meta ilisema kuwa umma ungependa kusikia maonyo kuhusu vurugu zinazoweza kufanywa na serikali yao, haswa wakati vitisho hivyo havitaripotiwa na vyombo vya habari vya mtaa. Meta ilijua kupitia timu za mkoa za kampuni hiyo, ingawa vyombo vya habari vya mkoa - ambavyo haviwezi kufikiwa na watu wa Kambodia - viliripoti kuhusu vitisho hivyo, vyombo vya habari vya ndani havikuripoti. Ili kuunga mkono tathmini hii, Meta alitaja ripoti mbili za vyombo vya habari kuhusu vipengele vya vurugu katika hotuba ya Hun Sen: moja kutoka kwa Chapisho la Bangkok, na moja kutoka kwa Voice of Democracy, kituo huru cha habari kilicho Kambodia, ambacho kilifungwa hivi karibuni na serikali. Meta inaamini kuwa, chini ya hali hizi, Facebook inaweza “kuchukua jukumu muhimu katika kueneza ufahamu kuhusu hatari zinazowezekana za usalama.” Kuhusiana na muktadha huu, Meta ilibainisha kuwa maudhui katika kesi hii hayahusishi vurugu zinazoendelea au mizozo ya kivita kama vile maudhui yanayozingatiwa katika kesi za “Kusimamishwa kwa Rais wa Awali Trump” na “Shirika la Masuala ya Mawasiliano ya Tigray”. Hata hivyo, Meta ilikubali kwamba kuna uchaguzi ujao na kwamba Hun Sen na CPP imewakandamiza viongozi wa upinzani wa kisiasa na vyombo vya habari.

Meta alieleza kuwa kampuni hiyo haiwezi kubaini nia ya Hun Sen alipokuwa akitoa matamshi haya. Hata hivyo, Meta alibainisha kuwa “kwa kuzingatia kuwa CPP inatumia mashtaka ya mahakama ili kudhoofisha wapinzani wa kisiasa, inaonekana amechagua kutumia mahakama badala ya kutumia nguvu, ingawa hii haiondoi uwezekano wa ghasia za baadaye.” Katika kujibu swali kutoka kwa Bodi, Meta ilisema kwamba inafahamu hali ya haki za binadamu nchini Kambodia “ikiwemo mtindo wa Waziri Mkuu Hun Sen wa kijihusisha na hotuba ambayo inatishia vurugu au matumizi ya mfumo wa mahakama dhidi ya wapinzani wa kisiasa.”

Meta inaamini kwamba uamuzi wake unalingana na maadili yake na kanuni za kimataifa za haki za binadamu. Meta alisema mambo muhimu katika kubainisha kuwa maudhui haya hayahitaji kuondolewa ni muktadha na ukosefu wa madhara yanayoweza kutokea. Tishio katika kesi hii “halikuwa na uhusiano na mgogoro unaoendelea wa silaha au tukio la vurugu” na “isiyo maalum.” Hata hivyo, Meta ilitambua “changamoto katika kushughulikia vitisho ambavyo havina uhusiano na ghasia zinazokaribia, lakini hata hivyo huenda zikachangia hali ya hofu inapotolewa na serikali tawala.”

Bodi iliuliza Meta maswali 15 kwa maandishi. Maswali yanayohusiana na: ukiukaji wa hapo awali wa kurasa na akaunti za Hun Sen; mambo ya muktadha yanayozingatiwa wakati wa kutumia ruhusa ya kustahiki kuwa ya habari; vipengele vya kimuktadha vinavyozingatiwa wakati wa kutekeleza sera ya Vurugu na Uchochezi; Mawasiliano ya Meta na mamlaka ya serikali huko Kambodia; orodha ya mapitio ya Ukaguzi wa Pili wa Majibu ya Mapema; na ugawaji wa rasilimali za Meta kwa ajili ya kazi ya uendeshaji na ya bidhaa zinazohusiana na maudhui ya lugha ya Khmer nchini Kambodia. Meta ilijibu maswali yote.

7. Maoni ya umma

Bodi ya Usimamizi ilipokea maoni 18 ya umma yanayohusiana na kesi hii. Maoni matano yaliwasilishwa kutoka Pasifika ya Asia na Oceania, moja kutoka Asia ya Kati na Kusini, moja kutoka Marekani ya Latini na Karibea na 11 walitoka Marekani na Kanada.

Mawasilisho hayo yalijumuisha mada zifuatazo: muktadha wa ukandamizaji wa kisiasa na kutozingatia haki za binadamu nchini Kambodia; hali ya kutokujali ambayo wahusika wa serikali ya Kambodia wanatenda kwenye Facebook; na hali ya uhuru wa kiraia nchini Kambodia kupungua. Bodi pia ilisikia moja kwa moja kutoka kwa wawakilishi wa mashirika ya kiraia ambao walisisitiza kwamba vitisho na uchochezi kutoka kwa Hun Sen ni sehemu ya juhudi za kimfumo za kuunda hali ya hofu miongoni mwa wapinzani wa kisiasa na kuwazuia wakaazi wa Kambodia wasihoji serikali.

Ili kusoma maoni ya umma yaliyowasilishwa kuhusu kesi hii, tafadhali bofya hapa.

8. Uchambuzi wa Bodi ya Usimamizi

Bodi ilichagua kesi hii kwa sababu inaipa Bodi fursa ya kuchunguza ikiwa viongozi wa kisiasa wanatumia majukwaa ya Meta kuchochea vurugu na kukomesha upinzani wa kisiasa, na, ikiwa ni hivyo, matokeo yanapaswa kuwa yapi. Kesi hii iko katika vipaumbele vya kimkakati vya Bodi kuhusu matumizi ya serikali ya majukwaa ya Meta pamoja na uchaguzi na nafasi ya kiraia. Bodi ilichunguza ikiwa maudhui haya yanafaa kuondolewa kwa kuchanganua sera za maudhui ya Meta, thamani, wajibu, na wajibu wa haki za binadamu.

