Quảng cáo ketamine trong các phương pháp điều trị không được FDA phê duyệt

Tóm tắt trường hợp

Ủy ban Giám sát đã hủy bỏ quyết định của Meta về việc để lại bài viết của người dùng trên Instagram, trong đó thảo luận về kinh nghiệm sử dụng ketamine làm phương pháp điều trị chứng lo âu và trầm cảm. Ủy ban thấy rằng nội dung này đã vi phạm chính sách của Meta về Nội dung có thương hiệu (áp dụng cho nội dung mà người sáng tạo nhận được thù lao từ "đối tác kinh doanh" bên thứ ba, trái với quảng cáo mà Meta nhận thù lao để hiển thị cho người dùng) cũng như Tiêu chuẩn cộng đồng của công ty về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế. Trường hợp này cho thấy rằng Meta có thể thực thi một cách không nhất quán các biện pháp hạn chế mạnh mẽ về nội dung có thương hiệu mà trong đó quảng cáo thuốc cũng như hành vi cố mua, bán hoặc buôn bán thuốc.

Giới thiệu về trường hợp

Vào ngày 29/12/2022, một người dùng Instagram được xác minh đã đăng 10 hình ảnh liên quan trong một bài viết có chú thích. Một nhà cung cấp phương pháp điều trị nổi tiếng bằng ketamine được gắn thẻ là đồng tác giả của bài viết có nhãn "mối quan hệ tài trợ". Theo chính sách của Meta về Nội dung có thương hiệu, đối tác kinh doanh của công ty phải thêm các nhãn đó vào nội dung của họ để công bố rõ ràng về mối quan hệ thương mại với một bên thứ ba.

Trong chú thích, người dùng nêu rằng họ được cung cấp ketamine để điều trị chứng lo âu và trầm cảm tại 2 địa điểm văn phòng của nhà cung cấp phương pháp điều trị bằng ketamine tại Hoa Kỳ. Mặc dù người dùng mô tả ketamine là một loại thuốc, nhưng bài viết không đề cập đến thông tin chẩn đoán của chuyên gia, không có bằng chứng rõ ràng cho thấy rằng phương pháp điều trị này đã được thực hiện tại một phòng khám có giấy phép, đồng thời không có thông tin nào cho thấy rằng phương pháp điều trị này được giám sát y tế. Bài viết này mô tả phương pháp điều trị của người dùng là "kỳ diệu ở một khía cạnh khác". Bài viết này cũng thể hiện niềm tin rằng "chất thức thần" (một hạng mục mà bài viết ngụ ý bao gồm cả ketamine) là một loại thuốc quan trọng mới nổi để điều trị sức khỏe tâm thần. 10 hình ảnh (một số chứa hình ảnh về chất thức thần) mô tả kinh nghiệm của người dùng theo kiểu phân cảnh, cho thấy người dùng trải qua một số "buổi điều trị" chứng bệnh "lo âu và trầm cảm kháng trị". Tài khoản của người dùng mô tả kinh nghiệm nêu trên có khoảng 200.000 người theo dõi và bài viết có khoảng 85.000 lượt xem.

Có 3 người dùng đã báo cáo 1 hoặc nhiều bức trong số các hình ảnh của bài viết. Nội dung này đã bị gỡ rồi được khôi phục 3 lần theo Tiêu chuẩn cộng đồng của Meta về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế. Sau khi bài viết này bị gỡ lần thứ ba, người sáng tạo nội dung mới đề cập trường hợp này với Meta. Sau đó, nội dung được chuyển cho các chuyên gia về chính sách hoặc lĩnh vực cụ thể để xem xét lại và được khôi phục sau lần đăng ban đầu khoảng 6 tháng. Tiếp đến, Meta chuyển trường hợp này cho Ủy ban. Với trạng thái của người sáng tạo nội dung là "đối tác được quản lý" nên bài viết này được chuyển lên cấp cao hơn trong Meta. "Đối tác được quản lý" là thực thể trong các ngành khác nhau, bao gồm cả những cá nhân như người nổi tiếng và tổ chức, chẳng hạn như doanh nghiệp hoặc tổ chức từ thiện. Họ nhận được các mức hỗ trợ nâng cao khác nhau, kể cả quyền tiếp cận người quản lý đối tác chuyên trách.

Kết luận chính

Như giải thích đầy đủ hơn ở bên dưới, trường hợp này cho thấy rằng Meta có thể thực thi một cách không nhất quán các biện pháp hạn chế mạnh mẽ về nội dung có thương hiệu mà trong đó quảng cáo thuốc cũng như hành vi cố mua, bán hoặc buôn bán thuốc trên các nền tảng của công ty.

Vì nội dung trong trường hợp này được đăng theo hình thức mối quan hệ tài trợ, nên chính sách về Nội dung có thương hiệu sẽ được áp dụng. Ủy ban lo ngại rằng Meta không mô tả khía cạnh này của trường hợp trong quá trình chuyển hoặc gửi lần đầu. Thay vì vậy, Ủy ban chỉ tìm hiểu về bản chất tài trợ của bài viết sau khi gửi các câu hỏi cho công ty. Chính sách của Meta về Nội dung có thương hiệu quy định rằng "không được quảng cáo một số hàng hóa, dịch vụ hoặc thương hiệu cùng với nội dung có thương hiệu" bao gồm "thuốc và các sản phẩm liên quan đến thuốc, trong đó có thuốc cấm hoặc thuốc kích thích". Vì nội dung trong trường hợp này thuộc "mối quan hệ tài trợ", rõ ràng cổ xúy việc sử dụng ketamine và không thuộc trường hợp ngoại lệ nên đã vi phạm các chính sách nêu trên. Khi trả lời các câu hỏi của Ủy ban, Meta xác nhận 3 điều sau: không phải nội dung nào có nhãn "mối quan hệ tài trợ" cũng đều được xem xét dựa trên chính sách về Nội dung có thương hiệu; người kiểm duyệt nội dung trên diện rộng không thể nhìn thấy nhãn này; người kiểm duyệt không thể chuyển lại nội dung cho đội ngũ chuyên môn phụ trách thực thi chính sách về Nội dung có thương hiệu. Điều này làm gia tăng đáng kể rủi ro thực thi không đầy đủ đối với loại nội dung này. Do đó, Ủy ban thúc giục Meta phải đảm bảo rằng công ty xét duyệt nội dung dựa trên mọi chính sách liên quan, trong đó có chính sách về Nội dung có thương hiệu.

Ủy ban cũng nhận thấy rằng nội dung này vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế. Tiêu chuẩn này cho phép quảng cáo "dược phẩm" ("thuốc phải được kê đơn hoặc phải do chuyên gia y tế quản lý) nhưng lại cấm quảng cáo "thuốc không dùng cho mục đích y tế" ("thuốc hoặc chất không dùng cho mục đích y tế dự định hay dùng để đạt được ảo giác"). Tuy nhiên, trường hợp này cho thấy một số loại thuốc thuộc cả hai hạng mục trên. Cách tốt nhất để giải quyết sự mâu thuẫn này là nhấn mạnh vai trò thiết yếu của các chuyên gia y tế trong việc kê đơn hoặc quản lý thuốc. Như nêu ở đoạn trước, nội dung trả phí phải tuân thủ tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn. Vì nội dung trong trường hợp này chứa các tuyên bố cho thấy rõ ràng việc sử dụng thuốc để đạt được "ảo giác" nhưng không trực tiếp nhắc đến dữ liệu chẩn đoán y tế hoặc không đề cập đến đội ngũ y tế (ví dụ: "bác sĩ", "y tá", "bác sĩ tâm thần học"), Ủy ban thấy rằng người dùng trong trường hợp này không cho thấy đủ rõ việc sử dụng ketamine được giám sát y tế. Vì vậy, nội dung vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng nêu trên và phải bị gỡ.

Ủy ban cũng lo ngại về khả năng Meta không thực thi nhất quán các chính sách liên quan đến thuốc. Theo một cuộc điều tra gần đây của Wall Street Journal dựa trên hoạt động xét duyệt quảng cáo trong khoảng thời gian 4 tuần vào cuối năm 2022, "có hơn 2.100 quảng cáo trên Facebook và Instagram mô tả các lợi ích của thuốc kê đơn mà không nêu ra rủi ro, đồng thời quảng cáo những loại thuốc cho mục đích sử dụng trái phép hoặc quảng cáo những lời khen ngợi đáng chú ý mà không công khai nguồn gốc của những loại thuốc đó là từ chủ thể hay nhân viên công ty". Ủy ban đã nhận được một 1 bình luận công khai của Hiệp hội Dược phẩm Quốc gia NABP (National Association of Boards of Pharmacy), trong đó cũng nêu rằng các trường hợp không rõ ràng vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng của Meta về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế có thể phổ biến trên các nền tảng của công ty. NABP lưu ý rằng "chỉ với một lượt tìm kiếm nhanh trong chưa đầy 1 phút", họ đã tìm thấy nhiều bài viết nhắc đến ketamine, được nêu rõ là dùng cho mục đích giải trí.

Quyết định của Ủy ban Giám sát

Ủy ban Giám sát hủy bỏ quyết định của Meta về việc để lại nội dung này, đồng thời yêu cầu Meta gỡ bài viết.

Theo Ủy ban, Meta nên:

• Làm rõ ý nghĩa của nhãn "mối quan hệ tài trợ" ở mọi nơi nhãn này được nhắc đến, kể cả trong quá trình xét duyệt nội dung có thương hiệu. Bước làm rõ này sẽ giải thích vai trò của các đối tác kinh doanh trong quá trình phê duyệt nội dung trả phí cũng như bổ sung nhãn "mối quan hệ tài trợ".
• Làm rõ trong nội dung của Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế rằng Tiêu chuẩn này cho phép nội dung "thừa nhận việc sử dụng hoặc quảng cáo việc sử dụng dược phẩm" trong trường hợp việc sử dụng đó có thể đem lại kết quả "cao" chỉ trong bối cảnh "cơ sở y tế được giám sát".
• Cải thiện quy trình xét duyệt để đảm bảo rằng Meta xét duyệt nội dung được tạo trong mối quan hệ tài trợ theo mọi chính sách hiện hành (ví dụ: Tiêu chuẩn cộng đồng và chính sách về Nội dung có thương hiệu). Meta cần đảm bảo chuyển nội dung cho người xét duyệt hoặc hệ thống tự động có thể và được đào tạo để áp dụng chính sách của công ty về Nội dung có thương hiệu khi cần thiết.
• Theo dõi việc thực thi các dòng liên quan đến hành vi bán và/hoặc quảng cáo thuốc có trả phí trong chính sách về Nội dung có thương hiệu cũng như Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế. Sau đó, Meta cần khắc phục mọi thiếu sót trong việc thực thi.

* Phần tóm tắt trường hợp trình bày sơ lược về trường hợp và không có giá trị tiền lệ.

Toàn bộ quyết định cuối cùng

1. Tóm tắt quyết định

Ủy ban Giám sát hủy bỏ quyết định của Meta về việc để lại bài viết của người dùng trên Instagram, trong đó thảo luận về kinh nghiệm sử dụng ketamine làm phương pháp điều trị chứng lo âu và trầm cảm ở văn phòng của nhà cung cấp liệu pháp này tại Hoa Kỳ. Bài viết này bao gồm nhãn "mối quan hệ tài trợ", cho thấy người dùng đã nhận được thù lao từ "đối tác kinh doanh" bên thứ ba cho bài viết. Các bài viết đó phải tuân thủ chính sách của Meta về Nội dung có thương hiệu. Các chính sách này cấm quảng cáo "thuốc và các sản phẩm liên quan đến thuốc, trong đó có thuốc cấm và thuốc kích thích", ngoại trừ mục đích quảng cáo dược phẩm và thuốc kê đơn theo các yêu cầu nghiêm ngặt mà Ủy ban thấy không được đáp ứng trong trường hợp này. Vì lý do trên, Ủy ban kết luận rằng bài viết này vi phạm chính sách về Nội dung có thương hiệu.