8.1 Utiifu wa sera za maudhui za Meta

I. Kanuni za maudhui

a. Vurugu na Uchochezi

Bodi imegundua kuwa maudhui katika kesi hii yanakiuka Viwango vya Jumuiya kuhusu Vurugu na Uchochezi na lazima yaondolewe kwenye jukwaa.

Bodi imegundua kuwa video iliyochapishwa ilijumuisha taarifa dhahiri za kusudi la kuchochea sio tu vurugu ya ukali wa wastani (jeraha mbaya), lakini pia vurugu ya ubaya wa juu (hatari ya kifo na aina zingine za vurugu ya ubaya wa juu) dhidi ya wapinzani wa kisiasa wa Hun Sen, ambayo inakiuka wazi sera ya Vurugu na Uchochezi. Muktadha mpana wa kisiasa unatilia mkazo hitimisho hilo: Hun Sen na wanachama wa chama chake mara kwa mara wametishia na kufanya vurugu dhidi ya upinzani wao na wafuasi wake, mara kwa mara wakitumia mitandao ya kijamii kuwasilisha vitisho vyao. Historia hii ya vurugu na ukandamizaji hufanya vitisho hivyo kuaminika zaidi, na katika muktadha huu, taarifa kama hizi ni ukiukaji mkubwa wa sera hii. Kwa maoni ya Bodi, uhakikisho wa kudumu wa Hun Sen kwamba “hatuchochei watu na kuwahimiza watumie nguvu” unakinzana na ujumbe wazi wa hotuba hiyo na hauaminiki. Bodi ina wasiwasi na kushangazwa kwamba wakaguzi wa kwanza walihitimisha vinginevyo, lakini inabainisha kuwa wataalamu wa nchi wa Meta, walipokagua, walitambua kuwa chapisho hilo lilikiuka Viwango vya Jumuiya kuhusu Vurugu na Uchochezi.

Katika kujibu maswali kutoka kwa Bodi, Meta ilisema kuwa “vitisho vya kushtaki au kutumia mfumo wa kisheria dhidi ya viongozi wa upinzani, vikitumiwa peke yao, havitakiuka sera ya [Vurugu na Uchochezi], kwa kuwa havihusishi tishio la kimwili la vurugu.” Meta alihalalisha msimamo huo kwa kueleza kuwa “kama jukwaa la mitandao ya kijamii, hatuko katika nafasi ya kuamua kivyetu ikiwa tishio la serikali la kutumia mchakato wa kisheria halifai.”

Ingawa mbinu hiyo inaweza kuwa mwafaka wakati vitisho kwa kweli “vinatumiwa peke yake,” haikuwa hivyo hapa. Ambapo tawala zilizo na historia ya kufuatilia vitisho vya unyanyasaji dhidi ya wapinzani wake hutumia majukwaa ya Meta, lazima kampuni itegemee timu zake za kikanda na utaalam wao kutathmini ikiwa vitisho vya kutumia mfumo wa kisheria dhidi ya wapinzani wa kisiasa ni vitisho vya vurugu. Katika muktadha wa Kambodia, ambapo mahakama zinadhibitiwa na chama kikuu na hutumika mara kwa mara kukandamiza upinzani, Waziri Mkuu kutishia kuendeleza upinzani wake kupitia mfumo wa sheria ni sawa na tishio la vurugu. Vitisho vya kukamata upinzani “usiku wa manane” haviendani na utaratibu unaofaa. Bodi pia inabainisha historia ya malengo ya vitisho kupitia Hun Sen kutumia mahakama vibaya na hivyo kuwa walengwa wa unyanyasaji wa kimwili kama ilivyoandikwa hapa juu.

b. Ruhusa ya kustahiki kuwa ya habari

Bodi inahitimisha kuwa Meta haikuwa sahihi kutumia ruhusa ya kustahiki kuwa ya habari katika kesi hii kwa kuwa madhara yaliyopo katika kuruhusu maudhui kwenye jukwaa yanazidi mapendeleo ya umma katika kutangaza hotuba.

Kulingana na mbinu ya Meta kwa maudhui yanayostahiki kuwa ya habari, hakuna dhana kwamba maudhui yanastahiki kuwa ya habari kwa misingi ya mzungumzaji. Katika mantiki ya uamuzi, Meta iliripoti kwamba katika kesi hii kampuni ilipima vipengele kadhaa, nje ya maudhui yenyewe, katika kuamua kutumia kighairi cha kustahiki kuwa ya habari. Meta ilizingatia “hali mahususi za nchi na muundo wa kisiasa nchini Kambodia, ikiwemo ukosefu wa vyombo huru vya habari, ripoti za Hun Sen za ukandamizaji wa upinzani wa kisiasa, na ripoti kutoka kwa mashirika ya haki za binadamu.”

Katika kujibu maswali ya Bodi, Meta ilisema kwamba ukosefu vyombo vya habari vya ndani kutangaza kuhusu vitisho vinavyohusika vilihusiana moja kwa moja na thamani ya maudhui yenye mapendeleo ya umma kama onyo kwa wakaazi wa Kambodia. Hii ilitokana na tathmini ya kampuni kwamba, ingawa vyombo vya habari vya kikanda viliripoti kuhusu vitisho hivyo, utangazaji wa ndani wa hotuba hiyo haukuvitaja. Bodi inabainisha kuwa moja ya vituo vya vyombo vya habari vilivyotajwa na Meta ili kuunga mkono tathmini hii, Voice of Democracy yenye makao yake makuu Kambodia, iliripoti kuhusu vitisho vya vurugu katika hotuba ya Hun Sen na pia ilijiwakilisha kama "chombo huru cha habari cha ndani” kabla ya kufungwa Februari 2023. Ripoti moja iliyotolewa na wataalamu iligundua kuwa asilimia 82.6 ya hadhira “inayostahiki” (yaani, watu walio na umri wa miaka 13 na zaidi) nchini Kambodia hutumia Facebook mwaka wa 2023. Ikijadili sababu za matumizi ya mitandao ya kijamii, Freedom House inaripoti kwamba kufuatia uchaguzi mkuu wa 2018, mtandao “umekuwa mojawapo ya vyanzo vikuu vya habari na taarifa kwa wakaazi wa Kambodia, na mitandao ya kijamii imeruhusu usambazaji wa maudhui mbalimbali ambayo hayana ushawishi wa serikali.” Meta pia alibainisha kuwa “hali ya vitisho kwa kiasi fulani” katika hotuba hiyo ilichangia azimio la “kwamba thamani kubwa ya mapendeleo ya umma katika kuruhusu watu kusikia hotuba ya kisiasa . . . ilizidi hatari ya madhara” na ikahitaji ruhusa ya kustahiki kuwa ya habari.

Bodi inatambua kwamba lazima usawa unaofaa utumike wakati wa kutathmini hotuba inayokiuka ambayo ilitolewa na viongozi wa kisiasa. Mbali na kiwango cha juu cha utegemezi wa mitandao ya kijamii nchini Kambodia, serikali imefunga karibu vyombo vyote vya zamani vya habari nchini humo, hivyo kufanya iwe vigumu kwa wakazi kupokea habari huru na zisizokuwa na upendeleo kupitia vituo vingine. Zaidi ya hayo, kuna hoja ya uwazi kuwa wakaazi wa Kambodia wanapaswa kuona kwamba kiongozi wao anatoa vitisho dhidi ya upinzani wake, ingawa Bodi inabainisha kuwa watu wengi nchini Kambodia wanajua kwamba wanachama wa utawala wa Hun Sen wanashiriki mara kwa mara katika hotuba kama hiyo.

Hata hivyo, kwa kuzingatia ufikiaji wa Hun Sen kwenye mitandao ya kijamii, kuruhusu hotuba kama hiyo kwenye jukwaa kunawezesha vitisho vyake kuenea zaidi. Pia husababisha majukwaa ya Meta kutumiwa kwa athari hiyo, kuchangia madhara hayo kwa kuongeza vitisho na kusababisha mwogofyo. Hili halikuwa chapisho la wahusika wengine kuripoti kuhusu vitisho vya Hun Sen, lakini chapisho kwenye akaunti rasmi ya Facebook ya Hun Sen ili kuwasilisha vitisho hivyo.

Bodi ina wasiwasi kuwa kampeni inayoendelea ya kiongozi wa kisiasa ya unyanyasaji na vitisho dhidi ya vyombo huru vya habari na upinzani wa kisiasa inaweza kuwa sababu ya kufanya tathmini ya kufaa kuwa ya habari ambayo husababisha maudhui yanayokiuka kutoondolewa na akaunti kuepuka adhabu. Tabia kama hiyo haipaswi kukubaliwa. Meta inapaswa kupima zaidi uhuru wa vyombo vya habari inapozingatia kustahiki kuwa ya habari ili ruhusa hiyo isitumike kwa hotuba ya serikali katika hali ambapo serikali hiyo imefanya maudhui yake kustahiki zaidi kuwa ya habari kwa kuwekea vyombo huru vya habari vizuizi.

Msimamo wa Meta pia unaonekana kudhani kuwa watu wanaotazama maudhui haya yanayokiuka watayaona kwa uchochezi na kutoyakubali. Hata hivyo, kuna fursa chache za kuonyesha kutoidhinishwa huko Kambodia, na kuruhusu maudhui haya yanayokiuka kubaki kwenye jukwaa kunaweza kuhatarisha kufanya usemi wa vurugu kutoka kwa viongozi wa kisiasa kuwa jambo la kawaida. Badala ya kuarifu mjadala, kutumia ruhusa ya kustahiki kuwa ya habari katika kesi hii kungepunguza zaidi mjadala wa umma kwa kupendelea utawala wa Hun Sen katika vituo vya habari.

Mtazamo wa Meta kwa maudhui yanayostahiki kuwa ya habari husawazisha mapendeleo ya umma dhidi ya hatari ya madhara. Hata hivyo, Bodi imegundua kuwa jaribio hili la kusawazisha haliwezi kutoshelezwa katika matukio ambapo watu maarufu hutumia majukwaa ya Meta kuchochea vurugu moja kwa moja. Iwapo kuna mapendeleo ya umma katika hotuba hiyo ya uchochezi, basi itaripotiwa na aina fulani ya uandishi wa habari wa wahusika wengine. Ingawa maudhui ambayo yanaripoti, kuhamasisha, kulaani au kutoa maoni kuhusu uchochezi wa vurugu unaotolewa na mtu maarufu bila kuidhinishwa hayapaswi kupigwa marufuku, Meta haiwezi kuendelea kuruhusu uchochezi wa moja kwa moja kwenye majukwaa yake kwa misingi ya kustahiki kuwa ya habari.