Ngay cả khi bài viết này không phải là mối quan hệ tài trợ, Ủy ban cho rằng bài viết vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng của Meta về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế. Tiêu chuẩn này cho phép người dùng quảng cáo dược phẩm nhưng không cấm họ quảng cáo thuốc được dùng để đem lại "ảo giác". Ketamine là dược phẩm cũng có thể đem lại "ảo giác". Chất này được sử dụng cho cả liệu pháp điều trị quan trọng và mục đích giải trí thông thường. Ủy ban thấy rằng Tiêu chuẩn trên cần cho phép bài viết quảng cáo ketamine, ngay cả khi chất này đem lại "ảo giác", nhưng chỉ khi bài viết nêu rõ rằng chất này được quản lý dưới sự giám sát y tế. Ủy ban xác định rằng trong trường hợp này, không có đủ bằng chứng cho thấy có sự giám sát y tế.

Ngoài việc hủy bỏ quyết định của Meta, Ủy ban còn đề xuất Meta nên sửa đổi chính sách về Nội dung có thương hiệu để làm rõ ý nghĩa của nhãn "mối quan hệ tài trợ", đồng thời đảm bảo người xét duyệt nội dung được trang bị kiến thức để thực thi chính sách về Nội dung có thương hiệu khi thích hợp. Ủy ban cũng đề xuất Meta nên làm rõ định nghĩa về thuốc không dùng cho mục đích y tế trong Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế để cho thấy rằng khi việc sử dụng thuốc cho mục đích y tế đem lại "ảo giác", bài viết quảng cáo thuốc đó chỉ được phép nếu thảo luận về việc sử dụng trong trường hợp có bằng chứng rõ ràng là được giám sát y tế. Cuối cùng, Ủy ban bày tỏ mối quan tâm đến chính sách của Meta về Nội dung có thương hiệu bên ngoài trường hợp này, đồng thời yêu cầu Meta chia sẻ với Ủy ban thông tin khác về việc thực thi các chính sách đó và/hoặc về đối tác kinh doanh khi thích hợp.

2. Mô tả và dữ kiện về trường hợp

Vào ngày 29/12/2022, một người dùng Instagram được xác minh đã đăng một loạt 10 hình ảnh liên quan trong một bài viết có chú thích. Một nhà cung cấp phương pháp điều trị nổi tiếng bằng ketamine được gắn thẻ là đồng tác giả của bài viết này, tức là bài viết được chia sẻ với người theo dõi của cả hai tài khoản. Bài viết này hiển thị ở dạng vĩnh viễn trên cả hai tài khoản và được gắn nhãn là "mối quan hệ tài trợ". Theo chính sách của Meta về Nội dung có thương hiệu, đối tác kinh doanh của công ty phải thêm các nhãn đó vào nội dung của họ để công bố rõ ràng về mối quan hệ thương mại với một bên thứ ba. Các nhãn này xuất hiện ngay bên dưới tên của người dùng đăng nội dung vì văn bản "mối quan hệ tài trợ với" đứng trước tên của đối tác kinh doanh.

Trong một chú thích bên dưới loạt hình ảnh, người dùng nêu rằng họ được cung cấp ketamine để điều trị chứng lo âu và trầm cảm ở 2 địa điểm văn phòng của nhà cung cấp phương pháp điều trị bằng ketamine tại Hoa Kỳ. Tài khoản Instagram của nhà cung cấp đó lại được gắn thẻ trong chú thích, cho phép người dùng nhấp vào để chuyển đến tài khoản. Mặc dù người dùng mô tả ketamine là một loại thuốc, nhưng bài viết không đề cập đến thông tin chẩn đoán chuyên nghiệp, không có bằng chứng rõ ràng cho thấy rằng phương pháp điều trị này đã được thực hiện tại một phòng khám có giấy phép, đồng thời không có thông tin nào cho thấy rằng phương pháp điều trị này được giám sát y tế. Bài viết này mô tả phương pháp điều trị của người dùng là "kỳ diệu ở một khía cạnh khác". Bài viết này cũng thể hiện niềm tin rằng "chất thức thần" (một hạng mục mà bài viết ngụ ý bao gồm cả ketamine) là một nhóm thuốc quan trọng mới nổi để điều trị sức khỏe tâm thần.

Mỗi trong số 10 bức hình của loạt ảnh đều có chất lượng chuyên nghiệp với từng lớp phủ văn bản cho thấy kinh nghiệm của người dùng với nhà cung cấp. Các hình ảnh khắc họa kinh nghiệm theo thứ tự thời gian theo kiểu phân cảnh, cho thấy người dùng trải qua một số "buổi điều trị" cho chứng bệnh "lo âu và trầm cảm kháng trị". 7 bức là hình ảnh ảo giác, chẳng hạn như cầu vồng, sao và các vật thể khác xuất hiện từ phía đầu, cũng như các vật thể hàng ngày trong bối cảnh không gian vũ trụ. Một phần loạt ảnh được phản ánh ở giai đoạn khó khăn trong cuộc sống của cá nhân trùng với thời điểm họ tìm kiếm phương pháp điều trị. Những hình ảnh khác tuần tự mô tả khâu chuẩn bị điều trị (liên quan đến quá trình thư giãn), chỉ riêng phương pháp điều trị (bao gồm 2 liều ketamine) và khâu "hồi phục" (liên quan đến quá trình tự nhìn nhận lại sau khi điều trị). Một phần khác của loạt ảnh ca ngợi phương pháp điều trị này, trong đó có phần mô tả về "[t]he feeling of both being pulled out of myself while being brought closer to my inner essential core" (cảm giác vừa được thư giãn vừa được đưa đến gần nội chất thiết yếu của tôi hơn). Người dùng này so sánh phương pháp điều trị với "any good trip" (bất kỳ hành trình vui vẻ nào). Một hình ảnh (hình ảnh chính mà Meta chuyển cho Ủy ban) thể hiện sự tích cực và có phần văn bản mô tả của văn phòng, cùng với lời ủng hộ "nhân viên đặc biệt" đã hỗ trợ người dùng. Tuy nhiên, loạt ảnh này không mô tả bất kỳ sự giám sát y tế chính thức nào, chẳng hạn như không trực tiếp nhắc đến dữ liệu chẩn đoán y tế về chứng trầm cảm/lo âu hoặc đến phương pháp điều trị do chuyên gia y tế thực hiện. Loạt ảnh này cũng không nêu rõ liệu nhà cung cấp phương pháp điều trị có phải là phòng khám sức khỏe được cấp phép hay không.

Bài viết thu hút được khoảng 10.000 lượt thích, chưa đến 1.000 bình luận và khoảng 85.000 lượt xem. Tài khoản người dùng nói về kinh nghiệm điều trị có khoảng 200.000 người theo dõi.

Tổng cộng, có 3 người dùng đã báo cáo 1 hoặc nhiều bức trong số 10 hình ảnh của bài viết. Nội dung này đã bị gỡ rồi được khôi phục 3 lần theo Tiêu chuẩn cộng đồng của Meta về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế. Sau khi bị báo cáo lần đầu trong chưa đầy 30 phút, nội dung này đã bị chuyên viên xét duyệt gỡ. Người dùng đăng nội dung đã kháng nghị quyết định gỡ này. Sau khi Meta nhận được đơn kháng nghị, chuyên viên xét duyệt đã khôi phục nội dung trong chưa đầy 5 giờ kể từ khi nội dung bị gỡ lần đầu. Khoảng 1 giờ sau đó thì nội dung bị báo cáo lần thứ hai. Meta đã gỡ nội dung gần như ngay tức thì rồi lại khôi phục trong chưa đầy 1,5 giờ, tất cả đều thông qua chuyên viên xét duyệt. Một vài tuần sau đó, nội dung bị báo cáo lần nữa. Hệ thống tự động đã thực thi báo cáo lần thứ ba này dựa trên các biện pháp xử lý trong những quyết định trước đây do người kiểm duyệt nội dung đưa ra. Hệ thống tự động đã gỡ nội dung sau khi xác định rằng nội dung vi phạm Nguyên tắc cộng đồng của Instagram, cụ thể là Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế.

Quyết định gỡ chỉ dựa trên Tiêu chuẩn cộng đồng của Meta về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế. Ủy ban đã hỏi Meta về lý do nội dung không bị gỡ vì vi phạm quy định cấm quảng cáo thuốc có trả phí trong chính sách về Nội dung có thương hiệu, khi thông tin công khai hiện có về các chính sách này cho thấy rằng các chính sách này cần được áp dụng cho mọi nội dung có nhãn "mối quan hệ tài trợ". Meta phản hồi rằng các chính sách này không được áp dụng vì công ty chỉ áp dụng các chính sách này cho "nội dung có thương hiệu được công khai qua nhãn "Mối quan hệ tài trợ" mà đối tác thương hiệu đã thực sự xem xét và phê duyệt". Meta giải thích thêm rằng các thương hiệu "có thể cấp một số quyền ở cấp tài khoản người sáng tạo nội dung để gắn thẻ họ trong nội dung có thương hiệu (mà không cần phê duyệt thẻ cho từng bài viết)". Điều này nghĩa là các thẻ có thể được phê duyệt tự động mà không cần đối tác thương hiệu liên quan xem xét. Trong những trường hợp đó, nội dung không được đội ngũ chuyên biệt của Meta xét duyệt dựa trên chính sách về Nội dung có thương hiệu. Cũng theo Meta, nhãn "mối quan hệ tài trợ" không hiển thị trên diện rộng với người xét duyệt nội dung nên họ không thể chuyển nội dung lại cho đội ngũ chuyên biệt xét duyệt. Do đó, đội ngũ này không tham gia vào việc thực thi chính sách về Nội dung có thương hiệu.

Sau khi bài viết này bị gỡ lần thứ ba, người sáng tạo nội dung mới đề cập trường hợp này với Meta. Sau đó, nội dung được chuyển cho các chuyên gia về chính sách hoặc lĩnh vực cụ thể để xem xét lại và được khôi phục rồi chuyển cho Ủy ban. Quyết định khôi phục nội dung lần thứ ba diễn ra sau khi nội dung được đăng lần đầu khoảng 6 tháng.

Với trạng thái của người sáng tạo là "đối tác được quản lý", nội dung đã được chuyển lên cấp cao hơn. "Đối tác được quản lý" là thực thể trong các ngành khác nhau, bao gồm cả những cá nhân như người nổi tiếng và tổ chức, chẳng hạn như doanh nghiệp hoặc tổ chức từ thiện. Những thực thể đó sẽ nhận được các mức hỗ trợ nâng cao khác nhau từ Mea, bao gồm cả chương trình đào tạo về cách sử dụng các sản phẩm của Meta cũng như người quản lý đối tác chuyên trách (có thể làm việc với họ để "tối ưu hóa sự hiện diện của họ và tăng tối đa giá trị mà họ tạo ra từ các nền tảng và dịch vụ của Meta). Nhờ đó, họ có thể đảm bảo rằng các mối quan hệ này đáp ứng mục tiêu chiến lược của Meta và đối tác được quản lý".

Meta đã chuyển trường hợp này cho Ủy ban, đồng thời nêu rằng trường hợp này quan trọng vì các cuộc thảo luận trên diện rộng và ngày càng có nhiều người dùng chất kích thích tại Hoa Kỳ. Điều này làm lu mờ ranh giới giữa phương pháp điều trị y tế, tự trợ giúp và giải trí. Theo Meta, sự không rõ ràng đó khiến công ty khó xác định liệu nội dung này có quảng cáo dược phẩm (nhìn chung được cho phép trên các nền tảng của Meta) hay mô tả việc sử dụng thuốc cho mục đích không kê đơn hoặc đạt được "ảo giác" (nhìn chung không được cho phép).