II. Hatua ya utekelezaji

Bodi inadumisha uamuzi wake kwamba ruhusa ya kustahiki kuwa ya habari katika kesi hii inapaswa kubatilishwa na maudhui hayo yanapaswa kuondolewa kwa ajili ya kukiuka sera ya Vurugu na Uchochezi. Ni muhimu kwamba majukwaa ya Meta hayapaswi kutumika kama chombo cha kuongeza vitisho vya vurugu na kulipiza kisasi, vinavyolenga kukandamiza upinzani wa kisiasa, hasa wakati wa uchaguzi, kama ilivyo katika kesi hii. Aidha, kwa kuzingatia ukubwa wa ukiukaji huo, muktadha wa kisiasa nchini Kambodia, historia ya serikali ya ukiukaji wa haki za binadamu, historia ya Hun Sen ya kuchochea vurugu dhidi ya wapinzani wake, na jinsi anavyotumia mitandao ya kijamii ili kuchochea vitisho hivyo, Bodi inahitimisha kwamba Meta inafaa kusimamisha mara moja ukurasa rasmi wa Facebook na akaunti ya Instagram ya Waziri Mkuu wa Kambodia. Ingawa sio jukumu la Bodi kuamua muda wa kusimamishwa katika tukio la kwanza, Bodi inadumisha uamuzi wake kwamba ukurasa na akaunti inapaswa kusimamishwa kwa angalau kipindi cha miezi sita, ili kuipa Meta muda wa kukagua hali hiyo na kuweka muda maalum. Zaidi ya hayo, kabla ya kukomesha kusimamishwa, Meta inapaswa kufanya tathmini ili kubaini kama hatari kwa usalama wa umma imepungua, na kuwaalika washikadau wa eneo hilo kushiriki taarifa muhimu.

Kama sehemu ya jibu lake kwa mapendekezo ya Bodi katika kesi ya “Kusimamishwa kwa Rais wa zamani Trump”, Meta iliunda sera ya kuzuia akaunti za watu maarufu (Angalia Sehemu ya 4 hapa juu). Sera hii inatumika kwa “watu maarufu wanaochapisha maudhui wakati wa ghasia au machafuko ya kiraia.” Kutokana na hali ya kuenea kwa ukandamizaji wa kisiasa na vitendo vya mara kwa mara vya vurugu dhidi ya wapinzani wa kisiasa, Bodi haikubaliani na Meta na inapata kwamba maandalizi ya uchaguzi wa 2023 nchini Kambodia ni hali ya vurugu zinazoendelea.

Bodi inabainisha kuwa, ingawa sera hiyo iliundwa baada ya shambulio la Januari 6 2021 kwenye jengo la US Capitol, iliundwa ili kutoa mfumo wa wakati “vizuizi vya kawaida vya Meta huenda kuwa havilingani na ukiukaji, au vya kutosha kupunguza hatari ya madhara zaidi, katika kesi ya watu maarufu wanaochapisha maudhui wakati wa vurugu zinazoendelea au machafuko ya kiraia.” Ingawa sera haifafanui “vurugu zinazoendelea” na “machafuko ya kiraia,” kesi hii inaendana wazi na moyo wa sera. Vurugu zinaendelea sio tu wakati tukio moja la vurugu linaendelea au wakati kipindi cha machafuko ya kiraia kipo, lakini pia wakati kuna “amani” ya kiraia ambapo viongozi wa kisiasa hutumia tishio la vurugu zinazoungwa mkono na serikali ili kukandamiza upinzani na machafuko ya kiraia kupitia ukandamizaji ulioenea na vitendo vya ukatili vya mara kwa mara. Ingawa Bodi inaona kuwa ni muhimu kwa Meta kufafanua hadharani kiwango cha hali ambazo sera inapaswa kutumika kwa watu maarufu wanaochapisha maudhui kwenye mifumo yake, inaona kuwa inafaa kutumika kwa kesi hii.

Vigezo vya kuweka kizuizi chini ya sera ni tatu. Kwanza, ukali wa ukiukaji huo na historia ya mtu maarufu kwenye majukwaa ya Meta. Bodi inaona kwamba uchochezi wa kutuma makundi ya vurugu kwa makazi ya watu uko katika kiwango cha juu zaidi cha ukali. Hali hii inaimarishwa na historia ya Hun Sen ya kuchochea vurugu dhidi ya wapinzani wake ndani na nje ya jukwaa na kwa uondoaji wa maudhui kwenye ukurasa wake mnamo Desemba 2022 kwa ajili ya kukiuka sera ya Vurugu na Uchochezi. Kigezo cha pili ni ushawishi unaowezekana wa mtu maarufu kwa, na uhusiano na, watu wanaohusika na vurugu. Tena, hiki ni kiwango cha juu zaidi. Hun Sen ni Waziri Mkuu aliye na udhibiti kamili wa chama chake, jeshi, watekelezaji sheria, na mahakama ya Kambodia na pia anaaminiwa kwa kiwango cha juu na sehemu ya idadi ya watu. Ushawishi wake unadhihirishwa wazi na ukweli kwamba hotuba hii na uchochezi wa hapo awali umesababisha vurugu kufanywa dhidi ya walengwa wake. Kigezo cha mwisho, ukali wa vurugu na madhara husika ya kimwili, pia yanafikiwa. Hotuba hiyo ilichochea mashambulizi ya kutumia silaha na uchochezi wa hapo awali umesababisha mauaji. Bodi pia inabainisha kuwa, kinyume na hitimisho la Meta kwamba vitisho katika hotuba ya Hun Sen “havikuwa maalum,” alimrejelea angalau mwanachama mmoja wa upinzani wa kisiasa kwa jina.

Mbali na mambo yaliyoorodheshwa chini ya sera katika kuzingatia iwapo kiongozi wa kisiasa anapaswa kusimamishwa kutumia majukwaa yake na muda wa kusimamishwa, Meta inapaswa kuzingatia muktadha wa kisiasa na hali ya haki za binadamu katika nchi husika, inapotathmini kutathmini mienendo ya jukwaa. Kutazama maudhui kama hayo yanayokaguliwa katika kesi hii kama ukiukaji mmoja wa sera za Meta zilizotenganishwa na muktadha wao hupuuza ukweli kwamba hotuba hii na nyinginezo kama hiyo ni sehemu ya juhudi zinazoendelea na madhubuti za kutisha ambazo zinajumuisha vurugu za nje ya mtandao. Zaidi ya hayo, vurugu halisi huthibitisha uzito wa vitisho vinavyotolewa kwenye mitandao ya kijamii, na hivyo hivipa vitendo hivi vya nje ya jukwaa umuhimu kwenye jukwaa. Kama ilivyobainishwa hapo awali katika uamuzi huu, Hun Sen hutumia mara kwa mara mitandao ya kijamii kuongeza vitisho dhahiri na wazi dhidi ya upinzani wake pamoja na vitisho vyake kwa mtu yeyote ambaye anaona kuwa ni tishio kuendelea kudhibiti.

Kutokana na taarifa zilizotolewa kwa Bodi, inaonekana wazi kuwa Hun Sen anatumia mitandao ya kijamii kuongeza vitisho dhidi ya wapinzani wake, akivieneza zaidi na kusababisha madhara zaidi kuliko ambavyo angeweza kueneza bila kufikia majukwaa ya Meta. Hun Sen kutumia majukwaa kuchochea vurugu dhidi ya wapinzani wake wa kisiasa, ikichukuliwa katika muktadha wa historia yake, ukiukaji wa haki za binadamu wa serikali yake, na uchaguzi ujao kuchanganywa ili kuhitaji hatua za haraka. Bodi imebaini kuwa maudhui katika kesi hii yanafaa kuonekana kama ukiukaji mkubwa unaosababisha kusimamishwa mara moja kwenye Facebook na Instagram.

Bodi inaona kwamba kampuni kwa sasa haifahamishi umma wakati afisa wa serikali au ukurasa na akaunti yake rasmi imesimamishwa au maudhui yake kuondolewa. Meta inapaswa kutangaza wakati ukurasa au akaunti ya afisa wa serikali imesimamishwa na sababu za kampuni kufanya hivyo. Meta inapaswa pia kuzingatia kuhifadhi maudhui yaliyoondolewa kwa madhumuni ya utafiti na kisheria na ufikiaji na majadiliano ya uandishi wa habari.

8.2 Utiifu wa wajibu wa haki za binadamu wa Meta

Kama Bodi ilivyopata hapa juu, sera za Meta zilihitaji chapisho la Hun Sen kuondolewa. Bodi pia ilihitimisha kuwa sera ya Meta kuhusu kuzuia akaunti za watu maarufu wakati wa machafuko ya kiraia ilithibitisha kusimamishwa kwa Hun Sen kutoka kwa majukwaa ya Meta. Kuruhusu maudhui haya kubaki kwenye Facebook, pamoja na Hun Sen kuendelea kutumia majukwaa ya Meta kuchochea vurugu, kunapingana na majukumu ya haki za binadamu ya kampuni. Hili ni muhimu hasa kutokana na hatari inayowakilisha kwa haki za kupiga kura na kushiriki katika masuala ya umma (ICCPR, Kifungu cha 25), kukusanyika kwa amani (ICCPR, Kifungu cha 21), usalama wa kimwili (ICCPR, Kifungu cha 9) na maisha (ICCPR, Kifungu cha 6) nchini Kambodia. Katika uchanganuzi ulio hapa chini, Bodi inatathmini kizuizi hiki cha hotuba kwa kuzingatia wajibu wa Meta wa kulinda uhuru wa kujieleza (ICCPR, Kifungu cha 19).

Uhuru wa kujieleza (Kifungu cha 19 ICCPR)

Kifungu cha 19, aya ya 2, ya Mkataba wa Kimataifa kuhusu Haki za Kiraia na Kisiasa (ICCPR) inalinda "usemi na upokeaji wa mawasiliano ya kila aina ya wazo na maoni yanayoweza kupitishwa kwa wengine,” yakiwemo kuhusu siasa, masuala ya umma, na haki za binadamu ( Maoni ya Jumla Nambari 34 (2011), Kamati ya Haki za Kibinadamu, aya ya 11-12). Zaidi ya Hayo, Kamati ya UN ya Haki za Binadamu iliasema kwamba "ni muhimu kuwa na mawasiliano huru ya taarifa na maoni ya maswala ya umma na kisiasa kati ya raia, wagombea na wawakilishi waliochaguliwa” (Maoni ya Jumla Nambari 34, aya ya 20).

Pale ambapo serikali imeweka vikwazo dhidi ya usemi, vikwazo hivyo lazima vitimize masharti ya kutii sheria, lengo halali na umuhimu na ulinganifu (Kifungu cha 19, aya ya 3 ya ICCPR). Masharti haya mara nyingi huitwa “jaribio la sehemu tatu.” Bodi hutumia mfumo huu kutafsiri ahadi za hiari za haki za binadamu za Meta, kuhusiana na uamuzi wa maudhui ya mtu binafsi yanaokaguliwa na mtazamo mpana wa Meta wa usimamizi wa maudhui. Kama vile Mwandishi Maalum wa Umoja wa Mataifa kuhusu uhuru wa kujieleza alivyosema, ingawa "kampuni hazina wajibu wa Serikali, aina ya athari zao huzihitaji kutathmini aina sawa ya maswali kuhusu kulinda hali za kujieleza huru za watumiaji wao" ( A/74/486, aya ya 41). Katika kesi hii, Bodi ilitumia jaribio la sehemu tatu ili kutathmini ikiwa uondoaji wa maudhui na kusimamishwa kwa Hun Sen, huku kukiwa na uthibitisho wa sera za Meta, kunalingana na majukumu ya kampuni ya kulinda uhuru wa kujieleza.