Ủy ban lưu ý bối cảnh sau đây khi đưa ra quyết định trong trường hợp này:

• Các chuyên gia mà Ủy ban tham vấn đã giải thích rằng tại Hoa Kỳ, Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) chỉ phê duyệt ketamine là chất gây mê. Tuy nhiên giống như nhiều loại thuốc khác, ketamine có thể được quản lý hợp pháp để các bác sĩ và chuyên gia y tế khác sử dụng cho nhiều mục đích không theo hướng dẫn, với các biện pháp hạn chế do quy định ở cấp liên bang và tiểu bang đặt ra.
• FDA đã phê duyệt hình thức sử dụng ketamine, esketamine trong mũi (thường được gọi với tên thương hiệu là "Spravato") làm phương pháp điều trị chứng trầm cảm. Không giống với quảng cáo ketamine chung chung, việc quảng cáo Spravato trực tiếp chịu sự điều chỉnh của FDA, tức là phải tuân thủ nhiều yêu cầu khác nhau. Ví dụ: FDA yêu cầu rằng các quảng cáo thuốc kê đơn như Spravato phải liệt kê "mọi rủi ro liên quan đến việc sử dụng thuốc". Trang web Spravato có một cửa sổ bật lên không thể gỡ, nằm ở cuối trang kèm theo danh sách các cảnh báo, trong đó có cảnh báo về việc lạm dụng và sử dụng sai mục đích. Các yêu cầu đó phản ánh mối lo ngại của FDA về quảng cáo thuốc. Những mối lo ngại này phát sinh do Ủy ban tiếp cận các bài viết chẳng khác nào quảng cáo dược phẩm.
• Cộng đồng y tế đã tham gia cuộc thảo luận quan trọng về việc sử dụng ketamine không theo hướng dẫn như một phương pháp điều trị đầy hứa hẹn cho chứng trầm cảm và các bệnh rối loạn tâm trạng khác. Ngày càng có nhiều nghiên cứu bình duyệt về tiềm năng của ketamine trong việc điều trị bệnh rối loạn tâm trạng trong bối cảnh khủng hoảng sức khỏe tâm thần đang diễn ra tại Hoa Kỳ. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã phát hiện chứng trầm cảm là nguyên nhân hàng đầu gây ra tình trạng khuyết tật trên toàn cầu. Tờ thông tin của WHO về hành vi tự tử giải thích rằng ở cấp độ toàn cầu, mỗi năm có hơn 700.000 người tử vong do tự tử. Đây là nguyên nhân tử vong phổ biến đứng thứ tư ở độ tuổi từ 15 đến 29, khi chứng trầm cảm không được điều trị sẽ là yếu tố rủi ro chính dẫn đến hành vi tự tử.
• Cộng đồng y tế cũng đã gắn cờ các rủi ro do việc điều trị bằng ketamine. Theo bản tuyên bố đồng thuận năm 2017 được đăng trên Tạp chí của Hiệp hội Y khoa Mỹ JAMA (Journal of the American Medicine Association), việc lạm dụng ketamine có thể dẫn đến chứng suy giảm nhận thức và hỏng đường tiết niệu. Theo bài đánh giá tài liệu năm 2022, "ketamine misuse risks appear not dissimilar to those of other well-established and commonly prescribed agents with abuse potential, such as stimulants or benzodiazepines" (rủi ro lạm dụng ketamine dường như không giống với rủi ro lạm dụng các chất khác được kê đơn phổ biến và có cơ sở vững chắc, chẳng hạn như chất kích thích hoặc nhóm thuốc an thần). Tuy nhiên, nghiên cứu này cũng lưu ý rằng không nên ngăn chặn bác sĩ kê đơn ketamine khi thích hợp, đồng thời thúc giục "a similar approach in cautious prescribing where appropriate, rather than preclude prescribing altogether" (một cách tiếp cận tương tự trong phương pháp kê đơn thận trọng khi thích hợp, thay vì ngăn chặn việc kê đơn nói chung). Theo bài đánh giá của chuyên gia năm 2023 về tính độc hại của ketamine, việc dùng quá liều ketamine có vẻ tương đối không phổ biến. Một nghiên cứu khác cho thấy rằng không có ca dùng quá liều hoặc ca tử vong do sử dụng ketamine để chữa trị chứng trầm cảm ở cơ sở điều trị tại Hoa Kỳ.
• Các chuyên gia mà Ủy ban tham vấn đã lưu ý về các rủi ro do việc dùng ketamine không cho mục đích y tế. Họ cho rằng ketamine (hay thường được người dùng giải trí gọi là "Special K") đã trở thành một loại thuốc phổ biến tại các quán bar và hộp đêm trong nhiều thập kỉ. Theo họ, mặc dù việc dùng ketamine sai mục đích được báo cáo là diễn ra trên quy mô tương đối nhỏ, nhưng hành vi này có thể cũng đang gia tăng. Một nghiên cứu của Đại học New York vào tháng 05/2023 "đã phát hiện số trường hợp tịch thu ketamine phi pháp mà cơ quan phòng chống ma túy thực thi tăng 349 phần trăm trên toàn Hoa Kỳ, từ năm 2017 đến năm 2022". Đây "có thể là dấu hiệu của việc dùng ketamine để giải trí và không cho mục đích y tế". Nghiên cứu này cũng "cảnh báo rằng việc quảng cáo ketamine kê đơn cho mục đích y tế trên các phương tiện truyền thông trong những năm gần đây đang tiếp sức cho hành vi sử dụng và cung cấp ketamine trên chợ đen".
• Trong những năm gần đây, các phòng khám điều trị bằng ketamine đã nở rộ. Theo một chuyên gia mà Ủy ban tham vấn, ngày càng có nhiều phòng khám (cả trên mạng lẫn ngoài đời) quảng cáo tính hiệu quả của ketamine cho nhiều tình trạng bệnh, trong đó có chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế, nghiện hút và rối loạn ăn uống. Tuy nhiên, đa phần các nghiên cứu được thực hiện đến nay chỉ tập trung vào bệnh nhân mắc chứng trầm cảm.
• Một chuyên gia khác lưu ý rằng một số phòng khám điều trị bằng ketamine hoạt động với vai trò là nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe từ xa, được cấp phép trong bối cảnh đại dịch COVID-19. Các phòng khám đó có thể chuyển ketamine cho bệnh nhân qua đường thư bưu điện. Tuy nhiên, việc cấp phép cho các phòng khám hoạt động với vai trò là nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe từ xa có khả năng sắp kết thúc trước sự phát triển gần đây của đại dịch COVID-19. Từ đầu năm 2023 đến nay, Cơ quan Phòng chống Ma túy đã đóng cửa ít nhất một nhà cung cấp phương pháp điều trị bằng ketamine, có thể là do liên quan đến việc bán ketamine qua đường thư bưu điện.
• Vào tháng 07/2021, Meta đã thông báo rằng công ty đang "tiến hành cập nhật để minh bạch hơn và củng cố việc thực thi chính sách [quảng cáo] liên quan đến thuốc kê đơn". Meta cho biết rằng các nội dung cập nhật này "sẽ tạo ra điểm khác biệt quan trọng giữa quảng cáo chất cấm và các chất không an toàn khác, cũng như hạn chế quảng cáo thuốc kê đơn của nhà quảng cáo được phê duyệt". Công ty thực hiện việc này bằng cách tạo các chính sách mới, riêng biệt về "hành vi quảng cáo dược phẩm trên mạng, thuốc kê đơn và chất không an toàn". Meta cũng thông báo rằng công ty sẽ hợp tác với LegitScript để xúc tiến chứng nhận bắt buộc mới đối với quảng cáo thuốc kê đơn của nhà thuốc trên mạng và nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe từ xa.
• Một bài báo tháng 03/2022 đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Y tế trên Internet (Journal of Medical Internet Research) lưu ý ngày càng có nhiều "người có tầm ảnh hưởng đến bệnh nhân". Người có tầm ảnh hưởng đến bệnh nhân là người dùng mạng xã hội có người theo dõi riêng. Họ "tìm cách xây dựng mối liên kết tình cảm với những người theo dõi [đó] bằng việc chia sẻ một cách chiến lược và chọn lọc về kinh nghiệm điều trị bệnh tật của họ. Họ có thể được các công ty y tế hoặc dược phẩm trả tiền. Đôi khi, người dùng xem nội dung của họ không thấy rõ những mối quan hệ tài chính đó. Bài báo này nhấn mạnh về việc cần phải cân nhắc các vấn đề đạo đức và khả năng gặp thông tin sai lệch trong hoạt động tiếp thị của người có tầm ảnh hưởng. Một nghiên cứu vào tháng 03/2023 (bao gồm các cuộc phỏng vấn với người có tầm ảnh hưởng đến bệnh nhân) đã lặp lại việc cần phải giải quyết những vấn đề đạo đức có khả năng xảy ra này.
• Việc phân biệt giữa nội dung trả phí và không trả phí cũng đang thu hút sự chú ý nhiều hơn của các cơ quan quản lý. Tại Hoa Kỳ (nơi trường hợp này phát sinh), gần đây, Ủy ban Thương mại Liên bang đã sửa đổi nguyên tắc về người có tầm ảnh hưởng trên mạng xã hội để đặt ra nhiều yêu cầu nghiêm ngặt hơn đối với người có tầm ảnh hưởng, trong đó có các yêu cầu chặt chẽ hơn về việc công khai. Quy định đó phản ánh và củng cố quan điểm cho rằng thù lao tài chính làm thay đổi đặc điểm của ngôn từ được tạo thuộc "mối quan hệ tài trợ" theo những cách quan trọng mà người tiêu dùng cần có quyền được biết.

3. Thẩm quyền và phạm vi hoạt động của Ủy ban Giám sát

Ủy ban có thẩm quyền xem xét các quyết định mà Meta gửi để yêu cầu làm vậy (Mục 1 của Điều 2 trong Điều lệ; Mục 2.1.1 của Điều 2 trong Quy chế). Ủy ban sẽ xem xét và ra quyết định về nội dung theo các giá trị cũng như chính sách nội dung của Meta (Điều 2 trong Điều lệ). Quy chế định nghĩa "chính sách của Meta" là "các quy trình và chính sách nội dung của Meta" điều chỉnh nội dung trên nền tảng (ví dụ: Tiêu chuẩn cộng đồng hoặc Nguyên tắc cộng đồng)". Ủy ban thấy rằng chính sách của Meta về Nội dung có thương hiệu thuộc định nghĩa "chính sách của Meta".

Ủy ban có thể tán thành hoặc hủy bỏ quyết định của Meta (Mục 5 của Điều 3 trong Điều lệ) và công ty phải tuân theo quyết định của Ủy ban (Điều 4 trong Điều lệ). Meta cũng phải đánh giá tính khả thi của việc áp dụng quyết định từ Ủy ban cho nội dung giống hệt có bối cảnh tương tự (Điều 4 trong Điều lệ). Quyết định của Ủy ban có thể bao gồm các đề xuất không mang tính ràng buộc nhưng Meta phải phản hồi (Mục 4 của Điều 3; Điều 4 trong Điều lệ). Nếu Meta cam kết hành động theo các đề xuất, Ủy ban sẽ giám sát quá trình công ty triển khai.

4. Nguồn căn cứ và hướng dẫn

Ở trường hợp này, Ủy ban phân tích dựa trên các tiêu chuẩn và tiền lệ sau đây:

I. Quyết định của Ủy ban Giám sát

Dưới đây là các quyết định có liên quan nhất mà Ủy ban Giám sát từng đưa ra:

• Dược phẩm tại Sri Lanka (quyết định cuối cùng 2022-014-FB-MR)
• Hỏi xin Adderall® (quyết định cuối cùng 2021-015-FB-UA)
• Bia ayahuasca (quyết định cuối cùng 2021-013-IG-UA)

II. Chính sách nội dung của Meta

Ngoài chính sách của Meta về Nội dung có thương hiệu, trường hợp này liên quan đến Nguyên tắc cộng đồng của Instagram và Tiêu chuẩn cộng đồng của Facebook. Báo cáo thực thi Tiêu chuẩn cộng đồng của Meta trong Quý 1/2023 nêu rằng "Facebook và Instagram dùng chung Chính sách nội dung. Như vậy, nếu nội dung bị xem là vi phạm trên Facebook thì cũng bị xem là vi phạm trên Instagram".