I. Kutii sheria (uwazi na upatikanaji wa sheria)

Kanuni ya kutii sheria chini ya sheria ya kimataifa kuhusu haki za kibinadamu inahitaji sheria zinazodhibiti kujieleza kuwa wazi na zinazoweza kufikiwa (Maoni ya Jumla Nambari 34, aya ya 25). Kanuni zinazozuia kujieleza “haziwezi kutoa uamuzi usiozuiliwa kwa kizuizi cha uhuru wa kujieleza kwa wale walioshtakiwa kwa utekelezaji [wao]” na “zitoe mwongozo wa kutosha kwa waliohukumiwa na utekelezaji wao ili kuwawezesha kuwa na uhakika kuhusu aina za usemi zimewekewa kikomo vizuri na aina zisizo na kikomo" ( Ibid). Ilitumika kwa sheria zinazosimamia matamshi ya mtandaoni, Mwandishi Maalum wa Umoja wa Mataifa kuhusu uhuru wa kujieleza amesema zinapaswa kuwa wazi na mahususi ( A/HRC/38/35, aya ya 46). Watu wanaotumia majukwaa ya Meta wanapaswa kufikia na kuelewa sheria, na wakaguzi wa maudhui wanapaswa kuwa na mwongozo wazi kuhusu utekelezaji wao.

Bodi imeona kuwa Hun Sen na wale wanaodumisha uwepo wake kwenye mitandao ya kijamii wangeweza kubaini kwa urahisi kuwa maudhui yalikiuka katazo la matamshi ya vitisho katika Viwango vya Jumuiya kuhusu Vurugu na Uchochezi, hasa katika muktadha wa uchaguzi ujao. Kutishia wakosoaji na “popo” na kupigwa na wafuasi ni kinyume cha sheria. Vivyo hivyo, sera ya Meta kuhusu kuzuia akaunti za watu maarufu inaweka wazi kwamba ukiukaji mkali wa watu maarufu unaosababisha vurugu na madhara ya kimwili, katika muktadha mpana wa vurugu zinazoendelea, unatoa kibali cha kusimamishwa. Kama ilivyobainishwa hapa juu, Bodi inaona kuwa, kama ilivyoandikwa sasa, sera inatumika kwa kesi hii. Walakini, Meta inapaswa kufafanua hadharani kiwango cha sera hiyo.

II. Lengo halali

Kiwango cha Jumuiya kuhusu Unyanyasaji na Uchochezi kinalenga “kuzuia madhara yanayoweza kutokea nje ya mtandao” na huondoa maudhui ambayo yanaleta “hatari halisi ya madhara ya kimwili au vitisho vya moja kwa moja kwa usalama wa umma.” Zaidi ya hayo, sera ya Meta kuhusu kuzuia akaunti za watu maarufu inatumika wakati “vizuizi vya kawaida huenda visilingane na ukiukaji, au kutosha kupunguza hatari ya madhara zaidi.” Kuzuia wito wa vurugu na vitisho vya kukamatwa kiholela kwenye jukwaa ili kuhakikisha usalama wa watu unajumuisha lengo halali chini ya Kifungu cha 19, aya ya 3, kwa kuwa inalinda “haki za wengine” za maisha (ICCPR, Kifungu cha 6), na usalama wa kimwili dhidi ya kukamatwa na kuwekwa kizuizini kiholela (ICCPR, Kifungu cha 9 aya ya 1). Hasa katika kipindi cha maandalizi ya uchaguzi, sera zote zinaweza pia kufuata lengo halali la kulinda haki ya wengine ya kukusanyika kwa amani (ICCPR, Kifungu cha 21) na kupiga kura na kushiriki katika masuala ya umma (ICCPR, Kifungu cha 25).

III. Umuhimu na uwiano

Kanuni ya umuhimu na usawa inatoa vizuizi vyovyote vya uhuru wa kujieleza “lazima viwe vinafaa ili kufanikisha kazi yao ya ulinzi; lazima viwe ni vyombo vya ukali wa chini zaidi kati ya vile vinavyoweza kufikia lengo lao la ulinzi; [na] lazima viwe na usawa na mapendeleo ya kulindwa” ( Maoni ya Jumla Nambari 34, aya ya 34).

Wakati wa kutathmini hatari zinazosababishwa na maudhui ya vurugu, Bodi kwa kawaida huongozwa na jaribio la vipengele sita lililofafanuliwa katika Mpango wa Utekelezaji wa Rabat, ambalo huzungumzia utetezi wa chuki ya kitaifa, mbari au kidini unaojumuisha uchochezi wa uhasama, ubaguzi au vurugu. Kulingana na tathmini ya vipengele husika, hasa mzungumzaji, muktadha na ukubwa wa kitendo cha hotuba, kama iliyofafanuliwa zaidi hapa chini, Bodi imeona kuwa kuondoa maudhui ya uchochezi ya Hun Sen kunafuata majukumu ya haki za binadamu ya Meta kwa kuwa kunaleta au kunaweza kusababisha madhara. Kuondoa maudhui ni kizuizi cha lazima na sawia cha usemi ili kulinda haki za maisha na usalama wa kimwili wa watu, wakiwemo wanachama wa upinzani, dhidi ya vurugu na mateso.

Hotuba iliyowasilishwa kwenye video iliyochapishwa ilitolewa na mkuu wa serikali nchini Kambodia, mtu maarufu ambaye amekuwa mamlakani tangu 1985 na ana ufikiaji na mamlaka kubwa. Kwa maana hii, hotuba ni sawa na hatua ya serikali. Kama inavyoonekana katika sehemu ya mandharinyuma wa kesi, serikali ya Hun Sen imeripotiwa kutumia vurugu ya kimwili na mfumo wa mahakama ya Kambodia kuwanyamazisha na kuwatesa wapinzani na wanachama wa upinzani. Kama ilivyotajwa katika uamuzi wa kesi ya “Kusimamishwa kwa Rais wa Zamani Trump” (2021-001-FB-FBR), mambo haya huongeza kiwango cha hatari ya madhara inayohusishwa na kauli zake na mapendeleo ya umma katika matamshi yake.

Hotuba hiyo ilitolewa zaidi ya miezi sita kabla ya uchaguzi wa wabunge wa Julai 2023 nchini Kambodia, na ilizungumzia masuala ya mapendeleo ya umma, ikiwemo majadiliano zaidi kuhusu uchaguzi na miundomsingi ya kitaifa. Bodi inabainisha kuwa watu nchini Kambodia wanaweza kupata taarifa kuhusu masuala haya kupitia njia nyingine, ikiwemo akaunti nyingine za mitandao ya kijamii na kuripoti hotuba ambayo haikutaja vitisho. Hata hivyo, matumizi ya maneno kama vile “popo,” ambayo muktadha unaweka wazi kuwa ni marejeleo ya silaha, na “kutuma majambazi nyumbani [kwako],” au “hatua za kisheria” ikiwemo kukamatwa usiku wa manane, wakati wa kuzungumza moja kwa moja na viongozi wa upinzani, ni sawa na kuchochea vurugu na vitisho vya kukamatwa kiholela ili kukomesha mizozo ya kisiasa na kudhoofisha upinzani.

Katika mantiki yake ya uamuzi, Meta ilidumisha kwamba “tishio katika kesi hii halikuwa maalum na halihusiani na mgogoro unaoendelea wa silaha au tukio la vurugu.” Bodi haikubali uteuzi wa Meta wa vitisho kuwa sio mahususi. Katika muktadha, marejeleo yasiyo wazi bado yanaweza kueleweka kuwa na maana mahususi. Hapa, tishio hilo lilifanywa kuwa jambo la kawaida kutokana na hali ya uchaguzi ujao na utambuzi wa wapinzani wa kisiasa wa Hun Sen kama walengwa wake. Zaidi ya hayo, kwa kuzingatia historia ya vurugu za wafuasi wa Hun Sen na vitisho vya viongozi wapinzani, Bodi inapata kwamba wito wowote wa vurugu unaotolewa na Waziri Mkuu utakuwa wa kuaminika na kuwa na athari ya kuzuia. Hivyo ndivyo ilivyo haswa kutokana na udhibiti kamili wa serikali ya Kambodia kwa njia za vurugu, pamoja na mamlaka yake yasiyo kali.

Uchaguzi ni sehemu muhimu ya demokrasia, na Bodi inazingatia uchaguzi ujao wa wabunge nchini Kambodia. Maoni ya umma yalisisitiza kuwa hotuba ya Hun Sen inapaswa kutathminiwa “katika muktadha wa jumla wa hali mbaya ya haki za binadamu na upungufu wa kidemokrasia nchini Kambodia kabla ya uchaguzi wa Julai 2023, na vurugu zinazoendelea na ukandamizaji dhidi ya wanaofikiriwa kuwa wapinzani wa kisiasa” jambo ambalo husababisha “hatari halisi ya ukiukaji wa haki za binadamu na madhara mengine kwa watu wanaohusika” (Maoni ya ICJ, PC-11038; tazama pia maoni ya HRF, PC-11041). Ripoti ya mwaka wa 2022 ya Mwandishi Maalum wa Umoja wa Mataifa kuhusu hali ya haki za binadamu nchini Kambodia ilitahadharisha kwamba idadi kubwa ya vyama vya siasa vilivyoshiriki katika uchaguzi wa nchini wa 2022 ilikuwa “muundo zaidi kuliko vitu vya msingi,” na kwamba, tangu uchaguzi wa 2017, "uwanja wa kuwa na vyama vingi vya kidemokrasia umehujumiwa pakubwa na kuanzishwa kwa utawala wa chama kimoja kumesababisha hali mbaya ya kisiasa.”

Kwa mtazamo wa Bodi, hotuba hii ya kiongozi wa umma, mwenye historia ya dhuluma za kisiasa, vurugu na vitisho, iliyotolewa wakati kabla ya uchaguzi, inachangia katika kampeni pana zaidi ya kuchochea vurugu na pia kuwatia hofu na kuwanyamazisha wapinzani. Kwa hivyo, Bodi inaona kwamba kuondoa maudhui chini ya sera ya Vurugu na Uchochezi ni muhimu, kwa maana kwamba hakuna hatua nyingine inayozuia uhuru wa kujieleza inayoweza kufaa kulinda haki za watu. Bodi pia inahitimisha kuwa uondoaji kama huo ni sawia, kwa kuzingatia uwezekano na ukaribu wa madhara kwa haki za binadamu zinazoathiriwa katika kesi hii.

Kwa kuzingatia muktadha wa historia ya Hun Sen ya ukiukaji wa haki za binadamu, vitisho na ukandamizaji wake dhidi ya wapinzani wa kisiasa, na matumizi yake ya mitandao ya kijamii ili kuzidisha vitisho vyake, Bodi inaona kwamba kuondoa tu maudhui haitoshi kuheshimu haki za wengine katika kesi hii, na kwamba kusimamishwa kwake ni muhimu. Kuondoa tu maudhui hakuwezi kuzuia ukiukaji wa siku zijazo na uchochezi wa vurugu, jambo ambalo ni hatari hasa kutokana na muktadha wa hivi majuzi na uchaguzi ujao. Kwa hivyo, Bodi pia imeona ni sawa kusimamisha ukurasa rasmi wa Facebook na akaunti ya Instagram ya Hun Sen.