Nguyên tắc cộng đồng của Instagram nêu rằng "không được phép mua hoặc bán dược phẩm không dùng cho mục đích y tế". Nguyên tắc này còn cho biết thêm: "Chúng tôi gỡ nội dung cố buôn bán, cấu kết buôn bán, quyên góp, tặng quà hoặc hỏi mua thuốc không dùng cho mục đích y tế, cũng như nội dung thừa nhận dùng cho mục đích sử dụng cá nhân (trừ khi trong ngữ cảnh hồi phục) hoặc cấu kết hay quảng cáo việc sử dụng thuốc không dùng cho mục đích y tế". Nguyên tắc này cũng nêu: "Hãy nhớ luôn tuân thủ pháp luật khi bán hay mua các hàng hóa thuộc diện kiểm soát khác". Sau đó, Nguyên tắc này liên kết tới Tiêu chuẩn cộng đồng của Facebook về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế.

Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế của Facebook "cấm các cá nhân, nhà sản xuất và nhà bán lẻ tìm cách mua, bán, tiến hành bốc thăm, tặng, chuyển giao hoặc trao đổi những hàng hóa và dịch vụ nhất định". Hàng hóa thuộc diện hạn chế bao gồm "dược phẩm" ("thuốc phải được kê đơn hoặc phải do chuyên gia y tế quản lý)" và "thuốc không dùng cho mục đích y tế (thuốc hoặc chất không dùng cho mục đích y tế dự định hay dùng để đạt được ảo giác)". Meta gỡ nội dung về "thuốc không dùng cho mục đích y tế", trong đó "thừa nhận việc sử dụng cho mục đích cá nhân mà không ghi nhận hoặc đề cập đến hoạt động phục hồi, điều trị hay hình thức hỗ trợ khác để ngăn chặn việc sử dụng. Nội dung này không được cổ xúy (bằng lời nói), khuyến khích sử dụng, cấu kết hoặc hướng dẫn sử dụng hay điều chế các loại thuốc không dùng cho mục đích y tế". Theo lý do xây dựng chính sách, Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế nhằm "thúc đẩy sự an toàn và ngăn chặn các hoạt động có khả năng gây hại".

Chính sách của Meta về Nội dung có thương hiệu cấm "vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng hoặc Nguyên tắc cộng đồng". Danh sách "nội dung bị cấm" bao gồm "thuốc và các sản phẩm liên quan đến thuốc, trong đó có thuốc cấm hoặc thuốc kích thích". Ngoài ra, nội dung có thương hiệu quảng cáo "nhà thuốc" và "thuốc kê đơn" yêu cầu rằng "đối tác kinh doanh tài trợ cho nội dung có thương hiệu phải được ủy quyền thì mới có thể quảng cáo dịch vụ của mình". Để được phép quảng cáo "nhà thuốc", "đối tác kinh doanh phải có chứng nhận của LegitScript và được Facebook cho phép bằng văn bản thì mới có thể quảng cáo nhà thuốc". Để được phép quảng cáo "thuốc kê đơn", "đối tác kinh doanh phải nộp đơn đăng ký với Facebook thì mới có thể quảng cáo thuốc kê đơn". "Các nhà thuốc trên mạng, nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe từ xa và nhà sản xuất thuốc" là những thực thể đủ điều kiện nộp đơn xin Facebook cho phép. Hơn nữa, nội dung có thương hiệu quảng cáo thuốc kê đơn "phải chỉ hiển thị cho những người đủ 18 tuổi trở lên ở Hoa Kỳ, New Zealand hoặc Canada. Việc quảng cáo thuốc kê đơn bị cấm bên ngoài các địa điểm này". Cần phải lưu ý rằng chính sách về Nội dung có thương hiệu áp dụng cho nội dung mà người sáng tạo nhận được thù lao ("khoản thanh toán tiền tệ hoặc quà tặng miễn phí) từ "đối tác kinh doanh" bên thứ ba, trái với Tiêu chuẩn quảng cáo của Meta, áp dụng cho nội dung mà Meta hiển thị với người dùng để đổi lấy thù lao mà nhà quảng cáo nhận được.

Ủy ban phân tích chính sách nội dung theo giá trị "Bày tỏ ý kiến" của Meta mà công ty mô tả là "quan trọng nhất", cũng như các giá trị "An toàn" và "Phẩm giá".

III. Trách nhiệm của Meta về nhân quyền

Nguyên tắc chỉ đạo của Liên Hiệp Quốc về kinh doanh và nhân quyền (UNGP) (do Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc phê chuẩn vào năm 2011) thiết lập một khung tự nguyện cho các trách nhiệm của doanh nghiệp tư nhân về nhân quyền. Năm 2021, Meta công bốChính sách về nhân quyền tại doanh nghiệp, trong đó tái khẳng định cam kết rằng công ty sẽ tôn trọng nhân quyền theo UNGP. Ủy ban đã phân tích trách nhiệm của Meta về nhân quyền trong trường hợp này dựa trên những tiêu chuẩn quốc tế sau đây:

• Quyền tự do biểu đạt và bày tỏ ý kiến: Điều 19 trong Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR), Chú giải chung số 34 của Ủy ban Nhân quyền, năm 2011; Điều 21, Công ước về quyền của người khuyết tật (CRPD).
• Quyền được bảo đảm sức khỏe: Điều 12, Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa (ICESCR); Chú giải chung số 14 của Ủy ban về Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa (năm 2000).

5. Nội dung do người dùng gửi

Tác giả bài viết đã nhận được thông báo về hoạt động xem xét của Ủy ban và có cơ hội gửi bản giải thích cho Ủy ban. Người dùng đã không gửi bản giải thích nào.

6. Nội dung do Meta gửi

Khi chuyển trường hợp này cho Ủy ban, Meta xác nhận rằng việc sử dụng có giám sát về mặt y tế đối với các chất làm thay đổi tâm trí sẽ tiếp tục gia tăng. Dòng chính sách của công ty "có thể trở nên ít trụ vững được do ngày càng có nhiều người muốn nói về kinh nghiệm dùng các loại thuốc hợp pháp trên nền tảng của chúng tôi". Do dự đoán là sẽ có các trường hợp như này trong tương lai, Meta đã yêu cầu "Ủy ban trợ giúp về việc tìm ra cách thích hợp trong lĩnh vực này".

Meta giải thích rằng trong Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế, các định nghĩa về "thuốc không dùng cho mục đích y tế" và "dược phẩm" "mâu thuẫn khi thuốc được các chuyên gia y tế quản lý một cách hợp pháp để điều trị bệnh tâm thần mà ở đó trạng thái tinh thần khác lạ có thể là mục tiêu hướng đến". Các nguyên tắc nội bộ về cách áp dụng Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế cho phép nội dung mà trong đó người dùng thừa nhận sử dụng hoặc quảng cáo việc dùng dược phẩm tại cơ sở ý tế được giám sát. Theo Meta, nội dung của người dùng trong trường hợp này thảo luận về kinh nghiệm "điều trị y tế một cách an toàn, hợp pháp đối với chứng lo âu và trầm cảm". Meta cho biết rằng 3 phần của bài viết này cho thấy việc dùng thuốc để "đạt được "ảo giác" hoặc trạng thái tinh thần khác lạ": 1) phần mô tả phương pháp điều trị bằng ketamine là "kỳ diệu ở một khía cạnh khác"; 2) phần mô tả về "[t]he feeling of both being pulled out of myself while being brought closer to my inner essential core" (cảm giác vừa được thư giãn vừa được đưa đến gần nội chất thiết yếu của tôi hơn); và 3) phần mô tả phương pháp điều trị là "good trip" (bất kỳ hành trình vui vẻ nào).

Meta cho rằng kinh nghiệm mà người dùng mô tả là ví dụ cho "sự mâu thuẫn" giữa các định nghĩa về "dược phẩm" và "thuốc không dùng cho mục đích y tế" được nêu ở trên. Meta đã nhấn mạnh tầm quan trọng của nội dung thảo luận về các phương pháp điều trị mới trước tình hình tỷ lệ mắc chứng lo âu và trầm cảm ngày càng gia tăng trên toàn thế giới, đặc biệt là sau đại dịch COVID-19. Meta đã nhấn mạnh mức độ ứng phó nhanh chóng về mặt khoa học và theo quy định đối với việc sử dụng chất gây ảo giác (trong đó có ketamine) để điều trị chứng trầm cảm. Theo bài đánh giá năm 2022 mà Meta đưa ra, không có ca dùng quá liều hoặc ca tử vong được xác định là do việc sử dụng ketamine làm thuốc chống trầm cảm ở cơ sở điều trị tại Hoa Kỳ. Đối với Meta, nội dung này "hoàn toàn thuộc hạng mục nội dung mà chúng tôi muốn cho phép theo chính sách của công ty". Tuy nhiên, công ty nhận thấy rằng "sự ủng hộ việc sử dụng ketamine hợp pháp có thể cổ xúy một số người dùng thử ketamine bất hợp pháp".

Meta kết luận rằng phần mô tả kinh nghiệm của người dùng về "ketamine được quản lý y tế" không gây ra mối đe dọa đến sự an toàn của họ hoặc của người khác. Vì lý do đó, Meta xác định rằng nội dung này không vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế. Meta xác nhận rằng quyết định của công ty trong trường hợp này mâu thuẫn với quy định cấm chung trong Tiêu chuẩn trên về nội dung quảng cáo việc sử dụng thuốc (dù là dược phẩm hay thuốc không dùng cho mục đích y tế) để "đạt được ảo giác hoặc trạng thái tinh thần khác lạ". Dù vậy, có vẻ như quyết định này phù hợp với mục đích của Tiêu chuẩn. Meta giải thích thêm rằng "công ty cho phép thừa nhận hoặc quảng cáo ketamine là thuốc được quản lý y tế vì điều này phù hợp với chính sách chung [của công ty] về việc khuyến khích thảo luận phương pháp điều trị y tế". Theo Meta, quyết định giữ lại nội dung trên Instagram không phải là "trường hợp ngoại lệ, sự hủy bỏ hoặc mâu thuẫn với chính sách". Hơn nữa, đây là quyết định mà công ty kỳ vọng "mọi người xét duyệt sẽ đưa ra", cho dù đánh giá nội dung trên diện rộng hay chuyển lên cấp cao hơn.

Ủy ban đã đặt 22 câu hỏi bằng văn bản cho Meta. Các câu hỏi liên quan đến trạng thái đối tác được quản lý và kênh có sẵn để kháng nghị quyết định về hoạt động kiểm duyệt; tính chất cộng tác giữa người dùng và phòng khám điều trị bằng ketamine; vai trò của hệ thống tự động hóa trong việc thực thi chính sách nội dung có liên quan; xác nhận của Meta về nội dung và bối cảnh theo chính sách nội dung có liên quan; trường hợp được phép theo "tinh thần của chính sách"; cũng như chính sách của Meta về Nội dung có thương hiệu. Meta đã trả lời mọi câu hỏi.

7. Bình luận công khai

Ủy ban giám sát đã nhận được 5 bình luận công khai liên quan đến trường hợp này. Tất cả các bình luận này đều được gửi từ Hoa Kỳ và Canada. 3 bình luận tập trung vào các lợi ích y tế của phương pháp điều trị bằng ketamine và tầm quan trọng của việc cho phép thảo luận về vấn đề này trên các nền tảng của Meta. 2 bình luận nhấn mạnh về mối nguy hiểm của việc dùng ketamine cho mục đích giải trí.

Ủy ban đã nhận được 1 bình luận của Hiệp hội Dược phẩm Quốc gia NABP (National Association of Boards of Pharmacy) – một tổ chức phi lợi nhuận ở Hoa Kỳ có thành viên gồm 50 hội đồng dược tiểu bang, cũng như các cơ quan quản lý dược ở Đặc khu Columbia, Guam, Puerto Rico, Quần đảo Virgin, Bahamas và 10 tỉnh của Canada. NABP nhấn mạnh rằng "chỉ với một lượt tìm kiếm nhanh trong chưa đầy 1 phút", họ đã tìm thấy nhiều bài viết nhắc đến "ketamine, được nêu rõ là dùng cho mục đích giải trí". NABP đã đưa ra quan điểm tương tự về việc cần phải giải quyết các trường hợp vi phạm không rõ ràng đối với Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế trong trường hợp Hỏi xin Adderall (PC-11235). Ở đó, nội dung bị gắn cờ là "trường hợp mà nội dung tìm cách bán [Adderall và Xanax] vẫn hiển thị trên Facebook". Trong trường hợp này, NABP thúc giục Meta phải "ưu tiên áp dụng biện pháp xử lý trong các trường hợp rõ ràng hơn là dành nguồn lực vào các trường hợp bên lề", chẳng hạn như trường hợp này.

Ủy ban cũng nhận được 1 bình luận của Mindbloom – nhà cung cấp phương pháp điều trị bằng ketamine – (PC-11234) về phạm vi gia tăng của tình trạng khủng hoảng sức khỏe tinh thần tại Hoa Kỳ. Bình luận của Mindbloom lưu ý đến nghiên cứu về tính không hiệu quả của các phương pháp điều trị chứng trầm cảm hiện tại. Mindbloom cũng cho biết rằng cần phải chia sẻ thông tin về các phương pháp điều trị mới như ketamine vì nhiều người không biết rằng phương pháp điều trị bằng ketamine là một lựa chọn mặc dù nghiên cứu quan trọng đã được công bố.

Để đọc các bình luận công khai gửi đến cho trường hợp này, vui lòng nhấp vào đây.

8. Phân tích của Ủy ban Giám sát

Ủy ban đã chọn trường hợp này do Meta chuyển là cơ hội để kiểm tra và làm rõ chính sách của Meta về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế trong bối cảnh hợp pháp hóa và bình thường hóa một số loại thuốc, cụ thể là việc sử dụng cho mục đích y tế. Sau khi xem xét thêm, Ủy ban thấy rằng trường hợp này cũng phát sinh các vấn đề quan trọng liên quan đến nội dung có nhãn "mối quan hệ tài trợ" mà trong đó quảng cáo dược phẩm.

Ủy ban đã kiểm tra xem có cần gỡ nội dung này bằng việc phân tích chính sách nội dung của Meta, bao gồm cả chính sách về Nội dung có thương hiệu, Nguyên tắc cộng đồng của Instagram và Tiêu chuẩn cộng đồng của Facebook, ngoài các giá trị và trách nhiệm của Meta về nhân quyền.

8.1 Sự tuân thủ chính sách nội dung của Meta

I. Quy tắc nội dung

Ủy ban thấy rằng nội dung trong trường hợp này vi phạm chính sách của Meta về Nội dung có thương hiệu. Chính sách này được áp dụng nếu nội dung thuộc "mối quan hệ tài trợ".

Ủy ban cũng thấy rằng nội dung này sẽ vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế, ngay cả khi nội dung không thuộc "mối quan hệ tài trợ".

Chính sách về Nội dung có thương hiệu

Vì nội dung trong trường hợp này được đăng theo hình thức "mối quan hệ tài trợ", nên chính sách về Nội dung có thương hiệu sẽ được áp dụng. Ủy ban lo ngại rằng Meta không mô tả khía cạnh này của trường hợp trong quá trình chuyển hoặc gửi lần đầu. Thay vì vậy, Ủy ban chỉ nhận được thông tin về khía cạnh này của trường hợp sau khi suy ra chi tiết về bản chất tài trợ của bài viết thông qua nhiều vòng đặt câu hỏi. Ủy ban đánh giá cao việc Meta trả lời những câu hỏi đó và hoan nghênh cơ hội giải quyết việc đối tác được quản lý sử dụng Instagram để tham gia quảng cáo trả phí về các phương pháp điều trị y tế. Như đề cập ở trên trong Mục 2, các thách thức đặc biệt do nội dung trả phí quảng cáo thuốc đặt ra đã thu hút sự chú ý của cả giới y tế và pháp lý. Ủy ban bày bỏ mối quan tâm đến các trường hợp khác về chủ đề này, đồng thời yêu cầu Meta chia sẻ mọi thông tin liên quan về những trường hợp đang được xem xét để Ủy ban lựa chọn, trong đó có thông tin liên quan đến chính sách về Nội dung có thương hiệu và/hoặc đối tác kinh doanh khi thích hợp.

Chính sách của Meta về Nội dung có thương hiệu nêu rằng "không được quảng cáo một số hàng hóa, dịch vụ hoặc thương hiệu cùng với nội dung có thương hiệu". Chính sách này liệt kê "thuốc và các sản phẩm liên quan đến thuốc, trong đó có thuốc cấm hoặc thuốc kích thích" là hàng hóa bị cấm. Nội dung trong trường hợp này rõ ràng quảng cáo việc sử dụng ketamine. Mặc dù kinh nghiệm và phương pháp điều trị mà người dùng mô tả có vẻ hợp pháp tại Hoa Kỳ, nhưng chính sách của Meta nêu rõ rằng không được quảng cáo nội dung đó trên Instagram thông qua mối quan hệ tài trợ. Trạng thái của ketamine là "dược phẩm" hoặc thuốc "không dùng cho mục đích y tế" trong bối cảnh này không phù hợp với mục đích của chính sách về Nội dung có thương hiệu. Do đó, trong trường hợp này, lẽ ra Meta nên đưa ra quyết định gỡ nội dung mà không cần xử lý các mâu thuẫn trong Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế.

Chính sách về Nội dung có thương hiệu lưu ý rằng một số hạng mục nội dung (bao gồm cả hạng mục quảng cáo "dược phẩm" hoặc "thuốc kê đơn") yêu cầu đối tác kinh doanh tài trợ cho nội dung phải được Meta "ủy quyền" thì mới có thể quảng cáo dịch vụ của họ. Quy định này chỉ áp dụng ở một nhóm nhỏ khu vực pháp lý ( trong đó có Hoa Kỳ) và chỉ nhà thuốc trên mạng, nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe từ xa, cũng như nhà sản xuất dược phẩm mới có thể được áp dụng. Trong trường hợp này, Meta xác nhận rằng đối tác kinh doanh tài trợ cho nội dung không có sự ủy quyền này. Vì vậy, bài viết vi phạm do không được ủy quyền hợp lý theo các trường hợp ngoại lệ có giới hạn cho lệnh cấm chung về việc quảng cáo "dược phẩm" hoặc "thuốc kê đơn" theo chính sách về Nội dung có thương hiệu.

Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế

Theo xác nhận của Meta, Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế có sự mâu thuẫn. Một mặt, Tiêu chuẩn này cho phép quảng cáo dược phẩm nhưng mặt khác lại cấm quảng cáo thuốc được dùng để đem lại "ảo giác" hoặc trạng thái tinh thần khác lạ. Khi một loại dược phẩm đem lại ''ảo giác'', các tiêu chuẩn trên lại đi theo chiều hướng đối lập. Trong trường hợp này, bỏ qua các vấn đề xoay quanh việc tạo nội dung thuộc mối quan hệ tài trợ, Meta lập luận rằng giá trị "Bày tỏ ý kiến" cùng với khả năng khó xảy ra tình trạng ủng hộ hành vi gây hại khiến trường hợp này trở thành cuộc thảo luận được phép về dược phẩm.

Ủy ban thấy rằng cách tốt nhất để giải quyết sự mâu thuẫn trong các tình huống này là tham khảo ý kiến của một "cơ sở y tế được giám sát" như theo nguyên tắc nội bộ của Meta dành cho người xét duyệt nội dung. Theo định nghĩa trong Tiêu chuẩn cộng đồng của Meta về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế, dược phẩm là "thuốc theo toa hoặc phải do chuyên gia y tế quản lý". Tiêu chuẩn này định nghĩa "thuốc không dùng cho mục đích y tế" là "thuốc hoặc chất không dùng cho mục đích y tế hay dùng để đạt được ảo giác". Theo các định nghĩa này, hoạt động giám sát của chuyên gia y tế (dù là bằng cách kê đơn hay quản lý tại chỗ) đối với việc sử dụng thuốc là điểm khác biệt chính giữa 2 loại thuốc trên. Để chắc chắn, việc dùng liên từ phân biệt "hoặc" trong định nghĩa "thuốc không dùng cho mục đích y tế" nghĩa là bất kỳ chất nào có thể dùng để đạt "ảo giác" sẽ được phân loại là "thuốc không dùng cho mục đích y tế", ngay cả khi đây cũng là "dược phẩm". Tuy nhiên, Ủy ban thấy rằng các hạng mục "dược phẩm" và thuốc "không dùng cho mục đích y tế" có nghĩa là khác biệt về mặt khái niệm, cũng như được phân biệt bởi sự giám sát của chuyên gia y tế. Hệ quả logic của quan điểm này đó là thuốc có thể dùng để đạt "ảo giác" vẫn cần được xem là "dược phẩm" nếu chúng được sử dụng dưới sự giám sát của chuyên gia y tế.

Để giải quyết sự mâu thuẫn này trong Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế, Meta cần sửa đổi Tiêu chuẩn đó cho phù hợp với quyết định này. Tiêu chuẩn đó cần cho phép rõ ràng hơn nội dung không trả phí thừa nhận việc sử dụng thuốc đem lại "ảo giác", miễn là thuốc đó được quản lý dưới sự giám sát y tế. Tiêu chuẩn đó cần giải thích rằng sự giám sát y tế có thể được thể hiện bằng các chỉ báo như lần đề cập trực tiếp đến dữ liệu chẩn đoán y tế, thông tin nhắc đến giấy phép của nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe hoặc nhân viên y tế.

Khi áp dụng tiêu chuẩn đó cho nội dung này, Ủy ban thấy rằng Meta cần gỡ bỏ nội dung. Quyết định gỡ bỏ này sẽ phù hợp với hướng dẫn nội bộ của Meta dành cho người xét duyệt (chỉ cho phép nội dung mà trong đó người dùng thừa nhận sử dụng hoặc quảng cáo việc dùng dược phẩm ở cơ sở y tế được giám sát), cũng như với hướng dẫn xử lý thuốc đem lại "ảo giác" hoặc "trạng thái tinh thần khác lạ" dưới dạng thuốc không dùng cho mục đích y tế. Trong thông tin chuyển cho Ủy ban, Meta xác nhận rằng trong trường hợp này, người dùng đã mô tả kinh nghiệm của họ về "ketamine được quản lý y tế". Tuy nhiên, Ủy ban không đồng ý với Meta vì không tìm thấy đủ dấu hiệu trong bài viết để xác nhận rằng việc sử dụng ketamine trong trường hợp này đã được giám sát y tế, tức là thuốc được chuyên gia sức khỏe quản lý. Cụ thể, không có đủ dấu hiệu trong chính bài viết cho thấy rằng người dùng đã nhận được thông tin chẩn đoán y tế về chứng trầm cảm, hoặc văn phòng là phòng khám được cấp phép quản lý ketamine là phương pháp điều trị chứng trầm cảm, hoặc phương pháp điều trị là do chuyên gia y tế thực hiện (không có lần nhắc trực tiếp đến "bác sĩ", "y tá", "bác sĩ tâm thần học" mà chỉ nhắc đến "nhân viên"). Ủy ban cho rằng Meta cần phải cung cấp thêm hướng dẫn này cho người xét duyệt nội dung thực thi Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế.

II. Biện pháp thực thi

Theo Meta, vào ngày 15/01/2023, công cụ tự động hóa đã đánh giá nội dung và xác định rằng nội dung vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế sau khi báo cáo lần thứ ba của người dùng được đánh giá "dựa trên các biện pháp thực thi trước đó đối với nội dung này". Meta cho rằng hệ thống tự động hóa được nhắc đến trong trường hợp này là công nghệ phân loại "Hàng hóa thuộc diện hạn chế và thuộc diện kiểm soát". Công nghệ phân loại máy học được đào tạo để xác định các trường hợp vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng của Meta.