9. Uamuzi wa Bodi ya usimamizi

Bodi ya Uangalizi inabatilisha uamuzi wa Meta wa kuacha maudhui, na hivyo kuhitaji chapisho hilo kuondolewa.

10. Mapendekezo

A. Sera ya maudhui

1. Meta inapaswa kufafanua kwamba sera yake ya kuzuia akaunti za watu maarufu inatumika kwa miktadha ambayo raia wanakabiliwa na tishio linaloendelea la vurugu ya kulipiza kisasi kutoka kwa serikali zao. Sera inapaswa kuweka wazi kwamba haitumiki tu kwa tukio moja la ghasia za kiraia au vurugu na kwamba inatumika pia pale ambapo usemi wa kisiasa umekandamizwa au kujibiwa kwa vurugu au vitisho vya vurugu kutoka kwa serikali. Bodi itazingatia kuwa pendekezo hili limetelekezwa wakati mfumo wa umma wa Meta wa kudhibiti akaunti za watu maarufu unasasishwa ili kuonyesha ufafanuzi huu.

2. Meta inapaswa kusasisha sera yake ya ruhusa ya kustahiki kuwa ya habari ili kueleza kwamba maudhui ambayo yanachochea vurugu moja kwa moja hayastahiki ruhusa ya kuwa ya habari, kulingana na vighairi vya sera vilivyopo. Bodi itazingatia kuwa pendekezo hili limetekelezwa wakati Meta itachapisha sera iliyosasishwa kuhusu maudhui yanayostahiki kuwa ya habari ikiweka bayana kizuizi hiki cha ruhusa hiyo.

B. Utekelezaji

3. Meta inapaswa kusimamisha mara moja ukurasa rasmi wa Facebook na akaunti ya Instagram ya Waziri Mkuu wa Kambodia Hun Sen, kwa muda wa angalau miezi sita chini ya sera ya Meta kuhusu kuzuia akaunti za watu maarufu wakati wa machafuko ya kiraia. Bodi itazingatia kuwa pendekezo hili limetekelezwa wakati Meta itasimamisha akaunti na kutangaza hadharani kwamba imefanya hivyo.

4. Meta inapaswa kusisisha mifumo yake ya kuweka vipaumbele ili kuhakikisha kuwa maudhui kutoka kwa wakuu wa nchi na wanachama wakuu wa serikali ambayo yanakiuka sera ya Vurugu na Uchochezi yanapewa kipaumbele mara kwa mara ili yakaguliwe mara moja na binadamu. Bodi itazingatia kuwa pendekezo hili limetekelezwa wakati Meta itafichua maelezo kuhusu mabadiliko ya mifumo yake ya ukadiriaji wa ukaguzi na kuonyesha jinsi mabadiliko hayo yangehakikisha ukaguzi wa maudhui haya na mengine kama hayo kutoka kwa wakuu wa nchi na wakuu wa serikali.

5. Meta inapaswa kutekeleza mabadiliko ya miongozo ya bidhaa na/au ya uendeshaji ambayo huruhusu ukaguzi sahihi zaidi wa video ndefu (k.m., matumizi ya algoriti kutabiri wakati wa ukiukaji, kuhakikisha muda sawa wa ukaguzi wa urefu wa video, kuruhusu video kucheza mara 1,5 au 2 kwa kasi zaidi, n,k.). Bodi itazingatia kuwa limetekelezwa wakati Meta itakaposhiriki taratibu zake mpya za udhibiti wa video ndefu na Bodi, ikijumuisha metriki za kuonyesha uboreshaji wa usahihi wa kukagua video ndefu.

C. Uwazi

6. Katika kesi kuhusu Waziri Mkuu Hun Sen, na katika hatua zote kulingana kiwango cha akaunti dhidi ya wakuu wa nchi na viongozi wakuu wa serikali, Meta inapaswa kufichua hadharani ukubwa wa hatua na sababu ya uamuzi wake. Bodi itazingatia kuwa pendekezo hili limetekelezwa wakati Meta inafichua taarifa hizi kwa Hun Sen, na kuahidi kufanya hivyo katika utekelezaji wa siku zijazo dhidi ya viongozi wote wa nchi na wakuu wa serikali.

*Dokezo la kiutaratibu:

Maamuzi ya Bodi ya Usimamizi yanatayarishwa na majopo ya Wanachama watano na kuidhinishwa na wengi wa wanachama wa Bodi. Maamuzi ya Bodi hayawakilishi maoni ya kibinafsi ya Wanachama wote.

Kwa uamuzi wa kesi hii, utafiti huru ulipangwa kwa niaba ya Bodi. Bodi ilisaidiwa na taasisi huru ya utafiti yenye makao yake makuu katika Chuo Kikuu cha Gothenburg ambayo inashirikisha timu ya zaidi ya wanasayansi wa kijamii 50 kutoka mabara sita, pamoja na zaidi ya wataalamu 3,200 wa kila nchi kutoka kote ulimwenguni. Bodi pia ilisaidiwa na Duco Advisors, shirika la ushauri linalolenga miingiliano ya siasa za ulimwengu, uaminifu na usalama na teknolojia. Memetica, shirika ambalo linajihusisha na utafiti wa chanzo huria kuhusu mienendo ya mitandao ya kijamii, pia ilitoa uchanganuzi. Utaalam wa lugha ulitolewa na Lionbridge Technologies, LLC, ambayo wataalamu wake wanajua lugha zaidi ya 350 na hufanya kazi kutoka miji 5,000 ulimwenguni kote.