Meta giải thích với Ủy ban rằng công nghệ phân loại "Hàng hóa thuộc diện hạn chế và thuộc diện kiểm soát" được đào tạo lại 6 tháng một lần bằng "tập dữ liệu đào tạo mới nhất có xem xét các kết quả kháng nghị". Trong trường hợp này, công nghệ phân loại của Meta chưa được đào tạo lại về kết quả kháng nghị nên đã đánh giá nội dung là không vi phạm. Vì lý do đó, các đơn kháng nghị thành công không được xem xét khi hệ thống tự động hóa đưa ra quyết định gỡ nội dung mà theo Meta lẽ ra cần được gỡ bỏ sớm hơn.

Ủy ban lưu ý về mối lo ngại thời gian trì hoãn 6 tháng và thúc giục Meta đảm bảo rằng các quy trình tự động của công ty phải xem xét các đơn kháng nghị thành công sớm nhất có thể mà vẫn duy trì tính toàn vẹn của các tập dữ liệu. Mặc dù cuối cùng thì hệ thống tự động hóa đã đưa ra quyết định phù hợp với dữ liệu phân tích của Ủy ban về việc áp dụng Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế, nhưng quyết định đó không phù hợp với diễn giải của riêng Meta về chính sách tại thời điểm quyết định được đưa ra.

Khi hồi đáp các câu hỏi của Ủy ban về khả năng áp dụng chính sách về Nội dung có thương hiệu, Meta xác nhận 3 điều sau: không phải nội dung nào có nhãn "mối quan hệ tài trợ" cũng đều được xem xét dựa trên chính sách này; người kiểm duyệt nội dung trên diện rộng thậm chí không thể nhìn thấy nhãn này; người kiểm duyệt không thể chuyển lại nội dung cho đội ngũ chuyên môn phụ trách thực thi chính sách về Nội dung có thương hiệu. Meta giải thích rằng nội dung không được đánh giá theo chính sách về Nội dung có thương hiệu khi nhãn "mối quan hệ tài trợ" gắn vào nội dung chưa từng được đối tác thương hiệu xem xét và phê duyệt. Ủy ban thúc giục Meta phải đảm bảo rằng các quá trình thực thi của công ty cần có người kiểm duyệt tự động trên diện rộng để xem xét nội dung dựa trên mọi chính sách liên quan, bao gồm cả chính sách của Meta về Nội dung có thương hiệu nếu thích hợp.

Trường hợp này làm dấy lên mối lo ngại về việc không thực thi được chính sách về Nội dung có thương hiệu liên quan đến nội dung trả phí quảng cáo ketamine. Tuy nhiên, nói chung, Ủy ban lưu ý rằng trường hợp này dường như chưa được thực thi đầy đủ chính sách của Meta về dược phẩm. Theo một cuộc điều tra gần đây của Wall Street Journal dựa trên hoạt động xét duyệt quảng cáo trong khoảng thời gian 4 tuần vào cuối năm 2022, "có hơn 2.100 quảng cáo trên Facebook và Instagram mô tả các lợi ích của thuốc kê đơn mà không nêu ra rủi ro, đồng thời quảng cáo những loại thuốc cho mục đích sử dụng trái phép hoặc quảng cáo những lời khen ngợi đáng chú ý mà không công khai nguồn gốc của những loại thuốc đó là từ chủ thể hay nhân viên công ty". Ủy ban đã nhận được bình luận của Hiệp hội Dược phẩm Quốc gia NABP (National Association of Boards of Pharmacy), trong đó cũng nêu rằng các trường hợp vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng của Meta về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế có thể phổ biến trên nền tảng của công ty. Trong trường hợp này, NABP đã chỉ ra rằng ketamine "đã được tiếp thị một cách rõ ràng cho mục đích giải trí, vẫn được bán phổ biến trên Instagram". Đây cũng không phải là lần đầu tiên NABP bày tỏ mối lo ngại này. Trong trường hợp Hỏi xin Adderall vào năm 2021, NABP đã cho biết rằng "nội dung tìm cách bán [Adderall và Xanax] vẫn hiển thị trên Facebook". Cuối cùng, Cơ quan Phòng chống Ma túy Hoa Kỳ đã lưu ý gần đây rằng các công ty dược phẩm độc quyền theo nhóm đang sử dụng nền tảng mạng xã hội để bán hàng hóa của họ. Một chủ đề phát sinh đó là Meta cần kiểm tra chặt chẽ việc thực thi chính sách của công ty liên quan đến quảng cáo thuốc có trả phí.

III. Tính minh bạch

Để hiểu được liệu nội dung trong trường hợp này có phải là nội dung có thương hiệu hay không, Ủy ban đã đặt ra cho Meta một số câu hỏi làm sáng tỏ mà qua đó Ủy ban khám phá ra rằng đây là nội dung thuộc "mối quan hệ tài trợ". Theo giải thích của Meta, nhãn "mối quan hệ tài trợ" cho biết rằng "bài viết là nội dung có thương hiệu mà người sáng tạo đã được đối tác kinh doanh trả thù lao, dù bằng tiền hay vật khác có giá trị. Người sáng tạo nội dung phải gắn thẻ đối tác kinh doanh hoặc đối tác thương hiệu liên quan khi đăng nội dung có thương hiệu, dù là đăng bằng tài khoản người sáng tạo nội dung, tài khoản kinh doanh hay tài khoản cá nhân".

Tuy nhiên, sau khi Ủy ban đặt thêm câu hỏi, Meta đã làm rõ rằng sự hiện diện của nhãn "mối quan hệ tài trợ" không cho thấy rằng đối tác kinh doanh được gắn thẻ hẳn đã phê duyệt nhãn này vì họ "có thể cấp một số quyền gắn thẻ họ ở cấp tài khoản người sáng tạo nội dung trong nội dung có thương hiệu (mà không cần phê duyệt thẻ trong từng bài viết)". Điều này có thể khiến người dùng nhầm lẫn. Meta đã chỉ cho Ủy ban một bài viết trên Trung tâm trợ giúp doanh nghiệp của Meta về chủ đề này, nhưng phải thực hiện vài bước thì mới tìm thấy bài viết đó từ chính sách của Instagram. Đồng thời, phần giải thích về cách sử dụng nhãn "mối quan hệ tài trợ" trong Trung tâm trợ giúp của Instagram ngụ ý rằng mọi nhãn đều đã được phê duyệt. Ủy ban đề xuất rằng Meta nên làm rõ ý nghĩa của nhãn mối quan hệ tài trợ trên khắp các bài viết trong Trung tâm minh bạch, Trung tâm trợ giúp và các không gian khác mà ở đó Meta giải thích chính sách cho người dùng bằng ngôn ngữ rõ ràng, dễ hiểu.

8.2Sự tuân thủ trách nhiệm của Meta về nhân quyền

Ủy ban thấy rằng các quy định hạn chế mạnh mẽ của Meta về nội dung có thương hiệu quảng cáo thuốc, cũng như nội dung cố buôn bán, cấu kết buôn bán, quyên góp, tặng quà hoặc hỏi mua thuốc không dùng cho mục đích y tế là phù hợp với trách nhiệm của công ty về nhân quyền để "tránh gây ra hoặc làm gia tăng tác động đến nhân quyền" và "ngăn chặn hay giảm thiểu tác động tiêu cực đến nhân quyền" theo UNGP (Nguyên tắc 13). Điều này đặc biệt phù hợp trước rủi ro của các bài viết như bài viết đang được phân tích đến quyền được bảo đảm sức khỏe và quyền được biết thông tin về các vấn đề liên quan đến sức khỏe. Theo phân tích dưới đây, Ủy ban đánh giá đây là biện pháp hạn chế phát ngôn dựa trên trách nhiệm của Meta đối với việc bảo vệ quyền tự do biểu đạt (Điều 19 trong ICCPR).

Quyền tự do biểu đạt (Điều 19 trong ICCPR)

Đoạn 2, Điều 19 trong ICCPR đưa ra mức bảo vệ bao quát cho quyền biểu đạt. Quyền này bao gồm "tự do tìm kiếm, tiếp nhận và truyền đạt thông tin, ý kiến dưới mọi hình thức". Trong Chú giải chung số 34, Ủy ban Nhân quyền liệt kê các hình thức biểu đạt cụ thể có trong Điều 19, đồng thời lưu ý rằng quyền tự do biểu đạt "cũngcó thể bao gồm quảng cáo thương mại" (phần nhấn mạnh đã thêm trong đoạn 11). Ủy ban thấy rằng bản chất trả phí của nội dung trong trường hợp này khiến nội dung giống với quảng cáo. Vì vậy, Meta cần xem xét tôn trọng nội dung trả phí (bao gồm cả nội dung quảng cáo và nội dung có thương hiệu) theo trách nhiệm của công ty về nhân quyền.

Điều 21 trong CRPD quy định mức bảo vệ quyền tự do biểu đạt cho người khuyến tật. Theo Điều 1 trong CRPD, người khuyết tật là "những người có các khiếm khuyết lâu dài về thể chất, tinh thần, trí tuệ hoặc giác quan mà với tác động qua lại của vô số rào cản có thể khiến họ khó tham gia đầy đủ và hiệu quả vào các hoạt động xã hội như những người khác". CRPD đảm bảo rằng người khuyết tật có thể thực thi quyền tự do này "giống như những người khác và thông qua tất cả các hình thức giao tiếp mà họ chọn" (Điều 21 trong CRPD). Ủy ban của Liên Hiệp Quốc về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa nêu rõ rằng "khả năng tiếp cận thông tin và hướng dẫn liên quan đến sức khỏe" là một phần vô cùng quan trọng của quyền được đảm bảo sức khỏe nêu trong Điều 12 của ICESCR (đoạn 11 trong Chú giải chung số 14). Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tỷ lệ mắc chứng trầm cảm và các tình trạng sức khỏe tinh thần ngày càng gia tăng trên toàn thế giới. Như Ủy ban đã lưu ý trong những quyết định trước đây, các công ty cung cấp mạng xã hội cần tôn trọng quyền tự do biểu đạt xoay quanh dược phẩm và thuốc không dùng cho mục đích y tế (xem các trường hợp Dược phẩm tại Sri Lanka; Hỏi xin Adderall®; Bia Ayahuasca).

Nếu nhà nước áp dụng các biện pháp hạn chế quyền biểu đạt thì những biện pháp đó phải đáp ứng yêu cầu về tính hợp pháp, mục đích chính đáng, cũng như tính cần thiết và tương xứng (đoạn 3 của Điều 19 trong ICCPR). Các yêu cầu này thường được gọi là "bài kiểm tra gồm 3 phần", đồng thời cũng áp dụng cho các biện pháp hạn chế về quảng cáo và ngôn từ thương mại. Ủy ban dùng khung này để diễn giải cam kết tự nguyện của Meta về nhân quyền, liên quan đến cả quyết định riêng lẻ về nội dung ở bước xem xét lại và cách tiếp cận rộng hơn của công ty đối với việc quản lý nội dung. Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hiệp Quốc về quyền tự do biểu đạt nêu rằng mặc dù "companies do not have the obligations of Governments, their impact is of a sort that requires them to assess the same kind of questions about protecting their users' right to freedom of expression" (các công ty không có nghĩa vụ như Chính phủ, nhưng với tầm ảnh hưởng của mình, họ phải đánh giá những câu hỏi giống vậy liên quan đến việc bảo vệ quyền tự do biểu đạt của người dùng) (đoạn 41 trong báo cáo A/74/486).

I. Tính hợp pháp (sự rõ ràng và khả năng tiếp cận của các quy tắc)

Theo luật quốc tế về nhân quyền, nguyên tắc về tính hợp pháp yêu cầu các quy tắc hạn chế quyền biểu đạt phải rõ ràng và có thể tiếp cận công khai (đoạn 25 trong Chú giải chung số 34). Các quy tắc hạn chế quyền biểu đạt "may not confer unfettered discretion for the restriction of freedom of expression on those charged with [their] execution" (không được trao quyền cho những người chịu trách nhiệm thực thi đưa ra các quyết định tùy ý, không chịu sự ràng buộc để hạn chế quyền tự do biểu đạt) và phải "provide sufficient guidance to those charged with their execution to enable them to ascertain what sorts of expression are properly restricted and what sorts are not" (hướng dẫn đủ rõ ràng cho những người chịu trách nhiệm thực thi để họ có thể xác định xem hình thức biểu đạt nào đang được hạn chế đúng cách và hình thức nào thì không) (cùng nguồn nêu trên). Theo Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hiệp Quốc về quyền tự do biểu đạt, các quy tắc điều chỉnh phát ngôn trên mạng cần rõ ràng và cụ thể (đoạn 46 trong báo cáo A/HRC/38/35). Người dùng nền tảng của Meta phải có khả năng tiếp cận và hiểu được các quy tắc, còn người xét duyệt nội dung cần có hướng dẫn thực thi rõ ràng.

Chính sách về Nội dung có thương hiệu

Ủy ban thấy rằng chính sách của Meta về Nội dung có thương hiệu là đủ rõ ràng và dễ tiếp cận với người dùng muốn tham gia "mối quan hệ tài trợ", hỗ trợ họ hiểu được các điều kiện mà mối quan hệ này được cho phép theo đó. Ủy ban thấy rõ rằng quy định cấm nội dung có thương hiệu về "thuốc và sản phẩm không liên quan đến thuốc" sẽ bao gồm các dịch vụ mà ở đó thuốc được quản lý. Trước sự nở rộ của phương pháp điều trị chứng trầm cảm bằng ketamine, Meta có thể làm rõ hơn thông qua việc quy định rằng công ty nghiêm cấm nội dung có nhãn "mối quan hệ tài trợ" quảng cáo các mối quan hệ tài trợ và phương pháp điều trị dựa trên thuốc.

Chính sách này cũng nêu rõ rằng thuốc kê đơn và nhà thuốc chỉ có thể thuộc nội dung có nhãn "mối quan hệ tài trợ" nếu "đối tác kinh doanh được ủy quyền quảng cáo các dịch vụ của họ". Danh sách này ngắn gọn và rõ ràng, mặc dù Meta có thể giải thích rõ hơn về mối quan hệ giữa quy tắc chung và trường hợp ngoại lệ hiển nhiên này. Ủy ban lưu ý rằng 2 phiên bản của chính sách về Nội dung có thương hiệu đều xuất hiện trên mạng, 1 phiên bản trong "Trung tâm trợ giúp doanh nghiệp" của Meta dường như áp dụng cho cả Facebook lẫn Instagram (được liên kết từ danh sách chính sách nội dung trong Trung tâm minh bạch), còn phiên bản 2 trên trang trợ giúp của Instagram dường như áp dụng cho Instagram. Mặc dù các quy tắc này có vẻ nhất quán nhưng việc gỡ phiên bản trùng lặp này sẽ tăng thêm sự sáng tỏ.

Ủy ban lo ngại sâu sắc rằng người xét duyệt nội dung trên diện rộng (khi đánh giá nội dung có nhãn "mối quan hệ tài trợ") không thể thấy rằng nội dung thuộc "mối quan hệ tài trợ". Vì lý do này, người xét duyệt không thể xác định liệu nội dung có cần được đánh giá theo chính sách về Nội dung có thương hiệu hay không, ngoài đánh giá dựa trên Tiêu chuẩn cộng đồng. Phương pháp này khiến cho chính sách của Meta về nội dung có thương hiệu càng có nhiều khả năng không được thực thi đầy đủ. Câu chuyện kéo dài vài tháng mà người sáng tạo nội dung trong trường hợp này gặp phải có thể đã tránh được nếu Meta xét duyệt nội dung đúng cách theo chính sách về Nội dung có thương hiệu khi nội dung được báo cáo lần đầu vào cuối tháng 12/2022. Mọi nội dung có thương hiệu trong bối cảnh quảng cáo dược phẩm đều phải được đánh giá chủ động trước hoặc ngay sau khi đăng.

Chính sách về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế

Ủy ban thấy rằng các định nghĩa về "thuốc không dùng cho mục đích y tế" và "dược phẩm" được chấp nhận trong chính sách về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế không đáp ứng yêu cầu về tính hợp pháp. Như nêu ở trên, 2 quy tắc có vẻ mâu thuẫn với nhau khi được áp dụng cho mục đích sử dụng thuốc kê đơn được giám sát y tế mà ở đó các thuốc này có thể đem lại "ảo giác" hoặc "trạng thái tinh thần khác lạ". Quy tắc về "dược phẩm" dường như cho phép nội dung đó, trong khi quy tắc về "thuốc không dùng cho mục đích y tế" dường như lại cấm nội dung tương tự.

Ủy ban thấy rằng các quy tắc này không rõ ràng và người xét duyệt cần có hướng dẫn tốt hơn. Các quy tắc rõ ràng giữ vai trò quan trọng chính đối với những người mà ngôn từ của họ có thể bị hạn chế, cũng như đối với những người phải đặt ra quy tắc. Đối với người xét duyệt phải đưa ra quyết định tức thì, họ phải được cung cấp các quy tắc để có thể tự tin áp dụng.

Ủy ban cũng lo ngại sâu sắc về khả năng thực thi không nhất quán Tiêu chuẩn cộng đồng của Meta về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế, trong dó thường nghiêm cấm "hành vi cố mua, bán hoặc buôn bán" thuốc không dùng cho mục đích y tế hoặc dược phẩm. Như Ủy ban đã nêu bật trong trường hợp Hỏi xin Adderall, khi nội dung vi phạm được để lại trên mạng, "biện pháp thực thi không nhất quán có thể gây ra sự nhầm lẫn với nội dung được phép hiển thị trên Facebook".

II. Mục đích chính đáng

Theo đoạn 3 trong Điều 19 của ICCPR, ngôn từ có thể bị hạn chế theo danh sách lý do được xác định và có giới hạn. Trong trường hợp này, Ủy ban thấy rằng cả chính sách về Nội dung có thương hiệu và chính sách Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế áp dụng cho quảng cáo thuốc không dùng cho mục đích y tế và hành vi cố mua, bán hoặc buôn bán thuốc không dùng cho mục đích y tế và dược phẩm đều nhằm phục vụ mục đích chính đáng là bảo vệ sức khỏe của công chúng. Các chính sách này cũng bảo vệ quyền của người khác, bao gồm cả quyền được đảm bảo sức khỏe và quyền được biết thông tin về các vấn đề liên quan đến sức khỏe (xem trường hợp Dược phẩm tại Sri Lanka).

III. Tính cần thiết và tương xứng

Nguyên tắc về tính cần thiết và tương xứng quy định rằng mọi biện pháp hạn chế quyền tự do biểu đạt "must be appropriate to achieve their protective function; they must be the least intrusive instrument amongst those which might achieve their protective function; [and] they must be proportionate to the interest to be protected" (phải phù hợp để thực hiện chức năng bảo vệ; phải là công cụ ít xâm phạm nhất trong số những công cụ có thể thực hiện chức năng bảo vệ; [cũng như] phải tương xứng với lợi ích cần được bảo vệ) (đoạn 34 trong Chú giải chung số 34).

Như giải thích trong Mục 2 ở trên, các trường hợp mắc chứng trầm cảm đã gia tăng trên toàn thế giới. Theo phản hồi một phần, việc dùng ketamine để điều trị chứng trầm cảm cũng đang tăng lên. Mặc dù đầy hứa hẹn nhưng các phương pháp điều trị này vẫn chỉ mới nổi. Hơn nữa, hành vi lạm dụng ketamine cho mục đích giải trí cũng có vẻ đang gia tăng. Trong bối cảnh này, quyết định gỡ nội dung là biện pháp hạn chế cần thiết và tương xứng đối với lời lẽ biểu đạt để bảo vệ sức khỏe của công chúng cũng như các quyền của mọi người như quyền được đảm bảo sức khỏe và quyền được biết thông tin về các vấn đề liên quan đến sức khỏe.

Chính sách về Nội dung có thương hiệu

Ủy ban thấy rằng tiêu chí về đạo đức trong việc quảng cáo ở lĩnh vực y tế mang tính sáng tỏ. Các tiêu chí này nêu rằng để "fight drug addiction and dependency" (ngăn chặn vấn nạn nghiện ma túy và tình trạng phụ thuộc), thuốc (đặc biệt là thuốc gây nghiện và thuốc hướng thần) "should not be advertised to the general public" (phải không được quảng cáo cho công chúng) (đoạn 14). Mặc dù các vấn nạn này đã xảy ra trên mạng xã hội trong nhiều thập kỉ, nhưng các tiêu chí trên dường như còn phù hợp với ngày nay. Nhờ bối cảnh bổ sung tại Hoa Kỳ mà Ủy ban có thể phản ánh tính cần thiết và tương xứng của quy định cấm trong chính sách về Nội dung có thương hiệu đối với quảng cáo thuốc. Theo báo cáo của Wall Street Journal, 2 công ty chăm sóc sức khỏe từ xa từng quảng cáo rộng rãi trên các nền tảng của Meta đều bị Bộ Tư pháp Hoa kỳ điều tra "sau khi Wall Street Journal báo cáo rằng một số bác sĩ lâm sàng cảm thấy áp lực khi phải kê đơn các chất kích thích" và một số bệnh nhân cũng như nhân viên "cho biết rằng hoạt động tiếp thị của họ góp phần gây ra hành vi lạm dụng các chất được kiểm soát".

Vì vậy, Ủy ban thấy rằng cần thiết phải hạn chế quảng cáo phương pháp điều trị bằng ketamine có nhãn "mối quan hệ tài trợ" để giải quyết rủi ro người dùng Facebook và Instagram cổ xúy việc sử dụng ketamine cho mục đích giải trí. Nội dung có nhãn mối quan hệ tài trợ liên quan đến thông tin sức khỏe (đặc biệt là khi đề cập đến thuốc có thể dễ dàng bị lạm dụng) có khả năng hủy hoại quyền được tiếp cận thông tin sức khỏe và quyền được đảm bảo sức khỏe của người dùng. Các rủi ro này ngày càng gia tăng trên mạng xã hội khi người có tầm ảnh hưởng được trả các khoản khích lệ lớn để công ty có quyền tiếp cận đối tượng có thể đang gặp phải các vấn đề về sức khỏe. Trong trường hợp quảng cáo trả phí đề cập đến phương pháp điều trị y tế cần thiết hoặc hành vi sử dụng cho mục đích giải trí bất hợp pháp, Meta có trách nhiệm phát hiện hành vi lạm dụng tiềm ẩn trên nền tảng của công ty. Theo quan điểm của Ủy ban, ngôn từ thương mại quảng cáo một loại thuốc hoặc dịch vụ cụ thể cần được phân biệt với ngôn từ phi thương mại. Đối với các biện pháp hạn chế có thể được xem là không tương xứng với nội dung không trả phí mà trong đó thảo luận về "dược phẩm" và thuốc "không dùng cho mục đích y tế", chúng có thể lại tương xứng khi được áp dụng cho nội dung trả phí quảng cáo cùng sản phẩm hoặc dịch vụ.

Ủy ban đã cân nhắc liệu biện pháp hạn chế kiểu nội dung trả phí này có tương xứng hơn hay không thông qua các biện pháp ít xâm phạm hơn (chẳng hạn như hạn chế người dùng ở trên một độ tuổi nhất định mới được xem) như Meta áp dụng đối với đồ uống có cồn và thuốc lá (các chất cũng làm thay đổi trạng thái tinh thần của cá nhân). Tuy nhiên, các rủi ro liên quan đến loại nội dung này không chỉ xảy ra đối với đối tượng trẻ tuổi. Người trưởng thành cũng có thể dễ bị ảnh hưởng bởi lời khen ngợi của "người có tầm ảnh hưởng đến bệnh nhân", đặc biệt là khi họ tán dương một số phương pháp điều trị y tế có thể không phù hợp với tất cả mọi người, cũng như không đưa ra cảnh báo thích hợp về sự an toàn hoặc giảm thiểu rủi ro. Theo tiêu chí về đạo đức mà WHO đặt ra, Ủy ban thấy rằng các biện pháp hạn chế mạnh mẽ của Meta về "mối quan hệ tài trợ" cho nội dung trong trường hợp này là tương xứng.

Mặc dù Ủy ban thấy rằng lẽ ra bài viết này không nên được cho phép dưới dạng "mối quan hệ tài trợ", nhưng Ủy ban cũng lo ngại rằng phương pháp điều trị trong mối quan hệ tài trợ đó thuộc nhóm trường hợp hẹp mà ở đó nội dung có thể quảng cáo dược phẩm hoặc thuốc kê đơn. Cụ thể, Ủy ban lưu ý rằng tất cả những gì mà nhãn "mối quan hệ tài trợ" cần làm trong bối cảnh này là công khai mối quan hệ kinh tế. Người có tầm ảnh hưởng có thể áp dụng cùng một nhãn cho bài viết quảng cáo nhà hàng mới giống như khi họ áp dụng cho phương pháp điều trị y tế mới hoặc mang tính thử nghiệm. Ở tình huống sau, Ủy ban lo ngại về việc các nhãn này không xuất hiện nổi bật, cũng như không có bất kỳ thông tin đã điều chỉnh nào để nêu bật các rủi ro hoặc thời điểm bổ sung nguồn lực liên quan đến các rủi ro này.

Ủy ban lưu ý rằng cách tiếp cận nhãn "mối quan hệ tài trợ" hoàn toàn mâu thuẫn với cách Meta "xây dựng các biện pháp xử lý" đối với một số hạng mục thông tin sai lệch về sức khỏe. Những nhãn này liên kết với các nguồn lực khác của bên xác minh dữ kiện hoặc cơ quan y tế công cộng (xem Lời khuyên về chính sách cho thông tin sai lệch liên quan đến COVID-19). Ngoài ra, Ủy ban lưu ý rằng việc cho phép người dùng thích và bình luận về các bài viết như vậy có thể khiến họ có nguy cơ bị người tiếp thị các chất khác hoặc ketamine bất hợp pháp nhắm mục tiêu trên nền tảng của Meta. Một số những cá nhân này có thể đang mắc chứng trầm cảm và/hoặc ít được tiếp cận các phương pháp điều trị hiệu quả. Do đó, họ có thể đặc biệt dễ bị tổn thương với hành vi khai thác này.

Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế

Ủy ban thấy rằng nội dung của Tiêu chuẩn cộng đồng đặt ra hạn chế đối với ngôn từ cần thiết và tương xứng cho mục đích của Tiêu chuẩn này là ngăn chặn hành vi lạm dụng ma túy. Ủy ban phân biệt trường hợp này với trường hợp trước đây "Hỏi xin Adderall", ở đó Ủy ban không nhận thấy mối liên hệ trực tiếp hoặc trung gian nào giữa nội dung và khả năng gây hại. Trong trường hợp đó, người dùng chỉ muốn xin lời khuyên về cách liên lạc với bác sĩ để hỏi phương pháp điều trị, chứ không có ý định bán, quảng cáo hay có được Adderall một cách bất hợp pháp. Ngược lại, trong trường hợp này, người dùng chủ động tìm cách quảng cáo việc sử dụng ketamine mà không nhấn mạnh việc cần phải có sự giám sát y tế. Điều này tạo ra rủi ro lớn đối với sự an toàn của người dùng, đặc biệt là khi được tổng hợp thành các nội dung tương tự trên diện rộng. Tiêu chuẩn cộng đồng của Meta về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế cần cho phép nội dung mô tả việc sử dụng ketamine, nhưng chỉ khi việc sử dụng đó được giám sát y tế. Khác với Meta, Ủy ban không nhận thấy nội dung bài viết trong trường hợp này có đủ các dấu hiệu để xác nhận rằng việc sử dụng ketamine được giám sát y tế.

Ủy ban đã cân nhắc liệu biện pháp hạn chế đó có cần được nới lỏng hơn hay không để cho phép nội dung mô tả việc sử dụng ketamine dưới sự giám sát "điều trị". Ủy ban lưu ý đến bài đánh giá do Meta chỉ ra, trong đó báo cáo rằng không có ca dùng quá liều hoặc ca tử vong do sử dụng ketamine làm thuốc chống trầm cảm ở "cơ sở điều trị" tại Hoa Kỳ. Tuy nhiên, Ủy ban từ chối biện pháp nới lỏng hơn vì một số lý do. Trước tiên, Ủy ban thấy có bằng chứng rằng việc sử dụng ketamine bất hợp pháp đang gia tăng, khiến cho hiện trạng trong năm 2022 trở thành cơ sở không đáng tin cậy để nghĩ về cách ngăn chặn hành vi lạm dụng. Thứ hai, Ủy ban lưu ý rằng tính mềm dẻo của từ "trị liệu" sẽ khiến người đánh giá khó thực thi chính sách. Cuối cùng, Ủy ban cân nhắc sự phụ thuộc vào chuyên gia y tế hàm ẩn trong định nghĩa của Meta về "dược phẩm" và thuốc "không dùng cho mục đích y tế", như giải thích trong Mục 8.1 ở trên.

Ủy ban cũng cân nhắc liệu biện pháp hạn chế "sự giám sát y tế" có mâu thuẫn với quyết định mà Ủy ban từng đưa ra trong trường hợp Bia Ayahuasca hay không. Ở quyết định đó, Ủy ban đề xuất Meta nên thay đổi các quy tắc của công ty, qua đó cho phép người dùng thảo luận theo hướng tích cực về việc sử dụng thuốc không dùng cho mục đích y tế trong các nghi lễ truyền thống hoặc tôn giáo. Ủy ban đã không yêu cầu rằng việc sử dụng thuốc phải được giám sát y tế.

Chúng tôi thấy rằng biện pháp hạn chế "sự giám sát y tế" phù hợp với dữ liệu phân tích trong trường hợp Bia Ayahuasca. Việc sử dụng chất cấm trong các nghi lễ truyền thống hoặc tôn giáo thường có lịch sử ẩn chứa phía sau, đóng vai trò là biện pháp bảo vệ khỏi mối nguy hại. Theo các chuyên gia, "liên quan đến thực vật học dân tộc truyền thống, sự an toàn và tính hiệu quả được chứng minh qua lịch sử sử dụng lâu đời". Hơn nữa, như Ủy ban đã cho biết trong trường hợp Bia Ayahuasca, các nghi lễ này có khía cạnh phẩm giá vì mối liên kết của chúng với bản sắc tâm linh và truyền thống của một số cộng đồng.

9. Quyết định của Ủy ban Giám sát

Ủy ban Giám sát hủy bỏ quyết định của Meta về việc để lại nội dung có nhãn mối quan hệ tài trợ này, đồng thời yêu cầu Meta gỡ bài viết.

10. Đề xuất

Chính sách nội dung

1. Meta cần làm rõ ý nghĩa của nhãn "mối quan hệ tài trợ" trong Trung tâm minh bạch và Trung tâm trợ giúp của Instagram. Bước làm rõ này sẽ giải thích vai trò của các đối tác kinh doanh trong quá trình phê duyệt nhãn "mối quan hệ tài trợ". Ủy ban sẽ xem như đề xuất này được triển khai khi Meta cập nhật chính sách về Nội dung có thương hiệu để phản ánh phần diễn giải này.

2. Meta cần làm rõ trong nội dung của Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế rằng Tiêu chuẩn này cho phép nội dung "thừa nhận việc sử dụng hoặc quảng cáo việc sử dụng dược phẩm" ngay cả khi việc sử dụng đó có thể đem lại kết quả "cao" trong bối cảnh "cơ sở y tế được giám sát". Meta cũng cần đưa ra định nghĩa về "cơ sở y tế được giám sát", đồng thời giải thích theo Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế rằng sự giám sát y tế có thể được thể hiện bằng các chỉ báo như lần đề cập trực tiếp đến dữ liệu chẩn đoán y tế, thông tin nhắc đến giấy phép của nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe hoặc nhân viên y tế. Ủy ban sẽ xem như đề xuất này được triển khai khi Meta cập nhật Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế để phản ánh phần diễn giải này.

Biện pháp thực thi

3. Meta cần cải thiện quy trình xét duyệt để đảm bảo rằng công ty xét duyệt hợp lý nội dung được tạo trong "mối quan hệ tài trợ" theo mọi chính sách hiện hành (ví dụ: Tiêu chuẩn cộng đồng và chính sách về Nội dung có thương hiệu), trước tình hình hiện tại là Meta không xét duyệt mọi nội dung có thương hiệu theo chính sách về Nội dung có thương hiệu. Cụ thể, Meta cần thiết lập một lộ trình cho người xét duyệt nội dung trên diện rộng để chuyển nội dung có khả năng vi phạm chính sách về Nội dung có thương hiệu cho đội ngũ chuyên biệt của Meta hoặc hệ thống tự động. Đội ngũ và hệ thống này có thể và được đào tạo để áp dụng chính sách của về Nội dung có thương hiệu khi cần thiết. Ủy ban sẽ xem như đề xuất này được triển khai khi Meta chia sẻ thông tin logic cải thiện về quy trình chuyển nội dung đi xét duyệt, trong đó cho thấy cách công ty cho phép áp dụng mọi chính sách về nội dung/nền tảng liên quan khi có nhiều khả năng xảy ra trường hợp vi phạm bất kỳ chính sách nào đã đề cập ở trên.

4. Meta cần kiểm tra việc thực thi các dòng trong chính sách về Nội dung có thương hiệu ("chúng tôi nghiêm cấm quảng cáo nội dung sau đây [...] 4. Thuốc và các sản phẩm liên quan đến thuốc, bao gồm cả thuốc cấm hoặc thuốc kích thích") và Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế ("không đăng nội dung cố mua, bán, cấu kết buôn bán, quyên góp, tặng quà hoặc hỏi mua thuốc không dùng cho mục đích y tế"). Ủy ban thấy rằng Meta có cách tiếp cận rõ ràng và có thể thực hiện để đặt ra các biện pháp hạn chế mạnh mẽ đối với quảng cáo thuốc có trả phí (theo chính sách về Nội dung có thương hiệu) và hành vi cố mua, bán hoặc buôn bán thuốc (theo Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế). Tuy nhiên, Ủy ban thấy rằng một số dấu hiệu cho thấy rằng các chính sách này có thể được thực thi không nhất quán. Để làm rõ liệu điều này có thực sự đúng hay không, Meta cần kiểm tra cách công ty đang thực thi chính sách về Nội dung có thương hiệu và Tiêu chuẩn cộng đồng về Hàng hóa và dịch vụ thuộc diện hạn chế liên quan đến dược phẩm và thuốc không dùng cho mục đích y tế. Sau đó, Meta cần khắc phục mọi thiếu sót trong việc thực thi. Ủy ban sẽ xem như đề xuất này được triển khai khi Meta chia sẻ phương pháp và kết quả của quá trình kiểm tra này, cũng như công bố cách công ty khắc phục mọi thiếu sót trong việc thực thi thông qua quá trình kiểm tra đó.

*Lưu ý về quy trình:

Quyết định của Ủy ban Giám sát do ban hội thẩm gồm 5 Thành viên soạn thảo và được đa số thành viên trong Ủy ban thông qua. Quyết định của Ủy ban không nhất thiết đại diện cho quan điểm cá nhân của tất cả các Thành viên.

Ủy ban đã ủy quyền cho tổ chức nghiên cứu độc lập đưa ra quyết định cuối cùng đối với trường hợp này. Ủy ban nhận được sự hỗ trợ của Duco Advisors – một công ty tư vấn chuyên về sự giao thoa giữa các lĩnh vực địa chính trị, niềm tin và sự an toàn cũng như công nghệ. Memetica – một tổ chức tham gia nghiên cứu mã nguồn mở về các xu hướng trên mạng xã hội – cũng cung cấp dữ liệu phân tích.